बैंकविरुद्ध अराजक गतिविधिको नतिजा खराब कर्जा, २६२ प्रतिशतसम्म बढ्यो
काठमाडौं । पछिल्लो समय बैंक तथा वित्तीय संस्था विरूद्दका अराजक गतिविधि र अर्थतन्त्रमा परेको समस्याका कारण वाणिज्य बैंकहरूको खराब कर्जा (एनपीएल) ह्वात्तै बढेको छ । बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को तेस्रो त्रैमासको वित्तीय विवरण अनुसार एनपीएल २२ प्रतिशतले बढेको छ । विगत केही समयदेखि बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूविरुद्ध अराजक गतिविधि र बैंकरमाथि दूव्र्यवहारदेखि कुटपिटसम्मका घटनाका कारण प्रणालीमा ठूलो असर परेको देखिन्छ । बैंकबाट लिएको ऋण मिनाह गर्नु पर्ने र सावाँ ब्याज नै नतिर्न उर्दी जारी गर्ने केही व्यक्तिका कारण बैंकको खराब कर्जा बढ्न पुगेको बैंकरहरू बताउँछन् । अराजक गतिविधि गरिरहेका विवादित मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईं र मनिराम ज्ञवालीले बैंकबाट लिएको ऋण नै तिर्न नपर्ने भ्रमपूर्ण अभिव्यक्ति पछि लागेर धेरैले सावाँ ब्याज नै नतिरेको बैंकरहरूको गुनासो छ । नकारात्मक प्रभावका रूपमा ऋणीहरूले समयमै कर्जा र ब्याज भुक्तानी नगर्दा खराब कर्जा औसत २१.९७ प्रतिशत अर्थात् ०.६६ प्रतिशत बिन्दु बढेर ३.६५ प्रतिशत बिनदु पुगेको छ । जबकी अघिल्लो वर्षको चैतमा बैंकहरूको खराब कर्जा औसत २.९९ प्रतिशत मात्रै थियो । एक बैंकरका अनुसार मर्जर पछि कर्जाको व्यवस्थापन गर्न समय लागेका कारण खराब कर्जा बढेको हो । साथै, घरजग्गा बिक्री गरेर कर्जा तिर्न चाहेको भएपनि बिक्री हुन नसकेको उनले बताए । साथै, व्यवसाय नबढेका कारण पनि कर्जा तिर्न ऋणीहरूलाई समस्या परेको उनको भनाइ छ । ‘सेयरको मूल्य पनि कम छ, सेयर बिक्री गर्ने अवस्था पनि छैन, अहिले अर्थतन्त्रको अवस्था पनि कमजोर नै छ,’ उनले भने । समीक्षा अवधिमा ५ वटा वाणिज्य बैंकको खराब कर्जा घटेको छ भने अन्य १४ बैंकको बढेको छ । सिद्धार्थ बैंकले सबैभन्दा धेरै खराब कर्जा घटाएको छ । यस बैंकले गत वर्षको तुलनामा ३६.२ प्रतिशत घटाएर २.५२ प्रतिशत बिन्दुमा कायम राखेको हो । यस्तै, कृषि विकास बैंकले २१.४३ प्रतिशत घटाएर ३.३० प्रतिशत बिन्दु, सानिमा बैंकले १६.७४ प्रतिशत घटाएर १.८९ प्रतिशत बिन्दु, सिटिजन्स बैंकले ५.५३ प्रतिशत घटाएर ३.७६ प्रतिशत बिन्दु र एनएमबि बैंकले ३.३८ प्रतिशत घटाएर २.८६ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेको छ । समीक्षा अवधिमा एभरेष्ट बैंकको खराब कर्जा भने स्थिर रहेर ०.७० प्रतिशत बिन्दु कायम छ । चैत मसान्तसम्म सबैभन्दा धेरै खराब कर्जा एनआईसी एशिया बैंकको छ । यस बैंकको २६२.३५ प्रतिशत बढेर ३.०८ प्रतिशत बिन्दु, लक्ष्मी सनराइज बैंकको २०१.६५ प्रतिशत बढेर ५.४९ प्रतिशत बिन्दु, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकको १३७.७८ प्रतिशत बढेर २.१४ प्रतिशत बिन्दु एनपीएल पुगेको ट । यस्तै, नेपाल एसबिआई बैंकको १०४.१२ प्रतिशत बढेर १.९८ प्रतिशत बिन्दु, माछापुच्छ्रे बैंकको ५५.२७ प्रतिशत बढेर ३.६८ प्रतिशत बिन्दु, प्राइम बैंकको ४०.२ प्रतिशत बढेर ४.२९ प्रतिशत बिन्दु, प्रभु बैंकको ३८.२२ प्रतिशत बढेर ४.८१ प्रतिशत बिन्दु एनपीएल पुगेको छ । चैतसम्मको तथ्याङ्क अनुसार कुमारी बैंकको २४.६९ प्रतिशत बढेर ४.९५ प्रतिशत बिन्दु, ग्लोबल आइएमई बैंकको १९.७ प्रतिशत बढेर ४.७४ प्रतिशत बिन्दु, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा (एनआईएमबि) बैंकको १८.२७ प्रतिशत बढेर ४.६६ प्रतिशत बिन्दु, नेपाल बैंकको १६.५८ प्रतिशत बढेर ४.८५ प्रतिशत बिन्दु, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको १०.८२ प्रतिशत बढेर ४.३० प्रतिशत बिन्दु, हिमालयन बैंकको ८.७७ प्रतिशत बढेर ४.९६ प्रतिशत बिन्दु र नबिल बैंकको ४.३९ प्रतिशत बढेर ४.०४ प्रतिशत बिन्दुमा एनपीएल पुगेको छ ।
खराब कर्जाका कारण बैंकहरूको नाफा साढे १३ प्रतिशत घट्यो, कुन बैंकको कति ?
