सेवा : सूचना-प्रविधि

जनकपुरधाम । एक जना अभियन्ताले मैथिली ‘टयुटर’ नामक एपको विकास गरी मैथिली भाषालाई विश्वव्यापी गरेका छन् । बन्दाबन्दीका अवधिमा अभियन्ता अभिनव झाले सो एपको विकास गरी मैथिली भाषालाई विश्वव्यापी बनाउन सफल भएका हुन् । अभियन्ता झा सप्तरी जिल्लाको राजविराज नगरपालिकाका हुन् । अस्टे«लियाको लाँ ट्रो विश्वविद्यालयबाट दूरसञ्चार र नेटवर्क इञ्जिनीयरिङमा एमई गरी भारतको एउटा कम्पनीमा कार्यरत रहेका उनी बन्दाबन्दीका कारण घरबाटै कार्य सम्पादनका क्रममा सो एपको विकास गरेका हुन् । मैथिली टयुटर नामक एपबाट मैथिली भाषा सजिलै सिक्नसक्ने विशेषता रहेको छ भने यसबाट मैथिली भाषीलगायत अन्य भाषीसमेत मैथिली भाषा सिक्न सकिनेछ । अभियन्ता झा भन्छन्, “आफू अस्टे«लियामा अध्ययन गरे पनि मैथिली भाषाप्रतिको अगाध आस्था र पारिवारिक सदस्य एवं समाजको सहयोग एप विकासका लागि उत्प्रेरित गरेको हो ।” एपमा मैथिली भाषाको ऐतिहासिकताबाट प्रारम्भ गरी पाँच अध्यायमा भाषा बोल्ने र सिक्ने सीप र अभ्यासको विकास गरिएको छ । अभियन्ताका आमा आरती झा अभिनव मैथिलीे भाषाको एप विकासले विश्वभरि पु¥याउनमा सफलता पाएकामा आफू गौरव महसुस गरिरहेको बताउँछन् । अडियो, भिडियो, ग्राफिक्स र एनीमेशनको सहयोगले १५ दिनमा विकास गरिएको यस एपलाई गुगल प्लेस्टोरबाट डाउनलोडगरी मैथिली भाषा सजिलै सिक्नसक्ने बताइएको छ । रासस

काठमाडौं । लकडाउन अघि दुई डलर ढुवानी शुल्क तिर्ने ल्यापटप तथा मोबाइल ब्यापारीहरु अहिले १२ डलरमा सामान ढुवानी गरिरहेका छन् । सरकारले चैत ११ गते लकडाउन गनु अघि नेपाली बजारमा व्यापारीहरुले सूचना प्रविधिको सामान प्रतिकेजी २ डलर तिर्नु पर्थ्यो तर अहिले भने प्रतिकेजी १२ डलर तिर्नु परेको व्यापारीहरुले गुनासो गरेका छन् । व्यापारीहरुका अनुसार अहिले चर्काे मूल्य तिरेर सामान ढुवानी भइहरेको छ । धेरै ब्यापारीहरुले नयाँ सामान आयात गर्नै नसकेर पूरानै सामान बिक्री गरिहेका छन् । कम्पयुटर एसोसियसन अफ नेपाल (क्यान)का अध्यक्ष नवराज कुँवरले लकडाउन अघि प्रतिकेजीको २ डलर तिर्नु पर्ने सामान अहिले १२ डलर तिर्नु परेको बताए । उनका अनुसार ढुवानी खर्च महँगो भएकै कारण बजारमा सामान अभाव देखिएको र मूल्य पनि बृद्धि भएको छ । विश्व महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको कारण उत्पन्न लकडाउन खुलेपछि बजारमा मोबाइल र ल्यापटप लगायत आईटीका सामानहरुको खरिद बिक्री बढे पनि सामानको भने अभाव देखिएको छ । ढुवानी शुल्क महँगो भएकै कारण ब्यापारीले सामान आयात गर्न नचाहेको उनले बताए । त्यसैले व्यापारीले पूरानै सामान बिक्री गरिरहेको बताए । सामान पूरानै भएपनि सामानको मूल्य भने चर्को तिर्नु पर्ने बाध्यता उपभोक्ताहरुलाई छ । अहिले कोरोना भाइरसको त्रासले घरभित्रै रहेका नागरिकहरुले अनलाइनबाट हुने कामलाई तीव्रता दिएसँगै