सुनको मूल्य तोलामा २ लाख ८३ हजार २ सय रुपैयाँ पुग्यो
काठमाडौं । बुधबार सुनचाँदीको मूल्य बढेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुनको मूल्य प्रतितोला ९ सय रुपैयाँले बढेको छ भने चाँदीको मूल्य १० रुपैयाँले वृद्धि भएको छ । महासंघका अनुसार मंगलबार प्रतितोला २ लाख ८२ हजार ३ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको सुनको मूल्य बुधबार बढेर २ लाख ८३ हजार २ सय रुपैयाँ कायम भएको छ । त्यस्तै, चाँदीको मूल्य पनि प्रतितोला १० रुपैयाँले बढेको छ । मंगलबार प्रतितोला ३ हजार ९७० रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदी बुधबार ३ हजार ९८० रुपैयाँ पुगेको छ ।
एम्बाप्पेको अभिव्यक्तिले ला–लिगाको ४० करोड युरोको कारोबार जोखिममा
काठमाडौं । फ्रान्सेली फुटबल स्टार किलियन एम्बाप्पेको विवादास्पद अभिव्यक्तिका कारण स्पेनको शीर्ष फुटबल लिग ला–लिगाले ठूलो आर्थिक क्षति बेहोर्नुपर्ने जोखिम बढेको छ । चीनका पूर्वनेता माओ त्सेतुङबारे एम्बाप्पेले गरेको टिप्पणीपछि उत्पन्न विवादले चीनमा ला–लिगाको करिब ४० करोड युरो बराबरको व्यावसायिक कारोबार जोखिममा परेको हो । स्पेनिस पत्रिका ‘ला राजोन’का अनुसार चीनसँगको प्रसारण अधिकारसम्बन्धी सम्झौता र अन्य व्यावसायिक सम्बन्ध प्रभावित भए ला लिगाले ठूलो आर्थिक क्षति बेहोर्नुपर्ने हुनसक्छ । यद्यपि, ४० करोड युरो वास्तविक घाटा नभई चीनमा रहेको व्यावसायिक कारोबारको अनुमानित मूल्य हो । विवाद बढ्दै गएपछि चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यम चाइना मिडिया ग्रुपले ला–लिगाका खेलको प्रसारण स्थगित गरेको छ । चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीले पनि प्रतियोगिताको प्रसारण रोकेको छ । यससँगै एम्बाप्पे अभिनीत विज्ञापन र प्रचार सामग्रीसमेत हटाउन थालिएको छ । विवादको सुरुवात एम्बाप्पेले फ्रान्सेली कार्यक्रम ‘द ब्रिज’मा दिएको अन्तर्वार्ताबाट भएको हो । अन्तर्वार्तामा उनलाई आफूसँग सम्बन्धित सबैभन्दा रमाइलो लाग्ने इन्टरनेटमा प्रचलित व्यंग्यात्मक तस्बिरबारे सोधिएको थियो । जवाफमा उनले आफ्नो अनुहार चीनका एक तानाशाहको अनुहारमा जोडिएको तस्बिर रमाइलो लाग्ने गरेको बताएका थिए । उक्त तस्बिर चीनका पूर्वनेता माओ त्सेतुङसँग सम्बन्धित थियो । एम्बाप्पेले साथीहरूसँग भिडियो गेम खेल्दा पनि उक्त तस्बिर प्रयोग गर्ने गरेको बताएका थिए । उनको यही अभिव्यक्तिलाई चीनमा अपमानजनक मानिएको हो । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याउने अभिव्यक्ति र गतिविधि समाजका सबै क्षेत्रबाट अस्वीकार गरिने प्रतिक्रिया दिएको छ । विवाद चर्किएसँगै चिनियाँ कम्पनीहरूले पनि एम्बाप्पेसँगको व्यावसायिक सम्बन्ध तोड्न थालेका छन् । पेय पदार्थ उत्पादक डोङपेङ बेभरेज ग्रुप तथा दुग्ध उत्पादनसम्बन्धी कम्पनी मेङनिउ र मिल्कग्राउन्डले उनीसँगको सहकार्य अन्त्य गर्ने घोषणा गरेका छन् । डोङपेङले चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल विइबोमार्फत एम्बाप्पेसँगको सम्बन्ध तत्काल अन्त्य गरिएको जनाएको छ । कम्पनीले राष्ट्रिय भावनामा चोट पुर्याउने गतिविधिप्रति कुनै सहनशीलता नराख्ने स्पष्ट पारेको छ । एम्बाप्पे डोङपेङको ‘बु शुई ला’ पेय पदार्थका प्रचारक थिए । सन् २०२६ को विश्वकपका क्रममा चीनका विभिन्न सहरका बस, सार्वजनिक स्थान र भवनहरूमा उनका तस्बिरसहितका विज्ञापन व्यापक रूपमा राखिएका थिए । यसैगरी, अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद प्रायोजनमा सक्रिय मेङनिउ र मिल्कग्राउन्डले पनि एम्बाप्पेसँगको सम्झौता तोडेका छन् । चीनमा कति छ ला–लिगाको कारोबार ? ला–लिगाका लागि चीन अमेरिकासँगै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमध्ये एक हो । चिनियाँ बजारमा प्रसारण अधिकार, विज्ञापन, प्रायोजन तथा अन्य व्यावसायिक गतिविधिबाट ला–लिगाले ठूलो आम्दानी गर्दै आएको छ । ला राजोनका अनुसार सन् २०१५ देखि २०२० सम्म ला–लिगाले पीपीटीभीसँग गरेको पाँच सिजनको प्रसारण सम्झौताबाट २५ करोड युरो प्राप्त गरेको थियो । उक्त सम्झौताअन्तर्गत