नेप्से ३३ अंकले बढ्यो, कारोबार रकम साढे ७ अर्ब नाघ्यो
काठमाडौं । बुधबार सेयर बजार बढेर बन्द भएको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ३३.२९ अंकले बढेर २६६४.०६ विन्दुमा पुगेको छ । नेप्सेसँगै कारोबार रकम पनि बढेको छ । मंगलबार ५ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँको सेयर कारोबार भएकोमा बुधबार ७ अर्ब ४५ करोड ८६ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ । यस दिन ३४८ कम्पनीका १ करोड ९३ लाख ९७ हजार कित्ता सेयर ६३ हजार ७४४ पटकको कारोबारमा किनबेच भएका छन् । बुधबार बेनी हाइड्रोपावरको सेयर मूल्यमा सकारात्मक सर्किट लागेको छ । कम्पनीको सेयर मूल्य ७० रुपैयाँले बढेर प्रतिकित्ता ५३६ रुपैयाँ ७० पैसा पुगेको छ । बुटवल पावर कम्पनीको सेयर मूल्य साढे १० प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ । त्यस्तै, सुपर खुदी हाइड्रोपावर र एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चर एन्ड डेभलपमेन्टको सेयर मूल्य पनि ६ प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ । कारोबार रकमका आधारमा लिबर्टी इनर्जी कम्पनी पहिलो स्थानमा रहेको छ । कम्पनीको ३२ करोड ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको सेयर कारोबार भएको छ । घलेम्दी हाइड्रोपावरको २८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी र बुटवल पावर कम्पनीको करिब २६ करोड ५० लाख रुपैयाँको सेयर किनबेच भएको छ । यस दिन १३ उपसमूहमध्ये १२ वटाको परिसूचक बढेको छ भने व्यापार उपसमूहको परिसूचक घटेको छ । जलविद्युत् उपसमूह सबैभन्दा धेरै २.०६ प्रतिशतले बढेको छ । बैंकिङ, विकास बैंक, वित्त, होटल तथा पर्यटन, लगानी र जीवन बीमा उपसमूहको परिसूचक पनि १ प्रतिशतभन्दा बढी बढेका छन् ।
६ हजार शिक्षकको बढुवा पुनरावलोकन गरिँदै
काठमाडौं । शिक्षक सेवा आयोगले बढुवा योग्यताक्रम सूचीमा परेका करिब ६ हजार शिक्षकको उजुरीको पुनरावलोकनको नतिजा प्रकाशनलाई तीव्रता दिएको छ । आयोगका प्रवक्ता परशुराम तिवारीका अनुसार बढुवा सिफारिस समितिको सचिवालयबाट गरिएको निर्णयअनुसार ७५ प्रतिशत कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनका आधारमा हुने बढुवाको योग्यताक्रम सूची धमाधम प्रकाशन गरिएको हो । शिक्षक सेवा आयोग कार्य सञ्चालन कार्यविधि २०७८ (संशोधनसहित) को परिच्छेद १५ अन्तर्गत व्यवस्था भएबमोजिम आयोगले प्राप्त कागजात र प्रमाणहरूको अध्ययन गरी सम्बन्धित जिल्ला तथा तहका शिक्षकको बढुवा नतिजा कायम गर्ने गरी नतिजा प्रकाशन थालेको आयोगले जनाएको छ । विभिन्न प्रदेशका शिक्षा हेर्ने मन्त्रालय मातहतको शिक्षा विकास निर्देशनालयबाट भएका कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनमाथि परेका उजुरीमाथिको अध्ययन/छानबिनबाट पुनरावलोकनको नतिजा प्रकाशन गर्दै आएकामा पछिल्लो