घरजग्गामा मन्दी भएपनि बैंकले लगानी गर्न छोडेनन्, २ खर्ब बढी ऋण
काठमाडौं । पछिल्लो समय अनुत्पादक क्षेत्रमा लगानी बढेको भन्दै राष्ट्र बैंकले घरजग्गा र सेयर बजार क्षेत्रमा जाने कर्जामा कडाइ गरेको भएपनि बैंकहरुले भने कर्जा बढाएका छन् । घरजग्गा व्यवसायीहरुले तरलताको अभाव देखाउँदै बैंकहरुले कर्जा नदिएको र घरजग्गा कारोबार सुस्ताएको भनेपनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले घरजग्गा व्यवसायमा मासिक रुपमा लगानी बढाउँदै गएको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ । नेपाल राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिमार्फत् घरजग्गा कर्जामा कडाइ गरेपनि बैंकहरुले पनि मासिक रुपमा कर्जा बढाउँदै लगेका हुन् । चालू आर्थिक वर्षको ८ महिनामा बैंकहरुले साढे ११.४९ प्रतिशत बढाएर घरजग्गा व्यवसायमा २ खर्ब ३ अर्ब २५ करोढ रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेको तथ्याङ्कले देखाएको छ । गत वर्षको फागुनमा बैंकहरुले १ खर्ब ८२ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ घरजग्गा क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह गरेका थिए । चालू आर्थिक वर्षको ८ महिनामा १३ वटा वाणिज्य बैंकले घरजग्गा व्यवसायमा कर्जा वृद्धि गरेका छन् भने ७ वटा बैंकले भने घटाएका छन् । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले कर्जा प्रदान गरेको छ । यस बैंकको गत वर्षको तुलनामा ३६.८६ प्रतिशत बढेर २३ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ कर्जा प्रदान गरेको छ । यस्तै, एनआईसी एशिया बैंकको ४९.६९ प्रतिशत बढेर २२ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ, नबिल बैंकको २२.१७ प्रतिशत बढेर २० अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ९.६९ प्रतिशत बढेर १७ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ र हिमालयन बैंकको ६.६४ प्रतिशत बढेर १५ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ घरजग्गामा कर्जा प्रवाह गरेका हुन् । यस्तै, प्राइम बैंकको १.२९ प्रतिशत बढेर १३ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ, ग्लोबल आइएमई बैंकको ३४.८८ प्रतिशत बढेर १३ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ, प्रभु बैंकको ८० प्रतिशत बढेर ११ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ, नेपाल बैंकको २४.६७ प्रतिशत बढेर १० अर्ब १५ करोड रुपैयाँ, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकको ७.६६ प्रतिशत बढेर ७ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ, एभरेष्ट बैंकको ६१.४३ प्रतिशत बढेर ६ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ, लक्ष्मी बैंकको १८.१४ प्रतिशत बढेर ५ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ र कृषि विकास बैंकको ०.४७ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रदान गरेका छन् । यस्तै, सानिमा बैंकको १०.२६ प्रतिशत घटेर ६ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ, सिद्धार्थ बैंकको १४ प्रतिशत घटेर ६ अर्ब १ करोड रुपैयाँ, नेपाल एसबिआई बैंकको ६.५८ प्रतिशत घटेर ५ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ, सनराइज बैंकको ५ प्रतिशत घटेर ४ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ, सिटिजन्स बैंकको ९.१४ प्रतिशत घटेर ४ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ, एनएमबि बैंकको ३९.२६ प्रतिशत घटेर ३ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ, कुमारी बैंकको २३.१२ प्रतिशत घटेर २ अर्ब १० करोड रुपैयाँ र माछापुच्छ्रे बैंकको ६६.७६ प्रतिशत घटेर २ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रदान गरेका छन् ।
