साहसिक पर्यटनप्रतिको आकर्षण बढ्यो, नेपाल भित्रने पर्यटक मध्ये ६० प्रतिशतको रोजाइ साहसिक पर्यटनमा
काठमाडौं २०, कात्तिक । नेपालमा आउने साहसिक पर्यटप्रतिको आकर्षण बढ्न थालेको छ । नेपालमा आउने विदेशी पर्यटको पहिलो रोजाइ नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा गरिने साहसिक पर्यटकीय गन्तव्य हुन थालेका छन् । २०७२ बैशाखको भूकम्पअगाडिकै अवस्थामा नेपालमा साहसिक पर्यटन पुग्न थालेको संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तर्गत पर्यटन विभागका प्रवक्ता दुर्गादत्त ढकालको भनाइ छ । उनका अनुसार सन् २०१६ मा नेपालमा आउने विदेशी पर्यटकको संख्या ८ लाख पुग्ने अनुमान गरिएको छ । यो संख्या मध्ये अधिकांश पर्यटको रोजाइ नेपालमा साहसिक पर्यटकीय गतिविधि नै गर्ने रहेको उल्लेख छ । पर्यटन विभागको तथ्यांक अनुसार सन् नेपालमा अहिले साहिसक पर्यटनको लागि वेमौषम भएपनि पर्यटकीय आकर्षण देखिएको छ । पदायत्रा र सगरमाथा आरोहण जाने सिजन नभएपनि अन्नपूर्ण, मनास्लुलगायतका ८ हजार मिटर भन्दा साना हिमाल आरोहणको समय हो । यो समयमा देखिएको पर्यटनकीय आकर्षणले पनि नेपालमा साहसिक पर्यटकीय गतिविधि बढाएको छ । विभागका अनुसार सगरमाथा बाहेक अटम सिजानमा सन् २०१४ मा १३८९ जना, सन् २०१५ मा १०५५ जना पर्यटकले विगभागबाट साहसिक पर्यटकको अनुमति लिएका छन् । यस्तो अनुमति सन् २०१६ मा १४ सय जना पुग्ने भएका छन् । विभागबाट एक हजार जानेले साहसिक पर्यटनको अनुमति लिइसकेका र चार सय जना अनुमतिको चरणमा रहेको पनि विभागका प्रवक्ता ढाकालको भनाइ छ । नेपाल सुरक्षित रहेको सन्देश प्रवाह हुन थालेको, अन्तर्राष्ट्रिय संचार माध्यम तथा ट्राभल पोर्टलले गर्ने नेपालको प्रचारले पनि साहसिक पर्यटनको गतिविधि बढेको ढकालको दाबी छ । उनका अनुसार पर्यटकको तथ्यांक सेप्टेम्बरसम्ममा ५ लाख ८६ हजार रहेको र सन् २०१६ मा आठ लाख पुग्ने अनुमान गरिएको छ । नेपालको विगतको पर्यटकीय अवस्था हेर्दा साहसिक पर्यटकको रोजाइ ६० प्रतिशत रहेको पनि विभागले जानकारी दिएको छ । नेपालमा आउने विदेशी पर्यटकको पहिलो रोजाइ सगरमाथा, अन्नपूर्ण र लाङटाङको पदयात्रा, हिमाल आरोहण हुने गरेको छ । त्यसपछि नेपालमा रहेको विभिन्न पर्यटकीय गतिविधि बन्जि, प्याराग्लाइडिङ, हाइकिङ, राफ्टिङ, स्की, माउन्टेन फ्लाईट, जंगल सफारी, कायाकीङ, क्यानोनिङसहितका गतिविधि हुने गरेका छन् । यी गतिविधि गर्न पर्यटक नेपाल आउने गरेको उल्लेख्य छन । नेपालमा पछिल्लो समय साहसिक पर्यटनकीय