छ महिना आयोगका पदाधिकारी रिक्त रहेका कारण पुनरावलोकन कार्य रोकिएको थियो । आयोगले यही कात्तिकमा माध्यमिक द्वितीय तहको इलाम, सुनसरी, झापा, सोलुखुम्बु तथा गत असोज २९ गते प्राथमिक द्वितीयको लमजुङ, बाग्लुङ, गोरखा, नवलपरासी बर्दघाट सुस्ता पूर्व र कास्कीको पुनरावलोकन नतिजा प्रकाशन गरेको छ । नेपाल सरकारले गत भदौ २५ गते आयोगको अध्यक्षमा डा. हरिप्रसाद लम्सालसहित पदाधिकारी नियुक्त गरेको थियो । गत वैशाख १८ गते जारी भएको ‘सार्वजनिक पदाधिकारीको पदमुक्तिसम्बन्धी विशेष व्यवस्था अध्यादेश, २०८३’ बाट आयोगका पदाधिकारी रिक्त भएका थिए ।
सुत्दा बर्बराउने बानीलाई सामान्य नठान्नूहोस्, यी लक्षण देखिए सतर्क हुनूस्
काठमाडौं । राति सुतिरहेको बेला बर्बराउने वा अचानक बोल्ने बानी धेरै मानिसमा देखिन्छ । प्रायः यस्तो हुनु सामान्य मानिन्छ र यसका लागि विशेष उपचार आवश्यक पर्दैन । तर, बारम्बार निद्रामा बोल्ने, चिच्याउने, हातखुट्टा चलाउने वा दिनभर अत्यधिक थकान महसुस हुनेजस्ता लक्षण देखिए चिकित्सकको सल्लाह लिनु आवश्यक हुन्छ । सुतिरहेको बेला अनजानमै शब्द बोल्ने, वाक्य भन्ने, कसैले सोधेको प्रश्नको जवाफ दिएजस्तो गर्ने वा अस्पष्ट आवाज निकाल्ने अवस्थालाई चिकित्सकीय भाषामा ‘स्लिप टकिङ’ भनिन्छ । यसलाई ‘सोम्निलोकी’ पनि भनिन्छ । यस्तो अवस्थामा व्यक्ति ब्युँझिएपछि आफूले बोलेको कुरा सम्झन नसक्न सक्छ । निद्रामा बोल्नुको अर्थ हरेक पटक सपना देखिरहेको छ भन्ने हुँदैन । निद्राका विभिन्न चरणमा यस्तो हुन सक्छ । तनाव, निद्राको कमी र राति पटक–पटक निद्रा खुल्ने समस्याले पनि निद्रामा बर्बराउने बानी बढाउन सक्छन् । सुत्दा मस्तिष्क पूर्ण रूपमा निष्क्रिय हुँदैन । निद्राका विभिन्न चरणमा मस्तिष्कको गतिविधि परिवर्तन भइरहन्छ । यस क्रममा निद्रा र जाग्राम अवस्थाबीचको प्रक्रियासँग सम्बन्धित गतिविधि सक्रिय हुँदा व्यक्ति अनजानमै बोल्न सक्छ । निद्रामा बोल्नुलाई ‘प्यारासोम्निया’अन्तर्गतको एक व्यवहारका रूपमा लिइन्छ । प्यारासोम्निया भनेको सुत्ने क्रममा, निद्रामा प्रवेश गर्दा वा ब्युँझिने आसपास देखिन सक्ने असामान्य व्यवहार वा अनुभव हो । निद्रामा बोल्ने समस्या हल्का आवाज निकाल्ने, अस्पष्ट शब्द बोल्ने, हाँस्ने, फुसफुसाउनेदेखि स्पष्ट वाक्य बोल्ने वा चिच्याउनेसम्मका रूपमा देखिन सक्छ । अनुसन्धानअनुसार निद्रामा बोल्ने प्रक्रिया र सपनाबीचको सम्बन्धबारे अध्ययन भइरहे पनि यसका सबै पक्ष पूर्ण रूपमा बुझिसकिएको छैन । त्यसैले निद्रामा बोल्ने प्रत्येक अवस्थालाई कुनै रोगको संकेत मान्नु उचित हुँदैन । धेरैलाई निद्रामा बोलिरहेको व्यक्ति सपना देखिरहेको हुन्छ भन्ने लाग्न सक्छ । केही अवस्थामा सपना र निद्रामा बोल्ने प्रक्रियाबीच सम्बन्ध हुन सक्छ । तर, हरेक पटक निद्रामा बोल्नुको कारण सपना नै हो भन्ने छैन । सपना प्रायः ‘आरईएम’ निद्राको