एमआरपी मूल्यमै रक्सी बेचेर ग्राहकको मन जित्दै झिर सेकुवा, काठमाडौंमा चर्चित बन्दैछ सञ्जिवको रणनीति
काठमाडौं । तपाईं सस्तो अनि मिठा खानेकुराको खोजीमा रेस्टुरेन्ट कतिको धाउनु हुन्छ ? त्यो पनि सस्तोमा रक्सी पिउने अनि मिठो सेकुवा पाइने ठाउँ । हो, यही उद्देश्यसहित काभ्रेका सञ्जिव कुमार तिमिल्सिनाले सञ्चालनमा ल्याएका छन् ‘झिर सेकुवा’ । शंखमुल करिडोरमा खुलेको ‘झिर सेकुवा’ रेस्टुरेन्टमा बनेका सेकुवाको स्वाद चाख्न काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न ठाउँबाट सेकुवाका पारखीहरू आउँछन् । रेस्टुरेन्टमा आएका ग्राहको सेवा र मिठो सेकुवा बनाउन दिनरात व्यस्त हुन्छन् सञ्जिव । काभ्रेको भकुन्डेमा जन्मेका सञ्जिव घरका एक्लो छोरो हुन् । एसएलसी (हालको एसईई) सम्मको पढाइ बनेपामा पुरा गरेका उनी थप अध्ययनका लागि काठमाडौंमा छिरेका थिए । काठमाडौंको पिनाकल एकेडेमीबाट १२ कक्षा पास गरे । पढाइसँगै होटलको तालिम लिए । होटलको तालिम सिक्दा सिक्दै उनलाई विदेश जाने मुड चल्यो । १८ वर्षकै उमेरमा उनी यूके गए । ‘त्यतिबेला पनि विदेश जाने अभ्यास निकै थियो, आफन्त र साथीहरु पनि विदेश गइरहेका थिए, मलाई पनि विदेश जाने मोह जाग्यो, यूके गएँ,’ आफु विदेश गएको दिनहरु स्मरण गर्दै उनले भने । उनले प्लसटूमा विज्ञान विषय पढेका थिए । तर, उनको रुची हस्पिटालिटीमा थियो । उनले यूके पुगेर पनि स्नातक तहमा इन्टरनेशनल टुरिजम एण्ड हस्पिटालिटी म्यानेजमेन्ट विषय पढे । सानै उमेर, अपरिचित ठाउँ, नयाँ सहर, फरक अनुभवका कारण सञ्जिवलाई विदेशमा धेरै समस्याहरु झेल्नु पर्यो । कामको खोजीमा बितेका ती दिनहरु उनको मानसपटलमा ताजै छन् । लामो समयपछि उनले नान्डोस रेस्टुरेन्टमा भाँडा माझ्ने काम पाए । ‘सानै उमेरमा यूके गएँ, पढाई पनि सुरु भयो, त्यहाँको बारेमा खासै जानकारी थिएन, काम खोज्नै ठूलो सकस भोग्नु पर्यो,’ उनले काम खोज्दाका अनुभवहरु सुनाए । सञ्जीवका अनुसार सो रेस्टुरेन्टले कर्मचारीको सीप र क्षमता विकासमा धेरै खर्च गर्थो । चञ्चले स्वभावका सञ्जिव काम गर्नमा पनि निकै फुर्तिला थिए । त्यही देखेर पनि कम्पनीले उनको प्रमोसन गर्दै लग्यो । अन्ततः त्यही रेस्टुरेन्टमा उनले प्रशिक्षकको पनि काम गरे । काम र पढाई एउटै भएकाले पनि उनलाई थप सहज भयो । रेस्टुरेन्टमा काम पाएपछि सञ्जिवले सुरुको जस्तो समस्या भोग्नु परेन । खान बस्न समस्या भएन । युके बसुञ्जेल राम्रो आम्दानी पनि गर्न पनि उनी सफल भए । उनले इन्टरनेशनल हस्पिटालिटी क्षेत्रमा यूकेमा नै स्नातकोत्तर अध्ययन पुरा गरे । अध्ययन पुरा पनि भयो अब आफ्नै देशमा केही गर्नुपर्छ भने सोचमा सञ्जिव पुगे । उनी सन् २०१५ मा नेपाल फर्किए । नेपालमा नयाँ व्यवसाय गर्ने, राम्रो भयो भने नेपालमै बस्ने । फापेन भने विदेश नै फर्किने गरी नेपाल आए । नेपालमा आएको बेला बाजेको सेकुवामा जागिरको अवसर आएको उनले देखे । उनले त्यहाँ काम गरे । ‘आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्ने सोच बनाएर नेपाल आएको थिएँ तर नेपालमा पनि काम गरेको अनुभव चाहिन्छ सोचेर बाजेको सेकुवामा काम गर्न थालेँ, उनले भने, ‘त्यहाँ ५ वर्ष काम गरेँ ।’ त्यहाँ अनुभव बटुलेपछि उनी रेस्टुरेन्ट सञ्चालनको तयारीमा जुटे । सेकुवाका परिकार र सस्तोमा रक्सी खुवाउने उद्देश्यसहित सन् २०२१ मा सञ्चालनमा ल्याए ‘झीर सेकुवा’ । आज झिर सेकुवा लोकप्रिय बनेको छ । सबैको रोजाइमा झिर सेकुवा पर्ने गरेको छ । ‘अरु रेस्टुरेन्ट सञ्चालन गरेपछि मेनु बनाउँछन्, मैले रेस्टुरेन्ट खोल्नु भन्दा अगाडि नै मेनु बनाएको थिएँ, रेष्टुरेन्टमा के–के बेच्ने भन्ने विषयमा म स्पष्ट थिएँ, सुरुमा धेरै लगानी गर्नु हुँदैन, सामान्य खोल्नु पर्छ भन्नेमा थिएँ, त्यस्तै गरेँ,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले सबैको रोजाइ झिर सेकुवा बनेको छ, खुसी लाग्छ ।’ मिठो सेकुवा, सस्तोमा रक्सी सेकुवाका पारखीहरूलाई मौलिक नेपाली स्वाद पस्कने उद्देश्यका साथ शंखमुल करिडोरमा डेढ वर्षदेखि सञ्चालनमा छ ‘झिर सेकुवा’ । राजधानीमा फरक र नौलो स्वाद पस्किन सफल यो रेस्टुरेन्टमा ग्राहकहरूको पनि भीड लाग्ने गरेको छ । सस्तोमा रक्सी अनि मिठो सेकुवाको स्वाद लिन आउनेहरु दिनप्रतिदिन बढ्दैछन् । झिर रेस्टुरेन्टमा अधिकांश ब्राण्डका रक्सी पनि पाइने उनले बताए । ‘अन्य ठाउँमा धेरै मार्जिन राखेर रक्सी बेचिरहेका हुन्छन्, तर, तर हामीले एमआरपीमा थोरै मूल्य बढाएर बेच्छौं, सस्तोमा मिठो खानेकुरा भएपछि धेरैले मन पराउनु हुन्छ,’ उनले भने । झिर रेष्टुरेन्टमा पाइने सेकुवा पनि अन्य ठाउँको भन्दा सस्तो पनि छ । छिटो सेवा, सामान्य सजावट र आनन्दको बस्ने व्यवस्था भएकाले भएकाले पनि मान्छे यहाँ आउन रुचाउँछन् । मटन, चिकेन, तथा पोर्कका पोलेको मासुका मिठो परीकारहरुको मज्जा झिर सेकुवामा पाइन्छ । एमआरपी मूल्यमै पाइने झिर नै पहिलो रेष्टुरेण्ट भएको उनको दाबी छ । ५० लाख लगानी, सयौंलाई रोजगारी पछिल्लो समय झिर सेकुवाको फ्रेञ्चाइज पनि विभिन्न ठाउँमा खुलेका छन् । काठमाडौंमै ७/८ वटा विभिन्न स्थानमा झिर सेकुवाका शाखा सञ्चालनमा रहेको पनि सञ्जिवले बताए । उनले यो रेष्टुरेन्टमा ५० लाख बढी लगानी भएको बताए । उनका अनुसार कालोपुल, टोखा, इमाडोल, नयाँ बानेश्वर, कलंकी लगायतका ठाउँमा शाखाहरु छन् । उनले अब उपत्यका बाहिर पनि झिरको विस्तार गर्ने योजना छ । आफ्नै लगानीमा उनले भक्तपुर, कोटेश्वर, अनामनगर, मैतीदेवीमा पनि झिर सेकुवा खेल्दैछन् । उनले आफ्नो रेस्टुरेन्टबाट लगभग १८ जनालाई रोजगारी दिएका छन् । र, झिरका शाखाहरुबाट सयौं रोजगारी पाएका छन् । थोरै लगानी, स्तरीय पद्धती, स्वदेश तथा विदेशको अनुभवका साथ स्थापना भएको झिरलाई फ्रञ्चाइज मोडेलमा लजाने उनको रणनीति छ ।
घरजग्गा बेचेर पुँजी वृद्धि गर्दै नेपाल इन्स्योरेन्स, स्वीकृतिका लागि पुग्यो प्राधिकरण
