नवनियुक्त अध्यक्ष थापालाई अभिकर्ता संघको बधाई तथा शुभकामना
काठमाडौं । पेशागत बीमा अभिकर्ता संघ नेपालले नेपाल बीमा प्राधिकरणका नवनियुक्त अध्यक्ष राजन विक्रम थापालाई स्वागत तथा शुभकामना व्यक्त गरेको छ । संघका अध्यक्ष ओमबहादुर खत्री, महासचिव कल्याण विक्रम पाण्डे, वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपक अर्याललगायतका पदाधिकारीले आज प्राधिकरणमा पुगेर अध्यक्ष थापालाई भेट गरी स्वागत तथा सफल कार्यकालको शुभकामना दिएका हुन् । भेटका क्रममा अध्यक्ष थापाले आफू अहिले प्राधिकरणको कामकारबाहीबारे अध्ययन गरिरहेको बताए । अध्यक्ष खत्रीका अनुसार तिहारपछि १०-१५ दिनभित्र पुनः भेटेर अभिकर्ता व्यवसायलाई कसरी व्यवस्थित र सुदृढ बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा छलफल गर्ने सहमति भएको छ ।
प्राकृतिक विपदको पूर्वसूचनाले बीमामा राहत
काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले गत कात्तिक ९ गते किसानलाई तत्काल धान नकाट्न सूचना जारी गर्यो । कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म मौसम प्रतिकूल रहने पूर्वानुमान गर्दै विभागले यस्तो सूचना जारी गरेको थियो । सम्भावित वर्षा र त्यसबाट हुन सक्ने क्षतिबारे समयमै जानकारी पाएपछि किसानहरू सचेत भए । यसले धानबालीमा हुन सक्ने सम्भावित क्षति न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुर्यायो । पछिल्लो समय विभागले मौसमसम्बन्धी पूर्वानुमान र सम्भावित प्राकृतिक विपद्को जोखिमबारे समयमै सूचना जारी गर्न थालेपछि सरकारी तथा निजी क्षेत्रका निकायले पनि त्यसअनुसार सतर्कता अपनाउन थालेका छन् । विगतको तुलनामा मौसम पूर्वानुमानको विश्वसनीयतामा समेत सुधार हुँदै गएको छ । यसको सकारात्मक प्रभाव बीमा क्षेत्रमा पनि देखिन थालेको बीमा कम्पनीहरू बताउँछन् । प्राकृतिक विपद्का कारण हुने क्षतिले बीमा कम्पनीहरूको दायित्व र दाबी भुक्तानीमा ठूलो आर्थिक भार थप्ने गरेको छ । बाढी-पहिरो, डुबान, हावाहुरी तथा अतिवृष्टिजस्ता घटनाबाट कृषि बाली, घरसम्पत्ति, सवारीसाधन र पूर्वाधारमा क्षति पुग्दा बीमा कम्पनीहरूमा ठूलो रकमको दाबी पर्ने गरेको छ । गत भदौमा भोटेकोसी क्षेत्रमा आएको बाढीका कारण निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूमा २१ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको दाबी परेको छ । त्यस्तै, २०८१ असोजमा आएको बाढीका कारण पनि बीमा कम्पनीहरूमा १२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको दाबी परेको थियो । यद्यपि सम्भावित जोखिमबारे समयमै पूर्वसूचना प्राप्त हुँदा सम्बन्धित व्यक्ति तथा निकायले आवश्यक सावधानी अपनाउने हुँदा यसले बीमा कम्पनीहरूमा पर्ने सम्भावित दाबीको भारसमेत कम गर्न सहयोग पुग्ने बीमा कम्पनीहरू बताउँछन् । खेतीबालीमा मात्रै होइन, ठूलो वर्षा, बाढीपहिरो तथा प्रतिकूल मौसमको पूर्वानुमानले यातायात, पर्यटन र अन्य क्षेत्रमा पनि जोखिम न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुर्याएको छ । लामो दूरीका