चरणमा बढी स्पष्ट र जीवन्त हुन्छन् । तर, निद्रामा बोल्ने समस्या आरईएमसँगै ‘नन–आरईएम’ निद्राको चरणमा पनि देखिन सक्छ । त्यसैले सपना सम्झना नभए पनि व्यक्ति निद्रामा बोल्न सक्छ । निद्रामा बोल्दा कसैले अस्पष्ट आवाज निकाल्न सक्छ भने कसैले स्पष्ट शब्द, वाक्य वा चिच्याएको आवाज निकाल्न सक्छ । यसको स्वरूप व्यक्तिअनुसार फरक हुन सक्छ । त्यसैगरी, निद्रामा बोलेका कुरालाई व्यक्तिको लुकेको सोच, गोप्य कुरा वा वास्तविक मनसायको प्रमाणका रूपमा लिनु हुँदैन । दिनभरको चिन्ता, कामको दबाब, पारिवारिक समस्या वा कुनै घटनाबारे लगातार सोचिरहने बानीले निद्राको गुणस्तरमा असर पार्न सक्छ । तनावका कारण कतिपय मानिसलाई निदाउन कठिन हुने, राति पटक–पटक निद्रा खुल्ने वा बेचैन सपना देख्ने समस्या हुन्छ । निद्रा बारम्बार बाधित हुँदा केही व्यक्तिमा निद्रामा बोल्ने समस्या पनि बढ्न सक्छ । यद्यपि, तनाव र चिन्ता नै निद्रामा बोल्नुको कारण हो भन्ने निश्चित हुँदैन । तनाव बढेसँगै यस्तो समस्या पनि बढेको देखिए त्यसबीच सम्बन्ध हुन सक्छ । तर, निद्रामा बर्बराउने एउटै लक्षणका आधारमा चिन्तासम्बन्धी मानसिक रोग भएको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन । धेरैजसो अवस्थामा निद्रामा बोल्ने समस्या हानिकारक हुँदैन । तर, पहिले यस्तो समस्या नभएको व्यक्तिमा वयस्क अवस्थामा अचानक निद्रामा बोल्ने समस्या सुरु भएर नियमित रूपमा दोहोरिन थालेमा चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ । निद्रामा जोडले चिच्याउने, हातखुट्टा चलाउने, हिर्काउने वा सपना देखिरहेको जस्तै गरी शरीर चलाउने लक्षण देखिए पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ । निद्रामा बेचैन हुने, डराएर ब्युँझिने वा बिहान उठ्दा पर्याप्त आराम नभएको महसुस हुने समस्या पनि देखिए जाँच गराउनु उपयुक्त हुन्छ । पर्याप्त समय सुते पनि दिनभर थकान महसुस हुने, आलस्य लाग्ने वा निद्रा लागिरहने समस्या भए निद्राको गुणस्तरमा असर परेको हुन सक्छ । त्यसैगरी, ठूलो स्वरमा घुर्ने, सुतिरहेको बेला सास रोकिएजस्तो हुने वा हावाका लागि हतारिँदै ब्युँझिने लक्षण देखिए चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ । यस्ता लक्षण निद्रामा सास फेर्नेसम्बन्धी समस्यासँग पनि सम्बन्धित हुन सक्छन् । यी लक्षण देखिँदैमा गम्भीर रोग नै भएको भन्ने हुँदैन । तर, अन्य निद्रासम्बन्धी समस्या छ कि छैन भनेर जाँच गर्नुपर्ने संकेत हुन सक्छन् । चिकित्सकले लक्षण, औषधिको प्रयोग, निद्राको बानी र स्वास्थ्यसम्बन्धी इतिहासका आधारमा आवश्यक परीक्षण तय गर्न सक्छन् । निद्रामा बर्बराउने समस्या कम गर्न नियमित समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्नु, पर्याप्त निद्रा लिनु तथा सुत्नुअघि तनाव कम गर्ने गतिविधि अपनाउनु उपयोगी हुन सक्छ । सुत्ने कोठालाई