मंसिर २६ देखि चेमेलिया आयोजनाबाट बिजुली उत्पादन हुदै, बिहीबारदेखि प्रसारणलाइन चार्ज सुरु
काठमाडौं । चमेलिया जलविद्युत आयोजनाबाट मंसिर २६ गतेदेखि बिजुली उत्पादन सुरु हुने भएको छ । नेपाल र कोरियाको संयुक्त लगानीमा निर्माण भएको आयोजनाको काम सम्पन्न भएको छ । आयोजनाबाट आउदो मंसिर २६ गते मंगलबारदेखि ३० मेगावाट बिजुली उत्पादन हुने भएको हो । काम सम्पन्न भई हाल परीक्षणको काम भइरहेको आयोजना प्रमुख अजय दाहालले बताए ।उनले आउदो बिहीबारदेखि दार्चुलाको शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नम्बर १ बलाँचदेखि कैलालीको गोदावरी नगरपालिकास्थित अत्तरिया १३२ केभी प्रसारणलाइनबाट सवस्टेशनसम्म बिजुली चार्ज सुरु हुने जानकारी दिए । यो सफल भएपछि मंसिर २६ गतेदेखि औपचारिक रुपमा बिजुली उत्पादन हुने छ । चमेलिया अर्धजलासययुक्त (पिकिङ रन अफ दी रिभर) प्रकृतिको आयोजना हो । सुख्खायाममा पनि साँझ ६ घण्टा ३० मेगावाट बिजुली उत्पादन हुनेछ । आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिजुली दार्चुलाको शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नम्बर १ बलाँचदेखि कैलालीको गोदावरी नगरपालिकास्थित अत्तरिया सवस्टेशनमा बिजुली जोडिने छ । सुदुरपश्चिममा नेपाली आयोजनाबाट बिजुली आपूर्ति हुने छ । सुदुरपश्चिमका लागि विद्युत प्राधिकरणले भारतको टनकपुरबाट ३० मेगावाट बिजुली आयात गरिरहेको छ । चमेलिया सबैभन्दा महंगो जलविद्युत आयोजना भएको छ । निर्धारित समय भन्दा ६ वर्ष ढिला र काम सुरु गरेको १० वर्षपछि आयोजना सम्पन्न भएको छ । चमेलियाको लागत प्रतिमेगावाट ५२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो प्रारम्भीक लागत मात्र हो । वास्तविक खर्च आएपछि आयोजनाको आयोजनाको लागत अझ बढ्ने देखिन्छ । निजी लगानीमा प्रतिमेगावाट औसत १५ देखि २० करोड रुपैयाँ हारहारीमा जलविद्युत आयोजना निर्माण भइरहेका छन् । अन्य आयोजनाको तुलनमा चमेलियाको लागत झण्डै ३ गुणा बढी र हालसम्मको सबैभन्दा महंगो आयोजनामा दर्ज भएको छ । ५२ करोडले ३ मेगावाट जलविद्युत आयोजना सम्पन्न हुन्छ । गत असारसम्म चमेलियामा १४ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । त्यसबेलामा ७ अर्ब रुपैयाँ लगानीमा ३ वर्षमा आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो । ठेकेदारसँगको समझदारी ,सुरुङमा देखिएको समस्या, भौगालिक विकटता, प्रसारण लाइनको समस्या आदि कारणले ढिलो र लागत बढेको प्राधिकरणको भनाई छ । इलेक्ट्रोमेकानिकल उपकरणमा कोरियाको निर्यात–आयात (एक्जिम) बैंकको ऋण सहयोग छ । चालु आर्थिक वर्षमा सार्वजनिक र निजी लगानीमा मात्रै साढे २ सय मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । २ सय मेगावाट निजी क्षेत्र र बाँकी सार्वजनिक क्षेत्रबाट बिजुली थप हुने प्राधिकरणले जनाएको छ । असोजसम्म प्रणालीमा १० मेगावाट बिजुली थप भइसकेको छ । गत वर्ष निजी क्षेत्रबाट ११ आयोजना सम्पन्न भई प्रणालीमा १२२ मेगावाट बिजुली थप भएको छ । हालसम्म बिजुली जडित क्षमता ९८० मेगावाट पुगेको छ ।