चीन, ताइवान र मकाउमा खेल प्रसारण गर्ने अधिकार समावेश थियो । यसबाट वार्षिक औसत ५ करोड युरो आम्दानी भएको थियो । त्यसपछि चिनियाँ बजारमा ला लिगाको व्यावसायिक कारोबार थप विस्तार भएको थियो । सन् २०१८ देखि २०२३ को अवधिमा चीनबाट हुने वार्षिक कारोबार १० करोड युरोभन्दा बढी पुगेको ला–लिगाकै विवरणमा उल्लेख छ । ला–लिगाका अध्यक्ष हाभियर तेबासले त्यसबेला चीनमा प्रसारण अधिकारबाट हुने वार्षिक आम्दानी १० करोड युरो पुगेको र आगामी वर्षमा अझ बढ्ने अपेक्षा रहेको बताएका थिए । यसै वर्षको अगस्टमा ला लिगाले चाइना मोबाइलको डिजिटल प्रसारण सेवा ‘मिगु’सँग चार सिजनका लागि नयाँ सम्झौता गरेको थियो । सन् २०२६/२७ देखि २०२९/३० सम्म लागू हुने सम्झौताअनुसार मिगुले प्रत्येक सिजन ला .–लिगाका ३८० खेल प्रसारण गर्ने अधिकार पाएको छ । सम्झौतामा केही सामग्री निःशुल्क र अन्य सामग्री सशुल्क रूपमा उपलब्ध गराउने व्यवस्था छ । खेलका मुख्य दृश्य, संक्षिप्त भिडियो तथा अन्य डिजिटल सामग्री पनि सम्झौतामा समेटिएका छन् । ला लिगा र मिगुले सम्झौताको वास्तविक रकम सार्वजनिक गरेका छैनन् । तर, खेलकुद व्यवसायसम्बन्धी सञ्चारमाध्यमहरूले यसको वार्षिक मूल्य आठ करोडदेखि १२ करोड युरोसम्म हुन सक्ने अनुमान गरेका छन् । यस आधारमा चार सिजनको कारोबार ४० करोड युरो हाराहारी वा त्यसभन्दा बढी पुग्न सक्ने आकलन गरिएको छ । चिनियाँ सरकारी टेलिभिजनले प्रसारण रोकेपछि यी सम्झौताहरूको भविष्यलाई लिएर चिन्ता बढेको छ । यद्यपि, मिगुसँगको डिजिटल प्रसारण सम्झौता रद्द भएको पुष्टि भएको छैन । विवाद समाधान गर्न रियल म्याड्रिडसँग सम्पर्क विवादले ठूलो आर्थिक असर पार्न सक्ने देखिएपछि ला–लिगाले एम्बाप्पे आबद्ध क्लब रियल म्याड्रिडसँग सम्पर्क गरेको छ । ला–लिगाका अध्यक्ष हाभियर तेबासले चिनियाँ बजारमा उत्पन्न संकट समाधान गर्न पहल थालेका छन् । उनले एक खेलाडीको व्यक्तिगत अभिव्यक्तिका कारण लामो समयदेखि निर्माण भएको व्यावसायिक सम्बन्ध बिग्रन दिन नहुने बताएका छन् । तेबासले चीनका सरकारी निकाय, खेलकुद संस्था, प्रसारण साझेदार र लाखौं फुटबल समर्थकसँग वर्षौंदेखि विश्वास तथा सहकार्यको सम्बन्ध निर्माण गरिएको उल्लेख गरेका छन् । उनले व्यक्तिगत घटनाका कारण स्पेनका व्यावसायिक फुटबल क्लब र चिनियाँ समर्थकहरू प्रभावित हुन नहुने भन्दै समस्या समाधानका लागि आवश्यक कदम चालिने बताएका छन् । ला–लिगाले पनि औपचारिक विज्ञप्ति जारी गर्दै एम्बाप्पेको अभिव्यक्तिबाट चिनियाँ समर्थकमा परेको असरप्रति दुःख व्यक्त गरेको छ । एम्बाप्पेको टिप्पणी व्यक्तिगत भएको र त्यसले ला–लिगाको आधिकारिक धारणा प्रतिनिधित्व नगर्ने संस्थाले स्पष्ट पारेको छ । ला–लिगाले चीन, त्यहाँका संस्था र नागरिकप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै सांस्कृतिक विविधताप्रति संवेदनशीलता बढाउन क्लब तथा खेलाडीहरूसँग मिलेर नयाँ सचेतना र सञ्चारसम्बन्धी कार्यविधि तयार गर्ने जनाएको छ । एम्बाप्पेले पनि मागे माफी विवाद बढ्दै गएपछि एम्बाप्पेले पनि आफ्नो अभिव्यक्तिप्रति माफी मागेका छन् । उनले हालैको अन्तर्वार्तामा एउटा तस्बिरबारे प्रतिक्रिया दिँदा आफूबाट अनुपयुक्त टिप्पणी भएको स्वीकार गरेका छन् । एम्बाप्पेले आफ्नो उद्देश्य कसैलाई अपमान गर्ने नभएको स्पष्ट पार्दै चिनियाँ जनता र उनीहरूको इतिहासप्रति गहिरो सम्मान रहेको पनि बताएका छन् । चीनसँग ला–लिगाको पुरानो सम्बन्ध ला–लिगाले चिनियाँ बजारमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्न लामो समयदेखि लगानी गर्दै आएको छ । सन् २०२४ को जुलाईमा ला–लिगा र चाइना मिडिया ग्रुपबीच फुटबलको विकास तथा व्यावसायिक सहकार्य विस्तार गर्ने समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो । त्यसै वर्षको सेप्टेम्बरमा दुवै पक्षबीच प्रसारणसम्बन्धी रणनीतिक सम्झौता पनि भएको थियो । उक्त सम्झौताले चिनियाँ सरकारी प्रसारण माध्यममा स्पेनिस फुटबलको उपस्थिति विस्तार गर्ने बाटो खोलेको थियो । ला–लिगाले चीनमा फुटबल प्रशिक्षण, युवा खेलाडी विकास, संस्थागत सहकार्य र