अर्थमन्त्री र गभर्नरमध्ये को बढी धनाड्य ?
काठमाडौं । अर्थशास्त्र र नीति निर्माणको एउटै बौद्धिक वृत्तबाट उदाएका डा. स्वर्णिम वाग्ले र डा. विश्वनाथ पौडेल देशका दुई प्रमुख आर्थिक शक्तिकेन्द्र- अर्थ मन्त्रालय र नेपाल राष्ट्र बैंकको नेतृत्वमा छन् । विगतमा नीतिगत बहस, अनुसन्धान र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँगको अनुभव साटेका यी दुई व्यक्ति अहिले देशको अर्थतन्त्र सम्हाल्दैछन् । विगतमा एउटै पृष्ठभूमिबाट उदाएका अर्थमन्त्री डा. वाग्ले र गभर्नर डा. पौडेलले आफ्नो सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरिसकेका छन् । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको सम्पत्ति विवरणअनुसार वाग्लेसँग ललितपुरको सानेपामा २ करोड रुपैयाँ बराबरको १ हजार २८४ वर्गफिटको अपार्टमेन्ट, भैँसेपाटीमा ४ आना ३ पैसा क्षेत्रफलमा बनेको ५ करोड रुपैयाँ बराबरको घर, काभ्रेको धुलिखेलमा ९ आनामा बनेको ३ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको अपार्टमेन्ट तथा तनहुँको बन्दीपुरमा ३ आना ३ पैसा क्षेत्रफलमा बनेको ३ करोड रुपैयाँ बराबरको घर रहेको छ। यी सम्पत्तिहरू अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारी, निजी निवास बिक्री, बैंक ऋण तथा व्यक्तिगत सापटीमार्फत आर्जन गरिएको उल्लेख छ । उनका परिवारका सदस्य जीवनराज वाग्लेको नाममा काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका–३ मा ३ रोपनी जग्गा (२० लाख रुपैयाँ), गोरखाको शहिद लखन नगरपालिका–८ मा ३ रोपनी जग्गा तथा चितवनको रत्ननगरमा ५ कठ्ठा (८० लाख रुपैयाँ बराबर) जग्गा रहेको छ । यस्तै, वाग्लेको नाममा गोरखा नगरपालिकामा ५ रोपनी (५ लाख रुपैयाँ बराबर) र तनहुँको भानु नगरपालिका–१० मा ६ रोपनी (८ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबर) जग्गा रहेको छ । उक्त जग्गा पिताको रोजगारी तथा बचत, पैत्रिक सम्पत्ति, श्रीमतीको आय र अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारीबाट प्राप्त भएको उल्लेख गरिएको छ । साथै, अर्थमन्त्री डा. वाग्लेसँग ४५ तोला सुन रहेको छ, जुन पारिवारिक तथा रोजगारीबाट प्राप्त भएको जनाइएको छ । बैंक मौज्दाततर्फ, उनको हिमालयन बैंक, सानिमा बैंक र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकमा गरी कुल १ करोड ९० लाख रुपैयाँ नगद रहेको छ। यो रकम आफू र श्रीमतीको आय तथा सापटीबाट आर्जन गरिएको उल्लेख छ । सेयर लगानीतर्फ, सानिमा मिडल तमोर हाइड्रोमा ७१ हजार ९३ कित्ता सेयर रहेको छ भने साङ्ग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकमा २५ हजार कित्ता संस्थापक सेयर रहेको छ । साथै नेशनल फण्ड म्यानेजमेन्टमा ९० लाख, ठूलो खोलामा ६० लाख र अपर म्यादी खोला हाइड्रोमा ३ करोड रुपैयाँ बराबरको लगानी रहेको जनाइएको छ । मन्त्री वाग्लेको विभिन्न बैंकमा ऋण लिएका छन् । उनले राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकबाट ३८ लाख रुपैयाँ ऋण लिई २०७० मा तिरेका छन् भने स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकबाट २०७३ मा लिएको ७५ लाख रुपैयाँ ऋण २०७९ मा तिरेका छन् । यस्तै, ग्लोबल आइएमई बैंकबाट २०८२ फागुन १२ गते १ करोड ५ लाख रुपैयाँ ऋण लिएको उल्लेख छ । साथै २ करोड ५० लाख रुपैयाँ व्यक्तिगत सापटी लिएको र उक्त सापटी २०८४ सम्म हाइड्रो सेयर तथा अन्य सम्पत्ति बिक्री गरेर तिर्ने योजना रहेको जनाइएको छ । वाग्लेसँग ९४ लाख रुपैयाँ मूल्य बराबरको सुवारु एक्सभी कार रहेको छ, जुन वि.