सवारीसाधन सञ्चालनमा सतर्कता अपनाउने, जोखिमयुक्त सडकमा आवागमन रोक्ने तथा ट्रेकिङमा जाने पर्यटकलाई मौसमको अवस्थाबारे सचेत गराउने जस्ता कदमले सम्भावित मानवीय तथा भौतिक क्षति कम गर्न मद्दत पुगेको छ । शिखर शिखर इन्स्योरेन्सकी नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (डीसीईओ) सविता मास्केले मौसमसम्बन्धी पूर्वसूचनाले विशेषगरी सवारीसाधन र मानवीय सुरक्षामा हुने क्षति न्यूनीकरण गर्न सहयोग गरेको बताइन् । ‘ठूलो वर्षा हुने तथा पहिरोको जोखिम बढ्ने सूचना आएपछि जोखिमयुक्त सडकमा आवागमन रोक्ने, रातिको समयमा सवारीसाधन सञ्चालन नगर्न सरकारी निकायबाटै सूचना जारी हुन्छ,’ मास्केले भनिन्, ‘यस्ता कदमले मानवीय क्षति रोक्नुका साथै सवारीसाधनमा हुन सक्ने सम्भावित क्षति पनि कम हुन्छ ।’ डीसीईओ मास्केका अनुसार मौसमसम्बन्धी पूर्वसूचनाले मानिसहरूलाई समयमै सुरक्षित स्थानमा जान र आफ्नो सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न सचेत गराउँछ । प्राकृति विप्दका कारण हुने क्षतिलाई रोक्न नसक्ने तर न्यूनीकरण भने गर्न सकिने मास्केको भनाइ छ । ‘बाढीपहिरोबाट घर, उद्योग, व्यवसाय, सवारीसाधन तथा अन्य सम्पत्तिमा क्षति पुग्दा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूको दायित्व बढ्छ, तर पूर्वसूचनाले जोखिम न्यूनीकरणका उपाय अपनाउन सके बीमा दाबीको सम्भावना घटाउन सकिन्छ,’ उनले भनिन् । नेपाल इन्स्योरेन्सका डीसीईओ ईश्वर पोखरेल प्राकृतिक विपद्को पूर्वसूचनाले मानवीय तथा भौतिक क्षति न्यूनीकरण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउँछन् । ‘विपद् आउनुअघि नै सूचना प्राप्त भएमा मानिसहरूले आवश्यक सतर्कता अपनाउन सक्छन्, यसबाट सबैभन्दा पहिले मानवीय क्षति न्युनीकरण त्यसपछि पशुचौपाया, नगद तथा अन्य सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न सकिन्छ,’ उनले भने । विशेषगरी धान र मकैजस्ता बालीमा वर्षाका कारण बढी क्षति हुने गरेको पोखरेल बताउँछन् । केरा र आलुमा भने तुलनात्मक रूपमा त्यस्तो असर कम देखिएको उनको भनाइ छ । ‘ठूलो वर्षा हुने जानकारी १५ दिनअगावै प्राप्त भएमा किसानले बाली थन्क्याउने तथा अन्य आवश्यक तयारी गर्न सक्छन्, यसले बालीनाली तथा फलफूलमा हुने सम्भावित क्षति पनि न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्छ,’ उनले भने । यद्यपि, पूर्वसूचनाका कारण बीमा क्षेत्रमा कति आर्थिक लाभ पुग्यो वा कति दाबी घट्यो भन्ने यकिन हिसाब निकाल्न कठिन रहेको पोखरेल बताउँछन् । तर, समयमै प्राप्त सूचनाले सम्भावित क्षति न्यूनीकरण गर्न र त्यसबाट हुने आर्थिक नोक्सानी कम गर्न सहयोग पुग्ने उनको भनाइ छ । नेको इन्स्योरेन्सका सूचना अधिकारी मिनराज श्रेष्ठ पनि मौसमसम्बन्धी पूर्वसूचनाले बीमितलाई आफ्नो सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न र सम्भावित क्षति न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्ने बताउँछन् । बाढी वा प्रतिकूल मौसमको पूर्वानुमान प्राप्त भएपछि बीमा कम्पनीहरूले आफ्ना बीमितलाई सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न सार्वजनिक सूचना तथा सचेतनामूलक सूचनासमेत जारी गर्ने गरेको उनले बताए । ‘मौसमको पूर्वानुमान सूचना आएपछि बिमा कम्पनीहरूले आफ्ना बीमितहरूलाई सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न सार्वजनिक सूचना नै जारी गर्छन्,’ उनले भने । दुई वर्षअघि असोजमा परेको अविरल वर्षाका कारण काठमाडौंको कुलेश्वर बालकुमारीलगायत क्षेत्रमा ठूलो क्षति भएको थियो । त्यसयता मानिसहरू मौसमसम्बन्धी पूर्वसूचनाप्रति थप सचेत हुन थालेको उनको भनाइ छ । सूचना अधिकारी श्रेष्ठले भने, ‘पूर्वसूचना प्राप्त हुनासाथ घर तथा पसलमा रहेका सामान माथिल्लो तलामा सार्ने, बर्खायाममा जोखिमयुक्त सडकमा सवारीसाधन नचलाउने सावधानी अपनाउन थालिएको छ ।’ यसले विगतमा जस्तै दोहोरिएर हुने क्षति न्यूनीकरण गर्नुका साथै बीमा दाबीसमेत घटाउन सहयोग गरेको उनको भनाइ छ । त्यस्तै, मौसम विज्ञान विभागले समयमै वर्षाको पूर्वानुमान गरी धान नकाट्न वा काटिसकेको धान सुरक्षित रूपमा थन्क्याउन आग्रह गरेपछि किसानले सोहीअनुसार सावधानी अपनाउँदा यस वर्ष वर्षाका कारण धानबाली डुबेर हुने क्षति कम भएको पनि उनले बताए । प्राकृतिक विपद्बाट उत्पन्न हुन सक्ने ठूलो आर्थिक जोखिम व्यवस्थापनका लागि बीमा कम्पनीहरूले विभिन्न उपाय अपनाउँदै आएका छन् । कम्पनीहरूले सबै जोखिम आफैसँग नराखी पुनर्बीमा कम्पनीमा हस्तान्तरण गर्ने गर्छन् । पछिल्लो समय बीमा कम्पनीहरुले आरआई सर्पोट (पुनर्बीमा सहयोग) बढाउँदै लगेका छन् । त्यस्तै पुनर्बीमा सुरक्षण बढाउने, जोखिम विश्लेषण गर्ने तथा भौगोलिक क्षेत्रअनुसार जोखिमको अवस्था पहिचान गर्ने काम भइरहेको बीमा कम्पनीहरू बताउँछन् । कम्पनीहरूका अनुसार यसले कुनै निश्चित क्षेत्रमा ठूलो प्राकृतिक विपद् आएर एकैपटक धेरै बीमा दाबी पर्दा कम्पनीमा पर्ने आर्थिक भार व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुर्याउँछ । सरोकारवालाहरूका अनुसार प्राकृतिक विपद्सम्बन्धी पूर्वसूचनाले हुने क्षति न्यूनीकरणको लाभ बीमा क्षेत्र र सर्वसाधारणमा मात्र सीमित हुँदैन । यसले समग्र राज्यलाई नै फाइदा पुर्याउँछ । समयमै पूर्व सूचना प्राप्त हुँदा मानवीय जीवन, कृषि उत्पादन, निजी सम्पत्ति तथा सार्वजनिक पूर्वाधारमा हुन सक्ने क्षति कम गर्न सकिन्छ । यसले विपद्पछिको उद्धार, राहत, पुनःनिर्माण तथा क्षतिपूर्तिमा राज्यले गर्नुपर्ने खर्चसमेत घटाउन सहयोग पुर्याउँछ ।
ग्लोबल आइएमई लघुवित्तको स्वतन्त्र सञ्चालकमा विश्वराज बराल नियुक्त
काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको स्वतन्त्र सञ्चालकमा विश्वराज बराल नियुक्त भएका छन् । संस्थाको कात्तिक १९ गते बिहीबार बसेको सञ्चालक समितिको २३२औँ बैठकले बराललाई स्वतन्त्र सञ्चालकमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो । पोखरा महानगरपालिका–७, कास्की स्थायी ठेगाना भएका बराल हाल काठमाडौं महानगरपालिका–१५ मा बसोबास गर्दै आएका छन् । संस्थाले नेप्सेलाई पत्र पठाउँदै बरालको नियुक्तिबारे जानकारी गराएको हो ।
