वार्षिक इन्टरनेट जडानमा २ महिना बोनस दिने डिशहोमको नयाँ वर्ष अफर
काठमाडौं । नयाँ वर्ष २०८३ को अवसरमा डिशहोम इन्टरनेटले ग्राहकका लागि आकर्षक ‘नयाँ वर्षको नयाँ अफर’ सार्वजनिक गरेको छ । यस योजनाअन्तर्गत वार्षिक इन्टरनेट जडान गर्ने ग्राहकले २ महिना अतिरिक्त बोनस पाउनेछन् । कम्पनीका अनुसार उक्त अफरअन्तर्गत २००, ३००, ६०० र १००० एमबीपीएस का उच्च गतिको इन्टरनेट प्याकेजमा नयाँ वार्षिक कनेक्सन लिने ग्राहकलाई अतिरिक्त सेवा अवधि प्रदान गरिनेछ । यसले प्रयोगकर्तालाई थप समयसम्म निरन्तर उच्च गुणस्तरको इन्टरनेट सेवा उपयोग गर्न सहयोग पुग्ने कम्पनीको विश्वास छ । डिशहोम इन्टरनेटले बढ्दो डिजिटल आवश्यकतालाई मध्यनजर गर्दै ग्राहकलाई सुलभ, भरपर्दो र गुणस्तरीय सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले योजना ल्याएको जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार यो अफर नयाँ वार्षिक इन्टरनेट जडानमा मात्र लागू हुनेछ र सीमित अवधिका लागि उपलब्ध रहनेछ । डिशहोम इन्टरनेट नेपालका प्रमुख इन्टरनेट सेवा प्रदायकमध्ये एक हो, जसले छिटो, भरपर्दो तथा ग्राहकमैत्री सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ । कम्पनीले नयाँ वर्षको विशेष योजनासँगै ग्राहकलाई थप मूल्य र उत्कृष्ट सेवा प्रदान गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएको छ । नयाँ जडानका लागि ग्राहकले नजिकको डिशहोम डिलर वा कम्पनीको सम्पर्क नम्बरमार्फत जानकारी लिन सक्नेछन् ।
टीभीएस एनटर्क्यू स्कुटर प्रयोगकर्ता १ लाख ५० हजार नाघ्दा जगदम्बा मोटर्सले मनायो उत्सव
काठमाडौं । नेपालका लागि टीभीएस मोटर कम्पनीको आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले टीभीएस एनटर्क्यू (NTORQ) स्कुटर प्रयोगकर्ताको संख्या १ लाख ५० हजार पुगेको अवसरमा विशेष उत्सव मनाएको छ । नेपाली बजारमा बलियो उपस्थिति र लोकप्रियता कायम गर्दै एनटर्क्यूले सफलता हासिल गरेको कम्पनीले जनाएको छ । यस उपलब्धिको खुसीयाली मनाउन जगदम्बा मोटर्सले शनिबार एनटर्क्यू ओनर्स ग्रुप (NOG) राइड आयोजना गरेको थियो । टीभीएसको नक्साल शोरुमबाट सुरु भएको राइड शिवपुरीस्थित ग्रिन भ्याली रिसोर्ट पुगेर सम्पन्न भएको थियो । कार्यक्रममा ५० भन्दा बढी ग्राहकसहित २० भन्दा बढी कन्टेन्ट क्रिएटर, मोटो भ्लगर तथा सञ्चारकर्मी गरी कुल ७० भन्दा बढीको सहभागिता रहेको थियो । कम्पनीका अनुसार कार्यक्रम केवल यात्रा मात्र नभई एनटर्क्यू प्रयोगकर्ताबीच सामुदायिक उत्सवका रूपमा आयोजना गरिएको हो । सहभागीहरूले सुरक्षित यात्रा तथा सामूहिक राइडिङसम्बन्धी तालिम प्राप्त गर्नुका साथै एक–आपसमा अनुभव आदानप्रदान गरेका थिए । कार्यक्रममा मनोरञ्जनात्मक खेल तथा विभिन्न गतिविधि पनि समावेश गरिएको थियो । विजेताहरूलाई आकर्षक उपहार प्रदान गरिएको थियो भने सबै सहभागीलाई प्रमाणपत्र वितरण गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । जगदम्बा मोटर्सका उपाध्यक्ष दीपक रौनियारले नेपालमा १ लाख ५० हजार चालकको साथ पाउनु टीभीएस एनटर्क्यूका लागि गौरवको विषय भएको बताए । उनले यो ग्राहकहरूको अटुट विश्वास र उत्साहको प्रमाण भएको उल्लेख गर्दै यस्ता कार्यक्रममार्फत ग्राहकसँगको सम्बन्ध थप प्रगाढ बनाउने प्रयास गरिएको बताए । कम्पनीका अनुसार उत्कृष्ट कार्यक्षमता, आकर्षक डिजाइन र आधुनिक प्रविधिका कारण टीभीएस एनटर्क्यू नेपाली युवामाझ लोकप्रिय स्कुटरका रूपमा स्थापित भएको छ । जगदम्बा मोटर्सले आगामी दिनमा पनि यस्तै सृजनशील कार्यक्रममार्फत आफ्ना प्रयोगकर्तासँग सम्बन्ध सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।
