योग्य ठेकेदारलाई अवसर, लो बिडिङको अभ्यास अन्त्य
काठमाडौं । सार्वजनिक खरिद प्रणालीमा लामो समयदेखि लागू हुँदै आएको सबैभन्दा न्यून रकम कबोल गर्नेले ठेक्का पाउने व्यवस्था अन्त्य हुने भएको छ । अब निर्माण, परामर्श तथा सार्वजनिक खरिदमा सबैभन्दा सस्तो प्रस्ताव पेश गर्ने कम्पनीले ठेक्का नपाउने भएका हुन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले असार २५ गते प्रमाणीकरण गरेको सार्वजनिक खरिद (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०८३ ले ‘लो बिडिङ’ प्रणालीलाई हटाउँदै औसत मूल्यका आधारमा ठेक्का दिने व्यवस्था लागू गरेको हो । सरकारले अध्यादेशमार्फत ल्याएको विधेयक संसद्बाट अनुमोदन भएपछि नयाँ कानुन कार्यान्वयनको बाटो खुलेको हो । संशोधित ऐनले सार्वजनिक खरिद प्रक्रियालाई छिटो, पारदर्शी र व्यवहारिक बनाउने उद्देश्य राखेको छ । लामो समयदेखि निर्माण व्यवसायीहरूले उठाउँदै आएका धेरै मागलाई समेट्दै खरिद प्रक्रियाका विभिन्न चरणलाई सरल बनाइएको छ । ऐन संशोधनमा मुख्यगरी १७ वटा व्यवस्थालाई सहज बनाउने प्रयास गरिएको छ । नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघले संशोधित ऐनलाई मुलुकको पूर्वाधार विकासका लागि ‘कोशेढुंगा’ को संज्ञा दिएको छ । महासंघका अनुसार ‘लो बिडिङ’को अन्त्यसँगै अव्यावहारिक रूपमा अत्यन्त कम मूल्यमा ठेक्का लिएर काम अलपत्र पार्ने प्रवृत्ति अन्त्य हुने विश्वास गरिएको छ । महासंघले यसलाई निर्माण क्षेत्रमा नयाँ अध्यायको सुरुआत भएको भन्दै सरकारप्रति आभार समेत व्यक्त गरेको छ । महासंघका महासचिव शिवहरि घिमिरेले भने, ‘सरकारले जुन कुराहरु संशोधन गरेको छ । यो सबै स्वागतयोग्य छ । संशोधनले पूर्वाधार क्षेत्रमा देखिएका अधिकांश समस्या समाधान गर्ने विश्वास गरेका छौं ।’ उनले वर्तमान कार्यसमितिको पहलपछि आएको संशोधनले निर्माण व्यवसायलाई थप व्यवस्थित, मर्यादित र प्रभावकारी बनाउने बताए । उनका अनुसार संशोधित ऐनअनुसार अब बजेट विनियोजन वा स्रोत सुनिश्चित नगरी खरिद प्रक्रिया सुरु गर्न पाइने छैन । त्यस्तै, जग्गा प्राप्ति, मुआब्जा वितरण, निर्माणस्थल उपलब्धता तथा वातावरणीय स्वीकृति पूरा भएपछि मात्रै बोलपत्र आह्वान गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । लागत अनुमान पनि सरकारले स्वीकृत गरेको मापदण्डअनुसार तयार गर्नुपर्नेछ । नयाँ कानुनले नियोक्ता, निर्माण व्यवसायी, आपूर्तिकर्ता र परामर्शदाताको जिम्मेवारी स्पष्ट रूपमा तोकेको छ । समयमै गुणस्तरीय काम सम्पन्न गर्ने कर्मचारीलाई प्रोत्साहन, बोनस तथा अन्य सुविधा उपलब्ध गराउने तथा निर्माण व्यवसायीलाई समेत प्रोत्साहन र प्रशंसापत्र दिने व्यवस्था गरिएको छ । साथै कार्यसम्पादन जमानत पाँच प्रतिशतमा सीमित गरिएको छ । यसका अतिरिक्त कम्पनी एकीकरण भएमा दुवै कम्पनीको योग्यता गणना हुने, बोलपत्र पेश गर्ने समय घटाइने तथा सार्वजनिक खरिद पुनरावलोकन समितिको निर्णय अनिवार्य रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने व्यवस्था पनि संशोधनमा समेटिएको छ । निर्माण व्यवसायी महासंघले यी व्यवस्थाले पूर्वाधार विकासलाई गति दिने, सार्वजनिक खरिद प्रणालीलाई थप विश्वसनीय बनाउने र निर्माण क्षेत्रको पुरानो समस्या समाधानमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ । साथै सार्वजनिक खरिद ऐनलाई पूर्वाधारमैत्री बनाउने पहल गरेको भन्दै महासंघले प्रधानमन्त्री, पूर्वाधार विकासमन्त्री तथा सम्बन्धित कर्मचारीलाई धन्यवाद पनि दिएको छ । यस्तो छ संशोधित ऐन