सेवाका पर्यटकीय संस्था पनि बढिरहेका छन् । हाल नेपालमा २९ सय वटा ट्राभल एजेन्सी, २१ सय वटा ट्रेकिङ एजेन्सी, ११ हजार ट्रेकिङ गाइड, ३६ सय ट्राभल गाइड, ६५ वटा राफ्टिङ एजेन्सी, ४५ वटा टुरिष्ट भेइकल एजेन्सी, ७० वटा प्यराग्लाइडिङका एजेन्सी मन्त्रालयमा दर्ता भएका छन् । दर्ता विना संचालन भएका अन्य साहिसक पर्यटकीय गतिविधि पनि उल्लेख्य रहेको विभागको बुझाई छ । नेपालमा आउने विदेशी पर्यटक मध्ये सबैभन्दा खर्चालु नै साहसिक पर्यटक हुने गरेको नेपाल पर्वतारोहण संघ एनएमएका अध्यक्ष आङछिरिङ शेर्पाको भनाइ छ । उनका अनुसार अन्य सबै पर्यटकीय गतिविधिमा गर्ने खर्च एकै वर्षको पर्वतारोहण गतिविधिमा हुने खर्च भएको दाबी पनि शेर्पाको छ । पर्वतारोहण सबैभन्दा साहसिक पर्यटन हो भने यसैका लागि नेपाल आउने पर्यटको संख्या पनि हरेक वर्ष बढ्दै गएको पर्वतारोहण संघको बुझाई छ । साहसिक पर्यटमा नेपालीसमेत उत्साहित नेपालका साहसिक पर्यटकीय गन्तव्य विदेशी पर्यटकका लागि परिचित भएपनि पछिल्लो सयम आन्तरिक पर्यटक (नेपाली)को रूची बढ्न थालेको छ । ट्राभल, ट्रेकिङ तथा टूर एजेन्सीसँग साहसिक पर्यटकीय गन्तव्यमा जाने नेपाली पर्यटकले चासो देखाउँने गरेको ट्रेकिङ् एजेन्सीज एशोसिएशन अफ नेपाल (टान)को भनाइ छ । घुमघाममा रमाउने नेपालीको जमानत र छुट्टीको समयमा पदयात्रा जाने विद्यार्थीवर्गले साहसिक पर्यटनलाई रुचाउँन थालेका छन् । मनोरञ्जनात्मक गतिविधिकै लागि कर्पाेरेट हाउसमा काम गर्नेदेखि सामान्य व्यक्तिका लागि पनि साहसिक पर्यटकीय क्षेत्र तिनको रोजाई हुने गरेको पर्यटन व्यवसायी बताउँछन् । आन्तरिक पर्यटकले एक दिने हाइकिङदेखि दुई–तीन दिनसम्मको पदयात्रा, हवाई खेलकूदलगायतका गतिविधिका साथमा बञ्जी र राफ्टिङ रुचाउँने गरेको सोसाइटी अफ टुर एण्ड ट्राभल अपरेटर्स नेपालका अध्यक्ष यमबहादुर खड्काको भनाइ छ । बञ्जी, राफ्टिङलगयातका गतिविधिमा रमाइलो हुने र एक दिनको प्याकेज लिन सकिने भएकोले पनि यसतर्फ आन्तरिक नेपाली बढेको बताइएको छ । ‘नेपालमा एजेन्सीमार्फत पदयात्रामा जाने नेपाली कम भएपनि समूह बनाएर जाने क्रम भने बढ्न थालेको छ । एजेन्सीको प्रयोग नगरेपनि तिनले गाइड र सवारी साधन भने प्रयोग गर्ने गरेका छन् । नेपालीको समूह बढ्दै जादाँ तिनले एजेन्सीको प्रयोग गर्नेमा ढुक्क हुन सकिने पनि टानको भनाइ छ । हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रामा जानु साहसिक कार्य भएकोले यसप्रति नेपालीको आकर्षण बढ्दै गएको बताइएको छ । नेपाल भ्रमण वर्ष, पर्यटन वर्ष र घुमफिर वर्षले नेपालीप्रतिको उत्साह बढाएको नेपाल पर्यटन बोर्डको भनाइ छ । बोर्डका संचार संयोजक सुधन सुवेदीका अनुसार आन्तरिक पर्यटकको बजार बढ्नुमा सूचनाको पहुँच बढ्नु नै हो । नेपाली पर्यटक भन्ने टे«न्डको विकास नै भर्खर हुन थालेकोले छ । त्यसमा पनि साहसिक पर्यटकीय गतिविधि गर्ने र माउने क्रम बढेपनि तथ्यांकमा भने भन्न नसकिने अवस्था नरहेको बोर्डको बुझाई छ ।
एमबिबिएस र बिडिएसको सिट संख्या निर्धारण, एउटा मेडिकल कलेजलाई बढीमा एक सय १५ सिट
काठमाडौं २० कात्तिक । नेपाल मेडिकल काउन्सिलले आगामी वर्षका लागि मेडिकल कलेजहरूको एमबिबिएस र बिडिएस (डेन्टलतर्फ)को सिटसंख्या निर्धारण गरेको छ । गत वर्ष एउटा मेडिकल कलेजलाई बढीमा एक सय ३५ सिट दिइएकोमा यस वर्ष सिटसंख्या घटाएर बढीमा एक सय १५ मात्र दिइएको छ । काउन्सिलको बुधबार र बिहीबार बसेको बैठकले त्रिभुवन विश्वविद्यालय र काठमाडौं विश्वविद्यालयअन्तर्गतका विभिन्न मेडिकल कलेजहरूको सिटसंख्या निर्धारण गरेको हो । स्रोतका अनुसार एमबिबिएसतर्फ त्रिविअन्तर्गतको आर्मी मेडिकल कलेज, नेसनल मेडिकल कलेज, चितवन मेडिकल कलेज, किस्ट मेडिकल कलेज, गण्डकी मेडिकल कलेज, जानकी मेडिकल कलेज र त्रिविको महाराजगन्जस्थित मेडिकल कलेजको सिटसंख्या निर्धारण गरिएको छ । जानकी मेडिकल कलेजलाई पछिल्लो दुई वर्षमा पहिलोपटक सिटसंख्या निर्धारण गरिएको हो । दुई वर्षअघिदेखि उसले विद्यार्थी भर्नाका लागि एउटै सिट पाएको थिएन । यस्तै, काठमाडौं विश्वविद्यालयअन्तर्गत मणिपाल मेडिकल कलेज, नेपालगन्ज मेडिकल कलेज, काठमाडौं मेडिकल कलेज, नेपाल मेडिकल कलेज, नोवेल मेडिकल कलेज, लुम्बिनी मेडिकल कलेज र विराट मेडिकल कलेजको सिट संख्या निर्धारण गरिएको छ । चिकित्सा शिक्षा सुधार आयोग गठनको लागि प्रा। डा। केदारभक्त माथेमा आयोगले दिएको प्रतिवेदनअनुसार नै काउन्सिलले यसपटक सिटसंख्या निर्धारण गरेको हो । यसअघि एउटा मेडिकल कलेजलाई बढीमा १३५ सिट संख्या निर्धारण गरिएकोमा यसपटक घटाएर ११५ मा झरिएको छ । अर्को वर्ष एउटा मेडिकल कलेजले बढीमा १०० सिट मात्र पाउनेछन् । लुम्बिनि मेडिकल कलेजलाई १ सय, नोवेललाई १०५, विराटलाई ७५, किस्टलाई ११०, गण्डकीलाई ९० जानकीलाई ८० र त्रिवि महाराजगन्जलाई ७६ वटा कोटा तोकिएको छ भने बाँकी सबै मेडिकल कलेजलाई ११५ वटा कोटा तोकिएको छ । नयाँ पत्रिका दैनिकबाट ।
लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालमा एनआइसियु सुरु, दैनिक ८ नवजात शिशुले संघन उपचार पाउने