नयाँ वर्षमा बिजबजारको विशेष अफर, सामान खरिदमा ८३ प्रतिशतसम्म छुट
काठमाडौं । नेपाली ई–कमर्स प्लेटफर्म बिजबजारले नयाँ वर्ष २०८३ को अवसरमा ग्राहकहरूका लागि विशेष ‘नयाँ वर्ष अफर’ सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीका अनुसार योजनाअन्तर्गत ग्राहकहरूले विभिन्न सामग्री खरिदमा ८३ प्रतिशतसम्म छुट प्राप्त गर्न सक्नेछन् । कम्पनीले नयाँ वर्षलाई उत्साहपूर्वक स्वागत गर्न ल्याएको उक्त अफर वैशाख महिनाभर लागू हुने जनाएको छ। यसअन्तर्गत ग्राहकहरूले घरायसी सामग्री, इलेक्ट्रोनिक्स, फेसन तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुहरू खरिद गर्दा विशेष छुट पाउनेछन् । नेपाली बजारमा ई–कमर्सको पहुँच विस्तार गर्दै ग्राहकलाई सुपथ मूल्यमा गुणस्तरीय सामग्री उपलब्ध गराउने उद्देश्यले योजना ल्याइएको कम्पनीले जनाएको छ । सेवाग्राहीहरूले गुगल प्ले स्टोर र एप स्टोर मार्फत बिजबजारको मोबाइल एप डाउनलोड गरी सेवा लिन सक्नेछन् । साथै, ल्यापटप वा डेस्कटप प्रयोगकर्ताले बिजबजारको आधिकारिक वेबसाइटमार्फत पनि अनलाइन सपिङ गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार नयाँ वर्ष विशेष अफरअन्तर्गतका सामग्री अर्डर गर्न ग्राहकहरूले बिजबजारको वेबसाइट तथा मोबाइल एपमार्फत सहज रूपमा खरिद प्रक्रिया पूरा गर्न सक्नेछन् ।
सिटिजन्स बैंकले मनाउँदै ‘डिजिटल मन्थ उत्सव’, वैशाखभर विशेष अफर सार्वजनिक
काठमाडौं । सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनल लिमिटेडले आफ्नो १९औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा ‘सिटिजन्स डिजिटल मन्थ उत्सव’ भव्य रूपमा मनाउने भएको छ । बैंकले ‘१९औं वार्षिकोत्सव सेलिब्रेसन क्याम्पेन २०८३’ अन्तर्गत वैशाख महिनाभर विविध कार्यक्रम तथा छुट योजना सञ्चालन गर्ने जनाएको छ । बैंकका अनुसार उक्त अवधिभर ग्राहकलाई विभिन्न सेवा तथा सुविधामा विशेष छुट प्रदान गरिनेछ । निष्क्रिय डेबिट कार्डलाई पीओएस वा ई–कमर्स कारोबारमार्फत सक्रिय गराउने ग्राहकले कारोबार रकमको १९ प्रतिशत वा अधिकतम १९० रुपैयाँसम्म क्यासब्याक प्राप्त गर्नेछन् । साथै, मोबाइल बैंकिङ वा डिजी बैंकमार्फत ई–कम कार्ड अनुरोध गर्दा एस्योरेन्स शुल्कमा ५० प्रतिशत छुट उपलब्ध गराइनेछ । त्यस्तै, निष्क्रिय व्यवसायिक क्यूआर भएका ग्राहकले आफ्नो क्यूआर सक्रिय गराएमा कारोबार रकमको १९ प्रतिशत वा अधिकतम १९० रुपैयाँ क्यासब्याक प्राप्त गर्नेछन् । होटल तथा रेस्टुरेन्टमा पीओएस मेसिन जडान गर्दा कारोबार शुल्कमा निश्चित प्रतिशत छुट दिइने बैंकले जनाएको छ । मोबाइल बैंकिङ वा डिजी बैंकमार्फत लकर सुविधा अनुरोध गर्दा वार्षिक शुल्कमा ५० प्रतिशत छुट प्रदान गरिनेछ । बैंकले पारिवारिक सदस्यको नयाँ खाता रेफर गर्ने ग्राहकलाई प्रति खाता १०० रुपैयाँ क्यासब्याक तथा मोबाइल बैंकिङमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय रेमिट्यान्स