आँखा स्वास्थ्य सेवामा ‘डिजिटल’ युगको सुरुवात
काठमाडौं । नेपालको आँखा स्वास्थ्य क्षेत्रमा नवप्रवर्तन, गुणस्तर र पहुँच विस्तारमा नयाँ मानक स्थापित गर्ने ध्येयले विराटनगर आँखा अस्पतालमा अत्याधुनिक ‘डिजिटल ट्रेनिङ हब’ सञ्चालन ल्याइएको छ । नेपाल नेत्र ज्योति संघद्वारा सञ्चालित सो अस्पतालमा अर्बिस इन्टरनेशनलसँगको सहकार्यमा लहान आँखा तथा कान स्वास्थ्य सेवा प्रणाली (लिक्स) अन्तर्गत पहिलो पटक ‘डिजिटल ट्रेनिङ हब’ थालनी गरिएको हो । नेपालमै पहिलो पटक स्थापना गरिएको सो ‘हब’ले विशेष गरेर आँखा स्वास्थ्य सेवामा परम्परागत शिक्षण पद्धतिबाट प्रविधिमा आधारित आधुनिक चिकित्सा तालिमतर्फ ऐतिहासिक फड्को मार्ने अपेक्षा गरिएको छ । अत्याधुनिक ‘सर्जिकल सिमुलेटर’, ‘वेट ल्याब’, ‘भर्चुअल लर्निङ सिस्टम’ तथा ‘साइबर साइट’ मार्फत उपलब्ध विश्वव्यापी टेलि-मेन्टोरिङ सुविधासहित चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूले अझ सुरक्षित, भरपर्दो र आत्मविश्वासका साथ सो तालिम केन्द्रबाट सीप विकास गर्न सक्ने जनाइएको छ । लिक्स परियोजनाअन्तर्गत सञ्चालन हुने तालिममा नेपालभरिका आँखा अस्पताल, मेडिकल कलेज, निजी तथा सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत जनशक्तिका साथै अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य संस्थाका पेशाकर्मीहरूकाे समेत सहभागिता रहनेछ । तालिमहरू विश्वस्तरका अनुभवी विशेषज्ञहरूद्वारा सहजीकरण गरिने नेपाल नेत्र ज्योति संघले जनाएको छ । यस केन्द्रले स्वास्थ्य सेवा सुदृढीकरणसँगै अन्तर्राष्ट्रिय प्रशिक्षार्थी आकर्षित गरी चिकित्सा शिक्षा पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने तथा महँगो विदेश तालिममा निर्भरता घटाउने अपेक्षा गरिएको छ । साथै यससँगै विराटनगर आँखा अस्पताल एक अग्रणी क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तालिम केन्द्रका रूपमा स्थापित हुने विश्वास गरिएको छ । लहान आँखा तथा कान स्वास्थ्य सेवा प्रणालीका (लिक्स) प्रमुख प्रशासक सुधीर ठाकुरका अनुसार लिक्स अन्तर्गत सञ्चालित यस सञ्जालले दुई अस्पताल तथा ४० भन्दा बढी आँखा उपचार केन्द्रमार्फत शहरदेखि दुर्गम क्षेत्रसम्म सेवा विस्तार गर्दै आएको छ । सन् २०२५ मा मात्र १४ लाखभन्दा बढी आँखा सेवा प्रदान गरिएको छ, यसमा १ लाख ३२ हजारभन्दा बढी दृष्टि पुनःस्थापना शल्यक्रिया तथा ७ लाख ६४ हजारभन्दा बढी सामुदायिक सेवा समावेश छन् । स्थापना कालदेखि हालसम्म १ करोड ६६ लाखभन्दा बढी सेवा र झण्डै २५ लाख शल्यक्रिया भइसकेका छन् । नेपालको आँखा स्वास्थ्य सेवामा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल हुने अपेक्षा गरिएको सो ‘हब’को कोशी प्रदेशका स्वास्थ्य मानबहादुर लिम्बू तथा अर्बिस इन्टरनेशनलकी अध्यक्ष तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत क्याथलिन ए. शेरविनले हालै संयुक्त रूपमा शुभारम्भ गरे । सो अवसरमा नेपाल नेत्र ज्योति सङ्घका अध्यक्ष प्राडा चेतराज पन्त, महासचिव भरतबहादुर चन्द, कार्यकारी निर्देशक डा शैलेशकुमार मिश्र, विराटनगर आँखा अस्पताल व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष पद्मनारायण चौधरी तथा अर्बिस इन्टरनेशनल भारतका देशीय निर्देशक डा ऋषिराज बोहरा लगायतको उपस्थिति थियो । ‘डिजिटल ट्रेनिङ हब’ले नेपालको आँखा स्वास्थ्य क्षेत्रमा नवप्रवर्तन, गुणस्तर र पहुँच विस्तारमा नयाँ मापदण्ड स्थापित गर्दै रोकथामयोग्य अन्धोपन न्यूनीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस्तो छ सहिद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयको १०० दिनको प्रगति विवरण
