बजार : उद्योग

काठमाडौं । श्री डिस्टिलरी लिमिटेडले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ३१ करोड १० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ३२.३४ प्रतिशत अर्थात् ७ करोड ६० लाख रुपैयाँ बढी हो । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले २३ करोड ५० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । कम्पनीका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा १८ करोड १० लाख रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ८ करोड २० लाख रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा २० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । श्री डिस्टिलरी लिमिटेड सन् १९८६ अप्रिल ६ मा स्थापना भएको मदिरा उत्पादक कम्पनी हो । नवलपुरको अरुणखोलामा रहेको कम्पनी सन् २०२२ जुलाई ११ मा पब्लिक कम्पनीमा परिणत भएको हो । सन् २०२१ मा व्यवस्थापन परिवर्तन भएपछि कम्पनीले सञ्चालन क्षमता सुदृढ गर्दै बजार उपस्थिति विस्तारमा ध्यान केन्द्रित गर्दै आएको जनाएको छ । कम्पनीसँग मदिरा तथा स्पिरिट उत्पादनका लागि आवश्यक इजाजतपत्र रहेको छ । कम्पनीको कुल जडित उत्पादन क्षमता वार्षिक ९ लाख केस रहेको छ । सन् २०२६ जुलाई मध्यसम्म कम्पनीले ७० युपी, ५० युपी र ४० युपी श्रेणीअन्तर्गत विभिन्न प्रकारका मदिरा उत्पादन गर्दै आएको छ । कम्पनीका प्रमुख उत्पादनमा जोश प्योर एन्ड स्मुथ ह्विस्की, सगुन एप्पल ह्विस्की, सगुन गोल्ड ह्विस्की, सगुन ग्रिन एप्पल ह्विस्की र ओएसिस अल्ट्रा प्रिमियम भोड्का रहेका छन् । यसका अतिरिक्त कम्पनीसँग वार्षिक ८ हजार किलोलीटरसम्म स्पिरिट उत्पादन गर्ने अनुमति पनि रहेको छ । व्यवस्थापन परिवर्तनपछि कम्पनीले सुरुमा ७० युपी श्रेणीका उत्पादनमा रणनीतिक ध्यान केन्द्रित गरेको थियो । त्यसपछि उत्पादन विविधीकरण गर्दै सन् २०२६ जनवरीमा प्रिमियम ४० युपी भोड्का ब्रान्ड ओएसिस बजारमा ल्याएको हो । नयाँ उत्पादनको बजार विस्तारसँगै कम्पनीको आम्दानी र सञ्चालन नाफामा सुधार आएको छ । गत वर्षको तेस्रो त्रैमासिकमा बजारमा आएको ओएसिस ब्रान्डले कुल बिक्रीमा करिब २० प्रतिशत योगदान गरेको कम्पनीले जनाएको छ । ओएसिसले उल्लेख्य बजार पकड भने आर्थिक वर्षको अन्तिम त्रैमासिकमा बनाउन थालेको हो । उत्पादन मिश्रणमा आएको सुधार तथा औसत बिक्री मूल्यमा भएको वृद्धिले समेत कम्पनीको आम्दानीमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ । गत आर्थिक वर्षमा कम्पनीको सञ्चालन नाफा मार्जिन १०.३८ प्रतिशत पुगेको छ । त्यस्तै, खुद नाफा मार्जिन अघिल्लो आर्थिक वर्षको ०.३६ प्रतिशतबाट बढेर ३.७३ प्रतिशत पुगेको छ । आम्दानी तथा नाफामा भएको सुधारसँगै कम्पनीको सञ्चालनबाट सिर्जित कुल नगद सञ्चिति पनि बढेर करिब २ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कम्पनीका माउन्ट एभरेस्ट र गोर्खाली रम ट्रेडमार्कले पनि बजारमा बलियो पहिचान बनाएका छन् । यी ब्रान्ड नेपाली बजारमा परिचित रहेकाले थप बजार प्रवर्द्धनमा ठूलो खर्च गर्नुपर्ने आवश्यकता तुलनात्मक रूपमा कम रहेको कम्पनीको भनाइ छ । स्पिरिट उत्पादन अनुमतिले पनि कम्पनीको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बलियो बनाएको छ । नेपालमा दर्ता