भुक्तानी लिने ग्राहकलाई २०० रुपैयाँ क्यासब्याक प्रदान गर्ने योजना पनि ल्याएको छ । बैंकका अनुसार यी सबै कार्यक्रम वार्षिकोत्सवलाई थप उत्साहपूर्ण बनाउनुका साथै डिजिटल कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले ल्याइएको हो । यससँगै सिटिजन्स फोनपे क्रेडिट कार्ड मार्फत डिजिटल भुक्तानीलाई प्रोत्साहन गर्न पहिलो वर्षको शुल्कमा ५० प्रतिशत छुट अफर समेत घोषणा गरिएको छ । ‘बैंक अफ द इयर २०२४ र २०२५’ को उपाधि प्राप्त गर्न सफल बैंकले यसअघि फोनपेसँगको सहकार्यमा नेपालमै पहिलो पटक ‘सिटिजन्स फोनपे क्रेडिट कार्ड’ भर्चुअल क्रेडिट कार्ड सञ्चालनमा ल्याएको थियो । हाल बैंकले नवयुवालाई लक्षित ‘सिटिजन्स जेनजी सेभिङ्स अकाउन्ट’ तथा ‘सिटिजन्स डिजी बैंक’ नामक एकीकृत अनलाइन प्लेटफर्म सञ्चालनमा ल्याएको जनाएको छ । यसैगरी, फ्रिलान्सरलाई लक्षित गरी ‘फ्रिलान्सर सेभिङ्स अकाउन्ट’ सञ्चालनमा ल्याउनुका साथै मोबाइल बैंकिङ एपमार्फत शेयर आवेदन र सीआरएन नम्बर सेवा, तथा अन्य बैंकका ग्राहकले सिटिजन्स बैंक शाखाबाट टेलर क्यूआर स्क्यान गरी नगद प्राप्त गर्न सक्ने क्रस बैंक टेलर सुविधा समेत सुरु गरेको बैंकले जनाएको छ ।
शुक्लाफाँटामा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा न्यून सहभागिता
कञ्चनपुर । शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमबाट अपेक्षाअनुसार सर्वसाधारण लाभान्वित हुन सकेका छैनन् । नगरपालिकाको कूल जनसङ्ख्या ५५ हजार ८०६ रहेकोमा हालसम्म पाँच हजार ७५६ जना मात्रै बिमा कार्यक्रममा आबद्ध भएका छन् । जुन कूल जनसङ्ख्याको करिब १० दशमलव ३१ प्रतिशत मात्रै रहेको छ । स्वास्थ्य शाखा प्रमुख परमानन्द भट्टका अनुसार सङ्घीय सरकारमार्फत पाँच हजार ७२६ र नगरपालिका–१० को सहयोगमा ३० जना बीमा कार्यक्रममा समेटिएका छन् । उनले स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी पर्याप्त जानकारी र यसले पुर्याउने फाइदाका बारेमा जानकारी नहुँदा नागरिक सहभागिता न्यून भएको पाइएको बताए । 'धेरैलाई बीमाको फाइदा, प्रक्रिया र उपयोगबारे स्पष्ट जानकारी छैन', उनले भने, 'अब बीमा अभिकर्तामार्फत व्यापक जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने योजना बनाएका छौँ ।' उनका अनुसार, स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आबद्ध हुन इच्छुक नागरिकले तोकिएको बिमा दर्ता केन्द्र वा अभिकर्तामार्फत परिवारको विवरण पेस गर्नुपर्ने हुन्छ । नागरिकता वा परिचयपत्र, परिवार सदस्यको विवरण र आवश्यक कागजातसहित आवेदन दिएपछि वार्षिक प्रिमियम शुल्क तीन हजार ५०० रुपैयाँ बुझाइ बीमा सदस्यता लिन सकिन्छ । सामान्यतया एक परिवार (पाँच जना सम्मको)ले न्यून शुल्क तिरेर वार्षिक रूपमा एक लाख रुपैयाँसम्मको स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क वा सहुलियतमा पाउने व्यवस्था रहेको छ । बीमा कार्यक्रममा आबद्ध हुन केही चुनौती पनि देखिएका छन् । कतिपय नागरिकले बीमा प्रक्रिया झन्झटिलो भएको गुनासो गर्ने गरेका छन् । फाराम भर्ने प्रक्रिया, कागजात सङ्कलन, समयमै सेवा नपाउने चिन्ता, अस्पतालमा बीमा सेवा सहज नहुनुजस्ता कारणले पनि आकर्षण घटेको देखिन्छ । ग्रामीण क्षेत्रमा सूचना अभाव र पहुँचको कमी पनि प्रमुख समस्याका रुपमा रहेको छ । 