कार्यकाल दोहोर्याउने लबिङमा गभर्नर अधिकारी, बाधक बन्न सक्छ ओली-चौधरीको सम्बन्ध
काठमाडौं । गत सोमबार नेपाल राष्ट्र बैंक गभर्नर कार्यालयको सचिवालयबाट बैंकरहरूलाई एउटा सूचना आयो । सूचनामा मौद्रिक नीतिको विषयमा छलफल तथा बैंकरबाट सुझाव माग गर्ने उल्लेख थियो । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को मौद्रिक नीतिका लागि लिखित सुझाव दिइसकेका बैंकरहरू एकछिन अलमलमा परे । पछि सचिवालयमा सम्पर्क गरेर सोध्दा गभर्नरको सचिवालयका व्यक्तिले भने, ‘यो अनौपचारिक छलफल नै हो, कुनै छुटपुट सुझावहरू छन् भने लिनका लागि सबैलाई डाकिएको हो ।’ त्यसपछि नेपाल बैंकर्स संघको कार्यसमिति, डेभलपमेन्ट बैंकर्स एसाेसिएसन नेपाल, नेपाल वित्तीय संस्था संघ, नेपाल लघुवित्त बैंकर्स संघका अध्यक्ष र उपाध्यक्षसहितको समूह मंगलबार साढे १२ बजे राष्ट्र बैंक पुग्यो । गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीसहित राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशकहरू पनि उपस्थित भएको उक्त छलफल कार्यक्रम करिब दुई घण्टासम्म चल्यो । छलफलमा बैंकरहरूले गभर्नरको अन्तिम मौद्रिक नीति भएकाले लचिलो र कर्जा विस्तार हुने गरी मौद्रिक नीति ल्याउनुपर्ने माग गरे । बैंकरहरूको भाव थियो, ‘गभर्नरको अन्तिम कार्यकाल भएकाले पनि बजार विस्तार हुने मौद्रिक नीति आओस् ।’ मौद्रिक नीतिको सुझाव दिन आयोजना गरिएका अधिकांश कार्यक्रममा गभर्नर अधिकारीले सुन्न परेको शब्द हो ‘अन्तिम कार्यकाल’ । विभिन्न उद्योगी व्यवसायी तथा बैंकरहरूले पनि हरेक कार्यक्रममा यही शब्द उफार्ने गरेका छन् । तर, त्यो शब्दप्रति उनी सन्तुष्ट छैनन् । वर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सत्ता गठबन्धन आउनुअघि उनले त्यो सहज रूपमा स्वीकारे पनि पछिल्लो समय भने उनी आफ्नो अन्तिम कार्यकाल मान्न तयार छैनन् । किनकि गभर्नर अधिकारीले पृथक रणनीति र योजना अगाडि सारिसकेका छन् । मंगलबार बैंकरहरूसँगको छलफलमा पनि उनले त्यो संकेत देखाए । एक बैंकका सीईओले गभर्नरको अन्तिम कार्यकाल भन्दा उनले त्यसको ‘ट्याकल’ गरे । अर्थात् उनले त्यो शब्दलाई स्वीकार गर्न चाहेनन् । र, उनले हँसिलो मुहारमा भनेको कुरा उदृत गर्दै एक बैंकरले भने, ‘सबैले मलाई अन्तिम मौद्रिक नीति ल्याउँदै भनिरहनुभएको छ, तर मेरो अन्तिम मौद्रिक नीतिभन्दा पनि पहिलो कार्यकालको अन्तिम मौद्रिक नीति हुन सक्छ भन्नुभयाे ।’ ती बैंकरका अनुसार गभर्नर अधिकारीले छलफलमा गभर्नरका रूपमा दोहोरिन चाहेको संकेत व्यक्त गरेका थिए । विसं २०७६ चैतमा राष्ट्र बैंकको गभर्नर बनेका अधिकारीको कार्यकाल आगामी चैतमा सकिँदैछ । पूर्वअर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाको सिफारिसमा अघिल्लाे कार्यकालमा प्रधानमन्त्री ओली हुँदा उनले ने अधिकारीलाई गभर्नरमा नियुक्त गरेका थिए । र, अहिले पनि प्रधानमन्त्री ओली नेतृत्वको सरकार भएकाले अधिकारले गभर्नरमा दोहोरिने चासो राखेको बुझिएको छ । कार्यकाल दोहोर्याउने लबिङमा गभर्नर अधिकारी कार्यकाल दोहोर्याउने मनस्थितिमा पुगिसकेको बुझिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको नेतृत्व लिनका लागि पूर्वकार्यकारी निर्देशकहरू, डेपुटी गभर्नर तथा बैंकिङ क्षेत्रका विज्ञहरूको ठूलो तछाडमछाड हुन्छ । अधिकारी पनि त्यही भुमरीबाट गभर्नर बनेका हुन् । उनी पुनः गभर्नर बन्ने लबिङमा लागेको बुझिएको छ । उनको गभर्नर बन्ने रणनीति नयाँ बनेको सत्ता गठबन्धनले थप मलजल गरेको हो । उनकै ट्युनिङ मिल्ने व्यक्ति विष्णु पौडेल अर्थमन्त्री छन् भने ओली प्रधानमन्त्री छन् । यी दुवै व्यक्ति गभर्नर अधिकारीका लागि फराकिलो हात गर्ने व्यक्ति हुन् । गभर्नर अधिकारीले पदमा बस्दा कुनै राजनीतिक दलको गन्ध आफ्नो कार्यशैली र व्यवहारमा नदेखाए पनि उनी एमाले निकट हुन् भन्ने बुझाइ धेरैको छ । एकताका उनी एम अधिकारीको नामले पनि चर्चित पनि बने । अहिले ओली नेतृत्वको सत्ता गठबन्धनले उनलाई गभर्नरमा दोहोर्याउन सक्ने सम्भावना पनि देखिन्छ । किनकि उनले आफ्नो कार्यकालमा सन्तोषजनक काम पनि गरेका छन् । उसो त अहिलेको प्रमुख सत्ता साझेदार दल नेपाली कांग्रेसले पनि राष्ट्र बैंकको नेतृत्व आफूले पाउनुपर्ने माग गर्न सक्छ । यसअघि नै कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको गठबन्धन हुँदा कांग्रेस निकट केही व्यक्तिहरू गभर्नरको लबिङमा लागिसकेको बुझिएको थियो । त्यतिखेर हाल नबिल बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) ज्ञानेन्द्र ढुङ्गाना गभर्नर बन्ने लबिङमा रहेको विषय बाहिरिएको थियो । ढुङ्गानाका दाजु आनन्द ढुङ्गाना नेपाली कांग्रेसका नेता हुन् । यदि नेपाली कांग्रेसले राष्ट्र बैंकको गभर्नरमा दाबी गरेमा माहोल पृथक बन्न सक्छ । किनकि नबिल बैंककै मुख्य लगानीकर्ता विनोद चौधरी र प्रधानमन्त्री ओलीको सम्बन्ध अहिले निकै राम्रो छ । ओली र चौधरीको अहिले नियमित भेटघाट हुने गरेको पनि स्रोत बताउँछ । त्यसैले पनि कांग्रेस निकटकै व्यक्ति राष्ट्र बैंकको जिम्मेवारी लिएमा चौधरी निकटको व्यक्तिले पाउन सक्ने अड्कलबाजी पनि बैंकिङ बजारमा हुुन थालेको छ ।
गरिब ठाउँका धनाढ्य मन्त्री, दर्जनौं घरघडेरी, सुनका मोही
काठमाडौं । कर्णाली सरकारका मुख्यमन्त्रीसहित मन्त्रीहरूले आफ्नो सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले प्रदेश सरकारका ६ मन्त्री र एक राज्यमन्त्रीको सम्पत्ति विववरण सार्वजनिक गरेका हुन् । गरिब तथा दुर्गम प्रदेशका रूपमा चिनिएको कर्णाली प्रदेशमा मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेल, सामाजिक विकास मन्त्री वीरबहादुर शाही, भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्री शेरबहादुर बुढा, भूमि, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी विकास मन्त्री विनोद कुमार शाहसँग धेरै धन सम्पत्ति रहेको देखिएको छ । उनीहरूको गरिब प्रदेशका धनाढ्य मन्त्रीको रूपमा चिनिएका छन् । मुख्यमन्त्री कँडेलसँग काठमाडौं र सुर्खेतको बीरेन्द्रनगरमा दुइटा घर छन् । कँडेलको नाममा वीरेन्द्रनगर र श्रीमती गीता अधिकारीको नाममा काठमाडौंको कागेश्वरी मनोहरामा घर छ । उक्त घर पुर्ख्याैली सम्पत्ति बेचेर २०५७ सालमा किनेको सम्पत्ति विवरणमा उल्लेख गरेका छन् । मुख्यमन्त्रीकी श्रीमती गीता अधिकारी कँडेलको नाममा विभिन्न ५ ठाउँमा जग्गा छन् । कँडेलको नाममा वीरेन्द्रनगर नगरपालिका-९ मा ०.