व्यावसायिक विस्तारका कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गर्दै आएको छ । यसअघि पनि रियल म्याड्रिड चीनसँग सम्बन्धित विवादमा परेको थियो । सन् २०२५ मा खेलाडी डिन हुइसेनले सामाजिक सञ्जालमा चिनियाँ समुदायप्रति अपमानजनक मानिएको सामग्री पुनःप्रकाशन गरेपछि क्लबले माफीसम्बन्धी सन्देश सार्वजनिक गर्नुपरेको थियो । सन् २०२४ मा पनि रियल म्याड्रिडका एक समर्थकले चीनप्रति अपमानजनक गीत गाएको घटनालाई लिएर विवाद भएको थियो । पछिल्लो घटनाले भने खेलाडीको व्यक्तिगत अभिव्यक्तिको असर अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद व्यवसायसम्म पुग्न सक्ने देखाएको छ । विशेषगरी ठूलो प्रसारण बजार रहेको चीनसँगको सम्बन्ध बिग्रिए ला–लिगाको आम्दानी, प्रायोजन र अन्तर्राष्ट्रिय विस्तार योजनामा दीर्घकालीन प्रभाव पर्न सक्ने विश्लेषकहरू बताउँछन् ।
अम्बिका काफ्लेले दायर गरिन् लुम्बिनीका सभामुखसहित पाँच जनाविरुद्ध किर्ते मुद्दा
काठमाडौं । आफूलाई प्रदेशसभा सदस्यबाट पदमुक्त गर्न प्रयोग गरिएको पत्र किर्ते भएको आरोप लगाउँदै जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालकी लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्य अम्बिका काफ्लेले प्रदेशसभाका सभामुख तुलाराम घर्तीसहित पाँच जनाविरुद्ध जिल्ला अदालत दाङमा मुद्दा दायर गरेकी छन् । काफ्लेले मंगलबार दायर गरेको फिरादपत्रमा सभामुख घर्ती मगर, प्रदेशसभा सचिव दुर्लभकुमार पुन मगर, प्रदेशसभा सचिवालयका प्रवक्ता लोकमणि पाण्डे, जसपा नेपालका संसदीय दलका नेता सन्तोषकुमार पाण्डे र अजयकुमार झालाई विपक्षी बनाएकी छन् । उनले आफूलाई पदमुक्त गर्न प्रयोग गरिएको पत्र पार्टीको आधिकारिक निर्णय र अधिकारप्राप्त पदाधिकारीको अनुमतिबिना तयार पारिएको दाबी गर्दै त्यसमा संलग्नमाथि कानुनी कारबाहीको माग गरेकी छन् । काफ्लेले आफूलाई पदमुक्त गर्न प्रदेशसभा सचिवालयमा पेस गरिएको पत्र नै अनधिकृत र किर्ते भएको मुख्य दाबी गरेकी छन् । पार्टी नत्यागेको, अर्को दलमा प्रवेश नगरेको र प्रदेशसभा सदस्यबाट राजीनामा नदिएको अवस्थामा पार्टीको आधिकारिक निर्णयबिनाको पत्रका आधारमा आफ्नो पद रिक्त गरिएको उनको जिकिर छ । विश्वासको मत प्रकरणबाट सुरु भएको विवाद लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले गत भदौ १ गते प्रदेशसभाबाट विश्वासको मत लिने क्रममा काफ्लेले विश्वासको मत नदिएपछि उनीमाथि कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। जसपा नेपालका संसदीय दलका नेता सन्तोषकुमार पाण्डेको सिफारिसमा प्रदेशसभा सचिवालयले काफ्लेको पद रिक्त भएको सूचना जारी गरेको थियो। काफ्लेलाई पदमुक्त गर्न माग गर्दै भदौ २२ गते प्रदेशसभा सचिवालयमा पत्र दर्ता गरिएको थियो। उक्त पत्रमा जसपा नेपालको नाम, लेटरहेड, छाप तथा पदाधिकारीको अख्तियारी प्रयोग गरिएको काफ्लेको भनाइ छ। सचिवालयले सोही पत्रका आधारमा भदौ २४ गते उनी पदमुक्त भएको सूचना जारी गरेको थियो। तर, पत्र तयार गर्ने र पेस गर्ने प्रक्रियामै अनियमितता भएको काफ्लेको आरोप छ। पार्टीको आधिकारिक निर्णयबिना तथा अधिकारप्राप्त पदाधिकारीको स्वीकृतिबेगर पत्र तयार पारेर त्यसकै आधारमा आफूलाई पदमुक्त गरिएको उनको दाबी छ। त्यसैले उनले पदमुक्तिसम्बन्धी निर्णयको आधार बनेको पत्रको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउँदै मुद्दा दायर गरेकी हुन्।
दशैं बिदापछि रगतको अभाव, रक्तदान गर्न रेडक्रसको आह्वान
काठमाडौं । ब्लड बैंकमा रगतको मौज्दात सकिएपछि नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले रक्तदानका लागि रक्तदातालाई आग्रह गरेको छ । बडादशैंको बिदा भएसँगै केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवामा रक्तदान कार्यक्रमहरू कमभएका र अस्पतालमा उपचारार्थ बिरामीका लागि आवश्यक रगतको माग दिनानुदिन उच्च हुँदै गइरहेकाले नेपाल रेडक्रसले आम रक्तदानका लागि अनुरोध गरेको हो । नेपाल रेडक्रस सोसाइटीद्वारा सञ्चालित केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवाका प्रमुख डा. प्रकाश यादवले