यसको माग बढेको र त्यस अनुसारको आपुर्ति गर्न नसकेको व्यवसायीहरुले बताएका छन् । सामान अभावको फाइदा उठाउँदै व्यापारीहरुले चको मूल्यमा पूरानै सामान बिक्री गरिरहेका छन् । जसको प्रत्यक्ष मारमा उपभोक्ता अर्थात ग्राहकहरु पर्ने गरेका छन् । पहिले १ सय रुपैयाँ पर्ने सामानको मूल्य अहिले ढुवानी शुल्क बढेकै कारण दोब्बर भएको छ । अहिले अनलाइनबाट हुने विभिन्न कारोबार र अधिकांश स्कुल कलेजहरुले पनि ‘अनलाइन क्लास’ शुरू गरेपछि मोबाइल ल्यापटपको माग बढेको हो । अनलाइनमार्फत पढ्न ल्यापटप मोबाइलक अति आवश्यक हुन्छ । त्यस कारणले पनि अहिले बजारमा नयाँ ल्यापटप तथा मोबाइल खरिद गर्नेहरुको संख्या दिनानुदिन बढिरहेको हो । कुवँरका अनुसार अहिले बजारमा मोबाइल तथा ल्यापटपको कारोबार गत वर्षको भन्दा २५ प्रतिशतले बढेको छ । बजारमा माग बढी भएकै कारण माग अनुसारको आपुर्ति हुन नसकेको उनको भनाई छ । उनका अनुसार अहिले बजारमा सूचना प्रविधिमा आधारित सामानहरुको कारोबार बढेको छ भने उपभोक्ताले पूराना मोबाइल छोडेर नयाँ सामान किन्ने ग्राहकको संख्या पनि बढेको छ । सामान अभावको कारण ग्राहकले आफुले रोजेको सामान किन्न नपाएको उनले बताए । पछिल्लो समय चीनबाट सामान नआउनु तथा भएको सामान बिक्री हुँदा अभाव बढेको हो । त्यहीकारण ग्राहकको मागअनुसारका ल्यापटप ल्याउन नसकेको व्यवसायी बताउँछन् । अझै एक हप्तासम्म नेपाली बजारमा ल्यापटप र मोबाइलको आपूर्ति सामान्य अवस्थामा नफर्किने व्यवसायीहरुको भनाई छ । सम्बन्धित सामग्री: बजारमा मोबाइल/ल्यापटपको चरम अभाव, सामान महँगियाे, ग्राहक घटेनन्

काठमाडाैं । अहिले बजारमा मोबाइल ल्यापटप लगायत सूचना प्रविधिमा प्रयोग हुने सामानहरुको चरम अभाव देखिएको छ । विश्व महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसको कारण उत्पन्न लकडाउन खुलेपछि बजारमा मोबाइल र ल्यापटप लगायत आईटीका सामानहरुको खरिद बिक्री बढेसँगै यसको अभाव देखिएको हो । लकडाउन खुकुलो भएपछि खुलेको बजारमा ल्यापटप र मोबाइलको माग ह्वात्तै बढेको छ भने माग अनुसारको बजारले आपुर्ति गर्न सकेको छैन । अहिले कोरोना भाइरसको त्रासले घरभित्रै रहेका नागरिकहरुले अनलाइनबाट हुने कामलाई तीव्रता दिएसँगै यसको माग बढेको र त्यस अनुसारको आपुर्ति गर्न नसकेको व्यवसायीहरुले बताएका छन् । अहिले अनलाइनबाट हुने विभिन्न कारोबार र अधिकांश स्कुल कलेजहरुले पनि ‘अनलाइन क्लास’ शुरू गरेपछि मोबाइल ल्यापटपको माग बढेको हो । अनलाइनमार्फत पढ्न ल्यापटप मोबाइलकाे अति आवश्यक हुन्छ । त्यस कारणले पनि अहिले बजारमा नयाँ ल्यापटप तथा मोबाइल खरिद गर्नेहरुको संख्या दिनानुदिन बढिरहेको हो । बजारमा सामानको माग बढी भएपछि यसको अभाव हुनुका साथै उपभोक्ताहरुले चर्को मूल्यमा सामान खरिद गर्नु पर्ने बाध्यता देखिएको छ । सर्वसाधारणहरुले ल्यापटप तथा मोबाइल लगायत सामानमा