'स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमले दीर्घकालीन रूपमा नागरिकलाई आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्दछ', शाखा प्रमुख भट्टले भने, 'आकस्मिक बिरामी पर्दा ठूलो खर्च बेहोर्नुपर्ने अवस्थाबाट जोगाउन बीमा प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छ, यसले उपचार खर्चमा राहत दिँदै गरिब तथा मध्यम वर्गीय परिवारलाई विशेष सहयोग पुर्याउने गर्दछ ।' नगरपालिकाले आगामी दिनमा बीमा कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउन जनचेतना अभिवृद्धि, सेवा प्रवाहमा सुधार तथा अभिकर्ताको सक्रिय परिचालन गर्ने योजना अघि सारेको उनको भनाई रहेको छ । रासस
पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धिले ठूला विकास आयोजना प्रभावित
महेन्द्रनगर । पछिल्लो समय पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भएको वृद्धि र आपूर्तिमा देखिएको समस्याका कारण सुदूरपश्चिमा ठूला विकास आयोजनाको काम प्रभावित बनेका छन् । निर्माण व्यवसायीहरुले आफूसित मौज्दात रहेको इन्धनबाट काम गरिरहेको भए पनि इन्धनमा भएको मूल्य वृद्धि र अभावका कारण आयोजनालाई अगाडि बढाउन समस्यामा परेका बताइएको छ । यहाँको सेती राजमार्ग दक्षिण खण्ड (टीकापुर–लोडे–चैनपुर–ताक्लाकोट सडक आयोजना)को काम बन्द हुने अवस्थामा पुगेको आयोजना प्रमुख रामकुमार देवले बताए । 'निर्माण व्यवसायीसित भएको मौज्दात इन्धन सकियो अब काम रोकिने अवस्थामा गइसक्यो', उनले भने, 'ट्रयाक खोल्न प्रयोग भएका ठूला उपकरण पनि रोकिसके ।' दुई सय चार किलोमिटरका उक्त आयोजना २०७४ सालदेखि सुरु भएको हो । आयोजनाअन्तर्गत ३५ किलोमिटर ट्रयाक खोल्न बाँकी छ । हालसम्म कूल दश किलोमिटर खण्ड कालोपत्रे भएको छ । आयोजनाअन्तर्गत डोटी, अछाम र कैलालीमा विभिन्न प्याकेजमा काम भइरहेको आयोजना प्रमुख देवले जानकारी दिए । 'चालु आर्थिक वर्षमा सात किमी कालोपत्रे भयो', उनले भने, 'कालोपत्रे गर्न बिटुमिनको अभाव छ, चालु आवमा उक्त आयोजनाका लागि सरकारले रु २५ करोड रकम विनियोजन गरेको उहाँको भनाइ छ, काम सुस्त भयो । बन्द हुने अवस्था छ । मेसिनरी बन्द हुने अवस्थामा छन्', उनले भने, 'महँगो पनि पाउन गाह्रो पनि भयो ।' पेट्रोलियम पदार्थ मूल्य वृद्धिपछि निर्माण व्यवसायीहरुले काम गर्न नसकिने जनाउँदै कार्यालयमा निवेदन दिन थालेका छन् । सुदूरपश्चिमकै गौरवको महाकाली सिँचाइ तेस्रो चरण आयोजनासमेत यसको प्रभाव परेको छ । सिँचाइको मूल नहर निर्माणका लागि सात प्याकेजमा ठेक्का सम्झौता भएर काम भइरहेको भए पनि अहिले निर्माण व्यवसायीहरुले कार्यालयमा मूल्यवृद्धिले काम गर्न नसकिने जनाउँदै कार्यालयमा निवेदन दिएको महाकाली सिँचाइ तेस्रो चरण आयोजना कार्यालयका सूचना अधिकारी यादव बरालले जानकारी दिए । उनका अनुसार कार्यालयले नदी नियन्त्रणका लागि ठेक्का लगाए पनि तारजालीको मूल्य वृद्धिका कारण काम हुन सकेको छैन । 