८.१४ वर्गमिटर र गीताको नाममा वीरेन्द्रनगर-१० मा ०.१.८.२, वडा नम्बर ४ मा ०.०.१८ र ०.०.१३.१९ वर्गमिटर र काठमाडौंको गोठाटारमा ८ आना जग्गा रहेको विवरणमा उल्लेख छ । यामलाल कँडेल । कँडेलसँग १० तोला सुन रहेको छ भने कँडेल र श्रीमती गीताका नाममा विभिन्न ११ वटा बैंक तथा सहकारीमा गरी ३३ लाख १२ हजार ४८५ रुपैयाँ बचत छ । जसमध्ये एभरेष्ट बैंकमा १ लाख २४ हजार २३७.६४ रुपैयाँ, एनआईसी एशिया बैंकमा ३ लाख २४ हजार २५६ रुपैयाँ बचत र १२ लाख मुद्दती खातामा रहेको छ । कँडेलले ललितपुरको क्यारिना सहकारीमा १ लाख १५ हजार १५३ रुपैयाँ, पिपलबोट सहकारीमा ७५ हजार ३२२ रुपैयाँ, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा २५ हजार, जनहितकारी सहकारी संस्थामा ८० हजार ९० रुपैयाँ बचत रहेको छ । यस्तै, श्रीमती गीताको नाममा ग्लोबल आईएमई बैंकमा १ लाख ९० हजार ३०५, जनहितकारी सहकारीमा १ लाख ६३ हजार ७८३, क्यारिना सहकारी ललितपुरमा १ लाख ३० हजार ६३७, लक्ष्मी विकास बैंकमा ८ लाख ७ हजार र पिपलबोट सहकारी संस्थामा ७८ हजार ७०६ रुपैयाँ बचत रहेको सम्पत्ति उल्लेख छ । उक्त रकम पारिश्रमिक, घरभाडा, बोनस, सापटी फिर्ता लगायतबाट जोडेको मुख्यमन्त्री कँडेलले बताएका छन् । राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकबाट ४५ लाख ऋण लिएका उनीसँग २ वटा मोबाइल, एक थान ल्यापटप, २ वटा घडी र एकथान ट्याब रहेको छ । वीरबहादुर शाही । कर्णाली प्रदेश सरकारका सामाजिक विकासमन्त्री वीरबहादुर शाहीसँग विभिन्न ठाउँमा ४ वटा घर छन् । डोल्पाको जगदुल्ला गाउँपालिका-५, बाँकेमा २ वटा घर र सुर्खेत वीरेन्द्रनगर नगरपालिका-१२ मा घर छन् । साथै उनको नाममा डोल्पा, सुर्खेत, बाँके, रुकुम पश्चिममा गरी ७ ठाउँमा जग्गाजमिन छ । शाहीसँग २९ तोला सुन, ५ तोला चाँदी, मुरा १० तोला रहेको उल्लेख गरेका छन् । मन्त्री शाही र उनकी श्रीमती शिलकुमारी शाहीको नामा ५ लाख रकम मौज्दात छ । डिविसी कन्स्ट्रक्सन नामको ठेक्का कम्पनी उनकै श्रीमतीको नाममा छ । उक्त रकम सबै ठेक्कापट्टाबाट कमाएको बताएका छन् । उनीसँग कम्पनी र आफ्नो नाममा ८ लाख मात्र ऋण छ । शाहीसँग २ वटा डोजर, एक ट्याक्टर र अन्य केही सवारी साधन पनि छन् । यस्तै एउटा स्याउ फार्म, ४० घोडा, ६० खच्चर, १०० बाख्रा रहेका छन् भने एउटा उद्योग पनि छ । उक्त उद्योग १ करोडमा खरिद गरिएको उल्लेख गरेका छन् । शेरबहादुर बुढा । भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकासमन्त्री शेरबहादुर बुढासँग डोल्पाको काइके गाउँपालिकामा पुर्ख्यौली घर तथा जमिन छ । उनकी श्रीमती कुमारी बुढाको नाममा डोल्पाकै ठुलोभेरी नगरपालिका-३, को दुई वटा ठाउँमा जमिन छ । उक्त सम्पत्ति व्यापारबाट जोडेको उल्लेख गरेका छन् । बुढासँग २० तोला सुन, ६० तोला चाँदी, श्रीमतीको नाममा रहेको नेपाल बैँकमा २० लाख रकम मौज्दात छ । बुढासँग ७ लाख ५० हजार र ५ लाख ५० हजार मूल्य पर्ने दुईवटा बुलेट बाइक रहेका छन् । उनीसँग चार वटा घोडा, ५ गाई, १० भेडाबाख्रा छन् । अन्य सम्पत्तिमा १० केजी काँच र २०० केजी तामा रहेको बुढाले बताएका छन् । भूमि, व्यवस्था कृषि तथा सहकारीमन्त्री विनोद कुमार शाहसँग दैलेखको ठाटीकाँध गाउँपालिका-१ र काठमाडौंको बूढानीलकण्ठ नगरपालिका-५ मा ७५ लाख ऋणमा किनेको ४ आनामा दुई तलाको घर छ । उक्त घर उनकी श्रीमती लक्ष्मीदेवी शाहको नाममा छ । श्रीमतीकै नाममा ३ ठाउँमा जमिन छ । भक्तपुरको सूर्य विनायकमा ४८ लाख मूल्य बराबरको ५०८.७४ वर्ग मिटर, आठबीस नगरपालिका दैलेखको राकम कर्णालीमा १० लाख मूल्य बराबरको १८५ वर्ग मिटर र गाउँमा ५० रोपनी जमिन छ । भक्तपुर र ठाटीकाँधको जमिन पुर्ख्यौली र राकम कर्णालीको जमिन पारिश्रमिकबाट खरिद गरेका छन् । विनोद कुमार शाह । उनीसँग ६५ तोला सुन, १५ क्यारेट हिराको हार, रुवी सेट २ थान र १५ सय तोला चाँदीका भाँडा रहेको उल्लेख छ । छोरा र छोरी अस्ट्रेलियामा छन् । उक्त सम्पत्ति पुर्ख्यौली, छोरा र आफ्नो पारिश्रमिक, छोरीले उपहार दिएको बताएका छन् । मन्त्री शाहको नाममा दुई वटा बैंकमा गरी ६० हजार रकम नगद छ भने एउटा मोबाइल र एउटा ल्यापटप छ । रणसिंह परियार । जलस्रोत तथा ऊर्जा विकासमन्त्री रणसिंह परियारसँग हुम्ला अदानचुली-१ मा पुर्ख्यौली घर छ । सोही ठाउँमा ६० रोपनी पुर्ख्यौली पाखो बारी छ । उनीसँग ३ तोला सुन, २० तोला चाँदी र ७० हजार रुपैयाँ रकम मौज्दात छ । यस्तै उनीसँग ४ वटा गाई, ७ गोरु र ३० बाख्रा छन् । ३ लाख ६० हजार मूल्यको कर्णाली ट्रेडर्स नामको खुद्रा पसल रहेको सम्पत्ति विवरणमा खुलाएका छन् । दुर्गबहादुर रावत । उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री दुर्गबहादुर रावतसँग कालिकोटको तिलागुफा नगरपालिका-७ मा एउटा घर छ । यस्तै तिलागुफामै पुर्ख्यौली ७ वटा ठाउँमा जमिन छ । नगद, सुन, चाँदी केही पनि नरहेको बताएका उनीसँग दुई वटा बैंकमा १९ लाख ५० हजार रुपैयाँ नगद छ । अर्थमन्त्री महेन्द्र केसी कर्णाली प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरूमा सबैभन्दा गरिब मन्त्री हुन् । उनले आफूसँग बस्ने घर पनि नरहेको बताएका छन् । रुकुम पश्चिमको बाँफिकोट गाउँपालिका-३, निवासी केसीको गाउँमा २७५२ र ८० वर्ग मिटरको २ ठाउँमा जमिन छ भने कपिलवस्तुको बाँणगंगाको ३ ठाउँमा गरी ३ कट्ठा ९ धुर जमिन रहेको उनले बताए । महेन्द्र केसी । बाँफिकोटको पुर्ख्यौली हो भने कपिलवस्तुको स्रोत खुलाएका छैनन् । उनीसँग पनि सुन चाँदी पनि छैन । उनको परिवारको नाममा दुईवटा बैंकमा ६ लाख १ हजार ३३५ रुपैयाँ मौज्दात छ । उक्त रकम केसीको पारिश्रमिक र श्रीमतीको द्वन्द्व पीडितलाई सरकारले दिने सुविधाबाट जम्मा भएको उल्लेख गरेका छन् । भौतिक पूर्वाधार राज्यमन्त्री गमता विकले पनि घर, जमिन केही नभएको विवरण पेस गरेकी छन् । उनीसँग ४ तोला सुन र १० तोला चाँदी छ । उक्त सम्पत्ति कृषि खेतीबाट जोडेको र केही पैतृक सम्पत्तिबाट आर्जन गरेको हो । उनको नाममा बैंकमा ५ लाख रुपैयाँ छ । उक्त रकम पनि सांसदको तलब भत्ताबाट जम्मा गरिएको उल्लेख छ । ३ लाख रुपैयाँ ऋण रहेको बताएकी उनले १ लाख तिरिसकिएको उल्लेख छ । उनीसँग २० हजारको मोबाइल, ५ हजारको घडी र ३० हजारको टिभी रहेको उल्लेख छ ।