सं. २०७९ मा अन्तर्राष्ट्रिय रोजगारी तथा आईआईडीएस संस्थाको सहयोगमा खरिद गरिएको उल्लेख छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलको सम्पत्ति विवरण अनुसार श्रीमती प्रतिभा शर्माको नाममा ललितपुरमा २ हजार ७९५ वर्गफिट र नवलपरासीको गैँडाकोटमा २ हजार ५ सय वर्गफिट क्षेत्रफलमा बनेका घर रहेका छन् । उक्त घरहरू पैतृक तथा स्वआर्जनबाट निर्माण गरिएको उल्लेख छ । यद्यपि, जेनजी आन्दोलनका क्रममा ललितपुरस्थित घर जलेर नष्ट भएको जनाइएको छ । यस्तै, शर्माको नाममा ललितपुरको सैँबुमा १ करोड ५५ लाख रुपैयाँ र नवलपरासीको गैँडाकोटमा ६० लाख रुपैयाँ बराबरको जग्गा रहेको छ । गभर्नर पौडेलसँग ४५ तोला सुन र १५ लाख रुपैयाँ बराबरको हिरा रहेको विवरणमा उल्लेख गरिएको छ । बैंक मौज्दाततर्फ, पौडेल दम्पतीको नाममा संयुक्त रूपमा ६ वटा बैंक खाता रहेका छन्, जसमध्ये २ वटा डलर खाता छन् । विवरणअनुसार पौडेलको नाममा सानिमा बैंकमा १३ लाख २३ हजार १९२ रुपैयाँ र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकमा २ लाख ५९ हजार ३४४ रुपैयाँ रहेको छ । साथै सानिमा बैंकको डलर खातामा ६६.७८ अमेरिकी डलर रहेको उल्लेख छ । त्यसैगरी, उनकी श्रीमती शर्माको नाममा सानिमा बैंकमा १२ हजार ५४७ रुपैयाँ, प्रभु बैंकमा ४ लाख ७३ हजार ८२२ रुपैयाँ तथा सानिमा बैंककै डलर खातामा ४ हजार ४४६.५८ अमेरिकी डलर रहेको छ । सेयर लगानीतर्फ, गभर्नर पौडेल विभिन्न ७ कम्पनीमा प्रवद्र्धक (संस्थापक) लगानीकर्ता रहेका छन् । सानिमा बैंकमा २ करोड ४४ लाख १७ हजार ६ सय रुपैयाँ बराबरको २ लाख ४४ हजार १७६ कित्ता, सानिमा हाइड्रोपावरमा ९२ लाख ५७ हजार ९ सय रुपैयाँ बराबरको ९२ हजार ५७९ कित्ता र सानिमा मिडल तमोर हाइड्रोमा १ करोड ८८ लाख रुपैयाँ बराबरको १ लाख ८८ हजार कित्ता सेयर रहेको छ । यसैगरी, ग्लोबेको प्रालिमा ९३ लाख ४१ हजार रुपैयाँ बराबरको १ लाख ८६ हजार ८३४ कित्ता, संयुक्त ऊर्जा हाइड्रोपावरमा ५ करोड रुपैयाँ बराबरको ५ लाख कित्ता, चितवन इनर्जीमा २ करोड ५० लाख रुपैयाँ बराबरको २ लाख ५० हजार कित्ता तथा ग्लोबेको प्रालिमै श्रीमती प्रतिभा शर्माको नाममा ३७ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको ७५ हजार कित्ता सेयर रहेको छ । उक्त लगानी पैतृक सम्पत्ति र स्वआर्जनबाट गरिएको उल्लेख छ । यस्तै, शर्माको नाममा २०७७ मा ४४ लाख रुपैयाँ बराबरको क्गशगपष् अबच खरिद गरिएको उल्लेख छ, जुन पुरानो गाडी बिक्री तथा स्वआर्जनबाट गरिएको जनाइएको छ ।
५ करोडमा बन्दै ‘पोखरा घर’, पर्यटन सूचना केन्द्रदेखि आर्ट ग्यालरीसम्म एउटै भवनमा
