प्रेम आचार्यले आत्मदाह गर्दा बालेनले भनेका थिए- राज्य असफल भयाे
काठमाडौं । २०७९ साल माघमा संसद भवन अगाडि व्यवसायी प्रेमप्रसाद आचार्यले आत्मदाह गरी ज्यान गुमाएपछि तत्कालीन काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन) ले लामो प्रतिक्रिया दिँदै त्यसलाई ‘राज्यको असफलताको परिणाम’ भनेका थिए । व्यवसायदेखि निराशा, सहयोगको याचना, सुरक्षा र उद्धारसम्म हरेक चरणमा राज्य चुकेको भन्दै उनले आचार्यको मृत्यु राज्यप्रतिको विद्रोह भएको टिप्पणी गरेका थिए । संयोग नै मान्नुपर्छ, त्यतिबेला ‘असफल राज्य’ को प्रश्न उठाउने बालेन अहिले देशको प्रधानमन्त्री छन् । तर, साढे तीन वर्षपछि फेरि राजधानीमै अर्को आत्मदाह प्रयास भएको छ । बिहीबार काठमाडौंको त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभागको गेट अगाडि मुगुको सोरु गाउँपालिका–१ घर भई हाल भक्तपुर बस्दै आएका २५ वर्षीय गणेश नेपालीले मोटरसाइकलबाट पेट्रोल निकालेर आफ्नै शरीरमा आगो लगाएका हुन् । घटनालगत्तै प्रहरीले उनको उद्धार गरी काठमाडौंको महाबौद्धस्थित वीर अस्पताल पुर्याएको छ । उनको उपचार भइरहेको छ । प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार गणेश नेपाली राइड सेयरिङ चालक हुन् । उनी काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत मोटरसाइकलबाट यात्रु ओसारपसार गर्दै आएका थिए । काठमाडौं जिल्ला प्रहरी परिसरका प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईका अनुसार नेपालीको मोटरसाइकलमा काठमाडौं महानगरपालिकाका नगर प्रहरीले ‘ह्वील लक’ लगाएको खुलेको छ । राइड सेयरिङ चालक भएकाले उनी राहदानी विभाग वरपर ग्राहकको खोजीमा पुगेको हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको उनले बताए । यद्यपि, उनले आत्मदाहको प्रयास किन गरे भन्ने स्पष्ट कारण अझै खुलेको छैन । प्रहरीले घटनाबारे विस्तृत अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ । यस्ताे थियाे बालेनकाे स्टाटस एकजना नागरिक आफूले देखेको प्रगतिको चाहनाका लागि सक्ने सबै कर्म गर्छन् । एकजना नागरिक आफूले चिनेको वा जानेको सबैलाई आफ्नो विगत र आगत वर्णन गरेर आत्महत्या गर्न लागेको खबर गर्छन् । एकजना नागरिक संसद भवनको अगाडि आफुमाथि पेट्रोल खन्याएर आत्मदाह गर्छन् । त्यो आत्मदाहका धेरै कारण र धेरै सङ्केतहरू होलान् तर सबै भन्दा ठुलो कारण राज्य हो । र, सबै भन्दा भयानक सङ्केत राज्यको चरम असफलताको हो । उनको व्यवसायमा, उनको निराशामा, उनको सहयोगको याचनामा, उनको सुरक्षामा, उनको उद्धारमा, उनले भोगेको हरेक चरणमा राज्य असफल भएको छ । राज्यका हरेक तप्का, निकाय र अङ्गहरू असफल भएका छन् । नागरिकका रुपमा, जनप्रतिनिधीका रुपमा, सत्ताका अगुवाका रुपमा, सञ्चारमाध्यमका रुपमा हामी सबै असफल भइरहेका छौं। नागरिकले गर्नु पर्ने सामान्य दायीत्व पुरा गर्नु पर्ने चेत हाम्रो छैन । हामीलाई नियम नमान्दा र पालो मिच्दा असामान्य हो भन्ने लाग्दैन । जनप्रतिनिधीकारुपमा नियम पालना गर्न र गराउन सफा नियतले