खुकुलो मौद्रिक नीतिको खबरले साढे १५ अर्बको कारोबार, ५ कम्पनीको सेयरमा सर्किट
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबार चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ का लागि खुकुलो मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्ने खबरले लगानीकर्ता उत्साहित भएका छन् । राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिमार्फत सेयर बजारसँग सम्बन्धित नीतिहरूमा सहज गर्ने चाल पाएपछि लगानीकर्ताहरू उत्साहित भएर सेयर बजार बढेको सेयर जानकारहरू बताउँछन् । यसपटकको मौद्रिक नीतिमा पुँजी बजार सुधारका लागि सेयर कर्जामा तोकिएको व्यक्तिगतमा १५ र संस्थागतमा २० करोडको सीमामा केही परिवर्तन गर्न सक्ने आँकलन लगानीकर्ताहरूले गरेका छन् । साथै, सेयर कर्जाको १२५ प्रतिशतको जोखिम भारलाई १ सय प्रतिशतमा झार्ने, लोन टू भ्यालू रेसियोलाई सुधार गर्ने, बैक तथा वित्तीय संस्थाले खरिद गरेको सेयर बिक्री गर्न पाउने व्यवस्था गर्न सक्ने भएकाले पुँजी बजार बढेको एक लगानीकर्ताले बताए । उनका अनुसार अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले सेयर बजारलाई अर्थतन्त्रको ऐनाका रूपमा चित्रण गरेपछि पनि लगानीकर्तामा मनोबल बढेको छ । संसदका दुई ठूला दलको नै संयुक्त सरकार बनेपछि अर्थतन्त्र चलायमान हुने अपेक्षा गरेको ती लगानीकर्ताले बताए । साताको अन्तिम दिन बिहीबार नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचक ५९.६८ अंक बढेर २ हजार ४२४.३२ अंकमा पुगेर बन्द भएको छ । बुधबार नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचक ५४.०४ अंकले बढेर २ हजार ३६४.६३ अकंमा पुगेर बन्द भएको थियो भने मंगलबार नेप्से परिसूचक ७०.१८ अंकले बढेर २ हजार ३१०.५९ अंकमा बन्द भएको थियो । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमालेको संयुक्त सरकार बनेदेखि पुँजी बजारमा रौनकता छाउन थालेको हो । बिहीबार ३१२ कम्पीको ३ करोड ९९ लाख ३८ हजार २३७ कित्ता सेयर १ लाख ८४ हजार ७१२ पटक खरिदबिक्री हुँदा १५ अर्ब ५४ करोड ८८ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको नेप्सेले जनाएको छ । बुधबारका दिन १२ अर्ब ५ करोड ९२ लाख रुपैयाँ र मंगलबार ९ अर्ब १३ करोड ८६ लाख २९ हजार रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको थियो । आज १४३ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने ९५ कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । आज नेप्सेमा लामो समयपछि बैंकको सेयर मूल्यमा सर्किट लागेको छ । नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक, नेपाल फाइनान्स, आँखुखोला जलविद्युत, उपकार लघुवित्त, र थ्रीस्टार हाइड्रोपावरको सेयर मूल्य १० प्रतिशत बढेको छ । यस्तै, कुमारी बैंकको ९.५३ प्रतिशत, प्रभु बैंकको ९.५१ प्रतिशत, रिभरफल्स पावरको ९.११ प्रतिशतले सेयर मूल्य बढेको छ ।