गण्डकी । पर्यटकीय राजधानी पोखरालाई चिनाउने ‘पोखरा घर’ निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ । पोखरा महानगरपालिका–९ पृथ्वीचोकमा निर्माणाधीन उक्त भवनको भौतिक प्रगति ९५ प्रतिशत पुगेको पोखरा महानगरपालिकाले जनाएको छ । महानगरको भवन तथा अन्य पूर्वाधार शाखाका प्रमुख इन्जिनियर लक्ष्मीप्रसाद गौतमले इलेक्ट्रिकलतर्फको मात्र काम बाँकी रहेको बताए । दुई वर्षअघि निर्माण थालिएको ‘पोखरा घर’ छिट्टै सञ्चालनमा ल्याउने तयारी छ । भूमिगत पार्किङसहितको उक्त भवनमा कोसेली घर, एकीकृत सूचना केन्द्र, पुस्तकालय, आर्ट ग्यालरीलगायत रहने जनाइएको छ । 'पहिलो तलामा कोसेली घर सञ्चालनका लागि ठेक्का आह्वानसमेत भइसकेको छ', इन्जिनियर गौतमले भने, 'पोखराको स्थानीय उत्पादन र सामग्री कोसेली घरमा रहनेछन् ।' पहिलो तलामै एकीकृत सूचना केन्द्रसमेत रहनेछ । जहाँ पोखराको पर्यटनसँग सम्बन्धित समग्र क्षेत्रका सूचना उपलब्ध हुने जनाइएको छ । दोस्रो तलामा सार्वजनिक पुस्तकालय रहनेछ । यसअघि महेन्द्रपुलमा रहेको पोखरा सार्वजनिक पुस्तकालय अबदेखि ‘पोखरा घर’बाट सञ्चालन हुने भएको हो । तेस्रो तलामा आर्ट ग्यालरी रहनेछ । सोभन्दा माथि घण्टा घर रहने इन्जिनियर गौतमले जानकारी दिए । ‘पोखरा घर’ पर्यटकका लागि गन्तव्यस्थल बन्ने विश्वास लिइएको छ । पाँच करोड एक लाख ४६ हजार रुपैयाँ लागतमा बनेको यस अपाङ्गमैत्री भवनमा लिफ्टकोसमेत सुविधा रहने जनाइएको छ । ‘पोखरा घर’लाई परम्परागत वास्तुकलासहित आधुनिक प्रविधि र सामग्रीको प्रयोग गरेर निर्माण गरिएको छ । यसअघि महेन्द्रपुलमा रहेको आर्ट ग्यालरी पनि अबदेखि ‘पोखरा घर’बाट सञ्चालन हुने महानगरले जनाएको छ ।
६ कम्पनीको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढे, ८ अर्बको कारोबार
काठमाडौं । सोमबार सेयर बजार समान्य अंकले घटेको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज नेप्से परिसूचक ४ अंकले घटेर २८३३ बिन्दुमा झरेको हो । नेप्सेका अनुसार १०५ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा १५३ कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । १२ कम्पनीको मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन आएको छैन । सोमबार ३४२ कम्पनीको २ करोड कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ८ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार नेसनल हाइड्रो पावर कम्पनीको भएको छ । नेसनलको ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । साथै रिडि पावरको ४९ करोड, रिलाइन्स स्पिीनिङको ४५ करोड, आँखु खोलाको ३८ करोड र एसवाई प्यानलको ३२ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । सोमबारको कारोबारमा ६ कम्पनीको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढेर सकारात्मक सर्किट लागेको छ । सुपर खुदी हाइड्रोपावर, सूर्यकुन्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिक, होटल फोरेस्ट इन, पाल्पा सिमेन्ट, रिडिज लाइन इनर्जी र सिखर पावर इनर्जीको सेयर मूल्यमा सकारात्मक सर्किट लागेको छ ।
डोनाल्ड ट्रम्पको धम्कीप्रति इरानी सेनाले दियो यस्तो प्रतिक्रिया
