दशैमा घर जान नपाउनको नाममा…
विछोडको पिडा नसकी खप्न दशैको बेलामा तिमीलाई भेट्न आउदैछु फर्कि रमाइलो गाउमा । टाढा छ साथी, ती दिन र राती निद छैन आखामा मनको कुरो बुझ्दैन कोही पहरे पाखामा… । स्वर सम्राट नारायण गोपाल र तारदेबीको युगल स्वरमा रहेको यो गीतले दशैको महत्व र गरिमा दर्शाउछ । पेशा, ब्यवसायको लागि आफन्तभन्दा टाढा रहेकाहरु दशैमा घर जान कति ब्यग्र प्रतिक्षा रहन्छन् भन्ने आशय यो गीतमा छ । दशैको बेलामा ढाटाका आफन्तसँग हुने भेटको रमाइलो अनुभूति गर्दै मायालुहरु मनको वह कसरी ब्यक्त गर्छन् भन्ने कुरा पनि गीतले दर्शाउछ । यो गीतले गएको सालबाहेकको दशैको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ । गएको बर्षको सन्दर्भ फरक थियो । भारतको अघोषित नकाबन्दीको कारण इन्धनको चरम अभाव थियो । यसले गर्दा सर्वसाधारणले सहज आवत जावत गर्न पाएका थिएनन् । अघिल्लो सालको १२ बैशाखको भूकम्प र त्यसपछिका निरन्तर पराकम्पनले सर्वसाधारणको धन, सम्पत्ति र आफन्त मात्र लगेको थिएन, मन पनि भाचिदिएको थियो । सर्वसाधारणका करिब ८ लाख घर भत्किएका छन् । भूकम्पको कारण घरवार विहिन भएकाहरु अझै पनि पाल वा अस्थायी टहरामा छन् । कुनै पेशा ब्यवसायका कारण घरभन्दा टाढा रहेकाहरुलाई दशै मान्न घर जान सहज छैन । बृद्ध बाबुआमा र साना केटाकेटी एउटा सानो छाप्रामा बसेका छन् । शहरमा बसेकाहरु दशैको लागि घर जाने हो भने बस्ने, खाने र सुत्ने ठाउकै अभाव छ अझै पनि । ‘भूकम्पले भत्काइ दिएको घर बनाएको छैन, दुखजिलो गरेर बाबाआमा बस्नु भएको छ, अब हामी पनि थपिने हो भने कहाँ बस्ने, कहाँ खाने भन्ने समस्या आउछ, यसपाली दशैमा घर आउदिन भनेर आमालाई फोनमा भनेको छु,’ काठमाडौंको कोटेश्वरमा जुत्ता पसल गर्ने सर्लाहीका जगदीश अधिकारी भन्छन् । यसपालीको दशैमा पाउना लाग्न जाने वा आएका पाउनालाई उचित सत्कार गर्न सक्ने अवस्था देखिदैन । काठमाडौंको वसाइ पनि सहज छैन । चामल, तेल, मसला, दाल जस्ता दैनिक उपभोग्य बस्तुको मूल्य आकाशिएको छ । काठमाडौ उपत्यकामा हरियो तरकारीको उत्पादन कम हुन्छ । किसान दशैको रमाइलोमा भुल्दा तरकारीको आपूर्ति कम हुन्छ । आपूर्ति कम भएपछि मूल्य आकाशिएको छ । अघिल्लो बर्षको भूकम्प पछि बन्द भएको चीनसँगको नाका खुलेको छैन । चीनसँगको नाका खुल्ला नहुदा चीनवाट आउने सस्तो मूल्यका कपडाको अभाव भएको छ । खासगरी पहाडी क्षेत्रमा दशैमा नयाँ कपडा किन्ने पराम्परा छ । चीनीया कपडा नआउदा दशै महंगो भएको छ । कम आयस्तर भएका नेपालीलाई सस्तो चिनिया कपडाको अभावले थप गरिब बनाएको छ । यस्तै अवस्था हिमाली क्षेत्रको पनि छ । समग्रमा नेपालीका लागि यसपालीको दशै योगेश्वर अमात्यले गाएको ‘दशै नै हो कि यो मेरो दशा, किन आएको…,’ बोलको गीत जस्तै बनेको छ ।