शान्त र आरामदायी बनाउने तथा निद्रामा बाधा पुर्याउने बानी कम गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ । समग्रमा, निद्रामा बर्बराउनु प्रायः सामान्य व्यवहार हो । तर, यो बारम्बार दोहोरिने, निद्राको गुणस्तर बिगार्ने वा चिच्याउने, असामान्य शारीरिक गतिविधि र सास फेर्न कठिनाइजस्ता लक्षणसँगै देखिने भए बेवास्ता गर्नु हुँदैन । यस्तो अवस्थामा चिकित्सकसँग परामर्श लिनु उचित हुन्छ ।
बेरुजु रकम २१ दिनभित्र दाखिला गर्न स्वास्थ्य सेवा विभागको निर्देशन
काठमाडौं । स्वास्थ्य सेवा विभागले आर्थिक वर्ष २०६०/६१ देखि २०८१/८२ सम्मको लेखापरीक्षणबाट असुल गर्नुपर्ने बाँकी बेरुजु रकम २१ दिनभित्र दाखिला गर्न सम्बन्धित व्यक्ति तथा स्वास्थ्य संस्थालाई निर्देशन दिएको छ । विभागले सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै आफ्नो नाममा बेरुजु रकम बाँकी रहेका व्यक्ति तथा संस्थालाई तोकिएको समयभित्र रकम दाखिला गर्न वा रकम असुल गर्नुपर्ने आधारसम्बन्धी प्रमाणसहित विभागमा सम्पर्क राख्न आग्रह गरेको हो । आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७ को नियम ९० अनुसार लेखापरीक्षणबाट असुल गर्नुपर्ने ठहरिएको रकम २१ दिनभित्र दाखिला गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। विभागले यसअघि पटक–पटक मौखिक तथा लिखित जानकारी गराउँदा पनि केही व्यक्ति तथा संस्थाले रकम बुझाउन बाँकी रहेको जनाएको छ। विभागका अनुसार सूचना नपाएको, ठेगाना फेला नपरेको, पत्र बुझ्न अस्वीकार गरिएको वा आफूबाट रकम असुल गर्नुपर्ने कानुनी आधार नरहेको जस्ता विषय उठेपछि सम्बन्धित सबैको जानकारीका लागि सार्वजनिक सूचना जारी गरिएको हो । आफ्नो नाममा बेरुजु रकम बाँकी छ वा छैन भन्ने यकिन गर्न विभाग, मातहतका महाशाखा तथा शाखा वा सम्बन्धित मन्त्रालयमा सम्पर्क गर्न सकिनेछ। केही समयपछि बेरुजु रकम बाँकी रहेका व्यक्ति तथा संस्थाको नाम र विवरणसहितको सूची विभागको वेबसाइट तथा पत्रपत्रिकामार्फत सार्वजनिक गरिने विभागले जनाएको छ । बेरुजु विवरणमा त्रुटि रहेको, रकम यसअघि नै दाखिला गरिसकेको वा रकम असुल गर्न नपर्ने कानुनी आधार, अदालतको निर्णय अथवा अन्य प्रमाण रहेको अवस्थामा सम्बन्धित कागजातसहित २१ दिनभित्र विभागको आर्थिक प्रशासन शाखामा लिखित जानकारी गराउन विभागले आग्रह गरेको छ। तोकिएको अवधिमा रकम दाखिला गर्न नसक्ने विशेष कारण भएमा नियमावलीको नियम ९० को उपनियम ९२० अनुसार म्याद थपका लागि निवेदन दिन सकिनेछ । तोकिएको समयभित्र रकम दाखिला नगरेमा वा म्याद थपका लागि निवेदन नदिएमा सम्बन्धित व्यक्तिको धरौटी तथा सरकारी निकायबाट पाउनुपर्ने अन्य भुक्तानीबाट रकम कट्टा गरी असुल गरिने विभागले चेतावनी दिएको छ। त्यस्तै, तीन वर्षभन्दा पुरानो बेरुजुको हकमा ३५ दिने सार्वजनिक सूचना जारी गरी लगत कट्टासम्बन्धी कारबाहीका