असोजमा ६ अर्ब रुपैयाँको विद्युत निर्यात, बंगलादेशतर्फको निर्यात पुनः सुरु
काठमाडौं । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले गत असोज महिनामा भारततर्फ ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको विद्युत निर्यात गरेको छ । बाढीका कारण केही जलविद्युत आयोजनाको उत्पादन बन्द भई निर्यात प्रभावित भए पनि गत वर्षको असोज र चालु आव भदौको तुलनामा यस वर्ष असोजमा विद्युत निर्यातबाट प्राप्त कारोबार रकम बढेको छ । यसैबीच, भारतको प्रसारण प्रणाली प्रयोग गरी बंगलादेशतर्फ हुँदै आएको ४० मेगावाट विद्युत निर्यात पनि पुनः सुरु भएको छ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणको विद्युत प्रणाली सञ्चालन विभाग (भार प्रेषण केन्द्र) को तथ्याङ्कअनुसार असोज महिनामा भारततर्फ कुल ६३ करोड ३९ लाख ८६ हजार ८ युनिट विद्युत निर्यात भएको छ । उक्त विद्युत बिक्रीबाट ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको हो । असोज महिनामा भारततर्फ विद्युत निर्यात दुई माध्यमबाट गरिएको थियो । द्विपक्षीय विद्युत बिक्री सम्झौता अनुसार भारतको हरियाणा तथा बिहार राज्यमा विद्युत बिक्री गरिएको थियो भने बाँकी विद्युत भारतीय ऊर्जा विनिमय बजारको डे—अहेड तथा रियल टाइम बजारमा प्रतिस्पर्धी दरमा बिक्री गरिएको थियो । प्राधिकरणले देशभित्रको माग पूरा गरी बचत भएको वर्षायामको विद्युत प्रत्येक वर्ष भारत एवम् बंगलादेशमा निर्यात गर्दै आएको छ । द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत बिक्री सम्झौताअनुसार हरियाणा तथा बिहार राज्यमा जुनदेखि अक्टोबरसम्म विद्युत बिक्री गरिन्छ । गत वर्ष २०८२ को असोज महिनामा भारततर्फ विद्युत निर्यातबाट ४ अर्ब ९६ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो । चालु आर्थिक वर्षको भदौमा यस्तो कारोबार रकम ५ अर्ब ९ करोड २५ लाख रुपैयाँ रहेको थियो । यसअनुसार गत वर्षको असोजको तुलनामा यस वर्षको असोजमा निर्यात कारोबार रकम ९६ करोड २० लाख रुपैयाँले र भदौको तुलनामा ८३ करोड २५ लाख रुपैयाँले बढेको छ । चालु आवको पहिलो तीन महिना साउन, भदौ र असोजमा विद्युत निर्यातबाट कुल १६ अर्ब १५ करोड १३ लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको छ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले बाढीका कारण निर्यातका लागि स्वीकृति प्राप्त केही जलविद्युत आयोजनाको उत्पादन बन्द भए पनि असोज महिनामा विद्युत निर्यातबाट प्राप्त कारोबार रकम बढेको बताए । उनका अनुसार असोज महिनामा भारततर्फ निर्यात गरिएको कुल विद्युत परिमाणमध्ये करिब दुई तिहाइ द्विपक्षीय सम्झौताअनुसार र बाँकी आइएक्समार्फत बिक्री गरिएको थियो । बंगलादेशतर्फ ४० मेगावाट विद्युत निर्यात पुनः सुरु नेपालबाट भारतको प्रसारण संरचना प्रयोग गरी बंगलादेशतर्फ हुँदै आएको ४० मेगावाट विद्युत निर्यात यहि कात्तिक ६ गते साँझदेखि पुनः सुरु भएको छ । भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको हिमबाढीका कारण त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले बंगलादेश निर्यातका लागि स्वीकृति प्राप्त त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत केन्द्रमा क्षति पुर्याएपछि निर्यात रोकिएको थियो । बाढीका कारण द्विपक्षीय सम्झौता बमोजिम स्वीकृति प्राप्त जलविद्युत केन्द्रमा क्षति पुग्दा भारतको हरियाणा राज्यतर्फको विद्युत निर्यात आंशिक रूपमा प्रभावित भएको थियो । भारतको केन्द्रीय विद्युत प्राधिकरणबाट अन्य जलविद्युत केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत बंगलादेशतर्फ निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त भएपछि निर्यात पुनः सुरु भएको प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले बताए । कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले बाढीबाट प्रभावित जलविद्युत आयोजनाको उत्पादन तथा प्रसारण संरचनामा परेको असरका बाबजुद अन्य आयोजनाबाट विद्युत निर्यातलाई निरन्तरता दिन सकिनु र बंगलादेशतर्फको निर्यात पुनः सुरु हुनु नेपालको विद्युत व्यापारका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि भएकोे बताए । नयाँ व्यवस्थाअनुसार त्रिशूली, देवीघाट र चिलिमे जलविद्युत केन्द्रको सट्टा सोलु, काबेली–१ र तल्लो मोदी जलविद्युत केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत बंगलादेश तथा हरियाणातर्फ निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त