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ को तेस्रो त्रैमासमा अधिकांश वाणिज्य बैंकहरूको नाफा साढे १३ प्रतिशत घटेको छ । चैत मसान्तसम्म बैंकहरूको नाफा १३.४७ प्रतिशत घटेर ४० अर्ब ६८ करोड ३० लाख ५२ हजार रुपैयाँ आर्जन गरेका हुन् । गत वर्षको चैतमा ४७ अर्ब १ करोड ५२ लाख ९३ हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेका थिए । समीक्षा अवधिमा ७ वटा बैंकको खुद नाफा बढेको छ भने १३ वटा बैंकको नाफा घटेको छ । बैंकहरूको खराब कर्जा बढेका कारण नाफामा ठूलो असर गरेको देखिन्छ । अर्थतन्त्रमा देखिएको समस्या र उच्च ब्याजदरका कारण ऋणीहरूले समयमा कर्जा नतिरेपछि एनपीएल बढेको बैंकरहरू बताउँछन् । खराब कर्जा अनुसारको रकम प्रोभिजिङ गर्नुपर्ने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको छ । कृषि विकास बैंकको ९७.२२ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ, लक्ष्मी सनराइज बैंकको २७.७० प्रतिशत बढेर १ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ, प्राइम बैंकको १६.६६ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ, सिद्धार्थ बैंकको १३.०१ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । हिमालयन बैंकको १२.०३ प्रतिशत बढेर १ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा (एनआईएमबि) बैंकको ७.५२ प्रतिशत बढेर ३ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ, एभरेष्ट बैंकको ५.७७ प्रतिशत बढेर २ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ नाफा गरेका हुन् । सिटिजन्स बैंकको १.९९ प्रतिशत घटेर १ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकको ६.२४ प्रतिशत घटेर २ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ, प्रभु बैंकको ७.२७ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ, नबिल बैंकको ८.७५ प्रतिशत घटेर ४ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ, सानिमा बैंकको १५.९० प्रतिशत घटेर १ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ खुद नाफा गरेका छन् । एनएमबि १६.४३ प्रतिशत घटेर २ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ, कुमारी बैंकको १९.११ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ, नेपाल एसबिआई बैंकको ३५.४४ प्रतिशत घटेर १ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ, माछापुच्छ«े बैंकको ३६.७२ प्रतिशत घटेर ८५ करोड ५४ लाख रुपैयाँ, एनआइसी एशिया बैंकको ५३.३० प्रतिशत घटेर १ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ, नेपाल बैंकको ९२.६७ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ नाफा गरेका हुन् ।
नेपाल आएका पर्यटकको दैनिक औसत खर्च ४१ डलर
काठमाडौं । सन् २०२३ मा नेपाल आएका पर्यटकले प्रतिदिन औसत ४१ अमेरिकी डलर खर्च गरेका छन् । गत वर्ष २०२२ मा नेपाल आएका पर्यटकले प्रतिदिन औसत ४०.५ डलर खर्च गरेका थिए । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले बिहीबार सार्वजनिक गरेको सन् २०२३ को पर्यटन प्रतिवेदनअनुसार नेपाल आएका प्रत्येक पर्यटकले दैनिक औसत ४१ डलर (औसत ५ हजार रुपैयाँ) खर्च गरेका छन् । त्यसैगरी २०२३ मा नेपालले पर्यटक आगमनबाट ५४ करोड ८२ लाख डलर (७२ अर्ब रुपैयाँ हाराहारी) आम्दानी गरेको छ । २०२२ मा ३५ करोड ९७ लाख डलर अर्थात् ४७ अर्ब रुपैयाँ हाराहारी आम्दानी गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यसैगरी सन् २०२२ र २०२३ को दुई वर्षमा नेपाल घुम्न आउने पर्यटकको संख्या १६ लाख २९ हजार ७ सय ५१ थियो । जसमध्ये हवाइमार्गबाट १५ लाख ६ हजार ९ सय १ जना र स्थलमार्गबाट १ लाख २२ हजार ८ सय ५० जना पर्यटक नेपाल आएका थिए । सन् २०२२ मा ६ लाख १४ हजार ८६९ जना पर्यटक आएका थिए भने २०२३ मा १० लाख १४ हजार ८२२ पर्यटक आएका थिए । हवाई मार्गबाट आउने पर्यटकको संख्या २०२२ को तुलनामा २०२३ मा ५४. ३ प्रतिशतले बढी हो । स्थलमार्गबाट २०२२ को तुलनामा २०२३ मा ३५२.