आठ मेगा सिटीको डिपीआर अर्को वर्ष तयार हुने, ४० अर्बको सरकारी पूर्वाधार
काठमाडौं । सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०७४/७५मा आठवटा मेगा सिटीको विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार पार्ने भएको छ । आगामी बर्षको बजेटमा उल्लेख गरिएअनुसार सातै प्रदेशमा एक/एक वटा मेगा सिटीको पूर्वाधार तयार गर्ने योजना सहित सरकारले सो कार्यलाई अघि सारेको हो । देशको सबै प्रदेशमामेगा सिटी निर्माणको लागि आावश्यक पूर्वाधार तथा भौतिक विकासका कार्यहरूगर्न गृहकार्य भइरहेको सहरी विकास मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ । कम्तीमा १० वर्षमा आधारभूत भौतिक पूर्वाधारको विकास गर्ने लक्ष्य सहित काठमाडौं र अन्य सात स्थानमा मेगा सिटी निर्माण गर्ने लक्ष्य सरकारले राखेको छ । १० वर्ष अघिको क्षेत्रीय सहरी रणनीति २००७ ले समेत मुलुकभित्र आठ वटा मेगा सिटी निर्माण गर्ने उल्लेख गरिएको छ । सरकार अहिले अघि सारेको यो आयोजन कार्यान्वयनसँगै एक दशमपछि उक्त नीति सार्थक हुने भएको छ । राष्ट्रिय सहरी विकास रणनीति २०१६ मा पनि मेगा सिटी निर्माणको विषयले प्राथमिकता पाएको छ । सहर केन्द्रीत बसाइँसराइलाई न्यूनीकरण गरी सबै क्षेत्र तथा प्रदेशमा शहरी पूर्वाधार विकास गरी व्यवस्थित सरीकरणलाई प्राथमिकता दिइने सरकारको योजना रहेको राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य डा.सुनिलबाबु श्रेष्ठले बताएका छन् । मेगा सिटीको विषयले राजनीतिक दलहरूका घोषणापत्रमा निकै चर्चा कमाएको थियो । सहरी पूर्वाधार तयार हुँदा त्यहाँ उपलब्ध सेवा सुविधालेजमिनको मूल्य बढ्नुका साथै जीवनयापनमा सहजता आउने भएकाले आम सर्वसाधारणको पनि उत्तिकै चासोका विषय बनेको छ । । प्रदेश नम्बर १ मा धरान–विराटनगर, दुईमा जनकपुर–ढल्केवर–बर्दिवास गरी क्रमशः पोखरा (लेखनाथ)–दुलेगौंडा, सिद्धार्थनगर– बुटवल (लुम्बिनी), नेपालगञ्ज–कोहलपुर, वीरेन्द्रनगर (सुर्खेत)– दशरक्षा पुल– छिञ्चुु र महेन्द्रनगर–धनगढी–अत्तरिया कोरिडोरका साथै काठमाडौं उपत्यकामा मेगा सिटी निर्माण गर्ने सरकारको योजना छ । छनोटमा परेका प्रदेशहरूमा मेगा सिटी निर्माणका लागि आवश्यक गृहकार्य अघि बढी सकेको मन्त्रालयका प्रवक्ता रमेशप्रसाद सिंहले जानकारी दिए । ‘आगामी आर्थिक वर्षमा हामीले मेगा सिटी निर्माणका लागि औपचारिक रूपमा काम अघि बढाउने तयारीगरेका छौं,’ उनले भने ‘हाल पनि मेगा सिटी निर्माणको लागि सम्भाव्यता अध्ययन भइसकेको छ ।’आगामी आवदेखि डीपीआर, डिटेल इञ्जिनियरिङतर्फको काम अघि बढाउने मन्त्रालयको योजना छ ।’ सामान्य सहरी पूर्वाधार विकास तथा पूर्वाधार निर्माण गर्न पनि कम्तीमा एउटा मेगा सिटीलाई ५ अर्ब बजेटको आवश्यक सक्ने मन्त्रालयको आँकलन छ । मन्त्रालका अनुसार एउटा मेगा सिटीको विस्तृत इञ्जिनियरिङ अध्ययन गर्नका लागि कम्तीमा पनि ५० लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्ने देखिएको छ । ती सबै सहरहरू ल्याण्डपुलिङ सिष्टम (जग्गा एकीकरण) अनुसार कार्य गरिने छ ।