दसैं जहाजमै मनाउछु-क्याप्टेन विजय लामा
विजया लामा, क्याप्टेननेपाल वायुसेवा निगम नेपाल वायुसेवा निगमका वरिष्ठ विमान चालक क्याप्टेन विजय लामाले निगमकै जहाज २९ वर्ष उडाइसकेका छन् । स्पष्ट वक्ता, मिलनसार र सार्वजनिक व्यक्तित्व लामा दसैंको समयमा अरूको खुशीमा रमाउने गरेका छन् । राष्ट्रिय ध्वजाबाहक नेपाल वायुसेवा निगमको जहाज उडाएर विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा पुग्ने गरेको उनै लामासँगको विकासन्युजले गरेको यो वर्षको दसैं वार्ता : दसैं कसरी मनाउनुहुन्छ ? मेरो दसैं भनेकै आम नेपालीको दसैं हो । जहाजमा उड्ने र जहाजमा नेपाली यात्रुलाई सेवा दिँदैमा दसैं बितेको पत्तै हुँदैन । विगत २९ वर्षदेखिको मेरो दसैं कहिले जहाज त कहिले देश बाहिर (जहाज उडाउने क्रममै) हुनेगर्छ । अहिलेसम्म कुनै पनि दसैं आनन्दले बसेर मनाउँन पाएको छैन, दसैं मनाउन नपाएको र परिवारलाई समय दिन नपाएको कुनै गुनासो पनि छैन । अधिकांश नेपाली दसैंमा परिवसारसँग बसेर रमाइलो गर्छन्, तपाईको मनमा पनि कहीँ न कतै परिवारसँग दसैं मनाउन नपाएकोमा खल्लो महसुस होला नि ? पेशाले पाइलट भएपछि म जहाज उडाउँदिन, घरमा दसैं मनाएर बस्छु भन्न मिलेन । म एक जनाको सेवाले सयौ नेपाली दाजुभाई दिदीबहिनीले दसैं मनाउन पाएका छन् । आम नेपालीको खुशी नै मेरो खुशी हो । मेरो दसैं तिहार भनेकै सधै जहाजकै उडान सफल रूपमा सम्पन्न गर्नुमा हुन्छ । उसो भए, यसपाली दसैंको टीकाको साइत जहाजमै हुन्छ ? यो वर्ष र हरेक वर्ष जहामा नै हुन्छ । जहाज उडानकै क्रममा दसैंको टीकाको साइत परेको हुन्छ । यो वर्ष भने म अघिल्लो दिन काठमाडौंबाट जहाज उडाएर दुबई पुगेको हुन्छु । दसैंको टिकाको दिन दुबईबाट आउनुपर्ने भएकोले साईतको बेला म उतै हुन्छु । टीका त लगाउनुहुन्छ नि ? लगाउँछु । हरेक दिन शुभ यात्राको कामना गर्दै र हरेक वर्ष दसैंमा टीका लगाउँछु । मलाई टीका मन पर्छ । दसैंको टीका पनि लगाउँछु । नेपाली दाजुभाइसँग भेटघाट गर्ने र रमाइलो मान्दै उहाँहरूबाट नै टीका लगाउने गर्छु । मलाई नेपाली दाजुभाइले निकै माया गरेर टीका लगाउँन आग्रह गर्नुहुन्छ । मलाई जसले लगाइदिए पनि खुशीसाथ लाउने गरेको छु । नेपाल बाहिर हुँदा गैर आवासीय नेपाली संघ तथा नेपालीको समूह भएको ठाउँमा पुगेर लगाउने गरेको छु । मेलै एक जनाले दशमीको टीका घरमा नलगाएर उडान गर्दा धेरै नेपालीको निधारमा टीका लाग्छ । धेरै जना नेपालीको खुशी मेरो पनि खुशी हो । तपाईको घर काठमाडौं मै छ । समय मिलाएर घर त जानुहुन्छ होला नि दसैमा ? म