रुपन्देही, १९ कात्तिक । लुम्बिनी अञ्चल अस्पालतामा नवजात शिशु सघन उपचार कक्ष (एनआइसियु) बाट सेवा सुरु भएको छ । उक्त कक्षमा उमेर नपुगेर जन्मेका नवजात शिशु, जन्मनेबित्तिकै सास फेर्न नसकेका, कमलपित्त भएका र जटिल सङ्क्रमण भएका शिशुको उपचार हुन्छ । एनआइसियु सञ्चालनमा आएपछि नवजात शिशुको मृत्युदर घट्ने, तिनलाई काठमाडौँ र भरतपुर रिफर गनुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुने तथा अस्पतालमा सुत्केरी गराउनेको सङ्ख्या वृद्धि हुने बताइएको छ । अञ्चल अस्पतालमा दैनिक ३० देखि ३५ नवजात शिशुको जन्म हुन्छ । ती मध्ये आठदेखि १० शिशु एनआइसियुमा उपचार गनुपर्ने अवस्थाका हुन्छन् । अब तिनीहरुको अञ्चल अस्पतालमै उपचार हुने भएको छ । एनआइसियु सेवाका लागि आठ श्यया छन् । यस क्षेत्रको सिद्धार्थ महिला तथा बाल अस्पतालमा दुई श्ययाको एनआइसियु सेवा छ । एनआइसियुका लागि अस्पतालले पाँच मेडिकल अफिसर र बालरोग विशेषज्ञ, १२ स्टाफ नर्स र अन्य पाँच कर्मचारी थप गरिएको छ । एनआइसियु सेवा नहुँदा कतिपय महिलाले अस्पतालको सेवा नै नलिई बाहिरबाट सेवा लिनुपर्नेमा एनआइसियुपछि अस्पतालमा सुत्केरी हुनेको सङ्ख्या बढ्ने बताइएको छ । विसं १९६७ मा सुरु भएको यस क्षेत्रको जेठो सरकारी अस्पतालको एनआइसियुको आज स्वास्थ्यमन्त्री गगनकुमार थापाले उद्घाटन गर्दै नागरिक स्वास्थ्य सेवालाई प्रत्याभूत गर्न नागरिक स्वास्थ्य बिमा नीति लागू गर्नका लागि सरकार कटिबद्ध रहेको बताए । उनले नागरिकलाई सरकारी अस्पतालमा नभएर निजी चिकित्सालयमा जानका लागि बाध्य पार्ने वातावरण अन्त्य गर्नका लागि सरकारी अस्पतालमा उपकरण र सेवा दुवैमा ध्यान दिनुपर्ने बताए । मन्त्री थापाले निजी अस्पतालले १० प्रतिशत श्यया निःशुल्क रुपमा गरिबलाई दिने सम्झौता गरेकाले त्यसको कार्यान्वयनका लागि मातहतका निकायलाई निर्देशन दिँदै त्यसो नगरिए उनीहरुको अस्पताल नवीकरण नगरिने चेतावनी दिए । अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा विकास देवकोटाले स्वास्थ्य विभाग र अस्पतालको रु एक करोड लगानीमा विभिन्न उपकरण खरिद गरी उक्त सेवा सञ्चालनमा आएको जानकारी दिँदै उक्त सेवा निजी अस्पताल सेवाका तुलनामा धेरै सस्तो र स्तरीय हुने बताए । अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष डा प्राश्चित श्रेष्ठले एनआइसियु नवजात शिशुका लागि अति आवश्यक सेवा रहेकाले यो सेवा ससञ्चालनमा आएपछि यस क्षेत्रमा खुशी छाएको बताए । रासस