पत्याउनुहुन्छ, मुग्लिनबाट नारायणगढ यात्रा ३५ मिनेटमै टुंगिन्छ
काठमाडौं । ‘मुग्लिनबाट ३५ मिनेटको अवधीमा नारायणगढ पुगिन्छ’ भन्ने कुरा झट्ट सुन्दा पत्याउन मुस्किल पर्छ । तर अबको केहि महिनाभित्रै मुग्लिन–नारायणगढ यात्रा ३५ मिनेटमै छोटिँदैछ । ‘आगामी डिसेम्बरसम्ममा पहिरो ग्रस्त ४ किलोमिटर क्षेत्र बाहेकको काम सकिन्छ, पुरै काम सक्न थप एक दुई महिना लाग्न सक्छ, काम सम्पन्न भएपछि मुग्लिन–नारायणगढ यात्रा ३५ मिनेटमा छोटिन्छ’, सडक विभागका इञ्जिनियर तथा आयोजना प्रमुख सञ्जय श्रेष्ठले भने । हाल मध्यम साइज अर्थात दुई लेनमा रहेको ३६ किलोमिटर लामो सो सडक छिचोल्न घण्टौं लाग्दै आएको छ । ‘चार लेनको सडकबाट ३५ मिनेटमा मुग्लिन नारायणगढ यात्रा गर्न सकिन्छ, पहिरो भएको क्षेत्रमा भने चार पाँच बर्षसम्म पहिरो नियन्त्रणका लागि निरन्तर काम गरिरहनुपर्छ’, श्रेष्ठले भने । नारायणगढ-मुग्लिन सडकमा दैनिक ८ हजार भन्दा बढि सवारी साधन गुडिरहेका छन् । काली खोला आसपासको ४ किलोमिटर क्षेत्रमा २९ वटा जोखिमपुर्ण पहिरो रहेका छन् । रातमा सवारी साधन चलाउँदा दुर्घटना बढेको भन्दै हाललाई राती १० घण्टाका लागि सवारी साधन आवागमन रोकेर निर्माणको काम अघि बढाइएको छ । हाल ५ दशमलब ५ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भैसकेको छ । कुल काम मध्ये ५० प्रतिशत सम्पन्न भैसकेको छ । ६४ प्रतिशत काम सम्पन्न भैसक्नुपर्ने समयमा कठिनमध्येको ५० प्रतिशत काम सकिएकाले बाँकी काम गर्न धेरै समय नलाग्ने सडक विभागका महानिर्देशक गोपाल सिग्देलले बताए ।‘६४ प्रतिशत काम हुनुपर्नेमा ५० प्रतिशत काम सकिएको छ तर कठिन काम धेरै सकिएकाले बाँकी काम गर्न धेरै समय लाग्दैन’, सिग्देलले भने ।
आन्तरिक वायुसेवाको उडान काठमाडौंमा, पार्किङ पोखरा र विराटनगरमा
काठमाडौं । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा हवाई चाप घटाउन नयाँ विकल्पको खोजी गरेको छ । प्राधिकरणले आगामी पर्यटकीय सिजनदेखि काठमाडौं विमानस्थलको हवाई चाप घटाउन बाहिरका विमास्थनमा जहाज पार्किङ गनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था गर्ने भएको छ । विमानस्थल स्रोतका अनुसार काठमाडौंलाई आधार बनाएर उडान गरिरहेका आन्तरिक उडानका अग्रणी वायुसेवा यती, बुद्ध, तारा, सिम्रिक, सीतासहितको वायुसेवालाई दिनभर काठमाडौंबाटै उडान अनुमति दिने र राती पार्किङ गर्न भने विरानगर र पोखरासहितका बाहिरका विमानस्थलमा पठाउने भएको छ । तत्कालका लागि जहाज पार्किङ गर्ने ह्याङ्गर विराटनगरमा भएको, रात्री उडानको सुविधा पनि उक्त विमानस्थलबाट रहेको र काठमाडौंबाट अधिकांश वायुसेवाको उडान प्राथमिकता पनि यो विमानस्थलमा