काठमाडौं । कैलालीको धनगढी गेटास्थित सहिद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयले सय दिनको प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको छ । जसमा सबैभन्दा पहिलो प्रमुख उपलब्धी विश्वविद्यालयको उपकुलपति र रजिष्टार नियुक्तिलाई राखिएको छ । यस विश्वविद्यालयको उपकुलपति प्रा.डा. सुनिलकुमार जोशी र रजिष्ट्रार डा. खेमराज जोशीलाई नियुक्त गरी विश्वविद्यालयको प्रशासनिक संरचना व्यवस्थित बनाउने काम अघि बढाइएको जनाएको छ । यस्तै, पूर्वाधार तथा प्राविधिक विकासतर्फ विश्वविद्यालयको आधिकारिक वेबसाइट निर्माण गरिएको, परिसर सरसफाइ तथा व्यवस्थापन, केन्द्रीय प्रशासनिक भवन र आवास व्यवस्थापनमा सुधार गरिएको उल्लेख छ भने शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन अन्तर्गत पाठ्यक्रम निर्माण कार्य तीव्र बनाइएको छ । एमबीबीएस, बीडीएस, बीएससी नर्सिङ, बीपीटी, बी फार्मेसी, बीपीएच र बी अप्टोमेट्री लगायत कार्यक्रम सञ्चालनको तयारी गरिएको छ । आगामी शैक्षिक सत्रदेखि एमबीबीएस ५० सिट, नर्सिङ ३०, बीएससी एमएलटी २० सिट र बी अप्टोमेट्री २० सिट सञ्चालन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । यसका लागि चिकित्सा शिक्षा आयोगमा सेल्फ–एप्रेजल फारम समेत पेश गरिएको छ । यस्तै, नीतिगत तथा संस्थागत विकासअन्तर्गत शिक्षक तथा कर्मचारी नियमावली, आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व सम्बन्धी नियमावली लगायत विभिन्न मस्यौदा तयार पारिएको छ । खरिद, अनुसन्धान केन्द्र, विषय समिति तथा संगठन संरचनासम्बन्धी नियमावली निर्माण प्रक्रियामा रहेका छन् । मानव संसाधन व्यवस्थापनतर्फ ७७ जना प्राध्यापक, सहप्राध्यापक तथा उपप्राध्यापक पदका लागि विज्ञापन प्रकाशित गरिएको छ भने करार शिक्षक छनोट कार्यविधि पनि तयार गरिएको उल्लेख छ । वित्तीय व्यवस्थापनतर्फ चालु आर्थिक वर्षका लागि ४९ करोड १३ लाख बजेट विनियोजन भएको छ भने आगामी वर्षका लागि २ अर्ब ५३ करोडको प्रस्तावित बजेट तयार गरिएको छ । साथै विभिन्न स्रोतबाट आय सुनिश्चित गर्ने पहल भइरहेको विश्वविद्यालयले जनाएको छ ।
अब अस्पतालमा पनि आइतबार बिदा हुने
काठमाडौं । अब अस्पतालमा पनि आइतबार बिदा हुने भएको छ । सेवाग्राहीको असहजतालाई मध्यनजर गर्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयले आइतबार पनि ओपीडी सञ्चालन गर्न निर्देशन दिँदा चिकित्सक, नर्स लगायतका स्वास्थ्यकर्मीहरूले विरोध जनाउँदा मन्त्रालय यो कदमबाट पछाडि हटेको हो । सरकारले सार्वजनिक संस्थाहरूमा आइतबार पनि बिदा दिन दिएको आग्रहलाई लत्याउँदै मन्त्रालयले अस्पताल आइतबार पनि सञ्चालन गर्न भनेको थियो । यो विषयमा नेपाल चिकित्सक संघ लगायत १४ वटा चिकित्सक संघ संगठनहरूले आपत्ति जनाउँदै आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिएका थिए । त्यसको भोलिपल्ट मन्त्रालयले एक विज्ञप्ति निकाल्दै शनिबार र आइतबार बिदा दिने व्यवस्था लागू गर्ने निर्णय गरेको हो । विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को निर्णयानुसार मिति २०८२ चैत्र २२ गते राजपत्रमा प्रकाशित सूचना बमोजिम शनिबार र आइतबार दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिने व्यवस्था लागु भएको सन्दर्भमा स्वास्थ्यकर्मीहरूको मनोबल र हितलाई ध्यानमा राख्दै बिरामीको निरन्तर हेरचाह सुनिश्चित गर्न, सरकारको ‘हप्तामा दुई दिन सार्वजनिक बिदा’ को नीति अनुरूप आइतबारका पूर्व–निर्धारित शल्यक्रिया लगायतलाई बिरामीको सहजता हेरी रिसेड्युल गरी अन्तरंग र आकस्मिक सेवाहरू सधैं झैं २४ सै घण्टा सुचारु रहने जानकारी गराइन्छ ।’ बिदाका दिनहरूमा बिरामीले कुनै सास्ती भोग्न नपरोस् भनी अस्पतालहरूले सम्भव भएसम्मका सेवा प्रदान गर्न, उपलब्ध नभएका सेवाका लागि नजिकैको उपयुक्त अस्पतालमा सहज रूपमा रेफर गर्न र एम्बुलेन्सहरू हरदम तयारी अवस्थामा राख्ने व्यवस्था मिलाउन मन्त्रालयले भनेको छ ।