'मूल्यवृद्धिका कारण नदी नियन्त्रणका लागि ठेक्का भएको काम हुनज सकेको छैन, यसले बर्सातमा समस्या पार्छ कि भन्ने डर छ ।' सूचना अधिकारी बरालले भने, 'पेट्रोलिय पदार्थमा मूल्यवृद्धि भएपछि निर्माण व्यवसायीहरुले पनि कार्यालयमा निवेदन दिएका छन ।' त्यसैगरी महाकाली करिडोरको काम पनि मूल्य वृद्धिको असरको चपेटामा छ । तेह्र वटा प्याकेजमा ठेक्का भई कञ्चनपुरदेखि दार्चुलाको तिङ्करसम्मको करिडोरको निर्माण भइरहेको भए पनि पछिल्लो समय निर्माण व्यवसायीले महँगी बढेको जनाउँदै काम गर्न छाडेका छन् । महाकाली करिडोर (ब्रह्मदेव–झुलाघाट–दार्चुला–तिङ्कर) सडक योजना कार्यालयका सूचना अधिकारी दिनेश रैखोलाले इन्धन, बिटुविनलगायतका सामग्रीको भएको मूल्यवृद्धिका कारण करिडोरको काम प्रभावित बनेको बताए । चार सय २५ किलोमिटर खण्डको उक्त करिडोरअन्तर्गत कञ्चनपुरमा ११ किलोमिटर, डडेल्धुरामा ५६, बैतडीमा १४४ र दार्चुलामा १२० किलोमिटर सडक पर्छ । दार्चुलामा ७९ किलोमिटर सडकको ट्रयाक खोल्ने काम नेपाली सेनाले गरिरहेको छ । निर्माण व्यवसायीले मूल्यवृद्धि समायोजन नहुँदासम्म काम गर्न नसकिने बताउँदै सरकारलाई मूल्यवृद्धि समायोजनको माग गरेका छन् । निर्माण व्यवसायी कञ्चनपुरका अध्यक्ष पुष्पराज अवस्थीले निर्माण व्यवसायीहरुले निर्माण उद्योगमा आपत्काल घोषणाको माग गरिएको बताए । उनले भने, 'निर्माण व्यवसायीहरुले घरदेख बेचेर काम गनुपर्ने अवस्था आएको छ ।' सङ्घमा आबद्ध कञ्चनपुरका ६०० बढी निर्माण व्यवसायीहरुले बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि र सामग्री अभावका कारण काम गर्न नसकिने बताउँदै निर्माण होलिडेको तयारी गरिरहेको उनले बताए । रासस
शिक्षा क्षेत्रमा आशा र निराशा दुवै बोकेको वर्ष २०८२
काठमाडौं । २०८२ साल नेपालको शिक्षा क्षेत्रका लागि आशा र निराशा दुवै बोकेको वर्ष बन्यो । शिक्षक आन्दोलन, विद्यार्थी असन्तोष र राजनीतिक हलचलबीच शिक्षा प्रणाली प्रभावित रह्यो । वर्षौंदेखि प्रतीक्षामा रहेको विद्यालय शिक्षा ऐन यस वर्ष पनि जारी हुन सकेन भने आन्दोलनका क्रममा भएका घटनाले विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म त्रास र क्षति फैलायो । २०८१ सालजस्तै वर्षभरि शिक्षकहरूको विभिन्न मागलाई लिएर भएका आन्दोलनले देशभरका विद्यालयहरूमा नियमित पठनपाठन प्रभावित बनायो । कतिपय विद्यालयमा लामो समयसम्म कक्षा अवरुद्ध हुँदा विद्यार्थीको सिकाइ प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएको देखियो । युवापुस्तासँग जोडिएको जेनजी आन्दोलनको चपेटामा पनि शिक्षा क्षेत्र पर्यो । प्रदर्शनका क्रममा विद्यालय उमेरका विद्यार्थीसमेत प्रभावित भएको र केही स्थानमा विद्यालय संरचनामा क्षति पुगेका घटनाले शिक्षा समुदायलाई स्तब्ध बनायो । विद्यालयलाई मन्दिरसरह मानिने सामाजिक मूल्यबीच केही विद्यालयहरूमा भएको आगजनी र तोडफोडले केवल भौतिक संरचना मात्र होइन, शिक्षक–विद्यार्थीको मनोवैज्ञानिक अवस्था समेत प्रभावित बनायो । विद्यालय शिक्षा ऐन जारी हुने अपेक्षा यस वर्ष पनि पूरा हुन सकेन । शिक्षा सुधारको मूल आधार मानिएको उक्त ऐन नआउँदा शिक्षक व्यवस्थापन, पाठ्यक्रम सुधार र प्रशासनिक संरचनामा स्पष्ट दिशा आउन सकेन । शिक्षा सरोकारवालाहरूका अनुसार ऐन ढिलाइ हुँदा सुधारका धेरै योजना कार्यान्वयनमा अनिश्चितता कायम रह्यो । यसका बावजुत केही काम भने भएका छन् । शिक्षा क्षेत्रका लागि आशा र चुनौती दुवै बोकेको वर्षका रूपमा देखिएको २०८२ ले विद्यालय शिक्षा क्षेत्र योजना कार्यान्वयनलाई तीव्रता दिने, प्राविधिक तथा सीपमूलक शिक्षामा जोड दिने तथा डिजिटल सिकाइलाई