प्रहरी र शिक्षकले पाउन छाडे तलब, धरौटी रकमबाट खर्च चलाउँदै सरकार
काठमाडौं । सरकारको आम्दानीभन्दा खर्च बढी हुन थालेसँगै कर्मचारीहरुले तलब समेत पाउन सकेका छैनन् । सरकारले निजामती कर्मचारीहरुका लागि चैत महिनाको सेवा सुविधा भुक्तानी गरेता पनि नेपाल प्रहरीको रोकिएको छ । केही जिल्लामा प्रहरीको सेवासुविधा भुक्तानी भएपनि केही जिल्लामा रोकिएको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले जनाएको छ । ‘अन्य कर्मचारीहरुको सेवा सुविधा भुक्तानी भएतापनि नेपाल प्रहरीको रोकिएकाे छ, केही प्राविधिक कारण सेवासुविधा रोकिएको हो, हामी छिटै भुक्तानी गर्ने तयारीमा छौँ’, स्रोतले विकासन्युजलाई भन्यो । धरौटीबाट खर्च गर्दै सरकार सरकारसँग खर्च गर्ने पैसा नभएपछि धरौटीमा राखिएका रकम खर्च हुन थालेको छ । ‘चालु आर्थिक वर्षमा नै सरकारको आम्दानीभन्दा खर्च बढी भएको छ, खर्च धान्नका लागि पछिल्लो समय ठेकेदार तथा म्यानपावर कम्पनीले राखेको धरौटी रकमबाट खर्च गर्नुपरेको छ’, महालेखा स्रोतले भन्यो । तर महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका सूचना अधिकारी गायत्रीरमण खनाल कर्मचारीका लागि तलब खुवाउनै नसक्ने अवस्था नआएको दाबी गर्छन् । ‘हामीले विभिन्न कोषको रकम खर्च गरेर भएपनि कर्मचारीको तलव सुविधा भुक्तानी गरेका छौँ, केही प्राविधिक कारण तलब रोकिएको होला, तर सरकारसँग पैसा नै नभएर रोकिएको भन्नु गलत हो’, उनले भने । उनले नयाँ भर्ना भएका नेपाल प्रहरीका केही कर्मचारीको तलब रोकिए पनि अन्य कर्मचारीको नियमित रुपमा भुक्तानी भैरहेको बताए । ‘पछिल्लो समय नयाँ भर्ना भएका नेपाल प्रहरीका केहीको तलब रोकिएको हो, गृह मन्त्रालयबाट निर्णय गरेर उक्त समस्या समाधानको प्रयास भैरहेको छ, अन्यको रोकिएको छैन्’, उनले भने । यस्तै, सरकारले शिक्षकलाई दिदैँ आएको बिरामी बिदा तथा औषधि उपचार खर्च समेत रोकिएको छ । चैत महिनामा भुक्तानी हुनुपर्ने उक्त रकम रोकिएको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले जनाएको छ । सरकारले शिक्षक कर्मचारीको सेवा सुविधा तथा औैषधि र उपचार खर्च तीन/तीन महिनामा भुक्तानी दिदैँ आएको छ । चैत महिनामा आउनुपर्ने सेवासुविधा आएपनि उक्त खर्च बापतको पैसा नआएको लेखापालहरु बताउँछन् । बजेट नपुगेपछि २२ हजारभन्दा बढी शिक्षकको पेन्सन रोकिएको छ । अर्थले दिएको बजेट अपुग भएपछि पूर्व शिक्षकको चैत महिनाको पेन्सन रोकिएको निवृत्तिभरण व्यवस्थापन कार्यालयले जनाएको छ । मासिक रुपमा साढे ५ अर्ब बजेट आवश्यक पर्नेमा रकम अपुग भएपछि मुख्य शहरका पूर्व शिक्षक कर्मचारीको पेन्सन रोकिएको कार्यालयका प्रमुख बिष्णुप्रसाद खरेलले जानकारी दिए । चालु आर्थिक वर्षको बजेट बनाउँदा पुरानै स्केलमा बनाईएको र पेन्सन बढ्दा अपुग भएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार हाल ५० हजार पूर्व शिक्षकले पेन्सन पाउँदै आएका छन् । कर्मचारीको तलब काटेर पुँजीगत खर्च बढाउनुपर्छ महालेखा नियन्त्रकका कर्मचारीहरु भने सबै कर्मचारीको सेवा सुविधा कटौती गरेर भएपनि पुँजीगत खर्च बढाउनुपर्ने बताउँछन् । ‘अहिले कर्मचारीको सेवा सुविधाका लागि मात्र खर्च भएको छ, अन्य कामहरु लगभग ठप्प जस्तै छ, सबै सेवा सुविधा कटौती गरेर निर्माणका काममा जोड दिनुपर्छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘मन्त्री, सांसद तथा कर्मचारीको सेवा सुविधा कटौती गरेपछि मात्र विकास निर्माणका कामले गति लिन्छ, काम नै नगरी तलब खाने प्रवृत्तिकाे अन्त्य गर्नुपर्छ ।’