४ प्रतिशले बढी पर्यटक आएका थिए । सन् २०२२ मा पर्यटकको औसत बसाइ १३.१ दिन रहेको थियो भने २०२३ मा १३.२ दिन रहेको थियो । यो बसाई २०२२ को तुलनामा २०२३ मा ०.८ प्रतिशतले बढी हो । मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनको तथ्यांकअनुसार दुई वर्षमा नेपाल आउने पर्यटकमध्ये ५५.८४ प्रतिशत पुरुष र ४४.१२ प्रतिशत महिला छन् । सन् २०२२ को तुलनामा महिला पर्यटक बढी छन् । सन् २०२२ मा ३ लाख ५८ हजार ६ सय ८३ जना पुरुष पर्यटक आएका छन् भने २०२३ मा ५ लाख ६६ हजार ६ सय ६५ पुरुष पर्यटक आएका छन् । यस्तै २०२२ मा २ लाख ५६ हजार १२ महिला पर्यटक र २०२३ मा ४ लाख ४७ हजार ४ सय ७ महिला पर्यटक आएका छन् । यसैगरी २०२२ मा १७४ जना र २०२३ मा ४ सय १० जना अन्य पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका छन् । नेपाल आउने पर्यटकमध्ये सबैभन्दा धेरै ३१–४५ वर्ष उमेर समूहका छन् । सन् २०२३ मा यो उमेर समूहका सर्वाधिक ३ लाख १७ हजार १७० जना आएका छन् । यो कुल पर्यटक आगमनको ३१.२५ प्रतिशत हो । दोस्रो स्थानमा ४६ देखि ६० वर्ष उमेर समूहका छन् । यो समूहका २ लाख ७२ हजार ३४२ जना पर्यटक आएका छन् । यो २६.८४ प्रतिशत हो । मन्त्रालयले धेरै पर्यटक आएका प्रमुख पाँच देश पनि सार्वजनिक गरेको छ । जसमा २०२२ र २०२३ मा सबैभन्दा धेरै पर्यटक आउने देशको सूचीमा पहिलो नम्बरमा भारत रहेको छ । दुवै वर्ष दोस्रो नम्बरमा अमेरिका छ । २०२२ मा तेस्रोमा बेलायत र चीन, चौथोमा अस्ट्रेलिया र बेलायत तथा पाँचौं नम्बरमा बंगलादेश र अस्ट्रेलिया छन् । यस्तै दुई वर्षमा नेपाल भित्रिएका कुल पर्यटकमध्ये बिदा मनाउन आएका पर्यटकको संख्या २०२२ मा ३ लाख ९७ हजार ८ सय २० थियो भने २०२३ मा ६ लाख ३४ हजार ३ सय १ थियो । यो संख्या २०२२ को तुलनामा २०२३ मा ५९.४ प्रतिशतले बढी हो । यस्तै धार्मिक गतिविधिका लागि २०२२ मा ७९ हजार १ सय ४६ पर्यटक आएका थिए भने २०२३ मा १ लाख ३२ हजार ९ सय ४९ पर्यटक आएका थिए । यो संख्या २०२२ को तुलनामा २०२३ मा ६८ प्रतिशतले बढी हो । यसैगरी २०२२ मा पदयात्रा र पर्वतारोहणका लागि ६१ हजार ७ सय १ र २०२३ मा १ लाख ५४ हजार २ सय ६२ जना पर्यटक आएका थिए । यो संख्या २०२२ को तुलनामा १५० प्रतिशतले बढी हो । यस्तै अन्य गतिविधिका लागि २०२२ मा ७६ हजार २ सय २ र २०२३ मा ९३ हजार ३ सय ७० पर्यटक नेपाल आएका थिए । यो संख्या २०२२ को तुलनामा २०२३ मा २२.५ प्रतिशतले बढी हो । मन्त्रालयले २०२२ र २०२३ मा सबैभन्दा बढी पर्यटक बोक्ने एयरलाइन्स पनि सार्वजनिक गरेको छ । जसमा २०२२ मा सबैभन्दा बढी पर्यटक बोक्ने एयरलाइन्सको नम्बर १ उपाधि कतार एयरवेजले पाएको छ भने २०२३ मा सबैभन्दा बढी पर्यटक नेपाल एयरलाइन्सले बोकेको छ । यस्तै २०२२ मा धेरै पर्यटक बोक्ने दोस्रो नम्बरमा नेपाल एयरलाइन्स छ भने २०२३ मा कतार एयरवेज रहेको छ । तेस्रो नम्बरमा २०२२ र २०२३ मा हिमालय एयरलाइन्सले धेरै पर्यटक बोकेको छ । यस्तै चौथो नम्बरमा धेरै पर्यटक बोक्ने एयरलाइन्समा क्रमशस् फ्लाई दुबई र इन्डिगो एयर रहेको छन् । पाँचौ नम्बरमा भने क्रमश इन्डिगो एयर र फ्लाई दुबई छन् ।