अगाडि बढ्ने हिम्मत हाम्रो छैन । प्यारो नभइएला र अर्को पटक फेरि छानिन नपाइएला कि भन्ने शंकामा नमिठो बोल्नु हुन्न भन्ने सोचाइ छ । सत्ताका अगुवाकारुपमा त्यो सबै समिकरणलाई प्रगतिका लागि चलायमान बनाउनु भन्दा सत्तास्वार्थका लागि राजनीतिलाई अस्थिर बनाउनमा ध्यानमग्न छौँ । सञ्चारमाध्यमका रुपमा कसैको व्यवसाय प्रवर्द्धन गर्न वा सहयोग हुने थप अध्ययन र समाचारहरु तयार पार्ने बारेमा रुचि छैन । कुनै अमुक पदमा भएको व्यक्तिले फेसबुकमा के लेख्छ, के कमेन्ट गर्छ भनेर ठुला ठुला समाचार बनाउनुमा व्यस्त छौँ । एकैपल्ट यति धेरै कुराहरु गलत बाटोमा लागेर एकैपल्ट असफल हुँदा प्रेमप्रसाद आचार्यले त्यसको विद्रोह गरेका हुन् । त्यो विद्रोह हाम्रो समयको पछिल्लो सबैभन्दा विस्मयकारी घटना हो । उनीप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली तथा उनको परिवारप्रति हार्दिक समवेदना व्यक्त गर्दछु । कुनै पनि अर्को व्यक्तिले प्रेमप्रसाद आचार्यको जस्तो नियति भोग्न नपरोस् भनेर महानगरले सिप सिक्ने र ति सीपहरूको जीवनस्तर वृद्धिमा प्रयोग हुने संरचनाहरूको निर्माण गर्नेमा असाध्यै संवेदनशील भएर काम गरिरहेको छ भने उनको मागहरू मध्ये काठमाडौं महानगरको क्षेत्राधिकारमा पर्ने कामहरू पनि हुदै छन् । नागरिक तहदेखि संघीय सरकारसम्म सबैले आफ्नो भुमिकाबाट कठोर भइ निभाउन अपिल गर्दछु । सबैले नियमको पालना गरौँ । सबैले नियमभित्र रहेर व्यवहार गरौँ । फेरि पनि प्रेमप्रसाद आचार्यप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली छ ।
बाइकमा ह्विल लक गरेकै कारण गणेशले आत्मदाहको प्रयास गरेका हुन् ?
काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिका नगर प्रहरी प्रमुख विष्णु प्रसाद जोशीले राहदानी विभाग अगाडि पार्किङ गरेको मोटरसाइकल धनीलाई तीन-चार मिनेट पर्खेको बताएका छन् । बिहीबार दिउँसो राहदानी विभागको गेट अगाडि पार्किङ गरेर राखेका गणेश नेपालीको मोटरसाइकलमा नगर प्रहरीले व्हील लक लगाएको थियो । नगर प्रहरीले व्हील लक लगाएको भन्दै नेपालीले मोटरसाइकलबाट पेट्रोले निकालेर आत्मदाह प्रयास गरेका थिए । ‘फुटपथाम नियमित रुपमा राखेका सवारीसाधनलाई महानगरपालिकाले कारबाही गर्ने गरेको छ,’ उनले विकासन्युजसँग भने, ‘व्हील लगाउँदैमा यत्रो दुःखद घट्ना घट्छ भन्ने थाहा पाएको भए सायद लगाउँदैन थियौँ होला । हामीले यस्तो खालको घट्ना घट्छ भनेर कल्पना पनि गरेका थिएनौँ ।' प्रहरीले तीन-चार मिनेटसम्म मोटरसाइकल चालकको खोजी गरेको उनले बताए । चालक सम्पर्कमा नआएपछि नगर प्रहरीले लक लगाएको उनको भनाइ छ । गम्भीर अवस्थामा उपचाररत रहेका नेपालीलाई केही सहयोग तथा राहतको व्यवस्था गर्नुहुन्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भने,’ हामीले कानुनको पालना गरेका हौँ । कल्पनाभन्दा बाहिरको घटना भयो । यो घट्नाले हामी दुःखी छौ ।' प्रहरीले एकै पटक लक नलगाउने उनले प्रस्ट पारे । चालकको खोजी गर्ने वा सिट्टी फुक्ने गरेको उनले उल्लेख गरे । नगर प्रहरीले ऐन नियमको पालना मात्र गरेको