पहिलो सेमिफाइनल : उपाधिको दाबेदार फ्रान्स र स्पेनबीच निर्णायक खेल
काठमाडौं । फुटबलमा एउटा चर्चित भनाइ छ, ‘आक्रमणले खेल जिताउँछ, तर रक्षाले उपाधि जिताउँछ ।’ यही भनाइ मंगलबार (आज) राति हुने २०२६ फिफा विश्वकपको पहिलो सेमिफाइनलमा परीक्षणमा पर्नेछ, जहाँ फ्रान्स र स्पेन आमनेसामने हुँदैछन् । अप्टा सुपरकम्प्युटरका अनुसार यस सेमिफाइनलबाटै अन्तिम विश्वविजेता निस्कने सम्भावना सबैभन्दा बढी छ । फ्रान्स र स्पेन दुवैको विश्वकप जित्ने सम्भावना इंग्ल्यान्ड र अर्जेन्टिनाभन्दा उच्च रहेको अनुमान गरिएको छ । अन्तिम चारसम्म पुग्ने क्रममा दुवै टोलीले फरक शैली अपनाएका छन् । स्पेनले मजबुत रक्षाको आधारमा सफलता हासिल गरेको छ भने फ्रान्सले आफ्ना स्टार खेलाडीहरूले भरिएको आक्रमणपंक्तिको भरपुर उपयोग गरेको छ । डलासमा हुने यो रोमाञ्चक भिडन्तअघि रोक्नै नसकिने आक्रमण र अभेद्य रक्षाबीचको सम्भावित संघर्ष कस्तो हुन सक्छ भन्ने विश्लेषण यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ । स्पेन स्पेनी फुटबलको चर्चा गर्दा धेरैले आकर्षक पासिङ खेल सम्झिन्छन्, तर प्रशिक्षक लुइस डे ला फुएन्टेको टोलीले पछिल्ला वर्षहरूमा उत्कृष्ट रक्षालाई पनि आफ्नो पहिचान बनाएको छ । स्पेनले आफ्नो परम्परागत छोटो पासिङ शैली कायम राख्दै यस विश्वकपमा प्रति खेल औसत ५९८ पास पूरा गरेको छ, जुन अर्जेन्टिनापछि दोस्रो धेरै हो । साथै ६६ प्रतिशत बल नियन्त्रणसहित प्रतियोगितामा सबैभन्दा धेरै समय बल आफ्नो नियन्त्रणमा राख्ने टोली पनि स्पेन नै हो । यति मात्र होइन, विपक्षीलाई अवसर सिर्जना गर्नबाट रोक्न पनि स्पेन सफल देखिएको छ । छ खेलपछि स्पेनविरुद्ध जम्मा सातवटा मात्रै लक्ष्यतर्फका प्रहार (शट अन टार्गेट) भएका छन् । सन् १९६६ यताका पुरुष विश्वकप इतिहासमा प्रति खेल औसत १.१७ शट अन टार्गेट मात्र सामना गर्ने यो सबैभन्दा उत्कृष्ट रक्षात्मक प्रदर्शन हो । स्पेनले विपक्षीको अपेक्षित गोल पनि निकै कम राख्न सफल भएको छ । यस विश्वकपमा स्पेनले प्रति खेल औसत ०.३१ अपेक्षित गोल मात्रै विपक्षीलाई दिएको छ । सन् १९६६ यता यो उपलब्धिलाई सन् १९९० को विश्वकपमा उरुग्वेले मात्रै बराबरी गरेको थियो । स्पेनविरुद्ध गरिएका प्रहारहरूको औसत अपेक्षित गोल केवल ०.