प्रवद्र्धन गर्ने जस्ता नीतिगत पहल अघि बढाएको थियो । विद्यालय तहमा दिवाखाजा कार्यक्रम विस्तार, छात्रवृत्ति वितरण तथा समावेशी शिक्षामा ध्यान दिइएको देखिन्छ । ग्रामीण तथा पिछडिएका क्षेत्रका बालबालिकालाई विद्यालयमा टिकाइराख्ने प्रयास पनि जारी रह्यो । तर यस्ता प्रयासबीच पनि शिक्षा क्षेत्रका पुराना समस्या भने यथावत देखिए । शिक्षक अभाव कायमै शिक्षा क्षेत्रमा अहिले पनि दरबन्दीअनुसार पदपूर्ति हुन सकेको छैन । धेरै विद्यालयमा अझै शिक्षक अभाव कायम छ भने दरबन्दी मिलान प्रभावकारी हुन सकेको छैन । हिमाली पहाडी क्षेत्रका विद्यालयमा शिक्षक अभावले तल्लो तहका शिक्षकले माथिल्लो तहका विद्यार्थीलाई पढाउनुपर्ने, एउटा विषयको शिक्षकले अर्को विषय हेर्नुपर्ने समस्या यो वर्ष पनि कायमै रह्यो । कतिपय पालिकाले दिएको अनुदान कोटामा समेत शिक्षक पाउन निकै समस्या भएको खबरहरू यो वर्ष पनि आए । धेरै विद्यालयले ९, १० औं पटक दरखास्तमाग्दा पनि शिक्षक पाउन सकिएन । यसको प्रत्यक्ष असर शिक्षा क्षेत्रमा निकै ठूलो असर पारेको छ । सिकाइ उपलब्धी कमजोर वर्ष २०८२ सिकाइ उपलब्धीका हिसाबले पनि कमजोर देखिएको छ । २०८१ सालमा शिक्षा क्षेत्रमा देखिएको कमजोर सिकाइ उपलब्धीले विद्यार्थीको नतिजा कमजोर हुँदा सरकारले सिकाइ उपलब्धी बढाउने योजना लिएको थियो । तर त्यो उपलब्धी यो वर्ष पनि देखिएन । २०८१ सालजस्तै कक्षा ८ को नतिजा अहिले पनि निकै कमजोर देखिएको छ । अहिले देशभरका पालिकाले आफ्नो पालिकाभित्र रहेका विद्यालयको कक्षा ८ को नतिजा धमाधम सार्वजनिक गरिरहेका छन् । तर यो नतिजाले अवस्था विगतको जस्तै देखिएको छ । धेरै विद्यालयले शून्य नतिजा ल्याएका छन् भने कतिपय विद्यालय बल्लतल्लब १, २ जना विद्यार्थी पास गराउन सफल भएका छन् । विद्यार्थी विदेश पलायन रोकिएन यो वर्ष पनि विद्यार्थी पलायनको अवस्था उस्तै रहयो । विशेषगरी कक्षा विद्यालय शिक्षाकक्षा सकिएपछि उच्चशिक्षा हासिलका लागि विद्यार्थी बाहिर जानेक्रम रोकिएको छैन । गत आर्थिक वर्ष २०८१÷०८२ मा १ लाख २० हजार ८८८ विद्यार्थीले नो अब्जेक्सन लेटर (एनओसी) लिएका थिए भने चालु आर्थिक वर्षमा पनि यो संख्या झण्डै उस्तैउस्तै रहने देखिन्छ । नेपाल शिक्षक महासंघका उपाध्यक्ष नानुमाया पराजुली वर्ष २०८२ अन्य वर्ष जस्तै उपलब्धीमूलक नरहेको बताउँछिन् । उनी २०८१ सालको नतिजा सुधार गर्न प्रधानमन्त्री, शिक्षामन्त्रीले गर्ने भनेका सुधारका काम सुरुवात नै हुन नसकेको बताइन् । ‘मैले यो वर्ष पनि शिक्षा क्षेत्रमा विगतजस्तै देख्छु, शिक्षक अभाव उस्तै छ, विद्यार्थी पलायन उस्तै छ । विद्यार्थी अभावकै कारण विद्यालय र क्याम्पस मर्ज गर्नुपरेको अवस्था छ, यस्ता यावत समस्या यथावत रहँदा राम्रो वर्ष रह्यो भन्न सकिने अवस्था आएन,’ उनले भनिन् । शिक्षकसँग गरेको वाचा पुरा नभएको वर्ष २०८१ साल जस्तै ०८२ सालमा पनि देशभरका शिक्षक कर्मचारी आन्दोलित बनेका थिए । २०८१ सालको चैत्र महिनादेखि आन्दोलनमा रहेका शिक्षकले आन्दोलन गरेकै भरमा टाउकाे फुटाउनुपर्ने अवस्था यो वर्षमा आयो । नयाँ बानेश्वरमा शान्तिपूर्ण आन्दोलन गरिरहेका शिक्षकमाथि पानीको फोहोरा फ्याक्नेदेखि लठ्ठी प्रहारसमेत भएको थियो । यो क्रममा धेरै शिक्षक घाइते भई अस्पताल भर्ना हुनुपर्यो । एक महिना लामो सडक