दसैं मूख्य दिन फूलपाती, अष्टम, नवमी र दशमी सबै दिने फ्लाइटमा नै हुन्छु । बैंकक, हकङकङ, क्वालालम्पुर, दुवाई उडान गरेर बसिरहेको हुन्छ । आफ्नो परिवारसँग अष्टमीको दिन विहान खान भ्यान्छ कि भन्ने आशा छ । त्यसमा पनि क्याप्टेन स्याण्डवाई बसिरहुपर्ने भएकोले नभ्याइन पनि सक्छ । मलाई राष्ट्रिय ध्वजाबाहक उडाउनुमै मज्जा छ । कुनै दुखेसो र गुनो छैन । परिवारका सदस्यहरु कहाँ हुनुहुन्छ ? बुबा, दिदी र श्रीमती काठमाडौं नै हुनुहुन्छ । दाई र भाई अमेरिकामा हुनुहुन्छ । दुई छोरीहरू एकजना न्यूयोर्क र अर्की इटाली छन् । क्याप्टेन विजय लामालाई भेट्ने अनि कुरा गर्न चाहनेलाई भेट्दा कस्तो लाग्छ ? मलाई भेट्न चाहने धेरै नेपाली हुन्छन् । म पनि सबैसँग घुलमिल हुन चाहन्छु । हात मिलाउँछु, मलाई धेरै नेपालीले माया गर्नुहुन्छ । जहाजमा नेपालीले भेट्ने कुरा गर्ने, फोटो खिच्ने गर्छन्, मलाई रमाइलो लाग्छ । धेरै नेपालीले तपाईलाई माया गर्छन, तर नेपाल वायु सेवा निगमले पटक पटक तपाईलाई कारकाही गर्छ भन्ने सुनिन्छ नि ? म आफूले जानको र देखेको कुरालाई कहिल्यै लुकाउँदिन । मलाई झुटो बोल्न पनि आउँदैन । म मिडियाका साथीहरूसँग पनि नजिक छु । उहाँहरूले सोधेको कुरा भनिदिने र सत्य बोलेकै कारण बेलाबेलामा कार्यालयले स्पष्टीकरण सोध्छ । कारवाही गर्न खोज्ने पनि गर्छ । मैले कारवाही गर भन्छु । आफ्नो हतियार नै शुभचिन्तक हुन । नचाहिँदो कुरा बोलेको छैन, भएकै कुरा बोल्दा र साँचो बेल्दा कारवाही वा कसैले गाली गर्छ भने मलाई स्वीकार्य छ । तर अहिलेसम्म कारवाही गरेको भने छैन । तपाई जस्तै सबै पाइलटहरुको दसैंमा जहाजमा नै मित्ने हो ? कतिपयले मेरो घरमा पार्टी छ, म जहाजमा उड्दिन पनि भन्ने गरेका छन् । दसैमा परिवारसँग बस्न नपाएकोमा गुनासो गर्ने पनि छन् । घर जान पाए हुन्थ्यो भनेर आफ्नो ड्यूटी मिलाएर जाने त सामान्य हो । तर, कसैलाई चाहिँ यो उडान गर्छु, यो उडान गर्दिन भन्ने भावना पनि आउँदो रहेछ । त्यस्तो अवस्थामा ड्यूटीको समय सकेसम्म मिलाउने गरिएको छ । तपाईको कमाई चाँही कति हुन्छ ? विश्वमै कम आम्दानीमा जहाज उडाउने संस्था नेपाल वायुसेवा निगम हो । आम्दानी कम हुन्छ । विदेशमा बढी हुन्छ । तर नेपाल वायुसेवा निगमका पाईलट, कर्मचारीले सन्तुष्टिका साथ गरेका हुन्छन । आफ्नो देशप्रतिको माया र नेपालमै केही गरौं भन्ने चाहनाले मात्रै यहाँ बस्ने गरेका छन् । आम्दानी, सेवा सुविधा हेर्ने हो भने त नेपालभन्दा बाहिर पाइटलाई मात्रै हैन अरुलाई पनि राम्रो छ ।
दसैं जोक्स् : ननस्टब तास–भट्टीको बास, जसको दर्जन बुढी, उसको दक्षिणा मुरी
यी हुन् दसैं सम्बन्धि उत्कृष्ट जोक्स्हरु