०५ रहेको छ, जुन २०२६ विश्वकपमा सबैभन्दा कम हो र १९६६ यताकै संयुक्त रूपमा न्यूनतम रेकर्ड पनि हो । रक्षा सामूहिक प्रयास भए पनि केही खेलाडीको प्रदर्शन विशेष उल्लेखनीय रहेको छ । मिड डिफेन्डर आयमेरिक लापोर्तेले स्पेनको रक्षापंक्तिलाई उत्कृष्ट रूपमा सम्हालेका छन् । उनले प्रतियोगितामा ११ इन्टरसेप्सन गरेका छन्, जुन फ्रान्सका डायोट उपामेकानो (१२) पछि दोस्रो धेरै हो । गोलकिपर उनाइ सिमोनले पनि रक्षापंक्तिको पछाडि पुग्ने बलहरू नियन्त्रण गर्न उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका छन् । स्पेनले उच्च प्रेसिङ गर्ने भएकाले रक्षापंक्ति पनि माथि खेल्ने गर्छ, जसका कारण सिमोनले ‘स्वीपर–किपर’को भूमिका प्रभावकारी रूपमा निभाएका छन् । प्रतियोगितामा उनीभन्दा बढी स्वीप गर्ने प्रयास केवल तीन गोलकिपरले मात्रै गरेका छन् । टोलीका कप्तान रोड्रीले पनि एसीएल (एन्टेरियर क्रुसिएट लिगामेन्ट) चोटबाट फर्किएपछि उत्कृष्ट लय समातेका छन् । उनले १८ ट्याकल गरेका छन्, जुन यस विश्वकपमा केवल तीन खेलाडीले मात्रै उछिनेका छन् । साथै उनले ३२ पटक बल पुनः आफ्नो टोलीको नियन्त्रणमा ल्याएका छन्, जुन प्रतियोगितामा पाँचौं उत्कृष्ट तथ्यांक हो । प्रशिक्षक डे ला फुएन्टेले आफ्नो रक्षापंक्तिमा निरन्तरता कायम राखेका छन् । उनाइ सिमोन, आयमेरिक लापोर्ते, पाउ कुबार्सी र मार्क कुकुरेल्लाले स्पेनका सबै खेलमा सुरुवाती रोजाइ पाएका छन्, र त्यसको प्रभाव मैदानमा स्पष्ट देखिएको छ । तर उत्तर अमेरिकामा उनीहरूलाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा कठिन परीक्षा सामना गर्नुपर्नेछ । फ्रान्स विश्वकप सुरु हुनुअघि कागजमा हेर्दा फ्रान्सको आक्रमणपंक्ति अत्यन्तै बलियो देखिन्थ्यो । तर फुटबलमा कागजको अनुमान सधैं मैदानमा सत्य सावित हुँदैन । यसपटक भने अनुमान पूर्ण रूपमा सही सावित भएको छ । फ्रान्सले केवल छ खेलमा १६ गोल गर्दै प्रतियोगिताको सबैभन्दा घातक आक्रमण प्रदर्शन गरेको छ । फ्रान्सको आक्रामक तथ्यांक निकै प्रभावशाली छन् । टोलीले २०२६ विश्वकपमा ४७ शट अन टार्गेट गरेको छ । सन् १९९८ मा उपाधि जित्दा गरेको ५३ शट अन टार्गेटपछि यो विश्वकपमा फ्रान्सको उत्कृष्ट प्रदर्शन हो । प्रति खेल औसत ७.८ शट अन टार्गेट पनि सन् १९६६ यताकै सबैभन्दा उच्च हो । यसबाहेक प्रशिक्षक डिडिएर डेसाँको टोलीले प्रतियोगितामा सबैभन्दा धेरै अपेक्षित गोल सिर्जना गरेको छ । फ्रान्सले कुल १४.३ अपेक्षित गोल सिर्जना गरेको छ, जुन दोस्रो स्थानमा रहेको अर्जेन्टिनाभन्दा कम्तीमा १.६ बढी हो । टोलीमा रहेका विश्वस्तरीय खेलाडीहरूको गुणस्तर हेर्दा यो तथ्य अचम्मको होइन । फ्रान्सको आक्रमणको नेतृत्व कप्तान किलियन एम्बाप्पेले गरिरहेका छन् । उनले यस विश्वकपमा आठ गोल गर्दै गोल्डेन बुटका लागि लियोनेल मेसीसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । एम्बाप्पे केवल गोलकर्ता मात्र होइनन्, उत्कृष्ट अवसर सिर्जनाकर्ता पनि हुन् । उनले १६ गोलको अवसर सिर्जना गरेका छन्, जुन प्रतियोगितामा केवल तीन खेलाडीले मात्रै उछिनेका छन् । साथै उनले तीन असिस्ट पनि दिएका छन् । एम्बाप्पेले हालका बालोन डी’ओर विजेता उस्मान डेम्बेलेसँग उत्कृष्ट साझेदारी बनाएका छन् । यी दुईले विश्वकपमा एकअर्काका लागि १९ अवसर सिर्जना गरेका छन् (एम्बाप्पेबाट डेम्बेलेका लागि १० र डेम्बेलेबाट एम्बाप्पेका लागि ९) । सन् १९६६ यता विश्वकपमा कुनै दुई खेलाडीबीच यस्तो स्तरको तालमेल