विश्व

काठमाडौं । पूर्वी फ्रान्सको एउटा गाउँमा करिब दुई वर्षदेखि अमानवीय अवस्थामा बन्दी बनाइएका नौ वर्षीय बालकको उद्धार भएपछि स्थानीय समुदाय स्तब्ध बनेको छ । सन् २०२४ देखि आफ्नै बुबाले युटिलिटी भ्यानभित्र थुनेर राखेको अवस्थामा भेटिएका ती बालकलाई गम्भीर कुपोषण र शारीरिक कमजोरीका कारण तत्काल अस्पताल भर्ना गरिएको छ ।        स्थानीय अभियोजक निकोलस हेट्जका अनुसार स्विट्जरल्यान्ड र जर्मनीको सीमाना नजिक रहेको ह्यागेनबाख गाउँमा सोमबार छिमेकीले ‘बच्चाको आवाज’ सुनेपछि प्रहरीलाई खबर गरेका थिए । त्यसपछि घटनास्थल पुगेका सुरक्षाकर्मीहरूले बलपूर्वक भ्यान खोल्दा अत्यन्तै दयनीय अवस्थामा बालकलाई फेला पारेका थिए ।       अभियोजकका अनुसार बालक भ्रूणजस्तो अवस्थामा खुम्चिएको, नग्न, फोहोर र मलमूत्र नजिकै कम्बलले ढाकिएको अवस्थामा थिए । लामो समय एउटै स्थितिमा बसेका कारण उनी हिँड्नसमेत असमर्थ बनेका छन् भने स्पष्ट रूपमा कुपोषित देखिएका छन् । बालकले सन् २०२४ यता आफूले नुहाउनसमेत नपाएको जानकारी दिएका छन् ।       अनुसन्धानका क्रममा बालकका बुबाले नोभेम्बर २०२४ मा उनलाई भ्यानमा राखेको स्वीकार गरेका छन् । उनका अनुसार आफ्नी साथीले तत्कालीन सात वर्षीय बालकलाई मानसिक अस्पताल पठाउन चाहेकाले आफूले यस्तो कदम चालेका थिए । तर अभियोजकले बालकको कुनै मानसिक समस्या रहेको प्रमाणित हुने मेडिकल अभिलेख नभएको र उनी विद्यालयमा राम्रो प्रदर्शन गर्ने विद्यार्थी रहेको स्पष्ट पारेका छन् । बालकले अनुसन्धानकर्तासँगको बयानमा आफ्नो बुबाको साथीसँग ‘ठूलो कठिनाइ’ भएको उल्लेख गर्दै आफूलाई थुन्नु बाहेक बुबासँग अन्य विकल्प नभएको बताएको अभियोजकको कार्यालयले जनाएको छ ।       प्रहरीले बालकका बुबालाई प्रारम्भिक रूपमा अपहरणसहित विभिन्न अभियोगमा हिरासतमा राखेको छ । बुबाकी साथीले भने बालक भ्यानमा रहेको कुरा आफूलाई थाहा नभएको दाबी गरेकी छन् । उनलाई जोखिममा परेका नाबालिगलाई सहयोग नगरेको आरोपमा प्रारम्भिक अभियोग लगाइएको छ र न्यायिक निगरानीमा रिहा गरिएको छ ।       यस घटनासँग सम्बन्धित रूपमा बालककी १२ वर्षीया दिदी र बुबाकी साथीकी १० वर्षीया छोरीलाई सामाजिक सेवाको संरक्षणमा राखिएको छ । अभियोजकको कार्यालयले बालक लामो समयसम्म बन्दी अवस्थामा रहँदा अन्य कसैलाई जानकारी थियो वा थिएन भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।       अनुसन्धानका क्रममा बालकका साथीभाइ र आफन्तहरूले उनी मानसिक स्वास्थ्य संस्थामा रहेको ठानेको बताएका छन् । विद्यालयका शिक्षकहरूलाई समेत बालक अन्यत्र विद्यालयमा स्थानान्तरण भएको जानकारी दिइएको थियो ।       घटनापछि ह्यागेनबाखका स्थानीय बासिन्दाहरूले गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन् । उनीहरूले बालकको अवस्थाबारे पहिले थाहा नभएको बताए पनि घटनाका विवरणबारे खुलस्त टिप्पणी गर्न चाहेका छैनन् ।       अधिकारीहरूले पीडित बालक र उनका परिवारका सदस्यहरूको पहिचान गोप्य राखेका छन् । अभियोजकले थप अनुसन्धान जारी रहेको जनाउँदै यसबारे विस्तृत टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन् । रासस