आन्दोलनपछि अन्ततः बैशाख १७ गते सरकार र शिक्षकबीच ९ बुँदे सहमति भएको थियो । सहमतिमा विद्यालयलाई स्थानीय सरकारमातहत नराख्न संविधान संशोधन गर्ने, अस्थायी शिक्षकलाई स्थायी बनाउनेदेखि सेवासुविधा बढाउने र विद्यालय शिक्षा ऐन जारी गर्ने सहमति भएको थियो । महांसघका उपाध्यक्ष पराजुली वर्षौंदेखि शिक्षकले माग्दै आएको माग ८२ सालमा पनि पुरा हुन नसकेको बताउँछिन् । विद्यार्थी जुरमुराएको वर्ष नेपालमा हुने हरेक आन्दोलनमा विद्यार्थीको भूमिका रहन्छ । २०८२ सालमा देशमा भइरहेको भ्रष्टाचार अन्त्यका लागि यो वर्ष विद्यार्थीहरू विद्यालय पोसाकमै आन्दोलनमा उत्रिए । विद्यार्थीले गरेको शान्तिपूर्ण आन्दोलन हिंसात्मक रूपमा परिणत हुँदा धेरै विद्यार्थीले विद्यालय पोसाकमै ज्यान गुमाउनुपर्यो भने धेरै विद्यार्थी अहिले अंगभंग भएका छन् । यो बीचमा धेरै विद्यालयमा आगजनीसमेत हुँदा ठूलो आर्थिक क्षति बेहोर्नुपरेको छ । भदौ २३ र २४ गते भएको आन्दोलनले विद्यार्थीको पढाइमा समेत उत्तिकै असर परेको छ । एक वर्षमा चारजना शिक्षामन्त्री राजनीतिमा स्थायित्व नहुँदा हरेक क्षेत्रमा असर पार्छ । महिना–महिना परिवर्तन हुने सरकारले पनि काममा बाधा पुग्छ । वर्ष २०८२ सालमा शिक्षा मन्त्रालयको नेतृत्व चार जनाले गर्नुपर्यो । २०८२ सालको सुरुमा नेकपा एमालेबाट विद्यादेवी भट्टराई शिक्षामन्त्री थिइन् । उनले बैशाख ८ गते राजीनामा दिइन् । शिक्षकहरू लगातार सडकमा आन्दोलनमा हुँदा सहमतिको लागि कुनै प्रयास नभएको भन्दै भट्टराईले राजीनामा दिइन् । त्यसपछि एमालेबाटै रघुजी पन्त शिक्षामन्त्री बने । उनले शिक्षकहरूसँग ९ बुँदे सहमति गर्दै विद्यालय शिक्षा ऐन ल्याउने सहमति जनाए । त्यसपछि शिक्षकहरू घर फर्के । भदौ २६ गते विद्यालय शिक्षा ऐन पारित गर्ने सहमती अनुसार तीव्र छलफल चलिरहेको थियो । तर, जेनजी आन्दोलनले देश नयाँमोडमा पुग्यो । तत्कालीन सरकारले राजीनामा दिएर संसद नै विघठन भयो । संसद विघठनपछि चुनाव गर्न बनेको पाँच महिने सरकारमा वैज्ञानिक महवीर पुन शिक्षामन्त्री बने । उनले पाँच महिनामा जे गर्न खोजे तर त्यो गर्न सकेनन् । उनी आफूले गर्न खोजेको काम गर्न नपाएको भन्दै असन्तुष्ट बनेर म्याग्दीमा चुनाव लड्न गएका थिए । पूर्व शिक्षामन्त्री पुन वर्ष २०८२ शिक्षामा कुनै परिवर्तन हुन नसकेको बताउँछन् । उनी आफूले केही काम गर्न खोजेको तर काम चलाउ सरकारले नीतिगत कारण गर्न नसकेको बताउँदै अबको नयाँ सरकारले गर्ने अपेक्षा राख्छन् । पुन ८२ साललाई शिक्षा क्षेत्रमा कुनै उपलब्धी हुन नसकेको वर्षका रुपमा लिन्छन् । विद्यालय शिक्षा ऐन आउन नसकेको वर्ष शिक्षा क्षेत्रमा संघिय शिक्षा ऐन नहुँदा काममा निकै सकस भएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । अझै २०२८ सालमा बनेको ऐनले काम गर्नुपरिरहेको बताउँदै । यो वर्ष पनि ऐन आउन सकेन । विद्यालय शिक्षा ऐनका लागि शिक्षक कर्मचारीहरूले वर्षौदेखि आन्दोलन गर्दा पनि आउन सकेन । शिक्षक महासंघका उपाध्यक्ष नानुमाया पराजुली २०८१ सालजस्तै ८२ साल पनि शिक्षकले सडकमै बिताउनुपरेको बताउँदै उपलब्धी भएको वर्ष मान्न नसकिने बताउँछन् । लामो समयदेखि शिक्षकको सेवासुविधादेखि शिक्षाको गुणस्तरका लागि एने कार्यान्यवनको माग राख्दा पनि यो वर्ष समेत शिक्षकको माग पुरा हुन