८ हजार मिटरमाथिका थप ६ हिमालको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता खोज्दै नेपाल
काठमाडौं । नेपाल पर्वतारोहण संघ (एनएमए) ले नेपालका थप ६ वटा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमशिखरलाई छुट्टाछुट्टै हिमालका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिन माग गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण तथा आरोहण महासंघ (यूआईएए) को साधारणसभालाई सम्बोधन गर्दै एनएमएका अध्यक्ष फुर गेल्जे शेर्पाले नेपालका थप ६ वटा हिमाललाई औपचारिक मान्यता दिनुपर्ने प्रस्ताव गरेका हुन् । अध्यक्ष शेर्पाले हिमशिखरको आफ्नै नाम, भौगोलिक पहिचान र छुट्टाछुट्टै आरोहण मार्ग रहेको उल्लेख गर्दै तिनलाई स्वतन्त्र हिमालका रूपमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन् । एनएमले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिन माग गरेका हिमालहरुम कञ्चनजंगा साउथ (८ हजार ४७६ मिटर), कञ्चनजङ्घा वेस्ट (८ हजार ७७ मिटर), कञ्चनजङ्घा सेन्ट्रल (८ हजार ४७३ मिटर) र यालुङ काङ (८ हजार ५९५ मिटर) छन् । त्यस्तै, सगरमाथा–ल्होत्से हिमशृङ्खलाअन्तर्गत ल्होत्से मिडल (८ हजार ४१० मिटर) र ल्होत्से शार (८ हजार ४०० मिटर) रहेका छन् । अध्यक्ष फुर्वा गेल्जे शेर्पाले प्रत्येक हिमशिखरको आफ्नै नाम, भौगोलिक पहिचान र छुट्टै आरोहण मार्ग रहेको उल्लेख गर्दै एउटा शिखरको आरोहणले अर्को शिखरको आरोहण पूरा नहुने बताए । स्थानीय समुदायले समेत यी हिमशिखरलाई छुट्टाछुट्टै पहिचानका रूपमा लिने गरेको उनको भनाइ छ । अध्यक्ष शेर्पाले ८ हजार मिटरभन्दा माथिका हिमशिखर आरोहण गर्न असाधारण शारीरिक क्षमता, प्राविधिक दक्षता, अनुभव र विशेष तयारी आवश्यक पर्ने बताए । उनले प्रत्येक चुचुरोलाई छुट्टै सफलताको रुपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन् । यस विषयलाई अघि बढाउन एनएमएले विज्ञ टोलीसमेत गठन गरेको छ । अध्यक्ष शेर्पाका अनुसार मधुसूदन अधिकारीको नेतृत्वमा पाँच सदस्यीय विज्ञ टोलीले यी ६ वटा हिमशिखरलाई छुट्टै मान्यता दिनुपर्ने भौगोलिक, वैज्ञानिक तथा पर्वतारोहणसम्बन्धी आधार प्रस्तुत गर्नेछ । उनले नेपालका थप ६ वटा हिमशिखरलाई मान्यता दिनु मात्रै आफ्नो उद्देश्य नभएको स्पष्ट पारे । नेपाली हिमालयका सबै हिमालको वर्गीकरणका लागि स्पष्ट, वैज्ञानिक र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा उपयोगी मापदण्ड विकास गर्न नेपालले नेतृत्व गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । नेपालले यसअघि नै यी ६ वटा हिमशिखरलाई आफ्नो आधिकारिक सूचीमा समावेश गरिसकेको छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण समुदायमा भने विश्वका १४ वटा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाललाई मात्रै मान्यता दिइँदै आएको छ । यी ६ वटा हिमशिखरले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएमा विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको संख्या १४ बाट २० पुग्नेछ । नेपालले यसअघि सन् १९८२ र २०११ मा विश्व पर्वतारोहण तथा आरोहण महासंघको साधारणसभा आयोजना गरेको थियो। यससँगै नेपालले तेस्रोपटक उक्त अन्तर्राष्ट्रिय साधारणसभाको आयोजना गरेको हो।
२.८५ अर्बमा कुपण्डोलमा पाँचतारे होटल बन्दै, प्रतिकोठा लागत २.७० करोड
