सेवा : सूचना-प्रविधि

काठमाडौं । राकुटेन भाइबर डिभाइसको स्टोरेज क्षमता उद्धार गर्ने सुविधा ल्याँउने भएको छ । राकुटेन भाइबर, निजी र भ्वाइस बेस्ड कम्यूनिकेशनमा विश्वव्यापी अग्रणी एपले नयाँ स्टोरेज व्यवस्थापन सुरु गरेको हो । यो नयाँ सुविधाले प्रयोगकर्ताहरुलाई आफ्नो स्टोरेजको नियन्त्रण दिन्छ र सजिलै चाहिएको बेला स्पेस खाली गर्न सकिनेछ। सिमित स्टोरेज भएका प्रयोगकर्ताहरुले अब भाइबर एप अझ बढी प्रभावकारी रूप्मा निश्चिन्त भएर प्रयोग गर्न सकिने कम्पनिले जनाएको छ। भिडियोहरु, एआर लेन्स,तस्बिरहरु,लगायत अन्तरक्रियात्मक सञ्चारका अन्य प्रकृयाहरुका कारण मिडिया मेसेजहरू ठूलो मात्रामा बढिरहेका छन् । साे कारण पुरानो मोबाइल उपकरणहरूको संस्करणहरूलाई डाटा ह्यान्डल गर्न चुनौतीपूर्ण बनेको छ । स्टाटकाउन्टर ग्लोबलस्टाटको अनुसार, लगभग ४० प्रतिशत मोबाइल र ट्याब्लेट प्रयोगकर्ताहरूले,एन्ड्रोइड संस्करण ११.० वा सोभन्दा कम प्रयोग गर्छन् । यो कारणले थुप्रै मानिसहरु कम स्टोरेजको समस्या भोगिरहेका छन्। भाइबरको नयाँ स्टोरेज म्यानेजमेन्ट सुविधाले प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो सम्पूर्ण भाइबर एपबाट क्यास क्लिन गर्न वा कुन च्याटहरूलाई स्पेस खाली गर्न आवश्यक छ भन्ने जानकारी र सुविधा समेत दिनेछ। स्टोरेज म्यानेजमेन्टले प्रयोगकर्ताहरूलाई तिनीहरूको उपकरणमा भाइबरले कति ठाउँ लिन्छ भनेर हेर्न मद्दत गर्दछस साथै तिनीहरूसँग कति कुल स्टोरेज खाली छ कति खाली स्टोरेज बाँकी छस र प्रत्येक च्याटले कति स्टोरेज प्रयोग गर्दछ जस्ता जानकारी भाइबरले दिनेछ। प्रयोगकर्ताहरूले प्रत्येक च्याटमा हटाउन चाहेका फाइलहरू छनौट गरेर अनावश्यक फाइलहरू डिलिट गर्न सक्छन्। यसले च्याटबाट कुनै पनि नचाहिएको मिडिया सामग्रीहरू जस्तै भिडियोहरू, तस्बिरहरु वा फाइलहरू डिलिट गर्न मद्दत गर्छस । यसरी डिलिट गर्दा, जुन प्रयोगकर्ताले डिलिट गरेको हो, उसको च्याटमा स्टोरेज खाली हुन्छ जबकि कुराकानीमा अन्य सहभागीहरूका लागि मिडिया फाइलहरू हट्नेछैन । यदि प्रयोगकर्ताहरूले एपमा प्राप्त फाइलहरू पहिले नै डाउनलोड गरिसकेका छन् भने, ती फाइलहरू प्रयोगकर्ताको उपकरणमा सुरक्षित रूपमा स्टोर हुनेछन् । भाइबरको नयाँ सुविधाले प्रयोगकर्ताहरूलाई उनीहरूको स्टोरेजको नियन्त्रण दिदै जस्ले गर्दा नयाँ सिस्टमले मिडिया फाइलहरू छान्न, डिलीट गर्न र स्पेस खाली पार्न सहज बनाउँनेछ ।  

काठमाडौं । सूचना प्रविधि मेला क्यान इन्फोटेकमा अवलोकनकर्ताको भीड बढेको छ । काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा मंगलबारदेखि कम्प्युटर एशोसिएशन अफ नेपाल क्यानले सूचना प्रविधिसम्बन्धी जानकारी दिने उद्देश्यले शुरु भएको क्यान इन्फोटेक अवलोकन गर्नेहरुको भीडभाड बढेको हो । इन्फोटेकमा नयाँनयाँ सूचना प्रविधि र जानकारी लिनको लागि अवलोकन कर्ताहरुको बाक्लो उपस्थिति भइरहेको व्यवसायीहरुले बताएका छन् । उनीहरुले मेलामा नयाँनयाँ नेपाली सफ्टवयर इञ्जिनीयरहरुले बनाएका प्रविधिहरुका अवलोकन गर्न र कलेजहरुको समेत स्टल रहेकाले टेक्नोलोजी पढ्न चाहने धेरै विद्यार्थीहरु अभिभावकसहित इन्फोटेकमा अवलोकन गर्न आइरहेको बताए । उनीहरुले मानिसको जीवनलाई प्रविधिसँग जोड्दै नयाँ प्रविधिको बारेमा जानकारी दिने तथा व्यापार गर्ने उद्देश्यले क्यान इन्फोटेकको रहेको आयोजकले बताएको छ । समय अनुसार प्रविधिको नयाँनयाँ विकास हुँदै गएकाले इन्फोटेकमा नयाँ प्रविधिहरु हेर्न र जानकारी