पर्ने गरेको छ । जुन विमानस्थलमा धेरै उडान हुन्छ अब त्यहि आधार बनाएर उडान गर्ने व्यवस्था आगामी पर्यटकीय सिजनबाट हुने भएको छ । काठमाडौंबाट पोखरा र विराटनगर जाने होइन अब उताबाट चाहिँ काठमाडौं आउनुपर्ने व्यवस्था अनिवार्य गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको विमानस्थल स्रोतको दाबी छ । यती, बुद्ध, तारा र सिम्रिकको काठमाडौ आधार भएकोले अरु थोरै उडान भएका वायुसेवालाई मात्रै बाहिर जाउँ भन्न सकिएन, अब सबैलाई उडान तालिका अनुसार र जहाज संख्या अनुसार बाहिर पठाएर काठमाडौंको चाप घटाइने भएको पनि प्राधिकरण स्रोतको दाबी छ । हाल काठमाडौं विमानस्थलमा आन्तरिक वायुसेवाका लागि जम्मा २७ वटा पार्किङ स्थल रहेको छ । ३ वटा जहाज विग्रिए वा लामो समय राख्नुपर्दा रनवेबाट पश्चिमको रिमोट पार्किङ क्षेत्र रहेको छ । कुन बायुसेवाका कति जहाज वायुसेवा कम्पनी जहाज संख्या बुद्ध एयर ९ वटा तारा एयर ७ वटा यति एयरलाईन्स ६ वटा गोमा एयर ६ वटा नेपाल वायुसेवा ७ वटा सिम्रिक एयरलाईन्स ४ वटा श्री एयरलाइन्स ३ वटा सीता एयर २ वटा सौर्य एयर २ वटा मकालु १ वटा काष्टमण्डप १ वटा अहिले अत्यावश्यक पार्किङ आन्तरिकको लागि ४० वटा आवश्यक छ । तर मुस्किलले ३० वटा सम्म मात्रै प्रयोग गर्न सकिने अवस्थामा हुने पनि विमानस्थलका प्रवक्ता प्रमनाथ ठाकुरले बताए । उनका अनुसार आन्तरिक उडानमा नेपाल वायुसेवा निगमको चार ५ वटा जहाज सधै पार्किङमै थन्किएको हुन्छ । अन्य वायुसेवाको पनि जहाज विग्रिने र आवश्यक मर्मतको लागि पार्किङ स्थल प्रयोग भइरहने भएकोले पनि व्यवस्थापन मिलाउनै समस्या भएको विमानस्थल कार्यालयको भनाइ छ । हाल आन्तरिक वायुसेवाको उडानमा एक दर्जक कम्पनीबीच तीब्र प्रतिस्पर्धा चल्न थालेको छ । वायुसेवा कम्पनीबीच एकपछि अर्कोले जहाज थप गर्ने र सेवा संचालनको दायरा बढाउने गरि भएको प्रतिस्पर्धाले पनि विमास्थल सेवा सुविधा पुर्याउँनै हम्मे परिरहेको छ । काठमाडौं विमानस्थलाई आधार बनाएर मात्रै भएको यस्तो प्रतिस्पर्धाले दुर्गम क्षेत्रका नागरिकको यातायात समस्या भने ज्यूँकात्यूँ छ । हाल नेपालका विभिन्न १० वटा आन्तरिक वायसेवासँगले करिब चार दर्जन जहाज संचालन गरिरहेका छन् । यी जहाजमार्फत काठमाडौं विमानस्थलबाट मात्रै दैनिक साढे तीन सय वटासम्म उडान हुने गरेको छ । यो जहाज सख्या नियमित उडानका वायुसेवाको मात्रै हो । पर्यटकीय सिजनमा सबैभन्दा बढी उडान तथा अवतरण हुने गरेकोले काठमाडौं बाहिरबाट सेवा दिन र पुर्याउँन नयाँ व्यवस्था हुन लागेको हो । अहिले नै दैनिक ११० वटा उडान र सोही नै संख्यामा अवतरण हुने गरेको छ । पर्यटकीय सिजनमा भने दैनिक रुपमा साढे ३ सय देखि ४ सय वटा सम्म आन्तरिक वायुसेवाको उडान तथा अवतरण हुने गरेको छ । यस्तो समयमा पार्किङ गर्न समस्या हुने गरेकोले अकासमै जहाज होल्ड गर्नुपर्ने समस्या बढेको छ ।