काठमाडौं । भारतकी प्रसिद्ध गायिका आशा भोसलेको आइतबार निधन भएको छ ।  उनको ९२ वर्षमा निधन भएको हो । मुम्बईस्थित ब्रीच क्यान्डी अस्पतालका चिकित्सकहरूले भोसलेको निधन भएको पुष्टि गरे । कार्डियाक अरेस्ट भएपछि उनलाई शनिबार अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो । भोसले‍ भारतीय संगीत जगतकी ठूलो हस्ती हुन् ।  सन् १९४८ मा फिल्म ‘चुनरिया’ मार्फत आशाले पार्श्र्व गायनको दुनियाँमा पाइला राखेकी थिइन् । उनले गीता दत्त र शमशाद बेगमसँग मिलेर आफ्नो पहिलो गीत ‘सावन आया रे’ गाएकी थिइन् । यसको ठीक एक वर्षपछि सन् १९४९ मा फिल्म ‘रात की रानी’ मार्फत उनलाई पहिलो सोलो गीत गाउने अवसर मिल्यो । सन् १९५० को दशकमा उनी नौशाद, सी. रामचन्द्र, शंकर–जयकिशन र एसडी बर्मनजस्ता दिग्गज संगीतकारहरूको उनी पहिलो रोजाइ बनिन् । उनले हजारभन्दा बढी सिनेमामा काम गरेकी छन् भने १० हजारभन्दा धेरै गीत गाएको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । आफ्नो असाधारण प्रतिभाका बाबजुद पनि आशा भोसलेले ‘नम्बर दुई’ को स्थानमै सन्तुष्ट हुनुप‍र्यो, किनकि हिन्दी फिल्म उद्योगमा ‘नम्बर एक’ स्थानमा उनकी आफ्नै महान् र दिग्गज दिदी लता मंगेशकर थिइन् । भारत सरकारले आशा भोसलेलाई  पद्म विभूषण र दादासाहेब फाल्के पुरस्कार जस्ता उच्च सम्मानहरू प्रदान गरेको छ ।

काठमाडौं । मानव अन्तरिक्ष अन्वेषणको नयाँ अध्याय खोल्दै चन्द्रमाको परिक्रमा गरेर फर्किएको आर्टेमिस द्वितीय अभियानका चार अन्तरिक्ष यात्रीहरू ऐतिहासिक रेकर्डसहित शनिबार हर्षोल्लासपूर्ण वातावरणमा घर फर्किएका छन् । गहिरो अन्तरिक्षमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा टाढाको मानव यात्रा पूरा गरी उनीहरू नासाको ह्युस्टनस्थित केन्द्रमा अवतरण गर्दा स्वागतका लागि ठूलो जमघट भएको थियो ।      सान डिएगोको समुद्री क्षेत्रमा सफल अवतरणपछि उनीहरूलाई त्यहाँबाट उडाएर जोनसन स्पेस सेन्टर नजिकैको एलिङ्गटन फिल्डमा ल्याइएको थियो । अवतरणपछि सबैभन्दा पहिले परिवारसँग भावुक भेटघाट गरेका कमान्डर रिड वाइसम्यान, पाइलट भिक्टर ग्लोभर, अन्तरिक्ष यात्री क्रिस्टिना कोच र क्यानाडाका जेरेमी ह्यानसेनले त्यसपछि स्वागत कार्यक्रममा सहभागी हुँदै आफ्नो अनुभव बाँडे ।      नासाका प्रशासक जारेड इसाकम्यानले उनीहरूलाई औपचारिक रूपमा सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्दै टोलीप्रति सम्मान व्यक्त गरे । कार्यक्रममा नासाका उच्च अधिकारीहरू, उडान तथा प्रक्षेपण निर्देशकहरू, सैन्य अधिकारीहरू, सांसदहरू र वर्तमान तथा पूर्व अन्तरिक्ष यात्रीहरूको उपस्थिति थियो, जसले वातावरणलाई अझ विशेष बनाएको थियो ।      