काठमाडौं । इरानको सेनाले अमेरिकाले उसका बन्दरगाहहरू रोक्ने प्रयास गरे जवाफी कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ । इरानले अमेरिकाका धम्कीहरू ‘अवैध’ भएको र यो ‘समुद्री डकैती’ जस्तै कार्य भएको बताएको छ । समाचार एजेन्सी आईआरआईबीमा जारी वक्तव्यमा इरानले युद्ध समाप्त भएपछि पनि होर्मुज स्ट्रेटमा आफ्नो नियन्त्रण कायम राख्ने जनाएको छ । इरानले स्पष्ट पारेको छ कि शत्रुसँग सम्बन्धित जहाजहरूलाई इरानी समुद्री सीमाबाट गुज्रने अधिकार छैन । खाडी देशहरूलाई चेतावनी दिँदै इरानी सेनाले भनेको छ, ‘क्षेत्रका बन्दरगाहहरूको सुरक्षा या त सबैका लागि हुनेछ या कसैका लागि पनि हुने छैन । यदि अमेरिकी सेनाले इरानी बन्दरगाहहरूलाई निशाना बनायो भने फारसको खाडी र ओमान सागरका कुनै पनि बन्दरगाह सुरक्षित रहने छैनन् ।’ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई धम्की दिँदै अब अमेरिका होर्मुज स्ट्रेटबाट गुज्रने जहाजहरूको नाकाबन्दी गर्ने बताएका थिए । शनिबार अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सको नेतृत्वमा एउटा कूटनीतिक टोलीले इरानसँग अमेरिकाको युद्ध अन्त्य गर्न सम्झौता गर्ने प्रयास गरेपनि असफल भयो । त्यसपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्णय आइतबार बिहान ट्रुथ सोशलमा गरिएका शृंखलाबद्ध पोस्टमार्फत सार्वजनिक भयो । उनले लेखेका छन् कि अमेरिका इरानमाथि ‘नेभी ब्लकेड’ गर्नेछ । उनले लेखेका छन्, ‘जो कोहीले होर्मुज स्ट्रेटमा गैरकानुनी टोल तिर्छ, उसलाई खुला समुद्रमा सुरक्षित मार्ग प्राप्त हुने छैन । उनले यो पनि बताएका छन् कि अमेरिका आफ्ना सहयोगी देशहरूको जहाजको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न होर्मुज स्ट्रेटबाट बारूदी सुरङ हटाउने कार्य जारी राख्नेछ । साथै उनले अमेरिकी सेना उचित समयमा इरानविरुद्ध आक्रमण पुनः सुरु गर्न तयार रहेको पनि बताए ।
मधेशमा सबैभन्दा बढी घरजग्गा कारोबार, कर्जा ७२ प्रतिशतले बढ्यो
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आर्थिक वर्ष २०७९/८० लाई आधार वर्ष मानेर रियल-स्टेट कारोबारसम्बन्धी तथ्याङ्क प्रकाशन सुरु गरेको छ। अब भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभाग, आन्तरिक राजस्व विभाग तथा राष्ट्र बैंकले संकलन गर्ने तथ्याङ्कका आधारमा यस्तो विवरण त्रैमासिक रूपमा सार्वजनिक गरिने भएको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार रियल-स्टेट कारोबारको प्रवृत्ति विश्लेषण लिखत पारित अन्तर्गत राजीनामा कारोबारको आधारमा गरिएको हो । कारोबार संख्या, मूल्य, जग्गाको क्षेत्रफल, राजस्व संकलन तथा बैंक कर्जाको प्रवाहलाई आधार मानेर विश्लेषण गरिएको जनाइएको छ । तथ्याङ्कलाई राष्ट्रियस्तरका साथै प्रादेशिक, महानगरपालिका तथा उप-महानगरपालिका स्तरसम्म विभाजन गरी अध्ययन गरिएको छ । साथै, जग्गाको क्षेत्रफललाई विभिन्न वर्गमा विभाजन गरेर कारोबार संख्या र रकम प्रस्तुत गरिएको छ। त्रैमासिक विवरणअनुसार घरजग्गा कारोबारमा मौसमी प्रवृत्ति देखिएको छ । पहिलो त्रैमासमा कारोबार न्यून रहने र तेस्रो तथा चौथो त्रैमासमा उच्च हुने प्रवृत्ति देखिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । प्रदेशगत रूपमा कारोबार संख्याका आधारमा मधेश प्रदेश अग्रस्थानमा रहेको छ भने त्यसपछि लुम्बिनी र कोशी प्रदेश छन्। कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा भने कारोबार सबैभन्दा कम रहेको देखिएको छ । जग्गाको क्षेत्रफलका आधारमा पनि मधेश प्रदेशकै हिस्सा उच्च रहेको छ । अन्य प्रदेशमा २.५ देखि १० आना क्षेत्रफलका प्लटहरू बढी कारोबार हुने गरेका छन् भने मधेश प्रदेशमा २० आनाभन्दा माथिका प्लटहरूमा बढी कारोबार हुने गरेको तथ्याङ्कले देखाएको छ । घोषित मूल्य (थैली रकम) का आधारमा भने बागमती प्रदेश अग्रस्थानमा रहेको छ । महानगर तथा उप-महानगर क्षेत्रमा ५ देखि १० आना क्षेत्रफलका प्लटहरू सबैभन्दा बढी कारोबार हुने गरेको देखिएको छ। यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७७/७८ देखि २०८१/८२ सम्म घरजग्गा कर्जा ७२.४१ प्रतिशत र आवासीय कर्जा ६१.५५ प्रतिशतले वृद्धि भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। घरजग्गा क्षेत्रबाट प्राप्त सरकारी राजस्व आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को पहिलो त्रैमासमा २३.७ अर्ब रुपैयाँ पुगेको थियो । त्यसपछि घट्दै २०७९/८० को पहिलो त्रैमासमा ८.२ अर्ब रुपैयाँमा झरे पनि पछिल्लो अवधिमा सुधार भई २०८१/८२ मा करिब १५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। राष्ट्र बैंकले यस्तो तथ्याङ्क प्रकाशनले रियल-स्टेट क्षेत्रको गतिविधि आकलन गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ । साथै, यही आधारमा घरजग्गा मूल्य सूचकाङ्क निर्माण तथा प्रकाशन गर्ने दोस्रो चरणको तयारीसमेत भइरहेको जनाएको छ।
सानिमा बैंकद्वारा बससेवा क्यासब्याक अभियान पुनः सञ्चालन
काठमाडौं । सानिमा बैंकले डिजिटल कारोबार प्रवद्र्धनमा ग्राहकहरूबाट प्राप्त सकारात्मक प्रतिक्रिया तथा सफलतालाई मध्यनजर गर्दै बससेवा क्यासब्याक अभियान पुनः सञ्चालन गरेको छ । यस अभियान अन्तर्गत सानिमा बैंकका डेबिट वा क्रेडिट कार्ड प्रयोग गरी बससेवा मार्फत बस टिकट खरिद गर्ने ग्राहकहरूले आकर्षक क्यासब्याक सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछन् । नेपालभित्र यात्रा गर्दा १५ प्रतिशत वा अधिकतम २०० रुपैयाँसम्म तथा भारत यात्रा गर्दा १५ प्रतिशत वा अधिकतम ४०० रुपैयाँसम्मको क्यासब्याक प्राप्त गर्न सकिनेछ । यो योजना २०८३ साल वैशाख १ गतेदेखि असोज ३१ गतेसम्म लागू हुनेछ । यस पहलमार्फत सानिमा बैंकले डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्दै ग्राहकहरूलाई यथोचित सुविधा प्रदान गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याएको छ । बैंकले नगदरहित अर्थतन्त्र निर्माणमा योगदान पुर्याउन विभिन्न क्यासब्याक योजना तथा छुटहरू उपलब्ध गराउँदै आएको छ । बससेवा अभियानका अतिरिक्त, सानिमा बैंकका डेबिट र क्रेडिट कार्ड तथा मोबाइल बैंकिङ प्रयोगकर्ताहरूले विभिन्न अस्पताल, होटल, रेस्टुरेन्ट तथा अन्य व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूमा आकर्षक छुटहरू प्राप्त गर्न सक्नेछन्।् विस्तृत विवरण बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध छ । सानिमा बैंकले हाल देशका सातै प्रदेशमा १३४ शाखा कार्यालय तथा १२७ एटीएममार्फत सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।
महामन्त्रीद्वय भन्छन्- क्रियाशील सदस्यता खारेज गरिएको छैन