काठमाडौं । ललितपुरको कुपण्डोलमा अन्तर्राष्ट्रिय होटल ब्रान्ड हायात प्लेसको पाँचतारे होटल निर्माण भइरहेको छ । अनिशा अग्रवाल र गणेश अग्रवालको समान लगानी रहेको सायन होटल्स प्रालिले १०५ कोठाको होटल निर्माण गरिरहेको हो । कम्पनीले सन् २०२८ अप्रिलको मध्यदेखि होटल सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्य राखेको छ । व्यावसायिक प्रतिस्पर्धा, बढ्दो निर्माण लागत र उच्च ऋणभारका बीच अघि बढिरहेको यो परियोजना निर्धारित समयमै सम्पन्न गर्नु कम्पनीका लागि महत्त्वपूर्ण चुनौती बनेको छ । होटल निर्माणको काम सन् २०२६ सेप्टेम्बर २१ सम्म करिब ४८ प्रतिशत पूरा भएको कम्पनीले जनाएको छ । सन् २०२१ सेप्टेम्बरमा स्थापना भएको सायन होटल्सले सुरुमा ११२ कोठाको होटल निर्माण गर्ने योजना बनाएको थियो । पछि योजनामा संशोधन गर्दै कोठाको संख्या १०५ मा सीमित गरिएको हो । करिब १५ हजार ५७ वर्गफिट क्षेत्रफलको जग्गामा निर्माण भइरहेको होटलको बाँकी काम निर्धारित समयभित्र पूरा गर्ने कम्पनीको लक्ष्य छ । कम्पनीले होटल निर्माणको काम सन् २०२७ अक्टोबरको मध्यसम्ममा सम्पन्न गर्ने योजना बनाएको छ । तर, हायातको मापदण्ड पूरा गर्ने प्रक्रिया तथा सञ्चालनपूर्वका तयारीका कारण व्यावसायिक सेवा सुरु हुन सन् २०२८ अप्रिलको मध्यसम्म लाग्ने अनुमान गरिएको छ । यसअघि सन् २०२७ जुलाईको मध्यदेखि सञ्चालन सुरु गर्ने योजना थियो । होटल निर्माणका लागि परियोजनाको संशोधित कुल लागत २ अर्ब ८५ करोड ७० लाख रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ । यो यसअघिको अनुमानभन्दा करिब चार प्रतिशत कम हो । यद्यपि, निर्माण सामग्रीको मूल्यवृद्धि, अमेरिकी डलर तथा चिनियाँ युआनको तुलनामा नेपाली रुपैयाँ कमजोर हुनु र निर्माण अवधि लम्बिनुले लागत बढ्न सक्ने कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार परियोजनाको लागतमा जग्गा खरिदले पनि ठूलो हिस्सा ओगटेको छ । हालसम्मको वित्तीय प्रगतिमा जग्गा खरिदको लागतबाट मात्रै करिब १७ प्रतिशत योगदान रहेको छ । कुपण्डोलमा जग्गा खरिद गर्नुपर्दा होटलको प्रतिकोठा लागत करिब दुई करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । उक्त लागतमा क्यासिनो र भोजभतेर आयोजना गर्ने हल निर्माणको खर्चसमेत समावेश रहेको कम्पनीले जनाएको छ । सायन होटल्सले परियोजनाका लागि दुई अर्ब रुपैयाँ ऋण लिएको छ । यसअघि दुई अर्ब पाँच करोड रुपैयाँ ऋणको प्रस्ताव गरिएको थियो । परियोजनाको कुल लागतको करिब ७० प्रतिशत ऋणबाट जुटाउने योजना रहेको छ । परियोजनाका लागि आवश्यक ऋणको व्यवस्था पूरा भएको कम्पनीको भनाइ छ । यसअघि आवश्यक ऋणको करिब ३९ प्रतिशतको मात्रै व्यवस्था भएको थियो । त्यस्तै, प्रवर्द्धकले हालसम्म आवश्यक स्वपुँजीको करिब ३२ प्रतिशत लगानी गरेका छन् । यसअघि यस्तो लगानी करिब १७ प्रतिशत थियो । अनिशा अग्रवाल र गणेश अग्रवालको कम्पनीमा समान ५०-५० प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । परियोजनाको वित्तीय संरचनामा ऋणको हिस्सा ठूलो रहेकाले होटल सञ्चालनमा आएपछि आम्दानी अपेक्षाअनुसार हुन नसके ऋणको साँवा तथा ब्याज भुक्तानीमा दबाब पर्न सक्छ । होटल व्यवसायमा कर्मचारी, भवन मर्मतसम्भार, ऊर्जा तथा अन्य सञ्चालन खर्चको ठूलो हिस्सा नियमित रूपमा व्यहोर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले कोठा उपयोग दर कम हुँदा वा आम्दानी अनुमानभन्दा घट्दा नाफा र नगद प्रवाहमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ । होटलले अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डको पहिचान र सुविधाका आधारमा ग्राहक आकर्षित गर्ने कम्पनीले अपेक्षा गरेको छ । तर, बजारमा पहिलेदेखि सञ्चालनमा रहेका होटल तथा नयाँ प्रवेश गर्ने प्रतिस्पर्धीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।