नसकेको वर्ष रहेको सुनाउँछिन् । उपलब्धीमूलक भएन वर्ष २०८२ शिक्षा क्षेत्रमा उपलब्धी हुन नसकेको वर्षको रुपमा गएको विज्ञहरू बताउँछन् । पूर्वशिक्षामन्त्री महाविर पुन शिक्षामा कुनै परिवर्तन हुन नसकेको बताउँछन् । उनी शिक्षाक्षेत्रलाई राजनीतिबाट मुक्त गरेर विसुद्ध शैक्षिक वातारण सिर्जना गर्नुपर्ने तर त्यसो हुन नसकेको बताउँछन् । नेपाल शिक्षक महासंघका उपाध्यक्ष नानुमाया पराजुली २०८१ सालजस्तै ८२ साल पनि शिक्षकले सडकमै बिताउनुपरेको बताउँदै उपलब्धी भएको वर्ष मान्न नसकिने बताउँछन् । लामो समयदेखि शिक्षकको सेवासुविधादेखि शिक्षाको गुणस्तरका लागि एने कार्यान्यवनको माग राख्दा पनि यो वर्ष समेत शिक्षकको माग पुरा हुन नसकेको वर्ष रहेको सुनाउँछिन् । चारलाख शिक्षक कर्मचारीका शैक्षिक र पेशागतमुद्दा विगत जस्तै ८२ सालमा पनि समस्याकै रुपमा रहेकाले उपलब्धी मानन नसकिने बताउँछन् । सरकारले शिक्षा क्षेत्रमा भएको २०८१ सालको नतिजा हेरेर २०८२ सालमा सुधार गर्ने योजना बनाएको थियो । तर यो वर्ष पनि हुन सकेन । उनी भन्छिन्,‘रिक्त शिक्षक दरबन्दी परिपूर्ति गर्न सकिएको छैन । महिनौं शिक्षक विज्ञापन गर्दा समेत शिक्षक नपाइने, दुर्गम भेगतिर शिक्षककै अभाव कायम । विद्यार्थीको ड्रपआउट पनि बढ्दै गएको छ भने विदेश पलायनको क्रम अझ बढेको छ । सरकारको जिम्मेवार तहमा रहने प्रधानमन्त्री, शिक्षामन्त्रीका योजना पनि सफल हुन सकेन । ’ मुद्दाहरू छताछुल्ल, जोड्न बाँकी शिक्षाविद् प्राडा विद्यानाथ कोइराला २०८२ साल शिक्षा क्षेत्रका मुद्दाहरूलाई छताछुल्ल पारेर जोड्न बाँकी राखेको बताउँछन् । शिक्षा क्षेत्रमा समस्या पहिचान गरी समाधान गर्ने प्रयास गरे पनि सफलता हात पार्न नसकेको बताउँछन् । २०८१ सालजस्तै ८२ सालमा पनि शिक्षकले सडक तताउनुपरेको भनदै ऐन ल्याउन नसक्नु ठूलो कमजोरी भएको भनाइ छ । उनी भन्छन्, ‘यो साल शिक्षा ऐन आउला आउला जस्तो भयो आउन सकेन, शैक्षिक गुणस्तरको मानक पहिलेको भन्दा झन घटेको छ, अनि यो गजब भएन ।’ महावीर पुनको पालमा भएका नीतिलाई सुधार्न नीति बनाउने प्रयास गरेको भएपनि पारित हुन नसकेको भन्दै खोजेको धेरै राम्रो भए पनि कार्यान्वयनमा आउन नसकेको बताउँछन् । ‘ऐन खोजेको थियो आएन, गुणस्तरको मानक बनाएका थियौं त्यो देशैभरी फैलिएको भए गजब हुन्थ्यो तर भएन,’ उनी भन्छन्, ‘८२ सालले मुद्दाहरूलाई छताछुल्ल पारिदियो तर कार्यान्वयन गर्न सकिएन ।’ समग्रमा २०८२ साल शिक्षा क्षेत्रका लागि मिश्रित वर्ष रह्यो। एकातिर सुधारका प्रयास र अपेक्षा देखिए पनि अर्कोतर्फ आन्दोलन, संरचनागत कमजोरी र नीति अभावले शिक्षा प्रणालीलाई चुनौतीपूर्ण बनायो। आगामी दिनमा स्थिर नीति, प्रभावकारी कार्यान्वयन र सुरक्षित शैक्षिक वातावरण अपरिहार्य देखिन्छ।
रवि लामिछानेको सन्देश: खील निकाल्ने वर्ष, सहने शक्ति मिलोस्
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य रवि लामिछानेले नयाँ वर्षको अवसरमा नयाँ वर्ष खील निकाल्ने वर्ष भएको बताएका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत खील निकाल्ने वर्ष हो, मज्जाले दुख्छ, सहने शक्ति मिलोस् भन्दै शुभकामना व्यक्त गरेका हुन् । यद्यपि उनले प्रत्यक्ष रूपमा नयाँ वर्ष २०८३ उल्लेख नगरे पनि उक्त सन्देश सोही अवसरलाई लक्षित गरिएको बुझिएको छ ।
