सेबोन अध्यक्ष खोज्ने समितिप्रति माओवादी कर्मचारीको असहमति, अर्थमन्त्रीले नसुनेपछि प्रचण्ड गुहारिँदै
काठमाडौं । सरकारले पुँजी बजारका नियामक निकायहरु धितोपत्र बोड (सेबोन) का अध्यक्ष र नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढाएको छ । सेबोन पुँजी बजारको नियामक निकाय हो भने नेप्से ‘फ्रन्ट लाइन रेगुलेटर’ हो । सेबोनका तत्कालिन अध्यक्ष भिष्मराज ढुंगानालाई बुक विल्डिङ विधिमार्फत आईपीओ जारी गर्न लागेको सर्वाेत्तम सिमेन्टको सेयर आफ्नी छोरीको नाममा खरिद गरेको र केही कम्पनीहरुको सेयर खरिद गर्नु बढी जोखिम हुने भन्दै अपारदर्शी कार्य गरेको जस्ता आरोप लागेको थियो । सो आरोपका विषयमा सरकारले छानविन समिति गठन गरेको थियो भने समितिले ढुंगानालाई दोषी पाइएकोले कार्वाही गर्न सिफारिस सहितको प्रतिवेदन बुझाएपछि गत असोज १९ गते उनलाई सेबोन अध्यक्ष पदबाट हटाइएको थियो । यस्तै, नेप्सेका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चन्द्रसिंह साउदमाथि पनि सर्वाेत्तमको सेयर अपारदर्शी रुपमा खरिद गरेको आरोप लागेको थियो । यस्तो आरोप लागेपछि साउदले गत भदौ ८ गते पदबाट राजीनामा दिएका थिए । पुँजी बजारका दुबै नियामक निकायहरु प्रमुख विहिन बनेपछि सरकारले दुबै निकायको प्रमुख नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढाएको छ । सेबोन अध्यक्ष नियुक्तिको लागि सरकारले राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. विश्व पौडेलको संयोजकत्वमा छनोट तथा सिफारिस समिति गठन गरेको छ । सो समितिले कात्तिक ११ गते सार्वजनिक सुचना प्रकाशित गरी सेबोन अध्यक्ष नियुक्तिको लागि आवेदन मागेको छ । सरकारले सेबोन अध्यक्ष नियुक्तिको लागि गठन गरेको छनोट तथा सिफारिस समितिप्रति सेबोनका माआवोदी निकट कर्मचारीहरु असन्तुष्ट बनेका छन् । छनोट समितिको संयोजक राष्ट्रिय योजना आयोगका अर्थतन्त्र हेर्ने सदस्यको संयोजकत्वमा बन्नुपर्ने भएपनि सरकारले उपाध्यक्षको संयोजकत्वमा समिति गठन गरेर गलत गरेको उनीहरुको आरोप छ । सेबोनका माओवादी निकट कर्मचारीहरु भने अर्थमन्त्रालय माओवादीको भागमा परेकोले सेबोन अध्यक्ष पनि माओवादी निकट व्यक्तिले पाउनु पर्ने अपेक्षामा छन् । तर, छनोट तथा सिफारिस समितिको संयोजक नै काँग्रेस (राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष) निकटकालाई बनाइएपछि केही गडबडी हुन सक्ने भय सेबोनमा कार्यरत माओवादी निकट कर्मचारीहरुको छ । ‘अर्थमन्त्रालय माओवादीले पाएको छ, जुन मन्त्रालय जसको भागमा पर्छ त्यो मन्त्रालय अन्तरगतका निकायहरुमा नियुक्ति पनि सोही पार्टी निकटकाले पाउने हो तर, सेबोन अध्यक्ष छनोट र सिफारिस समितिको संयोजक आयोगका सदस्य बनाउनु पर्नेमा काँग्रेसी उपाध्यक्षलाई संयोजक बनाएर गडबडी गर्न लागिएको छ, हामी यसको खबरदारी गरिरहेका छौं,’ सेबोनका माओवादी निकट एक कर्मचारीले विकासन्युजसँग भने । सेबोनमा कार्यरत माओवादी निकट कर्मचारीहरुले डेपुटी कार्यकारी निर्देशक डा. नबराज अधिकारीलाई लिएर अर्थमन्त्रीका प्रमुख आर्थिक सल्लाहकार डा. सुरेन्द्र उप्रेती, संचार तथा जनसम्पर्क सल्लाहकार गोविन्द रोका ‘सचिन’ लगायतलाई तिहार अघि नै मन्त्रालय गएर भेटेका थिए । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मासँग पनि भेटेको सो टीमले अर्थमन्त्री शर्माले छनोट तथा सिफारिस समितिको संयोजक नयाँ बनाउन सम्भव नहुने बताएपछि उनीमाथि दबाब बढाउन यस्तो भेटलाई निरन्तरता दिएको हो । सेबोनका माओवादी निकट कर्मचारीहरुले सेबोनकै डेपुटी कार्यकारी निर्देशक डा. अधिकारीलाई नयाँ अध्यक्ष बनाउन दबाब दिइरहेका छन् । अर्थमन्त्री शर्माले आफूहरुलाई आश्वस्त पार्न नसकेपछि माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डलाई समेत भेटेर आफूहरुको धारणा राख्ने प्रयास भइरहेको एक कर्मचारीले जानकारी दिए । यस्तै, नेप्सेको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत छनोट तथा सिफारिस गर्नको लागि अर्थमन्त्रालयले अर्काे एक समिति गठन गरेको छ । सो समितिले कात्तिक १३ गते नै १५ दिनको म्याद दिएर उम्मेदवारहरुलाई आवेदन दिन सार्वजनिक सुचना प्रकाशित गरिसकेको छ ।
तिहार अघिको सेयर बजारः सामान्य अंकले बढ्यो, तीन शीर्षकमा नबिलको अग्रता
काठमाडौं । तिहार अघिको सेयर बजार सामान्य अंकले बढेको छ । कार्त्तिक १७ गते बुधबारको सेयर बजार ५.२२ अंकले बढेर २८४८.८४ बिन्दुमा पुगेको छ । जुन अघिल्लो दिनको तुलनामा ०.१८ प्रतिशतले बढी हो । दिनभरको कारोबारमा ६ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । सो दिन २२९ कम्पनीको ९९ लाख ९५ हजार ५२२ कित्ता सेयर किनबेच भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा बढी नबिल बैंकको उच्च कारोबार भएको छ । बैंकको एकैदिन एक अर्ब १७ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । त्यस्तै, सेयर कित्ता र कारोबार संख्याको आधारमा पनि नबिल अग्रस्थानमा रहेको छ । बैंकको एकैदिन ७ लाख ५ हजार ४३० कित्ता सेयर ७ हजार ४८३ पटकमा किनबेच भएको छ । बैंकले सेयरधनीलाई उच्च लाभांशको घोषणा गरेसँगै लगानीकर्ताहरु कम्पनीको सेयरमा आकर्षित भएका हुन् । बैंकले गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट चुक्ता पुँजीको ३३.६ प्रतिशत बोनस र ४.४ प्रतिशत नगद गरी कूल ३८ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको हो । त्यस्तै, बुधबार तीन कम्पनीको सेयर मूल्यमा सर्किट भएको छ । महालक्ष्मी विकास बैंक, आईसीएफसी फाइनान्स र साहस उर्जाको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढेर सर्किट लागेको छ । यससँगै महालक्ष्मीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ८०३, आईसीएफसीको ९६६ र साहसको प्रतिकित्ता ५९३ रुपैयाँ रहेको छ । बजारमा छ्याङ्दी हाइड्रोको सेयर मूल्य सबैभन्दा बढीले घटेको छ । कम्पनीको सेयर मूल्य ५.५९ प्रतिशतले घटेर प्रतिकित्ता ४९० रुपैयाँमा झरेको छ ।
नबिल बैंकको ‘बम्पर’ लाभांशलाई सेयर बजारले किन ‘रेस्पोन्स’ गरेन ?