फ्लाई दुबईको जहाज त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरण नगर्नुको कारण
काठमाडौं । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट दुबईका लागि सोमबार राति उडेको फ्लाई दुबईको जहाजको इञ्जिनमा खराबी देखियो । विमानस्थलबाट उडानभरे लगत्तै उक्त जहाजको इञ्जिनमा ठूलो आवाजसहित आगोको झिल्को देखियो । विमान चालक (पाइलट)ले जहाजलाई धादिङको धार्केमाथिको आकाशमा करिब २१ हजार फिट उचाइमा करिब ११ मिनेट जहाज होल्ड गरेर जहाजको इञ्जिनको ‘कन्डिसन’ जाँच गरे । जहाजको सिङ्गल इञ्जिन खराब भएपछि आकाशमा होल्ड गरेर जाँच गरिएको थियो त्यतिन्जेलसम्म त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थमा आकस्मिक अवतरणका लागि सबै संयन्त्र तैनाथ थिए । टावरका एटीसीले पाइलटसँग निरन्तर ‘कम्युनिकेसन’ गरिरहेका थिए । पाइलटले जहाज सामान्य अवस्थामा रहेको र गन्तव्य जाने भनेपछि विमानस्थलका अधिकारीले उडान खुलाउने निर्णय लिए । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका सहायक प्रवक्ता ज्ञानेन्द्र भुलका अनुसार जहाजको इञ्जिनमा खराबी आएपछि आकस्मिक अवतरणको तयारी गरियो । राति ९ः२० मिनेटदेखि ९ः५९ सम्म विमानस्थमा अन्य जहाजको उडान रोकेर अवतरणको तयार गरिएको थियो । विमानस्थलमा दमकल, ‘लोकल स्ट्याण्डबाई’ गरियो । यो भनेको कुनै जहाजले खराबी देखिए इमर्जेन्सी भनी घोषणा गरेपछि आकिस्मक अवतरणका लागि गरिने अभ्यास र तैनाथ संयन्त्र हुन् । दमकलसहित भेहिकल, सुरक्षाकर्मी, अस्पताल सबै तयारी अवस्थामा राखियो । पाइलटले जहाज गन्तव्य पुग्छ भन्ने घोषणा गरेपछि विमानस्थलले सबै उडान खुलायो । काठमाडौँमा किन जहाज अवतरण गरिएन भनी सोधिएको जिज्ञासामा प्राधिकरणका सहायक प्रवक्ता भुलले जहाजको सबै पार्टपूर्जा जाँच गर्दा ठीक रहेको र जहाज गन्तव्य पुग्छ भन्ने पाइलटले निर्णय लिएपछि उक्त जहाज गन्तव्यतिर लागेको बताए । ‘पाइलटको निर्णय नै अन्तिम निर्णय हुन्छ, युनाइटेड अरब इमिरेट्स (युएई)मा जहाज दर्ता भएकाले उतै अवतरण गर्ने निर्णय भएको हुनसक्छ, दुवै देशमा उडान गर्ने जहाज हो समस्या आएन भने दुबईमा नै जहाज अवतरण हुन्छ,’ उनले भने । यस्तो किसिमको घटनामा जहाज काठमाडौँमा अवतरण गर्न सहज हुन्छ ? भन्ने थप जिज्ञासामा सहायक प्रवक्ता भुलले त्यस किसिमको सबै क्षमता विमानस्थलमा रहेको र कथमकदाचित जहाज अवतरण गर्नुपरेको भए विमानस्थलमा अवतरण गर्न सकिने उनले बताए । ‘जहाज अहिले इण्डियन एयर स्पेसमै छ, जहाजको इञ्जिनको कम्प्रेसर स्टल भएर ठूलो आवाज आएको हो कि भन्ने आशङ्का गरिएको छ, यसको विस्तृत जानकारी आएको छैन,’ सहायक प्रवक्ता भुलले भने । जहाजका सम्बन्धमा नेपालको एटीसीसँग सोधपुछ गर्न सक्छन् । नेपालमा अवतरण भएको भए यहाँ प्राविधिक समिति गठन गरेर अनुसन्धान गर्नुपर्ने हुन्थ्यो । तर जहाज दुबईमै अवतरण गर्ने भएकाले दुबईको सिभिल एभिएसन अथोरिटीले प्राविधिक समिति बनाएर जहाजको अनुसन्धान गर्ने प्राधिकरणले जनाएको छ । जहाजमा आगो लागेको इञ्जिन बन्द गरिन्छ । सिङ्गल इञ्जिनमा जहाज उड्छ तर गति कम हुन्छ । गन्तव्य पुग्न दोब्बर समय लाग्ने सहायक प्रवक्ता भुलले जानकारी दिए । विमानस्थलको टावरका एटीसीले विमानचालक (पाइलट)सँग कम्युनिकेसन गरेपछि जहाज सामान्यतवरले गन्तव्यतर्फ उडेको महाप्रबन्धक तिवारीले बताए । जहाजको दुई इञ्जिन रहेकाले सुरुमा एक इञ्जिनले काम गरेको र पछि दुवै इञ्जिन राम्ररी सञ्चालन रहेकाले जहाज गन्तव्यमै सामान्यरूपमा अवतरण भएको विमानस्थलले उल्लेख गरेको छ । उक्त जहाजमा १६७ यात्रु सवार रहेका थिए ।