लिन मेलामा आउने अवलोकनकर्ताहरुको भीड लागिरहेको लर्डबुद्ध एजुकेसन फाउण्डेसनका निर्देशक उदयकान्त झाले बताए । उनले नेपालका आइटी पढाउने क्यापसहरुले कस्तो टेक्नोलोजी अध्यापन गराएको छ ? भन्ने विषय पनि कजेलहरुको स्टलहरुमा गएर जानकारी लिन सकिने जानकारी दिए । उनले मेलामा आउने नयाँ टेक्नोलोजी र नयाँ पाठ्यक्रमको विषयमा जान चाहेको पाइएको पनि बताए । त्यस्तै, मेलामा स्टल राखेको पिसिपिएस कलेजका मार्केटिङ म्यानेजर सुनन्द रेग्मीले पछिल्लो समय मोबाइल एप्सहरुमा नै धेरै टेक्नोलोजी हेर्न सकिने भएकाले मेलामा अवलोकनकर्ताको कमी जस्तो देखिएको बताए । उनले मेलामा टेक्नोलोजी अध्ययन गर्न विद्यार्थीहरुको लागि कजेलहरुको स्टल राख्नाले विद्यार्थीहरुको आवागमन बढेको जानकारी दिए । उनले विद्यार्थीहरुको टेक्नोलोजीसम्बन्धि चाहना विगतको भन्दा फरक पाइएको बताए । त्यस्तै, रेष्टटोनी कम्प्युटरको म्यानेजर वासुदेव सुवेदीले मेलामा आउने अवलोकनकर्ताहरुको नयाँ टेक्नोलोजीको विषयमा अत्याधिक चासो रहेकोमा जोड दिए । मेलामा १ सय ५० भन्दा बढी स्टलमा ल्यापटप, डेस्कटप कम्युटर, माउस, किबोर्ड, तथा टेलिभिजन सेट लगायतका सामग्री अवलोकन गर्ने पाइन्छ । इन्फोटेकमा नयाँ प्रविधिमा भएको परिवर्तन तथा यससँग सम्बन्धित अन्य जानकारी एउटै स्थानबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ । मेलामा नेपाल टेलिकम, कम्प्युटर तथा कम्प्युटर सम्बन्धित सामान, सिजी कम्पनी, कलेज, बैंक तथा वित्तीय संस्थामा प्रयोग हुने प्रविधिका सामान, गमला घर, किताव, इलेक्टिकल बाइकहरुको समेत स्टल राखिएको छ ।  

काठमाडौं । दूरसञ्चार क्षेत्रमा एक अग्रणी र परिचित कम्पनी हो नेपाल टेलिकम । सरकारी स्वामित्वमा रहेका संस्थानहरुमध्ये वार्षिक अर्बौं नाफा गर्ने कम्पनी नेपाल टेलिकम नै हो । ९१ प्रतिशत बढी सरकारी स्वामित्व रहेको नेपाल टेलिकम यस्तो कम्पनी हो जहाँ सरकारी तथा संस्थानतर्फ काम गर्न चाहने आम युवाहरुका लागि अग्रपंक्तिमा पर्छ । आकर्षक तलब तथा सेवा सुविधाकै कारण जोकोही पनि नेपाल टेलिकममा काम गर्न चाहन्छन् । कम्पनीको ग्रोथमा जनशक्तिको भूमीका महत्वपूर्ण हुन्छ । यही मान्यतालाई आत्मसाथ गरेर कर्मचारीलाई आकर्षक सेवा सुविधा दिइरहेको नेपाल टेलिकममा काम गर्ने कर्मचारीले पनि कम्पनीलाई राम्रो प्रतिफल दिइरहेका छन् । कम्पनीले प्रतिकर्मचारीबाट वार्षिक १ करोड बढी आम्दानी गर्ने गरेको देखिएको छ । नेपाल टेलिकमका प्रवक्ता सोभन अधिकारी नेपाल टेलिकमले कर्मचारीको आवश्यकता अनुसार र उनीहरुको क्षमता अभिवृद्धिमा पनि राम्रो काम गरेकोले जो कोहीले कम्पनीमा काम गर्ने इच्छा राख्ने गरेको बताउँछन् । उनका अनुसार सेवा सुविधा राम्रो भएकोले पनि धेरैको चाहना कम्पनीमा काम गर्ने हुन्छ । विगतका वर्षभन्दा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी पनि छ । विगत ९ वर्षको अवधिमा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी ५० प्रतिशत बढेको कम्पनीको तथ्याङ्कले देखाउँछ । आर्थिक वर्ष २०६९/७० मा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी ७१ लाख २९ हजार रुपैयाँ रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०७०/७१ मा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी ७२ लाख ८२ हजार रुपैयाँ छ । आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी ८० लाख ८२ हजार रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी १ करोड ६ लाख ५८ हजार रुपैयाँ रहेको थियो । कम्पनीको आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी १ करोड ७ लाख १३ हजार रुपैयाँ रहेको थियो । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा १ करोड ७ लाख, आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा १ करोड ४ लाख, आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा १करोड ५ लाख र आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा १ करोड ६ लाख ७० हजार रुपैयाँ प्रतिकर्मचारी औषत आम्दानी रहेको छ । कर्मचारी घट्दै खर्च बढ्दै नेपाल टेलिकममा काम गर्ने कर्मचारीको संख्या वार्षिक रुपमा घटेपनि खर्च भने बढेको छ । आफ्नो सेवालाई डिजिटलमा रुपान्तरण गर्ने उद्धेश्यका साथ कर्मचारीको संख्यामा कटौति गर्दै अघि बढेको कम्पनीले बताएको छ । कम्पनीको तथ्याङ्क अनुसार आर्थिक वर्ष २०६०/६१ देखि २०६४/६५ को अवधिमा ५ हजार ३८८ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । आर्थिक वर्ष २०६५/६६ मा ४८८ जना कर्मचारी थप गरिएको थियो । त्यसपश्चात् भने कम्पनीले कर्मचारी नथपेको देखिन्छ । बरु प्रत्येक वर्ष कर्मचारीको संख्या घटाउँदै गएको छ । सातै प्रदेशमा आफ्नो सेवा विस्तार गरिसकेको कम्पनीले शाखा कार्यालयलाई डिजिटल गर्दै कर्मचारीको संख्या घटाउँदै लैजाने रणनीति अघि सारेको छ । आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को असार मसान्तसम्म कम्पनीमा अधिकृत स्तर तहका २ हजार ७ जना र सहायक स्तर तहका १ हजार ८११ जना कर्मचारी कार्यरत छन् । जसमध्ये ४९३ जना महिला र ३ हजार ३२५ जना पुरुष रहेको कम्पनीले बताएको छ । कम्पनीले कर्मचारी कटौति गर्नका लागि आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा स्वेच्छिक अवकाश सुविधा (भिआरएस) को स्कीम ल्याएको थियो । सो वर्ष ८ सय भन्दा बढी कर्मचारी कम्पनीबाट बाहिरिएका थिए । उक्त वर्ष कम्पनीबाट स्वेच्छिक अवकाश योजना अन्तर्गत पहिलो चरणमा ७९६ जना र दोस्रो चरणमा १० गरी कूल ८०६ जना कर्मचारीहरु बाहिरिएका थिए । आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा अधिकृत स्तरका १ हजार ३०८ जना र सहायक स्तरका २ हजार ८४० जना गरी कूल ४ हजार १४८ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा अधिकृत स्तरका १ हजार ४९१ जना र सहायक स्तरका २ हजार ६७१ जना गरी कूल ४ हजार १६२ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । जसमध्ये ५०६ जना महिला र ३ हजार ६५१ जना पुरुष थिए । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा अधिकृत स्तरका १ हजार ८४१ जना र सहायक स्तरका २ हजार ३८३ जना गरी कूल ४ हजार २२४ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । जसमध्ये ५२९ जना महिला र ३ हजार ६९५ पुरुष थिए । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा अधिकृत स्तरका १ हजार ९१० जना र सहायक स्तरका २ हजार २६९ जना गरी कूल ४ हजार १७९ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । जसमध्ये ५३४ जना महिला र ३ हजार ६४५ जना पुरुष थिए । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७६/७७ अधिकृत स्तरका १ हजार ९५३ जना र सहायक स्तरका २ हजार १२९ जना गरी कूल ४ हजार ८२ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । जसमध्ये ५२२ जना महिला र ३ हजार ५६० जना पुरुष थिए । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा अधिकृत स्तरका २ हजार ८० जना र सहायक स्तरका १ हजार ८७७ जना गरी कूल ३ हजार ९५७ जना कर्मचारी कार्यरत थिए । जसमध्ये५०७जना महिला र ३ हजार ४५० जना पुरुष रहेका थिए । प्रवक्ता अधिकारी कर्मचारीको संख्या विस्तारै घटाउँदै लगिएको बताउँछन् । उनका अनुसार प्रत्येक वर्ष कर्मचारी संख्या घटाउँदै अघि बढीरहेको उनको भनाइ छ । कम्पनी प्रादेशिक संरचनामा गएपछि कर्मचारी पुनः पुर्नसंरचना गरिएको उनले बताए । उनका अनुसार कम्पनीले अझै कर्मचारीको संख्या घटाउन खोजेको छ । ‘स्वेच्छिक अवकाश स्कीम ल्याउँदा धेरै कर्मचारी बाहिरिए, यो बीचमा पुर्नसंरचना भएर कर्मचारी दरबन्दी घटाइएको हो, प्रादेशिक संरचनामा गएपछि कर्मचारी संख्या घटेको छ,’ उनले भने, ‘कर्मचारीको संख्या सकेसम्म कम गर्ने योजना छ, सरकारी बैंकहरुमा पनि कर्मचारी घटाइएको छ ।’ कम्पनीमा कार्यरत कर्मचारी बाहिरी स्रोतबाट पनि ल्याउने गरेको उनले बताए । केही काम बाहिरी स्रोतबाट हुने गरेका कर्मचारीको संख्या पनि घटेको उनको भनाइ छ । ‘केही कर्मचारी बाहिरी स्रोतबाट ल्याएर काम गराइन्छ, अहिले नै कर्मचारीको संख्या घटाउने कुनै योजना छैन, पहिला विकास क्षेत्र अनुसार निर्देशनालय थिए, अब प्रादेशिक संरचना तयार पुरा भइसकेपछि स्पष्ट हुन्छ,’ उनले भने । उनले कम्पनीका अधिकांश सेवालाई पेपर लेस बनाइने समेत बताए । कर्मचारीको काम गर्ने क्षमता वा दक्षता बढाइँदै लगिएको समेत उनको भनाइ छ । ‘पेपरलेस पनि हामीले सुरु गरिसकेका छौं, कार्य क्षमताको आधारमा कर्मचारीलाई प्रोत्साहन गर्ने भनिएको छ, अहिले सबै शाखा कार्यालय डिजिटल बन्दै छन्, पहिला जस्तो कर्मचारी नहुँदा पनि काम हुने भएको छ, काउण्टरमा आउने ग्राहक पनि कम हुँदैछन्,’ उनले भने । केही वर्ष कम्पनीमा काम गरेपछि राजीनामा दिएर आफ्नै व्यवसाय सुरु गरिरहेका प्रयाप्त रहेका छन् । धेरैले कम्पनीबाट राजीनामा दिएर सेवा उद्योगमा काम गरिरहेका पनि बताए । ‘टेलिकमको रोजगारीका लागि धेरै आवेदन पर्ने गरेको छ, पछिल्लो पटक विज्ञापन गरिएकोमा आवेदन दिनेको धेरै थिए, नेपाल सरकारले तोकेको अनुसारको सेवा सुविधा, बढुवा र भत्ताको व्यवस्था भएपनि रोजगारीको लागि आकर्षणको केन्द्र बनेको छ,’ उनले भने । उनका अनुसार टेलिकममा काम गर्ने मानिसलाई समाजमा राम्रो प्रतिष्ठा पनि छ । विदेश जाने बाहेक नेपालमै बस्ने कसैले पनि टेलिकमको जागिर छाडेका छैनन् । कम्पनीको कर्मचारी नयाँ भर्ना र बढुवा लोकसेवाले गर्ने गरेको छ । यस्तै, कम्पनीको तथ्याङ्क अनुसार १० वर्षको अवधिमा १०९ प्रतिशतले कर्मचारी खर्च बढेको छ । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०६९/७० मा ३ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँ कर्मचारीका लागि खर्च गरेको थियो । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७०/७१ मा ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा ४ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा ५ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा ५ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ कर्मचारी खर्च गरेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा ६ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा ६ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा ६ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ६ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा ७ अर्ब ३६ करोड ९७ लाख रुपैयाँ कर्मचारीका लागि खर्च गरेको छ ।