काठमाडौं । मंगलबार साँझ नबिल बैंकले चालु आर्थिक वर्षका लागि लाभांश सार्वजनिक गर्यो । बैंकले ४.४ प्रतिशत नगद लाभांश र ३३.६ प्रतिशत बोनस सेयर गरी कुल ३८ प्रतिशत लाभांश दिने जानकारी सार्वजनिक गर्यो । नबिल बैंकले घोषणा गरेको यो लाभांश गत असार मसान्तसम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणका आधारमा बढी हो । गत असार मसान्तसम्मको वित्तीय विवरणका आधारमा नबिल बैंकले ३० प्रतिशतको हाराहारीमा लाभांश दिने अनुमान गरिएको थियो । तर, बैंक संचालक समितिले अनुमान र अपेक्षाभन्दा बढी नै लाभांश घोषणा गर्यो । सार्वजनिक भएका सुचना र तथ्यांकभन्दा बढी लाभांश घोषणा गरेपछि दोस्रो बजारमा सो कम्पनीको सेयर मूल्य निकै बढ्नु पर्ने थियो । आज दोस्रो बजारमा नबिल बैंकको सेयरमा खासै अकर्षण देखिएन । तर, कारोबार भने उच्च परिमाणमा भएको छ । आज नबिल बैंकको सेयर मूल्य हिजोको तुलनामा ४५ रुपैयाँ (२.८ प्रतिशत) ले मात्रै बढेको छ । हिजो नबिल बैंकको सेयर प्रतिकित्ता १६०८ रुपैयाँमा कारोबार बन्द भएको थियो । आज कारोबार बन्द हुँदा नबिल बैंकको सेयरमूल्य प्रतिकित्ता १६५३ रुपैयाँ पुगेको छ । आज कारोबार खुल्दा नबिल बैंकको सेयरमूल्य प्रतिकित्ता १६४० रुपैयाँ थियो । नबिल बैंकले प्रस्ताव गरेको लाभांश (३८ प्रतिशत) आज कारोबार खुलेको मूल्य (प्रतिकित्ता १६४० रुपैयाँ) का आधारमा सो बैंकको लाभांश प्रतिफल दर २.३२ प्रतिशत मात्रै देखिन्छ । यसैकारण पनि सेयर मूल्यमा धेरै उछाल नआएको हुन सक्छ । नबिल बैंकको सेयर मूल्य अहिले कारोबार भइरहेका बैंकहरुमध्ये सबैभन्दा महंगो हो । त्यसैले अहिले कतिपय लगानीकर्ताले नबिल बैंकको सेयर मूल्य ‘सेचुरेसन’मा पुगिसकेको विश्लेषणका आधारमा बढी मूल्य तिर्न तयार नभएका पनि हुन सक्छन् । विगत केही दिनयता नबिल बैंकको सेयरमूल्य भने बढेको देखिन्छ । गत कात्तिक २ गते प्रतिकित्ता १४३१ रुपैयाँ रहेको नबिल बैंकको सेयरमूल्य हिजो (कात्तिक १६ गते) प्रतिकित्ता १६०८ रुपैयाँ पुगेको थियो । नबिल बैंकले प्रस्ताव गर्ने लाभांश दरबारे पहिल्यै अनुमान गरेर वा सुचना चुहिएर पहिला नै मूल्य धेरै बढेकोले लाभांश घोषणापछि धेरै नबढेको चर्चा पनि लगानीकर्ताबीच छ । सोही कारण पनि उच्च दरको लाभांश घोषणापछि पनि नबिलको सेयर मूल्य धेरै नबढेको हुन सक्छ । यद्यपि, आज दोस्रो बजारमा ३ वटा शिर्षकमा नबिल बैंक अग्रस्थानमा रह्यो । कारोबार रकम, बढी कित्ता कारोबार र धेरै पटक कारोबार गरी ३ शिर्षकमा आज नबिलले मार्केट लिड गर्यो । आज दोस्रो बजारमा नबिल बैंकको ७ लाख ५ हजार ४३० कित्ता सेयर १ अर्ब १७ करोड ९७ लाख रुपैयाँमा खरिद विक्री भए । नबिल बैंकको सेयर आज ७ हजार ४८३ पटक खरिद विक्री भएका थिए । १० वर्षको लाभांश इतिहास सेयरधनीलाई लाभांश बढी दिने वाणिज्य बैंकहरुमा नबिल बैंक अग्रस्थानमा देखिन्छ । र, नबिल बैंकको अर्काे राम्रो पक्ष भनेको उसले प्रदान गर्ने लाभांश धेरै घटबढ देखिदैन । विगत १० वर्षयताको नबिल बैंकको लाभांश हेर्दा सबैभन्दा कम ३४ प्रतिशत र सबैभन्दा बढी ६५ प्रतिशत दिएको देखिन्छ । बैंकले प्रदान गरेको लाभांशमा कुनै समय नगद लाभांशलाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ भने कुनै समय बोनस सेयरलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ ।