लागि कुमारीचोक तथा केन्द्रीय कार्यालयमा पठाइने विभागले जनाएको छ । विभागले बेरुजु रकम अनलाइन भुक्तानी प्रणालीमार्फत समेत दाखिला गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ । रकम दाखिला गर्दा तह तथा कार्यालयमा संघीय सरकार, काठमाडौं र स्वास्थ्य सेवा विभाग छनोट गर्नुपर्नेछ । भुक्तानी गर्दा रकम दाखिला गर्ने व्यक्तिको नाम, रकम र सम्बन्धित आर्थिक वर्ष स्पष्ट खुलाउनुपर्नेछ । रकम विद्युतीय भुक्तानी प्रणाली, ई–सेवा वा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकलगायतका माध्यमबाट बुझाउन सकिने विभागले जनाएको छ ।
रास्वपा सांसद खगेन्द्र सुनारको मुद्दा सुनुवाइबाट हटाइयो
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का प्रतिनिधिसभा सदस्य खगेन्द्र सुनारविरुद्ध काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला अदालतमा विचाराधीन मुद्दाको आज (बुधवार)को पेशी स्थगित भएको छ । सुनुवाइका लागि मुद्दा इजलासको एक नम्बरमा राखिए पनि पक्षको आग्रहमा सुनुवाइबाट हटाइएको हो । अदालतकी तहसिलदार विनिता महर्जनका अनुसार सुनारविरुद्धको मुद्दा आज सुनुवाइका लागि पहिलो नम्बरमा थियो । तर पक्षको आग्रहपछि उक्त मुद्दामा आज सुनुवाइ हुन नसकेको हो । अधिवक्ता मनीषा गौतमको जाहेरीका आधारमा सुनारविरुद्ध विद्युतीय कारोबार ऐनअन्तर्गत काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर भएको थियो । सामाजिक सञ्जालमार्फत आफूलाई गालीगलौज तथा अपमानजनक अभिव्यक्ति दिइएको भन्दै गौतमले उजुरी दिएकी थिइन् । यस मुद्दामा सुनार २०८२ कात्तिक १३ गते अदालतमा उपस्थित भएका थिए । बयान र थुनछेक बहसपछि जिल्ला अदालतका न्यायाधीश नगेन्द्रकुमार कालाखेतीको इजलासले उनलाई ५० हजार रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गर्न आदेश दिएको थियो । यसअघि पनि पटक–पटक पेशीमा चढेको मुद्दाको सुनुवाइ र फैसला प्रक्रियाबारे सार्वजनिक चासो रहँदै आएको सरोकारवालाहरूले बताएका छन् । पटक-पटक पेशी सर्दा मुद्दामा आमचासो अझ धेरै बढेको अधिवक्ता शितल पाण्डेले बताइन् । अर्को पेशीबारे निर्णय नभइसकेको तहसिलदार महर्जनले जानकारी दिइन् ।
३५ वर्षको क्लस्टरबाट ३६ वर्षीय निर्वाचित भएपछि कांग्रेसभित्र हंगामा
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनमा ३५ वर्षमुनिको क्लस्टरबाट केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित सुशील भट्टको उमेर ३६ वर्ष पुगेको पाइएको छ । नागरिकताअनुसार भट्टको जन्म २०४८ साल असोज १३ गते भएको हो । यस हिसाबले उनी २०८३ असोज १३ मा ३५ वर्ष पूरा भई ३६ वर्षमा प्रवेश गर्छन् । तर, उनले केन्द्रीय सदस्यमा असोज २० गते उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए । अर्थात् उम्मेदवारी दर्ता गराउँदा उनी ३५ वर्ष कटेर ७ दिनले ३६ वर्ष पुगिसकेका थिए । कांग्रेसको १५औं महाधिवेशन काठमाडौंको खुलामञ्चमा असोज १६ देखि सुरु भएको थियो । असोज २१ र २२ गते केन्द्रीय कार्यसमितिका लागि मतदान भएको थियो । विधानको व्यवस्था के छ ? नेपाली कांग्रेसको विधान, २०१७ (एघारौं संशोधन) को परिच्छेद ७, धारा २१ को उपधारा १० मा ३५ वर्षमुनिका युवा महाधिवेशन प्रतिनिधि मात्र उम्मेदवार हुन पाउने व्यवस्था छ । सोही अनुसार प्रत्येक प्रदेशबाट एक महिलासहित दुई जना र खुलातर्फ सात जना गरी कुल २१ जना केन्द्रीय सदस्य रहने व्यवस्था छ । भट्ट क्षेत्रीय प्रतिनिधिमा र महाधिवेशन प्रतिनिधिमा समेत ३५ वर्षमुनिबाट नभई खुल्लाबाट निर्वाचित भएको पाइएको छ, जबकि महाधिवेशन प्रतिनिधि बन्न नै उनी ३५ वर्षमुनिको कोटाबाट आउनुपर्ने थियो । निर्वाचन समितिमै उजुरी यस विषयमा १५ औं महाधिवेशनको केन्द्रीय निर्वाचन समितिमै उजुरी परेको छ । प्रेमबहादुर खड्का संयोजक, राजु कटुवाल सदस्य सचिव र सुजन लोप्चन सदस्य रहेको समितिमा परेको उजुरीमा ३५ वर्षमुनि क्लस्टरबाट उम्मेदवारी दिएका सबैको उमेर नागरिकता लगायत प्रामाणिक कागजातका आधारमा छानबिन गर्न माग गरिएको छ । उजुरीमा भनिएको छ, ‘प्रत्येक उम्मेदवारको उमेर मनोनयन दर्ताको मितिलाई आधार मानेर विधानले तोकेको योग्यता पुगे–नपुगेको यकिन गर्नुपर्छ । सुशील भट्टको हकमा मनोनयनकै दिन ३५ वर्ष कटिसकेको पुष्टि हुन्छ ।’ उमेर सीमा पूरा नगरेको प्रमाणित भएमा निर्वाचन परिणाम बदर गरी विधान र निर्वाचन नियमावली अनुसार कारबाही गर्नुपर्ने माग उजुरीमा छ । यस्ताे छ निर्वाचन समिति र भट्टको तर्क निर्वाचन समितिका सदस्य सचिव राजु कटुवालले असोज ३ गतेसम्म भट्ट ३५ वर्ष नै रहेको दाबी गरे । ‘हामीले कांग्रेसको अधिवेशन प्रक्रिया सुरु भएको समयलाई आधार मान्यौं,’ कटुवालले भने, ‘दर्ताको समयको उमेरलाई ख्याल गरिएन ।’ भट्टले भने क्षेत्रीय अधिवेशन हुँदा आफू ३५ वर्ष नै रहेको जिकिर गरे । ‘लोकसेवा आयोगको परीक्षा दिँदा एउटा उमेर हुन्छ, रिजल्ट आउँदा अर्को हुन्छ । अधिवेशनको सुरुवाती दिनमा मेरो एउटा उमेर थियो, उम्मेदवारी दर्ता गर्दासम्म अर्को भयो । मैले शीर्ष नेतालाई सल्लाह गरेरै उम्मेदवारी दिएको हुँ ।’ भट्ट महामन्त्री प्रदीप पौडेल निकट मानिन्छन् । तर, एक केन्द्रीय सदस्य भने निर्वाचन समितिको तर्क गलत नजिर बन्ने बताउँछन् । ‘उम्मेदवारी मनोनयन दर्ता गराउँदा विधान अनुसार काम गर्नुपर्छ । अधिवेशनको सुरुवाती समयको उमेर हेरेर निर्णय लिएको भन्ने तर्क गर्न मिल्दैन । प्रामाणिक कागजात हेरेर निर्णय लिनुपर्छ,’ उनले भने ।
अब जुनसुकै जिल्लाबाट नागरिकताको प्रतिलिपि लिन पाइने