उनीहरूको घर फर्काइ एउटा ऐतिहासिक सन्दर्भसँग समेत जोडिएको थियो । आर्टेमिस टोली अपोलो १३ को प्रक्षेपण भएको ५६औँ वार्षिकोत्सवकै दिन ह्युस्टन फर्किएको हो, जुन मिशन ‘ह्युस्टन, हामीलाई समस्या परेको छ’ भन्ने ऐतिहासिक सन्देशका कारण चर्चित बनेको थियो । त्यो कठिन क्षणलाई सफलतामा परिणत गरेको स्मरणसँगै नयाँ पुस्ताका अन्तरिक्ष यात्रीहरूको उपलब्धि जोडिनु प्रतीकात्मक मानिएको छ ।      कमान्डर वाइसम्यानले आफ्नो अनुभव सुनाउँदै अन्तरिक्ष यात्रा भावनात्मक रूपमा चुनौतीपूर्ण रहेको बताए । उनले प्रक्षेपणअघि यो सपना जस्तो लागे पनि अन्तरिक्षमा पुगेपछि पृथ्वी र आफ्ना प्रियजनहरूसँग फर्कने चाहना झन् प्रबल हुने अनुभव सुनाए । पाइलट ग्लोभरले आफूले भोगेको अनुभव अझै पूर्ण रूपमा आत्मसात गर्न नसकेको प्रतिक्रिया दिए ।      अर्कोतर्फ, ह्यानसेनले यो यात्रालाई मानवता र सहकार्यको प्रतिविम्बका रूपमा व्याख्या गरे । उनका अनुसार टोलीले आपसी विश्वास र प्रेमबाट शक्ति लिँदै यात्रा सम्पन्न गरेको हो । कोचले भने पृथ्वीलाई अन्तरिक्षबाट हेर्दा आएको अनुभूति वर्णन गर्दै ब्रह्माण्डको विशाल कालोपनबीच हाम्रो ग्रह जीवन बोकेको एउटा सानो आश्रयजस्तो देखिएको बताए ।      करिब १० दिन लामो यस अभियानमा अन्तरिक्ष यात्रीहरूले पृथ्वीबाट अधिकतम दुई लाख ५२ हजार ७५६ माइल (चार लाख छ हजार ७७१ किलोमिटर) दूरी पार गर्दै नयाँ कीर्तिमान कायम गरेका छन् । यो अपोलो १३ को पुरानो रेकर्डभन्दा बढी हो । चन्द्रमाको पछाडि पुगेर यू–टर्न गर्दै फर्कने क्रममा उनीहरूले मानव आँखाले पहिले नदेखेका दृश्यहरू कैद गरेका थिए । पूर्ण सूर्यग्रहणको दृश्यले यात्रालाई अझ अद्वितीय बनाएको थियो ।      यस क्रममा खिचिएको ‘अर्थसेट’ तस्बिर विशेष चर्चामा छ, जसमा निलो पृथ्वी खैरो चन्द्रमाको पछाडि देखिन्छ । यो तस्बिरले सन् १९६८ मा अपोलो ८ द्वारा खिचिएको प्रसिद्ध ‘अर्थराइज’ तस्बिरको सम्झना दिलाएको छ । यद्यपि, यस्तो ऐतिहासिक सफलताबीच केही चुनौती पनि देखिएका थिए । यात्राका क्रममा अन्तरिक्ष यानको शौचालयमा समस्या देखिएको थियो, जसलाई नासाले आगामी लामो चन्द्र अभियानअघि समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।      यो अभियान सन् १९७२ मा अपोलो १७ पछि पहिलो पटक मानवलाई चन्द्र कक्षासम्म पुर्‍याउने उपलब्धि बनेको छ । अपोलो युगमा २४ जना अन्तरिक्ष यात्री चन्द्रमासम्म पुगेका थिए, जसमा १२ जनाले चन्द्र सतहमा पाइला टेकेका थिए ।      आर्टेमिस कार्यक्रमअन्तर्गत नासाले अब थप महत्त्वाकांक्षी योजनाहरू अघि बढाइरहेको छ । अर्को वर्ष आर्टेमिस तृतीय अन्तर्गत चन्द्र अवतरणको तयारी भइरहेको छ भने २०२८ मा आर्टेमिस चतुर्थ मार्फत चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव नजिकै अवतरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।      नासाका प्रशासक इसाकम्यानले लामो अन्तरालपछि मानव चन्द्र यात्राको पुनरागमन भएको उल्लेख गर्दै नयाँ युगको सुरुआत भएको बताए । उनका अनुसार ५३ वर्षपछि यस्तो उपलब्धिले अन्तरिक्ष अन्वेषणमा नयाँ ऊर्जा थपेको छ । रासस