रक्तसञ्चार केन्द्रमा सम्पूर्ण ग्रुपको होल ब्लड, प्याक्ट रेड ब्लड सेल (पीआरबीसी) र (पीआरपी) को मौज्दात सकिएको बताए । यसले गर्दा बिरामीका लागि आवश्यक रगतको व्यवस्थापनका लागि कठिनाइ भएको उनको भनाइ छ । उनले रक्तदान गरेको तीन महिना पुगेका स्वयंसेवी रक्तदाता तथा १८ वर्ष उमेर पूरा भएका स्वस्थ युवायुवतीलाई रक्तदान गर्न अनुरोध समेत गरे । चाडपर्वका कारण कार्यालय तथा शैक्षिक संस्थामा भएको बिदाका कारण रक्तदानका कार्यक्रममा कमी आएकाले रगतको सहज व्यवस्थापनमा कठिनाइ भएको जनाउँदै नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका अध्यक्ष डा।विशालकुमार भण्डारीले स्वयंसेवी रक्तदाता तथा सङ्घसंस्थालाई रक्तदानका लागि आह्वान गरे । नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले ७३ जिल्लाका १२० स्थानबाट रक्त सञ्चार सेवा केन्द्र तथा एकाइहरूमार्फत सेवा सञ्चालन गरिरहेको महामन्त्री ऋषि खनालले जानकारी दिए ।
पोखराका होमस्टेमा बढ्यो पर्यटकको चहलपहल
काठमाडौं । पर्यटकीय सिजन सुरु भएसँगै पोखरा आसपासका ग्रामीण बस्तीमा आन्तरिक तथा विदेशी पर्यटकको चहलपहल बढेको छ। सहरको कोलाहलभन्दा टाढा प्रकृतिसँग रमाउन चाहने पर्यटकको रोजाइमा गाउँका होमस्टे पर्न थालेका छन् । सस्तो प्याकेज, स्थानीय खानपान, मौलिक संस्कृति र हिमशृङ्खलाको मनमोहक दृश्यले पर्यटकलाई गाउँतर्फ आकर्षित गरेको हो । दसैँ सकिएलगत्तै कास्कीका विभिन्न ग्रामीण बस्तीमा पर्यटकको आगमन बढ्दा होमस्टे सञ्चालकहरू उत्साहित भएका छन् । पोखरा महानगर आसपासका डाँडाकाँडामा रहेका होमस्टेमा स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको उपस्थिति बढ्दै गएको छ । कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिका–६ स्थित हेम्जाकोटमा पनि यतिबेला पर्यटकको चहलपहल बढेको छ । हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्य, शान्त वातावरण र गाउँको मौलिक जीवनशैलीले हेम्जाकोट आउने पर्यटकलाई आकर्षित गरिरहेको छ । पोखरा घुम्न आउने पर्यटकसमेत नजिकैका ग्रामीण बस्तीमा पुगेर केही समय बिताउन रुचाउन थालेका छन् । ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च (भिटोफ) का सचिव भीमराज पौडेलका अनुसार पोखरा आउने पर्यटकलाई आसपासका गाउँसम्म पुर्याउन सके ग्रामीण पर्यटनले थप गति लिन सक्छ। प्राकृतिक सौन्दर्य र स्थानीय आतिथ्यका कारण गाउँका होमस्टे पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र बन्दै गएको उनले बताए। उनका अनुसार होमस्टेमा अहिले पाहुनाको आगमन राम्रो छ। हप्तामा दुई दिन बिदा हुने भएकाले शुक्रबार र शनिबार धेरै पर्यटक आउने गरेका छन्। पर्यटकीय सिजन सुरु भएसँगै अघिल्लो वर्षको तुलनामा यस वर्ष पाहुनाको उपस्थिति उल्लेख्य रूपमा बढेको भन्दै होमस्टे सञ्चालक उमा गुरुङ पनि खुसी छन्। पर्यटकको आगमन बढ्दा स्थानीयस्तरमै आम्दानीको अवसर सिर्जना भएको उनको भनाइ छ। कोरोना महामारीपछि ठप्प भएको होमस्टे व्यवसाय अहिले पुनः तङ्ग्रिएको उनले बताइन्। गाउँमा पर्यटक पुग्न थालेपछि स्थानीय गतिविधि पनि बढेका छन्। होमस्टेमा पाहुनालाई सहज र आत्मीय अनुभव दिलाउन सञ्चालकहरूले मौलिक घर, स्थानीय परिकार, प्राकृतिक वातावरण र परम्परागत आतिथ्यलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। पर्यटन बोर्डका सदस्य सन्तोष पोखरेलका अनुसार गाउँमा पर्यटकको बसाइलाई सहज र आकर्षक बनाउन विभिन्न तालिम तथा प्रवर्द्धनात्मक कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएका छन्। मानिसहरू प्रकृतिसँग रमाउन चाहने भएकाले पोखराका होमस्टे उपयुक्त गन्तव्य बन्दै गएको उनले बताए। रैथाने खानेकुराका कारण पनि गाउँ पर्यटकलाई मन पर्ने गरेको उनको भनाइ छ। पर्यटकलाई बस्ने सुविधासँगै स्थानीय संस्कृति, मौलिक घर र खानपानको अनुभव दिलाउन सके ग्रामीण पर्यटनबाट स्थानीय समुदायले थप लाभ लिन सक्ने उनले बताए। दसैँपछि कास्कीका गाउँमा बढेको पर्यटकको चहलपहलले ग्रामीण पर्यटनमा नयाँ उत्साह थपेको छ। प्रकृतिसँग नजिक रहेर मौलिक जीवनशैलीको अनुभव लिन चाहने पर्यटकको आकर्षण बढ्दै जाँदा गाउँका होमस्टे स्थानीय रोजगारी र आम्दानीको महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सुदूरपश्चिमसँग बदला लिने दाउमा पोखरा एभेन्जर्स
काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग–३ को चौथो खेल आज साँझ ५ बजे हुँदैछ । आज साँझ पोखरा एभेन्जर्स र सुदूरपश्चिम रोयल्स आमनेसामने हुँदैछन् । यो खेल दुवै टोलीका लागि महत्त्वपूर्ण छ । पोखरा एभेन्जर्सका लागि यो खेल केवल अर्को प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, अघिल्ला संस्करणमा सुदूरपश्चिमसँग भोगेका हारको सिलसिला तोड्ने अवसर हो भने सुदूरपश्चिम रोयल्स आफ्नो स्थापित प्रतिस्पर्धात्मक छवि कायम राख्दै पोखरामाथि पुनः दबाब सिर्जना गर्ने लक्ष्यमा हुनेछ । यो सिजनमा पोखराको यो पहिलो खेल हो भने सुदूरपश्चिमको दोस्रो हो । सुदूरपश्चिमले उद्घाटन खेलमा लुम्बिनी लायन्ससँग हार व्यहोरेको थियो । दुवै टोलीमा अनुभवी तथा क्षमतावान् खेलाडी रहेकाले खेलको नतिजा अनुमान गर्न सहज छैन । पोखराको ब्याटिङले कस्तो सुरुआत गर्छ, विदेशी खेलाडीले आफ्नो अनुभवलाई मैदानमा कति प्रभावकारी रूपमा उतार्छन् र सुदूरपश्चिमका प्रमुख खेलाडीलाई रोक्न पोखराको रणनीति कति सफल हुन्छ भन्ने कुराले खेलको दिशा तय गर्न सक्छ । विशेषगरी पोखरा एभेन्जर्सको विदेशी खेलाडी सूचीमा रहेका बंगलादेशका अनुभवी अलराउन्डर शाकिब अल हसन तथा श्रीलंकाका चमिका करुणारत्ने र धनञ्जय लक्षणको भूमिकाले समर्थकको ध्यान खिच्नेछ । ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा योगदान दिन सक्ने खेलाडीहरूको उपस्थिति पोखराका लागि बलियो पक्ष बन्न सक्छ । तर नाम र अनुभवले मात्र खेल जितिँदैन । मैदानमा उनीहरूको वास्तविक प्रदर्शन, टोलीको संयोजन र दबाब व्यवस्थापन नै निर्णायक हुनेछन् । विदेशी खेलाडी पोखराको मुख्य शक्ति टी-२० क्रिकेटमा विदेशी खेलाडीको अनुभव र खेलको परिस्थितिअनुसार भूमिका बदल्न सक्ने क्षमता निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । विशेषगरी ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा योगदान दिन सक्ने अलराउन्डरले टोलीलाई अतिरिक्त विकल्प उपलब्ध गराउँछन् । पोखरा एभेन्जर्सका लागि पनि विदेशी अलराउन्डरको उपस्थिति यस्तै अवसर हो । बंगलादेशका शाकिब अल हसन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा स्थापित नाम हुन् । ब्याटिङ र स्पिन बलिङ दुवैमा योगदान दिन सक्ने क्षमताका कारण उनी कुनै पनि टोलीका लागि उपयोगी खेलाडी मानिन्छन् । खेलको अवस्था बुझेर ब्याटिङ गर्ने, दबाबमा साझेदारी निर्माण गर्ने र विपक्षीको रन गति नियन्त्रण गर्ने उनको अनुभव पोखराका लागि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ । पोखराले ब्याटिङमा सुरुआती विकेट गुमाएको अवस्थामा शाकिबको अनुभवले मध्यक्रमलाई सम्हाल्न मद्दत गर्न सक्छ । उनले परिस्थितिअनुसार आक्रामक र संयमित दुवै शैली अपनाउन सके टोलीलाई प्रतिस्पर्धात्मक योगफलतर्फ लैजान सक्छन् । त्यसैगरी, बलिङमा उनको स्पिनले विपक्षी ब्याटरलाई ठूलो सट खेल्नबाट रोक्ने र महत्त्वपूर्ण विकेट निकाल्ने अवसर सिर्जना गर्न सक्छ । टी-२० खेलमा मध्य ओभर प्रायः नतिजा निर्धारण गर्ने चरणमध्ये एक हो । यस समयमा रन गति नियन्त्रण गर्न र विकेट निकाल्न सके विपक्षीलाई अन्तिम ओभरमा ठूलो योगफल बनाउन कठिन हुन्छ । शाकिबको अनुभव पोखराले यसै चरणमा उपयोग गर्न सक्छ । यस्तै, श्रीलंकाका चमिका करुणारत्ने पोखराको विदेशी खेलाडी सूचीमा रहेका अर्का अलराउन्डर हुन् । उनीबाट बलिङमा अनुशासित प्रदर्शन र आवश्यक समयमा ब्याटिङबाट योगदानको अपेक्षा गर्न सकिन्छ । टी–२० क्रिकेटमा तल्लो क्रमबाट आउने रनको पनि ठूलो महत्त्व हुन्छ । सुरुआती तथा मध्यक्रमका ब्याटरले राम्रो सुरुआत गरे पनि अन्तिम पाँच ओभरमा पर्याप्त रन थप्न नसक्दा टोलीले अपेक्षाभन्दा कम योगफल बनाउन सक्छ । यस्तो अवस्थामा करुणारत्नेले उपयोगी रन थप्न सके पोखराको ब्याटिङ अझ प्रभावकारी हुन सक्छ । बलिङतर्फ पनि उनले विपक्षी ब्याटरलाई सहज रन बनाउन नदिने र साझेदारी तोड्ने प्रयास गर्नुपर्नेछ । विशेषगरी विपक्षी टोलीले आक्रामक ब्याटिङ गरिरहेको समयमा सही लाइन र लेन्थमा बलिङ गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । तर, करुणारत्नेको प्रभाव उनको वास्तविक भूमिका र खेलमा प्राप्त अवसरमा निर्भर रहनेछ । टोली व्यवस्थापनले उनलाई कुन चरणमा ब्याटिङ वा बलिङमा प्रयोग गर्छ भन्ने निर्णयले पनि उनको प्रदर्शनमा प्रभाव पार्न सक्छ । श्रीलंकाका धनञ्जय लक्षण पनि पोखराको विदेशी खेलाडी सूचीमा रहेका अलराउन्डर हुन् । ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा विकल्प दिन सक्ने खेलाडी टोलीका लागि उपयोगी हुन्छन्, किनकि उनीहरूको उपस्थितिले खेलको परिस्थितिअनुसार रणनीति परिवर्तन गर्न सहज बनाउँछ । पोखराले सुरुआती विकेट गुमाएको अवस्थामा लक्षणले मध्यक्रम वा तल्लो क्रममा रन थप्ने अवसर पाउन सक्छन् । त्यस्तै, बलिङमा आवश्यकताअनुसार उनलाई प्रयोग गर्न सके कप्तानलाई थप विकल्प उपलब्ध हुनेछ । टी–२० मा एउटा खेलाडीले ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा सानो तर प्रभावकारी योगदान दिनु पनि नतिजाका लागि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ । त्यसैले लक्षणको भूमिका केवल व्यक्तिगत प्रदर्शनमा सीमित नभई समग्र टोलीको सन्तुलनसँग जोडिएको छ । तर, विदेशी खेलाडीको सूचीमा नाम हुनु र अन्तिम प्लेइङ–११ मा स्थान पाउनु फरक कुरा हुन् । त्यसैले खेलअघि सार्वजनिक हुने अन्तिम टोली तथा टसपछिको संयोजनले उनीहरूको वास्तविक भूमिकाबारे स्पष्ट पार्नेछ । पोखरा एभेन्जर्सको बलियो पक्ष पोखराको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण शक्ति भनेको ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा योगदान दिन सक्ने खेलाडीहरूको विकल्प हो । टी-२० क्रिकेटमा सातदेखि आठ खेलाडीबाट ब्याटिङको योगदान प्राप्त हुनु र आवश्यकताअनुसार बलिङका विभिन्न विकल्प प्रयोग गर्न सक्नु टोलीका लागि फाइदाजनक हुन्छ । कप्तान कुशल भुर्तेलबाट आक्रामक सुरुआतको अपेक्षा गर्न सकिन्छ । पावरप्लेमा उनले बललाई खाली ठाउँमा खेल्दै बाउन्ड्री निकाल्न र रन गति बढाउन सके पोखराले बलियो आधार बनाउन सक्छ । तर, आक्रामकतासँगै विकेट जोगाउनु पनि उत्तिकै आवश्यक हुनेछ । पोखराको सम्भावित चुनौती ब्याटिङमा निरन्तरता कायम राख्नु हो । टी–२० क्रिकेटमा सुरुआती ब्याटरले राम्रो सुरुआत गरे पनि त्यसलाई ठूलो योगफलमा बदल्न नसक्दा टोली समस्यामा पर्न सक्छ । त्यसैले पोखराले पहिलो केही ओभरमा आक्रामक खेलसँगै विकेटको संरक्षणमा पनि ध्यान दिनुपर्नेछ । सुदूरपश्चिम रोयल्स : अनुभव र सामूहिक प्रदर्शनको बलियो पक्ष सुदूरपश्चिम रोयल्स एनपीएलका अघिल्ला संस्करणमा उपाधि प्रतिस्पर्धामा पुगेको टोली हो । लगातार दुई सिजन उपविजेता बनेको टोली भएकाले उसले महत्त्वपूर्ण खेलमा दबाब व्यवस्थापन गर्ने अनुभव हासिल गरेको छ । त्यसैले पोखराका लागि सुदूरपश्चिमविरुद्धको खेल सहज हुने अपेक्षा गर्न सकिँदैन । सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरी ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा योगदान दिन सक्ने खेलाडी हुन् । उनको नेतृत्व, आक्रामक ब्याटिङ र खेलको अवस्था बुझेर निर्णय लिन सक्ने क्षमताले टोलीलाई बलियो बनाउँछ । पोखराले उनलाई लामो समय क्रिजमा टिक्न दिएमा सुदूरपश्चिमले ठूलो योगफल बनाउन वा लक्ष्य पछ्याउन सहजता पाउन सक्छ । त्यस्तै, स्कटल्यान्डका ब्रान्डन म्याकमुलन पनि ध्यान दिनुपर्ने खेलाडी हुन् । उनीबाट ब्याटिङमा रन र आवश्यकताअनुसार बलिङमा योगदानको अपेक्षा गर्न सकिन्छ । पोखराले उनलाई सुरुदेखि नै दबाबमा राख्न सके सुदूरपश्चिमको रन गति नियन्त्रण गर्न मद्दत पुग्न सक्छ । न्युजिल्यान्डका स्कट कुगेलेइन सुदूरपश्चिमका लागि अर्को महत्त्वपूर्ण नाम हुन् । उनको बलिङ सामना गर्दा पोखराका ब्याटरले हतारमा सट खेल्नुभन्दा परिस्थितिअनुसार रन बनाउने रणनीति अपनाउनुपर्नेछ । बलको लम्बाइ र गति बुझेर खेल्न सके पोखराले विकेट जोगाउँदै रन गति कायम राख्न सक्छ । सुदूरपश्चिमको शक्ति व्यक्तिगत स्टार खेलाडीमा मात्र सीमित छैन । स्थापित टोलीका रूपमा उसले ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङमा सामूहिक प्रदर्शन गर्न सक्ने सम्भावना पनि राख्छ। पोखराले खेल जित्न यी सबै विभागमा प्रतिस्पर्धात्मक प्रदर्शन गर्नुपर्नेछ । बलियो टोलीसँग खेल्दा उसको प्रतिष्ठालाई हेरेर दबाबमा पर्नुभन्दा खेलको परिस्थितिअनुसार रणनीति अपनाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । पोखराले सुदूरपश्चिमका प्रमुख ब्याटरलाई छिटो आउट गर्न सके मध्यक्रममा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ । त्यस्तै, सुदूरपश्चिमले बलिङ गर्दा पोखराका ब्याटरले सुरुआती ओभरमा अनावश्यक जोखिम कम गर्दै साझेदारी बनाउन सके विपक्षीको योजनालाई कमजोर पार्न सक्छन् । पावरप्लेमा विकेट जोगाएर रन गति कायम राख्नु र मध्य ओभरमा स्पिन तथा अन्य बलिङ विकल्पविरुद्ध खाली ठाउँ खोजेर रन बनाउनु पोखराका लागि उपयोगी रणनीति हुन सक्छ । हेड-टु-हेड : पोखरालाई इतिहास बदल्ने अवसर पोखरा एभेन्जर्स र सुदूरपश्चिम रोयल्सबीचको विगतका खेलले पनि आजको भिडन्तलाई थप रोचक बनाएको छ । उपलब्ध अघिल्ला भेटका विवरणअनुसार सुदूरपश्चिमले पोखराविरुद्ध राम्रो नतिजा निकालेको छ । एनपीएल पहिलो सिजनमा सुदूरपश्चिम पाँच रनले विजयी भएको थियो । त्यस्तै, दोस्रो सिजनमा सुदूरपश्चिमले १८ रनको जित निकालेको थियो । यी नतिजाले पोखराले सुदूरपश्चिमलाई हराउन अझै चुनौती सामना गरिरहेको देखाउँछन् । तर, विगतको नतिजा नै आजको खेलको परिणाम होइन । प्रत्येक खेलमा पिच, खेलाडीको लय, टस, मौसम र रणनीतिले फरक प्रभाव पार्न सक्छ । पोखराले पुराना गल्तीबाट पाठ सिकेर योजनाबद्ध प्रदर्शन गर्न सके यसपटक नतिजा उल्ट्याउने अवसर छ । सुदूरपश्चिमका लागि भने अघिल्ला वर्षको जितले आत्मविश्वास बढाउन सक्छ । तर त्यही आत्मविश्वासलाई अत्यधिक सहजतामा बदलिन नदिनु पनि आवश्यक हुन्छ । टी-२० क्रिकेटमा केही ओभरको खराब प्रदर्शनले बलियो टोलीलाई पनि कठिन अवस्थामा पु¥याउन सक्छ ।
उपसचिव सरुवामा नयाँ मापदण्ड
काठमाडौं । लामो समयदेखि रोकिएको लेखा उपसचिवहरूको सरुवा प्रक्रिया अघि बढाउन महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले नयाँ मापदण्ड ल्याएको छ । नयाँ मापदण्डले काठमाडौं उपत्यकामा लामो समयदेखि कार्यरत कर्मचारीलाई बाहिर पठाउन प्राथमिकता दिने व्यवस्था गरे पनि सडक विभाग, स्वास्थ्य सेवा विभाग र आयोजनाजस्ता आकर्षक मानिने कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीको व्यवस्थापनलाई लिएर प्रश्न उठेको छ । महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले ‘नेपाल प्रशासन सेवा, लेखा समूहको जनशक्ति व्यवस्थापन मापदण्ड, २०८३’ तयार पार्दै सरुवाको तयारी थालेको हो। अघिल्लो मापदण्डमा कार्यालयहरूलाई क, ख, ग र घ वर्गमा विभाजन गरी आकर्षक मानिएका निकायमा कार्यरत कर्मचारीलाई अन्यत्र पठाउने व्यवस्था थियो । तर, नयाँ मापदण्डमा उक्त वर्गीकरण हटाइएको छ। यससँगै लामो समयदेखि आकर्षक कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीलाई अन्य प्रकृतिका कार्यालयमा पठाउने व्यवस्था कसरी कार्यान्वयन हुन्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ। वर्गीकरण हटाइएकै आधारमा कर्मचारीले त्यस्तै प्रकृतिका कार्यालयमा निरन्तरता पाउँछन् भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नसकिए पनि नयाँ मापदण्डअनुसार हुने सरुवाले यसको वास्तविक प्रभाव देखाउनेछ। नयाँ मापदण्डअनुसार काठमाडौं उपत्यकाका जिल्लासहित विभिन्न जिल्लास्थित कार्यालयमा लगातार तीन कार्यकाल वा सोभन्दा बढी अवधिसम्म सेवा गरेका कर्मचारीलाई साविकमा कार्यरत जिल्लाभन्दा फरक जिल्लाका कार्यालयमा सरुवा गर्न प्राथमिकता दिइनेछ। यस व्यवस्थामा काठमाडौं उपत्यकाबाहेक झापा, मोरङ, सुनसरी, धनुषा, पर्सा, काभ्रेपलाञ्चोक, मकवानपुर, चितवन, कास्की, रूपन्देही, बाँके, दाङ, सुर्खेत, कैलाली र कञ्चनपुरका कार्यालयसमेत समेटिएका छन्। यी जिल्लामा लामो समयदेखि कार्यरत कर्मचारीलाई कार्यस्थल परिवर्तन गर्ने आधार मापदण्डले तय गरेको छ। महालेखा नियन्त्रक कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीलाई केही राहत पुग्ने गरी मापदण्ड बनाइएको बताइएको छ। तर, त्यसको प्रकृति र सरुवामा पर्ने प्रभावबारे विस्तृत विवरण स्पष्ट भइसकेको छैन । महालेखा नियन्त्रक रिक्त हुँदा रोकिएको थियो सरुवा शोभाकान्त पौडेल मधेश प्रदेशमा सरुवा भएपछि केही महिनासम्म महालेखा नियन्त्रकको पद रिक्त रहेको थियो। नेतृत्व रिक्त हुँदा लेखा उपसचिवहरूको सरुवा प्रक्रिया पनि रोकिएको थियो। बैकुण्ठप्रसाद अर्याल महालेखा नियन्त्रक र गोकुल बाँस्तोला प्रशासन हेर्ने सहमहालेखा नियन्त्रकका रूपमा आएपछि नयाँ मापदण्ड तयार गरी सरुवा प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरिएको हो। नयाँ मापदण्डले लामो समय एउटै जिल्लामा कार्यरत कर्मचारीको कार्यस्थल परिवर्तनलाई प्राथमिकता दिए पनि कार्यालयको प्रकृतिअनुसार कर्मचारी व्यवस्थापन गर्ने पुरानो वर्गीकरण हटाएको छ। त्यसैले सरुवामा कार्यावधि, कार्यरत जिल्ला र कार्यालयको प्रकृतिलाई कसरी सन्तुलन गरिन्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण बनेको छ। अब महालेखा नियन्त्रक कार्यालयले सार्वजनिक गर्ने सरुवा सूचीले नयाँ मापदण्डको वास्तविक कार्यान्वयन देखाउनेछ। लामो समय उपत्यकामा बसेका कर्मचारी बाहिरिने व्यवस्था व्यवहारमा लागू हुन्छ वा आकर्षक कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीले निरन्तरता पाउँछन् भन्ने प्रश्नको जवाफ सरुवा निर्णयपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ।
डलर, युरो र पाउण्डसहित प्रमुख विदेशी मुद्राको भाउ घट्यो
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बुधबारका लागि निर्धारण गरेको विदेशी मुद्राको विनिमयदरअनुसार अमेरिकी डलर, युरोपियन युरो र पाउण्ड स्टर्लिङसहित प्रमुख विदेशी मुद्राको भाउ घटेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार आज अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५१ रुपैयाँ ८९ पैसा र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ४९ पैसा कायम भएको छ । मंगलबार अमेरिकी डलरको खरिददर १५२ रुपैयाँ र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ६० पैसा थियो । त्यस्तै, आज युरोपियन युरो एकको खरिददर १६९ रुपैयाँ २१ पैसा र बिक्रीदर १६९ रुपैयाँ ८८ पैसा कायम भएको छ । अघिल्लो दिन युरोको खरिददर १७० रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्रीदर १७० रुपैयाँ ९९ पैसा थियो । आज पाउण्ड स्टर्लिङ एकको खरिददर २०२ रुपैयाँ २४ पैसा र बिक्रीदर २०३ रुपैयाँ ४ पैसा निर्धारण गरिएको छ । मंगलबार यसको खरिददर २०२ रुपैयाँ ८५ पैसा र बिक्रीदर २०३ रुपैयाँ ६५ पैसा थियो । राष्ट्र बैंकका अनुसार आज स्वीस फ्र्यांक एकको खरिददर १८३ रुपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर १८४ रुपैयाँ ७ पैसा कायम भएको छ । मंगलबार स्वीस फ्र्यांकको खरिददर १८४ रुपैयाँ ३ पैसा र बिक्रीदर १८४ रुपैयाँ ७६ पैसा थियो । त्यसैगरी, आज अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर १०६ रुपैयाँ ७१ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ १३ पैसा छ । मंगलबार यसको खरिददर १०६ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ ४० पैसा थियो । क्यानेडियन डलर एकको खरिददर आज १०८ रुपैयाँ ३५ पैसा र बिक्रीदर १०८ रुपैयाँ ७७ पैसा कायम भएको छ । अघिल्लो दिन यसको खरिददर १०८ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर १०८ रुपैयाँ ८८ पैसा थियो । सिंगापुर डलर एकको खरिददर आज ११८ रुपैयाँ ५० पैसा र बिक्रीदर ११८ रुपैयाँ ९७ पैसा निर्धारण गरिएको छ । मंगलबार सिंगापुर डलरको खरिददर ११८ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्रीदर ११९ रुपैयाँ २३ पैसा थियो । राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्राको विनिमयदर आवश्यकताअनुसार जुनसुकै समयमा संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकहरूले तोक्ने विनिमयदर फरक हुन सक्ने भएकाले अद्यावधिक दर सम्बन्धित बैंकबाट लिन सकिनेछ ।