काठमाडौं । सरकारले जुनसुकै जिल्लाबाट नेपाली नागरिकताको प्रतिलिपि लिन सकिने व्यवस्था लागू गरेको छ । गृह मन्त्रालयले नागरिकता जारी भएको जिल्ला नै पुग्नुपर्ने बाध्यता हटाउँदै सबै जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई जुनसुकै जिल्लाका नागरिकलाई प्रतिलिपि उपलब्ध गराउन परिपत्र गरेको हो । सरकारको एक सय बुँदे शासकीय सुधार कार्यसूचीको बुँदा नम्बर २१ र नेपाल नागरिकता (पाँचौं संशोधन) नियमावली, २०८३ बमोजिम यस्तो व्यवस्था गरिएको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले सूचना जारी गर्दै आगलागी वा पानीमा भिजेर नागरिकता नष्ट भएको, च्यातिएर प्रयोग गर्न नमिल्ने भएको, हराएको वा नयाँ ढाँचामा नागरिकताको प्रतिलिपि आवश्यक परेको अवस्थामा सेवा लिन सकिने जनाएको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार सेवा लिन आउने नागरिकको चाप व्यवस्थापन गर्न काठमाडौं उपत्यकाका तीन जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई प्रदेशअनुसार जिम्मेवारीसमेत तोकिएको छ। जसअनुसार बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका नागरिकले काठमाडौं जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट नागरिकताको प्रतिलिपि लिन सक्नेछन्। त्यस्तै, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका नागरिकका लागि ललितपुर जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा कोशी र मधेश प्रदेशका नागरिकका लागि भक्तपुर जिल्ला प्रशासन कार्यालय तोकिएको छ। नागरिकताको प्रतिलिपि जारी गर्दा भने सम्बन्धित व्यक्तिको विवरण प्रमाणीकरण अनिवार्य गरिएको छ। राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणाली र केन्द्रीकृत नागरिकता सूचना व्यवस्थापन प्रणालीमा रहेको विवरणसँग निवेदकको जैविक विवरण हुबहु मिलेमा मात्र प्रतिलिपि जारी गरिने प्रशासनले स्पष्ट पारेको छ। नयाँ व्यवस्थाले नागरिकता जारी भएको जिल्लाभन्दा बाहिर बसोबास गर्ने नागरिकलाई प्रतिलिपि लिन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसअघि नागरिकताको प्रतिलिपि लिन सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय पुग्नुपर्ने बाध्यताले टाढा बस्ने नागरिकले समय र खर्च दुवै बेहोर्नुपर्ने अवस्था थियो।
पछिल्लो २४ घण्टामा विपद्का २१ घटना, दुई जनाको मृत्यु
काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा भएका विभिन्न विपद्जन्य घटनामा परी दुई जनाको मृत्यु भएको छ । सर्पदंश र आगलागीका घटनामा एक–एक जनाको ज्यान गएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणको विवरणअनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा देशका २१ जिल्लामा सर्पदंश, आगलागी र पहिरोलगायतका २१ वटा विपद्जन्य घटना भएका छन् । ती घटनामा ३ जना घाइते भएका छन् । विपद्का कारण ४१ लाख ५४ हजार ९४० रुपैयाँ बराबरको आर्थिक क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ । घटनापछिको उद्धार तथा व्यवस्थापनका लागि ११४ जना प्रहरी परिचालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