काठमाडौं महानगरका मेयर विद्यासुन्दरले ल्याए बेवारिसे व्यक्ति उद्धार गर्ने योजना, पालनपोषण गर्न आश्रमलाई १८ लाख दिने
काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले राजधानीका सडकपेटीमा बेवारिसे व्यक्तिहरुको उद्धार गर्ने भएको छ । कष्टकर जीवन जिउन बाध्य त्यस्ता व्यक्तिहरुलाई महानगरपालिकाले उद्धार गर्ने लागेको हो । महानगरपालिकाका प्रवक्ता ज्ञानेन्द्र कार्कीले वेबारिसे अवस्थामा रहेका व्यक्तिको उद्धार गर्न लागेको बताए । त्यस्ता व्यक्तिहरुको व्यवस्थापन गर्न छलफल भइरहेको जनाउँदै यो वर्ष्भित्र बेवारिसे व्यक्तिहरुलाई मानवसेवा आश्रमलाई जिम्मामा दिने तयारी भएको जानकारी दिए । महानगरपालिकाले बेवारिसे व्यक्तिको व्यवस्थापनका लागि १८ लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरेको छ । उनका अनुसार बेवारिसे व्यक्तिको पालनपोषण र रहनसहनका लागि सो रकम आश्रमलाई दिनेछ । २०६९ सालमा स्थापना भएको यो आश्रमले सडक–किनारामा अत्यन्त कष्टकर जीवनयापन गर्न विवश अनाथ, अपाङ्ग, अशक्त, असहाय, शारीरिक तथा मानसिकरुपमा विक्षिप्त भएकालाई आश्रमले उद्धार गरी उपचार तथा पालनपोषण गर्दै आएको छ । प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले महानगरभित्र यसको दीर्घकालिन समाधान खोज्न पहल गरिएको बताए । महानगरपालिका स्थलगत अनुगमनमा जाँदा त्यस्ता बेवारिसे व्यक्तिहरुको उद्दारको बारेमा सोच आएको बताउँदै उनले भने, ‘मानव सेवामा काम गर्नुपर्ने दायित्वबोध भएपछि यो समस्या हेर्ने निर्णय भयो । र त्यसै अनुसार योजना बनाएका छौं ।’ महानगरपालिकाका अधिकांश मुख्य तथा भित्र सडकका पेटीहरुमा थुप्रै व्यक्तिहरु बेवारिसे अवस्थामा रहेका छन् । महानगरपालिकाकाभित्रका सडकपेटीमा भिक्षा माग्ने र बेवारिसे अवस्थामा अपाङ्गता भएका सबै उमेरसमूहका व्यक्तिको जिम्मेवारी महानगरपालिकाले बेहोर्ने शाक्यले जानकारी दिए । ‘महानगरपालिकाभित्रका सबै मानवको सुरक्षाको जिम्मेवारी हाम्रो दायित्व हो,’ उनले भने, ‘महानगरले आश्रमलाई बेवारिसे व्यक्तिहरुलाई आश्रय दिएबापत भाडा र उनीहरुलाई खुवाउने खानपिन सम्बन्धी सम्पूर्ण खर्च बेहोर्ने छ ।’ त्यस्तै महानगरपालिकाले हराएका बालबालिकादेखि वृद्धसम्मका व्यक्तिहरुको परिवारलाई खोजेर जिम्मा लगाउने उनले बताए । उनले भने, ‘कतिपय व्यक्तिहरु बेवारिसे नहुन पनि सक्छन् । त्यस्ता व्यक्तिको परिवारको खोजीका लागि हामीले महानगर प्रहरीलाई परिचालन गर्नेछौं ।’ महानगरपालिकाभित्र कति वटा व्यक्तिहरु बेवारिसे अवस्थामा छन् भन्ने स्पष्ट जानकारी छैन । यद्यपी भेटिएसम्मका बेवारिसे व्यक्तिहरुको उद्धार गर्ने योजना रहेको शाक्यले बताए ।
दृष्टिविहीनलाई निर्वाचन आयुक्तले भने, ‘भोटिङ मेसिन छैन, सहीरुपमा मतदान गर्नुस्’