भएका १२५ वटा मदिरा उत्पादकमध्ये केवल ८ वटासँग मात्र स्पिरिट उत्पादनको यस्तो अनुमति रहेको कम्पनीले जनाएको छ । तरलता व्यवस्थापनतर्फ कम्पनीको मौज्दात अवधि भने सुधार भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ९९ दिन रहेको मौज्दात अवधि गत आर्थिक वर्षमा घटेर ८९ दिनमा आएको छ । बिक्रीमा भएको सुधारले मौज्दात व्यवस्थापनमा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिन्छ । यद्यपि, समग्र सञ्चालन चक्र भने अघिल्लो आर्थिक वर्षको १२३ दिनबाट बढेर गत आर्थिक वर्षमा १३२ दिन पुगेको छ । कम्पनीको अध्यक्षमा ज्ञानेन्द्र खनाल र व्यवस्थापकीय नेतृत्वमा प्रबन्ध सञ्चालक काशी प्रसाद श्रेष्ठ रहेका छन् । कम्पनीको चुक्ता पुँजी ५० करोड ४० लाख रुपैयाँ रहेको छ । सेयरधनीतर्फ ज्ञानेन्द्र खनालको १०.३९ प्रतिशत, नेक्स्ट होल्डिङ्ग्स प्रालिको ९.९२ प्रतिशत, अंगिस घिमिरेको ९.७५ प्रतिशत, धनेन्द्र कार्कीको ६.९३ प्रतिशत, उषा ज्ञवालीको ३.९७ प्रतिशत, कृष्णप्रसाद श्रेष्ठको ३.६१ प्रतिशत, प्रतिभा घिमिरेको २.८० प्रतिशत र सुक्मित बन्जाडेको २.१३ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । त्यस्तै, सन्तोषराज नेपालको २.०८ प्रतिशत, अशोक सिटौलाको १.९८ प्रतिशत, अनिमेश हलवाईको १.५८ प्रतिशत, सुदर्शन सिटौलाको १.४९ प्रतिशत, लक्ष्मीप्रसाद प्रसाईंको १.३९ प्रतिशत, टीकाप्रसाद उप्रेतीको १.१९ प्रतिशत र यमकुमार श्रेष्ठको १.०३ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ ।

हेटौंडा । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री गौरीकुमारी यादवले लामो समयदेखि बन्द रहेको हेटौंडा कपडा उद्योगलाई निरन्तर सञ्चालनमा ल्याउन तत्काल अर्थ मन्त्रालयबाट थप बजेट नमागी उद्योग संचालन गरिने बताएकी छिन् । मन्त्री यादवले कानुनी प्रकृया मिलाएर औद्योगिक क्षेत्रबाट वर्षौंदेखि उठ्न नसकेको करिब आधा अर्ब रुपैयाँ बराबरको भाडा बक्यौता असुल गरिएको रकमलाई हेटौंडा कपडा उद्योगको स्तरउन्नति तथा सञ्चालनमा खर्च गर्ने गरी व्यवस्था मिलाउने बताइन् । आज हेटौंडामा परीक्षण सञ्चालनमा रहेको कपडा उद्योगको स्थलगत अवलोकन गर्दै मन्त्री यादवले उद्योगलाई अब परीक्षणमै सीमित नराखी नियमित र निरन्तर उत्पादनमा लैजानुपर्ने बताइन् । हाल उद्योगमा १० वटा लुम सञ्चालनमा रहेर कपडा उत्पादन भइरहेको तथा थप १० वटा मेसिनसमेत सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भइरहेको जानकारी दिइएको छ। नेपाली सेनाका प्रतिनिधिहरूले उद्योगमा रहेका सम्पूर्ण मेसिन तथा उपकरणको अवस्था परीक्षण तथा निरीक्षण गरिरहेको र सम्भव भएसम्म थप मेसिन सञ्चालनमा ल्याउने गरी काम भइरहेको जानकारी मन्त्री यादवलाई गराएका थिए। मन्त्री यादवले हेटौंडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालनमा ल्याउने कामलाई सरकारले उच्च प्राथमिकतामा राखेको बताउँदै उद्योगलाई दिगो रूपमा सञ्चालन गर्न नेपाली सेनाको निरन्तर सहयोग आवश्यक रहेको उल्लेख गरिन् । उनले भनिन्, 'अब हेटौंडा कपडा उद्योग निरन्तर सञ्चालन हुनुपर्छ। त्यसका लागि अझै अग्रसर भएर आवश्यक सहयोग गर्न नेपाली सेनालाई अनुरोध गर्दछु।' मन्त्री यादवले आफूहरूले दिएको समयसीमाभित्रै उद्योगलाई परीक्षण सञ्चालनमा ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको भन्दै नेपाली सेनालाई धन्यवादसमेत दिइन् । नेपालकै सबैभन्दा ठूलो टेक्सटाइल उद्योगका रूपमा हेटौँडा कपडा उद्योगलाई हेरिएको र यसमा रहेका सम्पूर्ण मेसिन सञ्चालनमा ल्याउन सके नेपाललाई पर्याप्त मात्रामा कपडा उत्पादन गर्न सकिने उद्योगमन्त्री गौरिको विश्वास छ। वर्षौंदेखि बन्द अवस्थामा रहेको सरकारी उद्योगलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउने क्रममा सरकारको आफ्नै स्रोत परिचालन गरी उद्योगको स्तरउन्नति गर्ने मन्त्री यादवको घोषणाले हेटौंडा कपडा उद्योगलाई आत्मनिर्भर रूपमा सञ्चालन गर्ने सरकारको योजनालाई थप स्पष्ट पारेको छ।

काठमाडौं । हिमालयन लिक्विर्स प्राइभेट लिमिटेडले बर्दियाको राजापुरमा मदिरा उद्योग स्थापना गर्ने भएको छ । कम्पनीले राजापुरमा वार्षिक १ करोड लिटर मिश्रित मदिरा तथा १० हजार किलोलिटर स्पिरिट उत्पादन क्षमताको उद्योग स्थापना गर्न लागेको हो । कुल ७० करोड रुपैयाँ लागत अनुमान गरिएको परियोजनामा ८० प्रतिशत ऋण र २० प्रतिशत स्वपुँजीबाट लगानी गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । सन् २०२६ को जुलाईसम्म प्रवद्र्धकले प्रतिबद्ध स्वपुँजीको करिब २५ प्रतिशत रकम लगानी गरिसकेको छ । परियोजनाका लागि कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ५६ करोड रुपैयाँ ऋण लिने तयारी गरेको छ । कम्पनीका अनुसार परियोजना निर्माणको प्रारम्भिक चरणमा रहेको छ । जुलाई २०२६ सम्म जग्गा प्राप्तिको काम मात्र अघि बढेको छ भने परियोजनाको वित्तीय प्रगति करिब ६ प्रतिशत रहेको छ । हिमालयन लिक्विर्सका प्रवर्द्धक तथा अध्यक्ष यज्ञबहादुर ओली हुन् । उत्पादन तथा बजार व्यवस्थापन क्षेत्रमा लामो समयदेखि आवद्ध ओली ओलीसँग सम्बन्धित प्रमुख व्यवसायमध्ये देउती गुट्खा उद्योग पनि एक हो । करिब दुई दशकदेखि नेपालको पश्चिमी क्षेत्रमा गुट्खा तथा सुर्तीजन्य पदार्थ उत्पादन गर्दै आएको उक्त उद्योगले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ३ अर्ब ४९ करोड ६० लाख रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३ अर्ब २८ करोड २० लाख रुपैयाँ कारोबार गरेको थियो । ओलीसँग सम्बन्धित अन्य व्यवसायमा देउती प्याकेजिङ, देउती सोप एन्ड केमिकल्स प्राइभेट लिमिटेड, राजापुर सुगर एन्ड केमिकल्स इन्डस्ट्रिज प्राइभेट लिमिटेड तथा देउती रियल इस्टेट प्राइभेट लिमिटेड रहेका छन् । कम्पनीको व्यवस्थापनमा समेत उत्पादन तथा व्यवसायिक क्षेत्रमा अनुभवी व्यक्तिहरू रहेको जनाइएको छ । हिमालयन लिक्विर्स उद्योग सञ्चालनमा आएपछि मिश्रित मदिरा तथा स्पिरिट उत्पादन गरिनेछ । बर्दियामा स्थापना हुने उद्योगले स्थानीयस्तरमा रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नुका साथै जिल्लाको औद्योगिक विकासमा योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ । उद्योगको स्थानलाई कच्चा पदार्थको उपलब्धता तथा ढुवानीका दृष्टिले रणनीतिक मानिएको छ । बर्दिया र कैलाली जिल्लाको नजिक रहेकाले आवश्यक कच्चा पदार्थको आपूर्ति तथा खरिद प्रक्रिया सहज हुने कम्पनीले अपेक्षा गरेको छ । साथै, नजिकै रहेका भारतीय बजारसम्मको पहुँचले कच्चा पदार्थको आपूर्ति व्यवस्थापनमा समेत सहयोग पुग्ने कम्पनीको भनाइ छ । प्रवद्र्धक समूहअन्तर्गतका अन्य कम्पनीसँगको सहकार्यबाट समेत हिमालयन लिक्विर्सले लाभ लिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । विशेषगरी, समूहसँग सम्बन्धित राजापुर सुगर एन्ड केमिकल्स इन्डस्ट्रिज प्राइभेट लिमिटेडले मदिरा तथा रेक्टिफाइड स्पिरिट उत्पादनका लागि आवश्यक मोलासेसको प्रमुख आपूर्तिकर्ताका रूपमा सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । सम्बन्धित कम्पनीबाट मोलासेस उपलब्ध हुने भएकाले कच्चा पदार्थको आपूर्ति शृङ्खलालाई भरपर्दो बनाउन तथा बाह्य आपूर्तिमा निर्भरता र खरिदसम्बन्धी अनिश्चितता घटाउन सहयोग पुग्ने देखिन्छ । यसले उद्योगको सञ्चालनमा समेत सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ । त्यसैगरी, प्रवद्र्धक समूहअन्तर्गतका अन्य व्यवसायको स्थापित बजार उपस्थिति तथा वितरण सञ्जालले हिमालयन लिक्विर्सलाई व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरेपछि बजार विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । समूहको विद्यमान बजार पहुँच र वितरण संरचनाको उपयोगबाट कम्पनीले प्रारम्भिक चरणमै उत्पादन बिक्री तथा बजार प्रवेशलाई गति दिन सक्ने देखिन्छ । तर, परियोजनाको प्रस्तावित लगानी संरचनामा ऋणको हिस्सा उच्च रहेकाले उद्योग सञ्चालनमा आएपछि कम्पनीको पुँजी संरचना ऋणमुखी हुने देखिन्छ । यसले विशेषगरी सञ्चालनको प्रारम्भिक वर्षमा ऋणको साँवा तथा ब्याज भुक्तानीको दायित्व बढाउनेछ । उद्योग सञ्चालनमा आएपछि अनुमानित उत्पादन तथा कारोबारको स्तर हासिल गर्दै पर्याप्त नगद प्रवाह सिर्जना गर्न सक्नु कम्पनीका लागि महत्वपूर्ण हुनेछ । अपेक्षित उत्पादन तथा नगद प्रवाह हासिल गर्न नसकेमा ऋण भुक्तानी क्षमतामा दबाब पर्न सक्ने जोखिम रहेको छ । कम्पनीले उत्पादन प्रक्रियामा मुख्य रूपमा उखुको मोलासेस, स्पिरिट तथा चामल, मकै र गहुँजस्ता अन्नलाई कच्चा पदार्थका रूपमा प्रयोग गर्नेछ । यी कच्चा पदार्थको मूल्यमा हुने उतारचढावले उत्पादन लागतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले कच्चा पदार्थको मूल्यवृद्धिले कम्पनीको नाफा तथा सञ्चालन आम्दानीमा दबाब पार्न सक्नेछ । यसैगरी, मदिरा उद्योग उच्च नियामकीय जोखिममा रहने भएकाले कम्पनीले उत्पादन, वितरण तथा बिक्रीसँग सम्बन्धित कडा कानुनी तथा नियामकीय व्यवस्था पालना गर्नुपर्नेछ । सरकारले अवैध मदिराको कारोबार नियन्त्रण तथा उपभोक्ताको हित संरक्षणका लागि मदिरा उद्योगमा कडा निगरानी र नियन्त्रण गर्दै आएको छ । मदिरा उद्योग सञ्चालनका लागि इजाजतपत्रसम्बन्धी कडा व्यवस्था, अन्तःशुल्कमा हुने परिवर्तन तथा उत्पादनको गुणस्तर र कानुनी अनुपालनसम्बन्धी मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने हुन्छ । यस्ता व्यवस्थामा हुने परिवर्तनले कम्पनीको उत्पादन लागत, मूल्य निर्धारण तथा समग्र सञ्चालनमा प्रभाव पार्न सक्छ । कम्पनीले नियामकीय तथा कानुनी मापदण्ड पालना गर्न नसके आर्थिक जरिवाना, कानुनी कारबाही वा सञ्चालन अनुमति रद्द हुन सक्ने जोखिम रहन्छ । त्यसैले नियामकीय अनुपालन, परियोजना समयमै सम्पन्न गर्नु तथा उद्योग सञ्चालनपछि अपेक्षित उत्पादन र नगद प्रवाह हासिल गर्नु हिमालयन लिक्विर्सका लागि महत्वपूर्ण विषय हुने देखिन्छ ।