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्रीद्वय प्रदीप पौडेल र गुरुराज घिमिरेले पार्टीको क्रियाशील सदस्यता खारेज गर्ने नभई व्यवस्थित र अद्यावधिक गर्ने अभियान सुरु गरिएको स्पष्ट पारेका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत धारणा सार्वजनिक गर्दै उनीहरूले पछिल्लो समय ‘क्रियाशील सदस्यता खारेज हुँदैछ’ भन्ने भ्रम फैलिएको भन्दै त्यसलाई असत्य र भ्रामक प्रचारको संज्ञा दिए । पार्टीले सदस्यता प्रणालीलाई सुदृढ, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन अद्यावधिक प्रक्रिया अघि बढाएको उनीहरूको भनाइ छ । महामन्त्रीद्वयले यस अभियानले संगठनलाई तल्लो तहसम्म मजबुत बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार नवीकरण प्रक्रियाले पार्टीभित्र अनुशासन, उत्तरदायित्व र एकता थप सुदृढ हुनेछ । विगतका अनुभवबाट सिक्दै यसपटक सदस्यता व्यवस्थापनमा प्रविधिको प्रयोग र प्रक्रियागत सुधार गरिएको पनि उनीहरूले बताएका छन् । महामन्त्रीद्वयले सम्पूर्ण क्रियाशील सदस्यहरूलाई समयमै सदस्यता अद्यावधिक गर्न तथा नयाँ सदस्यहरूलाई पार्टीमा आबद्ध हुन आह्वान गर्दै संगठन सुदृढीकरणमा सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरेका छन् । कांग्रेसले आह्वान गर्यो केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठक कांग्रेसको सदस्यता अभियान : सबैले वडामा पुग्नैपर्ने, डिजिटल कार्ड बनाउनैपर्ने
अधिकाशं सेवालाई निःशुल्क गरिएपछि बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल आर्थिक समस्यामा
चितवन । बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताललाई आर्थिक समस्या परेको छ । धेरैजसो सेवा निःशुल्कसँगै सेवा विस्तार गरेको सरकारी अस्पतालमा आर्थिक समस्या परेको हो । आर्थिक अभावका कारण निवृत्त भएका कर्मचारीले उपदान पाउन सकेका छैनन् । अस्पतालले निःशुल्क शय्या, बिरामीलाई निःशुल्क खानाको व्यवस्था गरेको छ भने शय्या अभाव हुँदै गएपछि विस्तार गरेको छ । देशको क्यान्सर उपचारको केन्द्र रहेको यस अस्पतालमा सरकारी निकायहरूबाट भुक्तानी पाउन नसक्दा आर्थिक समस्या परेको हो । अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. शिवजी पौडेलका अनुसार सरकारका विभिन्न निकायबाट अस्पताललाई ४१ करोड ६७ लाख ५० हजार रुपैयाँ भुक्तानी हुन बाँकी छ । यसमध्ये सबैभन्दा बढी स्वास्थ्य बिमा बोर्डबाट २५ करोड ८८ लाख रुपैयाँ, सङ्घीय सरकारको विपन्न उपचारबापत १२ करोड ६७ लाख रुपैयाँ, विपन्नअन्तर्गत बागमती प्रदेशको ६२ लाख २५ हजार रुपैयाँ, लुम्बिनी प्रदेशको ९९ लाख १८ हजार र गण्डकी प्रदेशको १५ लाख नौ हजार रुपैयाँ भुक्तानी पाउन बाँकी छ । भुक्तानी नपाउँदा अस्पतालले तिर्नुपर्ने दायित्व पनि बाँकी रहेको छ । कार्यकारी निर्देशक डा पौडेलका अनुसार स्पतालले तलब भत्ता, कर्मचारी सञ्चयकोष, नागरिक लगानी कोषसहित नियमित मर्मतसम्हारलगायत विभिन्न निकायलाई भुक्तान गर्नुपर्ने १९ करोड १७ लाख १५ हजार रुपैयाँ बाँकी छ । यसबाहेक फार्मेसीमा औषधि खरिद गरेको नौ करोड ७७ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गर्न बाँकी छ । चालु आर्थिक वर्षमा निवृत्त भएका १८ जना कर्मचारीको चार करोड ५७ लाख रुपैयाँ उपदान रकम अस्पतालले भुक्तानी गर्न सकेको छैन । अस्पतालको मौज्दात खातामा आठ करोड २८ लाख