काठमाडौं । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त अयोधीप्रसाद यादवले दृष्टिविहीन नागरिकलाई सही ढंगले मतदान गर्न आग्रह गरेका छन् । स्वच्छ, स्वतन्त्र र भयरहित निर्वाचनका लागि आयोगको सन्देशबाहक दूतको रुपमा काम गर्न दृष्टिविहीन नागरिकलाई आग्रह गरेका हुन् । निर्वाचन आयोगले आज काभ्रेपलाञ्चोकको धुलिखेलमा आयोजना गरेको ‘दृष्टिविहीन नागरिकका लागि मतदाता शिक्षासम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै उनले राष्ट्रिय निर्वाचनका रूपमा हुन गइरहेको आगामी निर्वाचनलाई स्वच्छ र स्वतन्त्ररूपमा ऐतिहासिक तुल्याउन दृष्टिविहीन नागरिकबाट निर्वाचन आचारसंहिताको पालनाका लागि जिल्लामा अभियान चलाउन अनुरोध गरेका छन् । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा. यादवले भने, ‘‘मतदान गोप्य हुनुपर्दछ भन्ने विश्वव्यापी मान्यता हो, प्रविधिमा अहिले हामी पछि छौँ, यसको प्रयोग गर्दै जाने छौँ, तपाईहरुको माग पूरा गर्न भोटिङ मेसिनको प्रयोग गर्नेभन्दा अर्काे विकल्प छैन, यस वर्ष नै मतदानमा प्रविधिको प्रयोग गर्ने भनेकोमा समयको चापका करण दृष्टिविहीन नागरिकको मागअनुसारको प्रविधिको प्रयोगतर्फ फड्को मार्न सकेनौं, यद्यपि विशेष नागरिकले विशेष सुविधा पाउनुपर्छ भन्नेमा दृढ छौं ।’’ उनले शिक्षकको भूमिकामा रहनुभएका तपाईहरूले दल विशेष र उम्मेदवारको पक्षमा नलागी स्वतन्त्ररुपमा मतसंकेत गर्न सिकाउन सुझाव दिए। प्रमुख आयुक्त यादवले भने, ‘‘तपाईहरुबाट आयोग ठूलो भूमिकाको अपेक्षा गरेको छ, मत सहीरूपमा संकेत गर्ने सन्देश घर परिवार र समाजमा पुर्याउनु होला, एकाघरको विश्वास गरेको सहयोगी लिएर आफूले मन पराएको उम्मेदवारलाई मतदान गर्नु होला ।’’ कार्यक्रममा निर्वाचन आयोगका सहसचिव दीपक सुवेदीले सहीरूपमा मत सङ्केत गरी बदर मत प्रतिशत घटाउने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको प्रशिक्षणमा सिकेको ज्ञान अरूलाई प्रवाह गरी बढीभन्दा बढी मतदातालाई मतदानमा सहभागी गराउन प्रेरित गर्न सुझाव समेत दिएका छन् । काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवप्रसाद सिंखडाले आगामी निर्वाचनमा फरक फरक खाले मतपत्र भएकाले मतदाताबाट सहीरूपमा मत संकेत होस्, बदर मतप्रतिशत घटाउन योगदान दिन सकियोस् भन्ने उद्देश्यका साथ काम गर्न आवश्यक रहेको बताए । युएनडीपी इएपी परियोजनाका उपनिर्देशक कुन्दनदास श्रेष्ठले विश्वासनीय, समावेशी र सर्वस्वीकार्य निर्वाचनका लागि आफ्नो संस्थाले निर्वाचन आयोगलाई सहयोग पुर्याउँदै आएको बताए । नेत्रहीन संघका अध्यक्ष रमेश पोखरेलले मतदानमा दृष्टिविहीनताको गोपनीयताको अधिकार सुनिश्चित गर्न माग गर्नुभयो । उनले भने, ‘दृष्टिविहीनको मतदान गोप्य हुनुपर्छ भन्ने लामो समयदेखिको माग पूरा हुन सकेको छैन, खोइ त हाम्रो गोपनीयताको अधिकार, हामी कहाँ गएर कराउने, निर्वाचनका सन्दर्भमा हामीले सिकेको ज्ञान छरछिमेकीलाई पनि सिकाउने छौं ।’ कार्यक्रममा नेत्रहीन संघको ४७ जिल्लामा संस्था रहेको तथा प्रशिक्षणमा आउने अधिकांश दृष्टिविहीनहरू शिक्षकको भूमिकामा रहेको जानकारी दिएका छन् । प्रशिक्षणमा ६९ जिल्लाका ८० जनाको सहभागिता रहेको छ र उहाँहरुलाई मतदान, मतदानको अधिकार, मतदानको प्रक्रिया र सहीरूपमा मतदान गर्ने तरिकाबारे प्रशिक्षण दिइएको छ ।