चर्को मूल्य हालेर खरिद गर्नु पर्ने बाध्यता देखिएको हो । कम्प्युटर एशोसिएसन नेपाल (क्यान) अध्यक्ष नवराज कुवँरका अनुसार अहिले बजारमा मोबाइल तथा ल्यापटपको कारोबार गत वर्षको भन्दा २५ प्रतिशतले बढेको छ । बजारमा माग बढी भएकै कारण माग अनुसारको आपुर्ति हुन नसकेको उनको भनाई छ । ‘कोरोनाको त्रासले नागरिक घर भित्रै छन्, विभिन्न कारोबार पनि अनलाइनबाटै हुने गरेका छन्, विभिन्न स्कुल कलेजहरुले पनि अनलाइन कक्षा सुरु गरेका छन्, त्यसैले पनि नयाँ मोबाइल तथा ल्यापटप किन्नेको संख्या बढेको छ,’ उनले भने । उनका अनुसार अहिले बजारमा सूचना प्रविधिमा आधारित सामानहरुको कारोबार बढेको छ भने उपभोक्ताले पूराना मोबाइल छोडेर नयाँ सामान किन्न थालेका छन् । सामान अभावको कारण ग्राहकले आफुले रोजेको सामान किन्न नपाएको उनले बताए । ‘अहिले बजारमा सामान छैन, लकडाउनको समयमा सामान आउन पनि पाएन, सामान चार्टर गरेर ल्याउनु परेकाे छ, त्यसैले पनि सामान महँगिएकाे छ, उनले भने । उनले लकडाउन अगाडि भन्दा लकडाउन पछाडि सामान ढुवानी भाडा बढेकोले सामानको मूल्य पनि बढेको बताए । ‘लकडाउन अघि प्रतिकेजी दुई डलरदेखि तीन डलरसम्म ढुवानी तिर्नु पर्थ्यो, अहिले प्रतिकेजी १० देखि १२ डलर प्रतिकेजी तिर्नु पर्छ, सहज ढुवानी नभएकै कारण पनि बजारमा सामानको मूल्य बढेको हो,’ उनले भने । पछिल्लो समय चीनबाट सामान नआउनु तथा भएको सामान बिक्री हुँदा अभाव बढेको हो । त्यहीकारण ग्राहकको मागअनुसारका ल्यापटप ल्याउन नसकेको व्यवसायी बताउँछन् । अझै एक हप्तासम्म नेपाली बजारमा ल्यापटप र मोबाइलको आपूर्ति सामान्य अवस्थामा नफर्किने व्यवसायीहरुको भनाई छ । दुई महिनामै आयात उच्च दुई महिनाको अवधिमा नेपालमा सबैभन्दा बढी आयात गरिने वस्तुको सूचीमा मोबाइल एक नम्बरमा छ । चालु आर्थिक वर्षको दुई महिना (साउन भदौ) मा मोबाइल ल्यापटप लगायत आईटी सामानहरुको आयात उच्च देखिएको छ । कोरोना भाइरस कोभिड–१९ को कारण भएको लकडाउन र निषेधाज्ञाको कारण मोबाइल, ल्यापटप र ट्याब आयातमा भारी वृद्धि भएको भन्सार विभागको तथ्यांकले देखाएको छ । चालू आर्थिक वर्षको साउन र भदौमा मात्र १० अर्ब ३० करोड रुपैयाँबराबरका मोबाइल, ल्यापटप र ट्याब भित्रिएको तथ्यांकमा उल्लेख छ । साउन र भदौमा ल्यापटप र ट्याबमात्र १ अर्ब ३ करोड २२ लाख रुपैयाँबराबरको आयात भएको छ। त्यसैगरी ९ अर्ब २७ करोड रुपैयाँको मोबाइल तथा मोबाइल एक्सेसरिज आयात भएको छ। यसअघि आयातको सूचीमा पहिलो नम्बरमा पेट्रोलियम पदार्थ हुन्थ्यो। साउन र भदौमा सबैभन्दा बढी मोबाइल चीनबाट ५ अर्ब १२ करोड ३८ लाख रुपैयाँ बराबरको आयात भएको छ भने भारतबाट २ अर्ब ५४ करोड ४६ लाख ३० हजार रुपैयाँबराबरको भएको छ। कुवँर पहिलेकाे सामान स्टककै रुपमा रहेकाे र नयाँ सामान पनि सँगै आएकाेले साउन र भदाैमा आयात उच्च देेखिएकाे हुन सक्ने बताउँछन् ।