रुपैयाँ रहेको छ । जुन रकम तलब र कर्मचारीको तीन महिनाको पठाउन बाँकी नागरिक लगानी कोष र कर्मचारी सञ्चय कोषमा पठाउँदा सकिने अवस्था छ । बाँकी भुक्तानी गर्न नसक्दा नियमित अस्पताल सञ्चालनमा कठिनाइ भएको उनले बताए । उपकरणको नियमित मर्मतसम्हार, अत्यावश्यक खरिद, औषधि खरिद जस्ता कामलाई नियमितता दिन अप्ठ्यारो भएको उनले बताए । अस्पतालमा मासिक तलब भत्ता मात्रै पाँच करोड रुपैयाँ हाराहारी हुने गर्दछ । यहाँ ९५ चिकित्सकसहित ७१३ जना कर्मचारी कार्यरत रहेका छन् । अस्पताल सञ्चालनका लागि सरकारले कर कोषबाट चालु आवमा २४ करोड १७ लाख रुपैयाँ आठ हजार बजेट दिएको थियो । अस्पतालमा कार्यकार चिकित्सक कर्मचारीका लागि तलब भत्तामा मात्रै वार्षिक ६० करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च हुन्छ । अन्य अस्पतालकै आम्दानीबाट चल्ने गरेको छ । भौतिक पूर्वाधार र ठूला उपकरण खरिदका लागि सरकारले छुट्टै विभिन्न शीर्षकमा बजेट विनियोजन गर्ने गर्दछ । अस्पतालले हरेक वर्ष सेवासुविधा विस्तारसँगै आम्दानी बढाउँदै लगेको छ । पौडेलका अनुसार तीन वर्षअघि वार्षिक ४८ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको अस्पतालले आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ५८ करोड रुपैयाँ र गत आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा ७४ करोड ९६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । बिरामीको सङ्ख्या बढेसँगै आम्दानी बढेको हो । आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा एक लाख ६६ हजार २००, २०८०/८१ मा एक लाख ८८ हजार ५१४ र गत आर्थिक वर्षमा दुई लाख नौ हजार ५९४ बिरामीले सेवा लिएका छन् । जसमध्ये आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा चार हजार ९७ जनाको शल्यक्रिया गरिएको छ । आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा चार हजार १६५ र गत आर्थिक वर्षमा ६ हजार बढी शल्यक्रिया भएका छन् । अस्पतालमा अत्यावश्यक मानिएको सिटी गरिएको सङ्ख्या हरेक वर्ष बढ्दै गएको छ । गत आर्थिक वर्षमा १३ हजार ४७९ जनाले सिटी गरेका छन् । यो सङ्ख्या २०८०/८१ मा १२ हजार ३९० र २०७९/८० मा १० हजार ९२० रहेको थियो । गत वर्षदेखि सुरु गरिएको मेमोग्राम ९५१ जनाले सेवा लिएका छन् । अस्पतालमा दैनिक एक हजार दुई सय हाराहारी बिरामी सेवा लिन आउने गर्दछन् । क्यान्सर बिरामीका लागि दिईने डे केयर सेवामा १३ शय्या थप गरिएको छ । यससँगै तीन वर्षअघि २० हजार ३५४ जनाले एक वर्षमा यो सेवा लिएकोमा गत आर्थिक वर्षमा २९ हजार ४२१ जनाले सेवा लिएका छन् । कार्यकारी निर्देशक पौडेल आफ्नो तेस्रो वर्ष कार्यकाल सकिनै लाग्दा न्यून बजेट र साधनस्रोतमा अधिकतम काम गर्न सफल भएको बताउँछन् । सेवा सुविधा विस्तार गरेसँगै आम्दानी बढेको भन्दै उनले सरकारी निकायबाट आउने भुक्तानी आएमा सञ्चालनमा सहजता हुने बताउँछन् । यही चैत १८ गते अस्पतालका अध्यक्ष डा विजय न्यौपानेको कार्यकाल सकिएपछि अध्यक्ष पद रिक्त छ । जसका कारण अस्पतालको आर्थिक कारोबारमा समस्या भएको छ । उनले सेवाग्राहीको चाहनाअनुसार पूर्ण रूपमा काम गर्न कठिन भए पनि विगतका वर्षको तुलनामा सेवामा निकै सुधार भएको दाबी गरे । रासस