निकै दुर्लभ मानिन्छ । डेम्बेले व्यक्तिगत रूपमा पनि उत्कृष्ट लयमा छन् । उनले छ खेलमा पाँच गोल र दुई असिस्ट गरेका छन् । एम्बाप्पे र डेम्बेलेसँगै माइकल ओलिसे पनि उत्तर अमेरिकामा फ्रान्सका प्रमुख नायक बनेका छन् । बायर्न म्युनिखका विङ्गर ओलिसे फ्रान्सका सबैभन्दा प्रभावशाली अवसर सिर्जनाकर्ता बनेका छन् । कठिन देखिने पासहरू पनि सहज रूपमा पूरा गर्ने उनको क्षमता उल्लेखनीय देखिएको छ । उनले पाँच असिस्ट गर्दै प्रतियोगिताको शीर्ष असिस्टकर्ता बनेका छन् । सन् १९९४ मा जर्मनीका थोमस हेस्लरपछि एउटै विश्वकपमा पाँच असिस्ट गर्ने उनी पहिलो खेलाडी हुन् । अब उनले पुरुष विश्वकप (१९६६ यता) मा सबैभन्दा धेरै असिस्ट गर्ने पेलेको कीर्तिमान बराबरी गर्न केवल एक असिस्ट मात्र आवश्यक छ । अझ रोचक पक्ष के भने, प्रशिक्षक डेसाँले आफ्नो आक्रमणको सम्पूर्ण शक्ति अझै प्रयोग गर्नुपरेको छैन । ब्राड्ली बारकोला र देजिरे डुएले सहायक भूमिकामा खेल्दै पनि संयुक्त रूपमा पाँच गोलमा योगदान दिएका छन्। बारकोलाले दुई गोल र एक असिस्ट गरेका छन् भने डुएले एक गोल र एक असिस्ट गरेका छन् । रायान चेर्कीले केवल ५० मिनेट खेल्ने अवसर पाएका छन् भने माग्नेस अक्लिउश र मार्कस थुरामले मिलेर जम्मा १० मिनेटभन्दा कम समय मैदानमा बिताएका छन् । यसले फ्रान्ससँग आक्रमणमा अझै प्रशस्त विकल्प रहेको देखाउँछ । अन्य सामग्रीहरू : कसले जित्ला विश्वकप ? यस्तो छ अप्टा सुपरकम्प्युटरको भविष्यवाणी इङ्ग्ल्यान्डको नायक बेलिङ्घम सेमिफाइनल समीकरण पूरा, फुटबलका चार महाशक्ति उपाधि दौडमा यी हुन् इङ्ल्यान्डले नर्वेलाई हराउन गर्नुपर्ने ६ मुख्य काम हालान्डको नाममै उन्माद ‘विश्वकप पहिले नै तय थियो ?’ अर्जेन्टिनालाई लिएर फैलिएका षड्यन्त्रका दाबीहरू विश्वकपमा अनुभवको दबदबा, इतिहासकै सबैभन्दा बढी उमेरका खेलाडी मैदानमा विश्वकपको उपाधि होड थप रोमाञ्चक क्रिस्टियानो रोनाल्डो : इतिहास रचे, तर विश्वकप ट्रफी चुम्न सकेनन् हालान्ड : दि नर्वेजियन हिरो चम्किँदै भिनिसियस जुनियर गोल्डेन बुटका दाबेदार विश्वकै भरपर्दा स्ट्राइकर ह्यारी केन डीआर कङ्गोको ऐतिहासिक यात्रामा इंग्ल्यान्डको चुनौती यी हुन् विश्वकप जित्ने प्रमुख दाबेदार टोली [अप्टा विश्लेषण] विश्वकपमा गोलको वर्षा, नकआउटअघि नै तोडियो सर्वाधिक कीर्तिमान मेसी दि ग्रेट : जसले इतिहासका पानाहरू पुनः लेख
बीमा बजारको आकार १० खर्ब नाघ्यो, ५१ प्रतिशत जनसङ्ख्यामा पहुँच
काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले देशको बीमा पहुँच ५१ प्रतिशत नाघेको र समग्र बीमा बजारको कोष १० खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ । प्रतिनिधि सभा अन्तर्गतको अर्थ समितिको मंगलबारको बैठकमा नेपाल बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक सुशीलदेव सुवेदीले यस्तो बताएका हुन् । कार्यकारी निर्देशक सुवेदीकाअनुसार हाल नेपालमा ३७ वटा बीमा कम्पनीहरू सञ्चालनमा छन्, जसमा १४ जीवन बीमा, १४ निर्जीवन बीमा, ७ लघु बीमा र २ पुनर्बीमा कम्पनी रहेका छन् । गत जेठ मसान्तसम्मको तथ्याङ्कअनुसार कुल २ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ बीमा शुल्क संकलन भएको छ भने ६६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी दाबी भुक्तानी गरिएको छ । नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा बीमा क्षेत्रको योगदान ३.