जोशीको भनाइ छ । महानगरपालिका भित्र फुटपाथमा सानादेखि ठूला सवारीसाधन पार्किङ गर्न नपाइने व्यवस्था रहेको छ। नगर प्रहरीले मात्र नभइ ट्राफिक प्रहरीले पनि व्हील लक लगाउने गरेको जोशीले बताए । प्रहरीले कानुनको पालना नगर्ने भए सहर कुरुप तथा अस्तव्यस्थ रहन जाने उनले उल्लेख गरे । ‘नगर प्रहरीले कानुनको पालना मात्र गरेको हो,’ उनले अगाडि थपे । महानगरपालिकाले फुटपाथमा मोटरसाइकल पार्किङ गरेमा १ हजार, चार चक्के सवारीसाधन पार्किङ गरेमा २५ सय रुपैयाँ, ट्रक पार्किङ गरेमा ३५ सय रुपैयाँ र १६ चक्के सवारीसाधन पार्किङ गरेमा ५ हजार जरिवाना लिने गरेको छ । काठमाडौं महानगरकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोललाई सम्पर्क गर्दा हुन सकेन । महानगरभित्र घटना घटेकाले महानगरले यस विषयमा छलफल चलाएको छ । मोटरसाइकलमा क-कसले पार्किङ गरेको हो त्यसमा विषयमा छानबिन हुने गरेको छलफल चलेको महानगरका एक कर्मचारीले बताएका छन् । यो समाचार तयार पार्दासम्म नगरसभा चलिरहेको छ । उनले सभा पश्चात आत्मदाह गरेको व्यक्तिका विषयमा पुनः छलफल हुने बताए । नेपाली राइड सेयरिङको चालक रहेको खुलेको छ । नेपालीले काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानबाट अनलाइन प्लेटफार्ममार्फत मोटरसाइकबाट यात्रु ओसारपोसारको काम गर्दै आएका थिए । मुगुको सोरु गाउँपालिका-१ घर भएका भक्तपुर बस्दै आएका २५ वर्षीय नेपालीले मोटरसाइकलबाट पेट्रोल निकालेर आफ्नै शरीरमा आगो लगाएका थिए । घटनालगत्तै प्रहरीले उनको उद्धार गरी उनको वीर अस्पताल पुर्याएको छ । अस्पतालमा उनको उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । उनी हलुका बोल्न सक्ने अवस्थामा भए पनि अवस्था गम्भीर रहेको छ । शरीरका विभिन्न भाग जलेको प्रहरीले जनाएको छ ।
त्रिपुरेश्वरमा आत्मदाह प्रयास गर्ने नेपाली राइड सेयरिङका चालक
काठमाडौं । काठमाडौंको त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभागको गेट अगाडि आत्मदाह प्रयास गर्ने गणेश नेपाली राइड सेयरिङको चालक रहेको खुलेको छ । नेपालीले काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानबाट अनलाइन प्लेटफार्ममार्फत मोटरसाइकबाट यात्रु ओसारपोसारको काम गर्दै आएका थिए । प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट नेपालीको मोटरसाइकलमा महानगर प्रहरीले ह्वील लक लगाएको खुलेको काठमाडौं जिल्ला प्रहरी परिसरका प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले जानकारी दिए । राइड सेयरिङका चालक भएकाले विभागका वरपर ग्राहकको खोजीमा पुगेको हुन सक्ने उनले बताए । घटनाको बारेमा प्रहरीले बुझ्ने प्रयास गरिरहेको छ । प्रहरीका अनुसार मुगुको सोरु गाउँपालिका–१ घर भई हाल भक्तपुर बस्दै आएका २५ वर्षीय गणेश नेपालीले मोटरसाइकलबाट पेट्रोल निकालेर आफ्नै शरीरमा आगो लगाएका हुन् । घटनालगत्तै प्रहरीले उनको उद्धार गरी काठमाडौंको महाबौद्धस्थित वीर अस्पताल पुर्याएको छ । अस्पतालमा उनको उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