भएको हो । प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (बीपीडीबी) बीच २०८१ असोज १७ गते वर्षायामको विद्युत निर्यातसम्बन्धी पाँचवर्षीय सम्झौता भएको थियो । सम्झौताअनुसार प्रत्येक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्मको ६ महिनाको अवधिमा दैनिक ४० मेगावाट विद्युत बंगलादेशमा निर्यात हुँदै आएको छ । विद्युत निर्यात क्षमता करिब १,१७९ मेगावाट यसैबीच, भारतको केन्द्रीय विद्युत प्राधिकरणबाट थप ३१ मेगावाट विद्युत निर्यात अनुमति प्राप्त भएको छ । नयाँ अनुमतिसँगै भारततर्फ निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त कुल विद्युत क्षमता करिब १,१७९ मेगावाट पुगेको छ ।
दशैंपछि राजधानी फर्किए उपभोक्ताः कालीमाटी तरकारी बजारमा बढ्यो चहलपहल र कारोबार
काठमाडौं । बडादशैं मनाउन आ-आफ्नो गृह जिल्ला पुगेका नागरिकहरू कर्मथलो काठमाडौँ उपत्यका फर्किएसँगै यहाँको प्रमुख कृषि उपज केन्द्र कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजारमा व्यापारिक चहलपहल ह्वात्तै बढेको छ । दशैंका कारण केही दिन सुनसान प्रायः बनेको थोक तथा खुद्रा बजारमा उपभोक्ता र खुद्रा व्यापारीको चाप बढ्न थालेपछि कारोबार पुरानै लयमा फर्किन थालेको हो । दशैँको मुख्य दिनहरूमा उपत्यका प्रायः खाली हुँदा तरकारीको माग र आपूर्ति दुवै न्यून बिन्दुमा झरेको थियो । टीकाको भोलिपल्टदेखि नै राजधानी भित्रिने यात्रुहरूको संख्यामा वृद्धि भएसँगै दैनिक उपभोग्य वस्तु, विशेषगरी हरियो तरकारीको माग एकाएक बढेको कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले जनाएको छ । हाल बिहानैदेखि थोक विक्रेता, खुद्रा व्यापारी र सर्वसाधारण उपभोक्ताहरूको बाक्लो उपस्थितिले बजार चलायमान बनेको छ । माग बढेसँगै काठमाडौं वरिपरिका जिल्लाहरू धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक, नुवाकोट, मकवानपुर तथा चितवनबाट हरियो तरकारी र अन्य कृषि उपज भित्रिने क्रम पनि तिब्र भएको छ । चाडपर्वका बेला ढुवानी तथा संकलन प्रभावित हुँदा आपूर्ति खस्किए पनि अहिले नियमित रूपमा तरकारीका ट्रकहरू कालीमाटी प्रवेश गरिरहेका छन् । स्थानीय उत्पादनका साथै तराईका जिल्लाहरूबाट समेत नियमित आपूर्ति सुरु भइसकेको छ । बजारमा प्याज, आलु, गोलभेडा, काउली, बन्दा र हरिया सागपातको कारोबार बढी देखिएको छ । व्यापारीहरूका अनुसार दशैँको बिदाका कारण बन्द रहेका होटल, रेस्टुरेन्ट तथा होस्टेलहरू पुनः सञ्चालनमा आउन थालेपछि तरकारीको दैनिक खपतमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको हो । माग र आपूर्तिको सन्तुलन क्रमशः मिल्दै गएकाले मूल्य पनि सामान्य अवस्थातर्फ उन्मुख भइरहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । आगामी तिहार र छठ पर्व नजिकिँदै गर्दा बजारमा चहलपहल अझै बढ्ने अनुमान गरिएको छ । कालीमाटी बजार विकास समितिले उपभोक्ताको हितलाई ध्यानमा राखी आपूर्ति व्यवस्थापनलाई सहज बनाउने र अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउने तयारी गरिरहेको जनाएको छ ।
बाढीपहिरोले मुख्य सडक प्रभावित, गोरखामा साना सवारी मात्रै चल्दै
काठमाडौं । देशका विभिन्न स्थानमा आएको बाढीपहिरोका कारण मुख्य राजमार्ग तथा सडकखण्डमा आवागमन प्रभावित भएको छ । गण्डकी र कर्णाली प्रदेशका केही प्रमुख सडकखण्ड अझै पूर्ण तथा आंशिक रूपमा अवरुद्ध रहेका छन् । नेपाल प्रहरीले आज बिहान ६ बजेसम्म सार्वजनिक गरेको अद्यावधिक विवरणअनुसार गोरखा र सुर्खेतका सडकखण्डमा बाढीपहिरोले क्षति पुर्याउँदा यातायात सञ्चालनमा समस्या भएको हो । प्रहरीका अनुसार गोरखाको आरुघाट गाउँपालिकामा गत असोज २५ गते बिहान आएको बाढीले सडक सञ्जालमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो । आरुघाट गाउँपालिका–२, ३ र ९ स्थित नयाँपुल क्षेत्रमा बाढीले सोतीमा रहेको फलामे पुल तथा आरुघाटबाट धादिङ जोड्ने सडक अवरुद्ध बनाएको थियो । उक्त सडकखण्डको नयाँपुल क्षेत्रमा अहिले साना सवारीसाधन मात्रै सञ्चालन हुन थालेका छन् । यसैगरी, पहिरोका कारण कर्णाली राजमार्ग पनि प्रभावित भएको छ । सुर्खेतको बराहताल गाउँपालिका–७ स्थित औलिसेमा पहिरो खसेपछि अवरुद्ध बनेको राजमार्ग पहिरो पन्छाएर एकतर्फी रूपमा सञ्चालनमा ल्याइएको प्रहरीले जनाएको छ । बाढीपहिरो प्रभावित सडकखण्डमा यात्रा गर्दा सावधानी अपनाउन तथा सडकको अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्रै यात्रा गर्नुपर्ने देखिएको छ ।