काठमाडौं । नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनीले सम्पत्ति बेचेर पुँजी वृद्धि गर्ने निर्णय गरेको छ । कम्पनीले काठमाडौंको न्यूरोडको भवन, नारायणगढ, वीरगञ्ज र विराटनगरको जग्गा बेच्न नेपाल बीमा प्राधिकरणसँग सहमति मागेको हो । कमलादीको जग्गा भने मुख्यालय बनाउन आवश्यक हुने भन्दै बिक्रीमा राखेको छैन । नेपाल इन्स्योरेन्सको सञ्चालक समितिले दुई साताअघि नै जग्गा तथा सेयर बेचेर पुँजी वृद्धि गर्ने निर्णय गरेको एक सञ्चालकले बताए । जग्गा तथा भवन बेच्नुपूर्व बीमा प्राधिकरणको सहमति लिनुपर्ने नीतिगत व्यवस्था भएकोले स्वीकृतिको लागि प्राधिकरणमा प्रस्ताव गरिएको उनले विकासन्युजलाई बताए । सम्पत्ति बेचेर पुँजी वृद्धि गर्ने प्रस्ताव आएमा स्वीकृत दिने बीमा प्राधिकरणका अध्यक्ष सूर्यप्रसाद सिलवालले बताए । तर अहिलेसम्म उक्त प्रस्ताव प्राधिकरणमा नगएको उनले बताए । ‘चारै ठाउँको जग्गा बेच्नु पर्दैन, बेच्न राख्ने बित्तिकै सबै बिक्छ भन्ने पनि हुँदैन’ कम्पनी सम्बद्ध स्रोतले भन्यो- ‘जुन जग्गामा राम्रो मूल्य आउँछ, त्यो बेच्छौं, आवश्यक पर्दा कुमारी बैंकको सेयर पनि बेच्न सकिन्छ ।’ कम्पनीले कुमारी बैंकको सेयर पनि बिक्री गर्ने निर्णय गरेको छ । उक्त सेयर बेचेर करिब १० करोड रुपैयाँ आम्दानी हुने कम्पनीको अनुमान छ । कम्पनीको हाल चुक्ता पुँजी १ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ छ । कम्पनीले सम्पत्ति बेचेर करिब ४४ करोड रुपैयाँ बराबरको बोनस सेयर जारी गर्ने योजना बनाएको छ । बोनस सेयरपछि कम्पनीको पुँजी करिब १९३ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । ३० प्रतिशत हकप्रद सेयर निष्काशन गर्न बीमा प्राधिकरणले स्वीकृत दिने भएकोले त्यो सुविधा पनि उपयोग गरी पुँँजी २५० करोड पुर्याउने कम्पनीको योजना रहेको छ । स्वाप नमिलेपछि मर्ज हुन सकेन नेपाल इन्स्योरेन्स, आईएमई जनरल इन्स्योरेन्स र प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स तीन वटैलाई आपसमा मर्ज हुन बीमा प्राधिकरणले लिखित निर्देशन दिएको थियो । प्राधिकरणमा भएको उपस्थितिमा तीन कम्पनीका प्रतिनिधिबीच विभिन्न चरणमा छलफल पनि भएका थिए । उक्त बैंठकमा तीन वटै कम्पनीको सेयर स्वाप रेसियो बराबरी गर्ने प्रस्ताव आईएमई र प्रुडेन्सियलले गरेका थिए । तर नेपाल इन्स्योरेन्सले आफूसँग भएको अचल सम्पत्तिको मूल्याङ्कनका आधारमा नेपाल इन्स्योरेन्सको १०० बराबर अन्य दुई कम्पनीको ७० देखि ७५ मात्र हुने दावी गरेपछि मर्जको कुरो मिलेको थिएन । नेपाल इन्स्योरेन्समा नेपाल बैंकको १५ प्रतिशत सेयर छ । नेपाल बैंकमा ५१ प्रतिशतभन्दा बढी सरकारको लगानी छ । यसरी सरकारी लगानी रहेको कम्पनीको सम्पत्तिको मूल्याङ्कन पारदर्शी रुपमा नगरी मर्जमा जान नसकिने नेपाल बैंकमा प्रतिनिधिले अडान लिएपछि तीन कम्पनीबीच मर्ज हुन सकेको थिएन ।
बैंकर्सले गभर्नरसँग भने : अझै पुँजी थप्नु पर्यो, हकप्रद सेयरको अनुमति दिनुस्
काठमाडौं । सोमबार नेपाल राष्ट्र बैंकले वाणिज्य बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिृकत (सीईओ)हरुसँग चार घण्टा छलफल गर्यो । रात्रिभोजसहितको सो छलफलमा विभिन्न बैंकका सीईओहरुले आफ्नो बैंकमा देखिएका समस्या र त्यसमा राष्ट्र बैंकले गर्न सक्ने सहजीकरणको विषयमा चर्चा भयो । गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले प्रत्येक बैंकका सीईओ तथा प्रतिनिधिलाई आफ्नो बैंकको समस्या राख्न आग्रह गरे । गभर्नरको आग्रह बमोजिम बैंकका सीईओ तथा प्रतिनिधिहरुले आफ्नो कुरा त राखे तर खुलेर बोल्न चाहेनन् । बजारमा देखिएका वर्तमान समस्याको विषयमा नै छलफल केन्द्रित बन्यो । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ब्याजदरको विषयमा बजारमा भइरहेको विरोध, बढ्न सक्ने सम्भावित खराब कर्जा, विभिन्न ठाउँमा बैंकरमाथि भइरहेको हमाला र बैंकहरुले भोग्नु परेको तरलताको समस्याका विषयमा छलफल केन्द्रित भयो । धेरै बैंकरको धारणा छलफलमा समान रह्यो । तर, केही बैंकका सीईओहरुले भने राष्ट्र बैंकसँग पुँजीवृद्धिको विकल्प दिन आग्रह गरे । पछिल्लो समय बैंकहरुको पुँजीकोष टाइट हँदै गएको बताउँदै अब राष्ट्र बैंकले बैंकहरुलाई पुँजीवृद्धिका लागि विकल्प दिनु पर्ने धारणा राखेका थिए । ‘अधिकांश समय समसामयिक विषयमा छलफल भयो, केही बैंकर्सले बैंकहरुको पुँजी कोष टाइट बन्दै गएको र लगानी गर्न सक्ने अवस्था नभएकोले पुँजीवृद्धिको माग गरेका थिए,’ सहभागी एक बैंकका सीईओले विकासन्युजसँग भने । उनका अनुसार अधिकांश बैंकर्सले आगामी वर्षदेखि काउन्टर साइक्लिकल बफरको व्यवस्था लागू गर्दा झन बैंकहरु समस्यामा पर्ने र लगानी नै गर्न नसक्ने अवस्था हुने भएकोले आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत् नै पुँजीवृद्धिको विकल्पहरु राष्ट्र बैंकले दिनु पर्ने माग गभर्नरसमक्ष अधिकांश बैंकरले राखेका थिए । उनीहरुले विकल्पमा बैंकहरुले पुँजीवृद्धिका लागि हकप्रद सेयर जारी गर्न पाउनु पर्ने माग राखेका थिए । त्यसमा गभर्नरले भने कुनै जवाफ नदिएको ती बैंकरले बताए । गभर्नरले अहिले बजारमा देखिएका समस्या समाधानका लागि सबैले लागि पर्नु पर्ने धारणा राखेका थिए । ‘अहिलेको चुनौति भनेको बजारमा देखिएका समस्यालाई समाधान गर्ने हो, सुरुमा सिस्टमको सुधार गर्नु पर्छ, यो चुनौतिलाई समाधान गर्न तर्फ लाग्नु तपाईं/हामी सबैको उत्तरदायित्व हो, बैंकहरुका समस्या पनि हामीले बुझेका छौं, हामीले तपाईंहरुका कुरालाई पनि सिरियस रुपमा हेरेका छौं,’ गभर्नर भनाइलाई उदृत गर्दै एक बैंकरले भने । एक बैंकका सीईओले राष्ट्र बैंकले बैंकहरुलाई हकप्रद सेयर जारी गर्ने व्यवस्था गर्न लागेको पनि बताए । उनका अनुसार आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत् राष्ट्र बैंकले सो व्यवस्था गर्न सक्छ । उनले बैंकहरुले १ः१ को अनुपातमा हकप्रद सेयरको माग बैंकहरुले गरिरहेको बताए । ‘अहिले कर्जा तिर्न गाह्रो भएका ऋणीहरु र बैंकलाई पनि उत्साहित हुनेगरी प्योकजहरु ल्याउने भन्ने सुनिएको छ, रिफाइनान्सको सुविधा पनि पूर्ण रुपमा हटाउने तयारी छ, अहिले तिर्नुपर्ने ब्याजलाई बैंकको प्रोभिजन नबढ्ने गरी २ वर्षलाई पुर्नसंरचनाको व्यवस्था गर्याे भने सबैलाई राहत हुन सक्छ,’ ती बैंकरले भने । पछिल्लो समय वाणिज्य बैंकहरुबीच धमाधम मर्जर भइरहेको छ । हाल २१ वटा वाणिज्य बैंक छन् सनराइज र लक्ष्मी बैंकबीच मर्जरको सम्झौता भएको छ । ती बैंकबीच पनि मर्जर भएपछि २० वटामा सीमित हुनेछ । अधिकांश बैंकहरुको पुँजी १५ अर्ब माथि छ । अझै पनि बैंकहरले पुँजीवृद्धिको विकल्प माग गरेका हुन् ।