पोखराका होमस्टेमा बढ्यो पर्यटकको चहलपहल
काठमाडौं । पर्यटकीय सिजन सुरु भएसँगै पोखरा आसपासका ग्रामीण बस्तीमा आन्तरिक तथा विदेशी पर्यटकको चहलपहल बढेको छ। सहरको कोलाहलभन्दा टाढा प्रकृतिसँग रमाउन चाहने पर्यटकको रोजाइमा गाउँका होमस्टे पर्न थालेका छन् । सस्तो प्याकेज, स्थानीय खानपान, मौलिक संस्कृति र हिमशृङ्खलाको मनमोहक दृश्यले पर्यटकलाई गाउँतर्फ आकर्षित गरेको हो । दसैँ सकिएलगत्तै कास्कीका विभिन्न ग्रामीण बस्तीमा पर्यटकको आगमन बढ्दा होमस्टे सञ्चालकहरू उत्साहित भएका छन् । पोखरा महानगर आसपासका डाँडाकाँडामा रहेका होमस्टेमा स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको उपस्थिति बढ्दै गएको छ । कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिका–६ स्थित हेम्जाकोटमा पनि यतिबेला पर्यटकको चहलपहल बढेको छ । हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्य, शान्त वातावरण र गाउँको मौलिक जीवनशैलीले हेम्जाकोट आउने पर्यटकलाई आकर्षित गरिरहेको छ । पोखरा घुम्न आउने पर्यटकसमेत नजिकैका ग्रामीण बस्तीमा पुगेर केही समय बिताउन रुचाउन थालेका छन् । ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च (भिटोफ) का सचिव भीमराज पौडेलका अनुसार पोखरा आउने पर्यटकलाई आसपासका गाउँसम्म पुर्याउन सके ग्रामीण पर्यटनले थप गति लिन सक्छ। प्राकृतिक सौन्दर्य र स्थानीय आतिथ्यका कारण गाउँका होमस्टे पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र बन्दै गएको उनले बताए। उनका अनुसार होमस्टेमा अहिले पाहुनाको आगमन राम्रो छ। हप्तामा दुई दिन बिदा हुने भएकाले शुक्रबार र शनिबार धेरै पर्यटक आउने गरेका छन्। पर्यटकीय सिजन सुरु भएसँगै अघिल्लो वर्षको तुलनामा यस वर्ष पाहुनाको उपस्थिति उल्लेख्य रूपमा बढेको भन्दै होमस्टे सञ्चालक उमा गुरुङ पनि खुसी छन्। पर्यटकको आगमन बढ्दा स्थानीयस्तरमै आम्दानीको अवसर सिर्जना भएको उनको भनाइ छ। कोरोना महामारीपछि ठप्प भएको होमस्टे व्यवसाय अहिले पुनः तङ्ग्रिएको उनले बताइन्। गाउँमा पर्यटक पुग्न थालेपछि स्थानीय गतिविधि पनि बढेका छन्। होमस्टेमा पाहुनालाई सहज र आत्मीय अनुभव दिलाउन सञ्चालकहरूले मौलिक घर, स्थानीय परिकार, प्राकृतिक वातावरण र परम्परागत आतिथ्यलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। पर्यटन बोर्डका सदस्य सन्तोष पोखरेलका अनुसार गाउँमा पर्यटकको बसाइलाई सहज र आकर्षक बनाउन विभिन्न तालिम तथा प्रवर्द्धनात्मक कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएका छन्। मानिसहरू प्रकृतिसँग रमाउन चाहने भएकाले पोखराका होमस्टे उपयुक्त गन्तव्य बन्दै गएको उनले बताए। रैथाने खानेकुराका कारण पनि गाउँ पर्यटकलाई मन पर्ने गरेको उनको भनाइ छ। पर्यटकलाई बस्ने सुविधासँगै स्थानीय संस्कृति, मौलिक घर र खानपानको अनुभव दिलाउन सके ग्रामीण पर्यटनबाट स्थानीय समुदायले थप लाभ लिन सक्ने उनले बताए। दसैँपछि कास्कीका गाउँमा बढेको पर्यटकको चहलपहलले ग्रामीण पर्यटनमा नयाँ उत्साह थपेको छ। प्रकृतिसँग नजिक रहेर मौलिक जीवनशैलीको अनुभव लिन चाहने पर्यटकको आकर्षण बढ्दै जाँदा गाउँका होमस्टे स्थानीय रोजगारी र आम्दानीको महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