६९ प्रतिशत पुगेको छ, जुन विश्वको औसत ३.५० प्रतिशतभन्दा बढी हो । यस क्षेत्रले १३ हजारलाई प्रत्यक्ष ‘ह्वाइट कलर जब’ र करिव ४ लाख भन्दा बढी अभिकर्ता तथा १ हजार २०० भन्दा बढी सर्भेयरलाई रोजगारी प्रदान गरेको प्राधिकरणले जनाएको छ । हाल १ करोड ६७ लाख बीमालेखहरू सक्रिय अवस्थामा रहेका छन् । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को अवधिमा प्राधिकरणले नियमन कार्यलाई तिब्रता दिएको छ । यस अवधिमा १८ वटा बीमा कम्पनीलाई सचेत गराउने तथा जरिवाना गर्ने कार्य गरिएको छ भने एउटा पुनर्बीमा ब्रोकरको इजाजत र एउटा पुनर्बीमा कम्पनीको व्यवसाय केही समयका लागि रोकिएको छ । प्राधिकरणले ७९ वटा स्थलगत निरीक्षण सम्पन्न गर्नुका साथै २७६ वटा उजुरी फछ्र्यौट गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हो । बीमा क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्न प्राधिकरणले ४ दर्जनभन्दा बढी निर्देशिका र मार्गदर्शनहरू लागू गरेको छ । यस वर्ष अभिकर्ता, सर्भेयर, सम्पती शुद्धीकरण (एएमएल), र जोखिममा आधारित पूँजी सम्बन्धी निर्देशिकाहरू परिमार्जन तथा जारी गरिएको छ । साथै, नेपाललाई ‘ग्रे–लिस्ट’ बाट जोगाउन सम्पती शुद्धीकरण सम्बन्धी निर्देशिकामा विशेष ध्यान दिइएको कार्यकारी निर्देशक सुवेदीले बताए । बीमा साक्षरता बढाउन कक्षा ५, ८, १० र १२ को पाठ्यक्रममा बीमा विषय समावेश गरिएको छ । प्रविधिको क्षेत्रमा प्राधिकरणले ‘पेपरलेस’ निर्णय प्रक्रिया, डिजिटल हस्ताक्षर, र अनलाइन परीक्षा प्रणाली लागू गरेको छ । कृषि बीमालाई व्यवस्थित गर्न ‘एलिस’ सफ्टवेयर सञ्चालनमा ल्याइएको छ भने प्रहरी प्रतिवेदनलाई सिधै डिजिटल प्रणालीमार्फत बीमा कम्पनीमा पठाउने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । प्राधिकरणले जलविद्युत बीमा, बीमा सूचना केन्द्र स्थापना, र जीवन बीमा पोलिसी ल्याप्स हुनुको कारणबारे अध्ययन गरिरहेको छ । बीमा सूचना केन्द्र स्थापना भएपछि यस क्षेत्रमा हुने ठगी र आपराधिक क्रियाकलाप नियन्त्रण हुने विश्वास गरिएको सुवेदीले बताए । सरकारी स्वामित्वका राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी, राष्ट्रिय बीमा कम्पनी (निर्जीवन) र नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको वित्तीय विवरण र लेखा परीक्षणमा केही ढिलाइ भएको स्वीकार गर्दै प्राधिकरणले सुधारका लागि कडा निर्देशन दिएको छ । यी कम्पनीहरूलाई पूँजी वृद्धि गर्न, हिसाब मिलान (रिकन्सिलिएसन) गर्न र समयमै साधारण सभा सम्पन्न गर्न ताकेता गरिएको सुवेदीले जानकारी दिए । बैठकमा सुवेदीले बीमा ऐन र अन्य प्रचलित कानूनहरूबीचको अन्तरविरोध हटाउन र पाँच–पाँच वर्षमा ऐन संशोधन गर्ने व्यवस्थालाई कार्यान्वयन गर्न समितिको ध्यानाकर्षण समेत गराए ।
