नर्भिकको ६ महिनामा १.३८ अर्ब आम्दानी, अस्पतालको शय्या २७५ पुर्याउने
काठमाडौं । आईपीओ निष्कासनको तयारीमा रहेको नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटल एण्ड मेडिकल कलेज लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ६ महिनामा १ अर्ब ३८ करोड ८० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ । गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ (सन् २०२५) मा कम्पनीले २ अर्ब २२ करोड २० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । सन् १९९३ मा स्थापना भएको नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटल तथा मेडिकल कलेज सन् २०२१ जुलाईमा पब्लिक लिमिटेडमा रूपान्तरण भएको हो । हाल कम्पनी ठूलो पुँजीगत खर्चसहित अस्पताल विस्तारको चरणमा रहेको छ । थापाथली, काठमाडौंमा अवस्थित नर्भिक हाल ११६ शय्या सञ्चालनमा छ भने आगामी दिनमा शय्या संख्या बढाएर २७५ पुर्याउने योजना बनाएको छ । अस्पताललाई हालसम्म २०० शय्यासम्म सञ्चालनको औपचारिक अनुमति प्राप्त भए पनि विस्तारपछि थप सेवा र सुविधासहित बहु-विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने लक्ष्य लिएको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीमा व्यवसायी वसन्तकुमार चौधरीको प्रत्यक्ष तथा बीएलसी ग्लोबल होल्डिङ्स प्रालिमार्फत अप्रत्यक्ष स्वामित्वसहित उल्लेखनीय हिस्सेदारी रहेको छ । नर्भिककी प्रबन्ध निर्देशक मेघा चौधरी कम्पनीकी सेयरधनीसमेत हुन् भने कम्पनीको अध्यक्षमा राजेन्द्रबहादुर सिंह रहेका छन् । व्यवस्थापन पक्षले विस्तार परियोजनाले अस्पतालको सेवा गुणस्तर र स्वास्थ्य पहुँचमा उल्लेखनीय सुधार ल्याउने विश्वास व्यक्त गरेको छ । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को (सन् २०२४) मा १ अर्ब ९९ करोड ९० लाख, आर्थिक वर्ष २०७९/८० को (सन् २०२३) मा १ अर्ब ९१ करोड १० लाख र आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को (सन् २०२२) मा १ अर्ब ७८ करोड ५० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । सन् १९९३ देखि निरन्तर सञ्चालनमा रहेको नर्भिकले वार्षिक नाफाको ठूलो हिस्सा पुनः लगानी गर्दै आएको छ, जसका कारण कम्पनीको पुँजी संरचना तथा वित्तीय सूचकहरू मजबुत रहँदै आएका छन् । अनुभवी तथा स्रोतसाधन सम्पन्न प्रवर्द्धन र व्यवस्थापन टोली, काठमाडौंको केन्द्रीय स्थान, आधुनिक पूर्वाधार र सुविधाले बिरामीको चाप बढाउन सहयोग पुगेको कम्पनीको भनाइ छ । पछिल्ला तीन वर्ष (२०२५ जुलाई मध्यसम्म) नर्भिकले औसत ७० प्रतिशत वा सोभन्दा बढी शय्या उपयोग दर कायम राख्न सफल भएको छ । प्रति बिरामी आम्दानी वृद्धिसँगै सञ्चालन नाफा मार्जिन पनि आर्थिक वर्ष २०२२ को करिब १७ प्रतिशतबाट आर्थिक वर्ष २०२५ मा करिब २४ प्रतिशत पुगेको छ । नेपालमा स्वास्थ्य सेवाप्रति बढ्दो सचेतना, स्वास्थ्य बीमाको पहुँच विस्तार र फार्मेसी व्यवसाय गाभ्ने प्रस्तावित योजनाले भविष्यको आम्दानीमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने कम्पनीको अपेक्षा छ । १५९ शय्या थप गर्ने विस्तार परियोजनाको करिब ५० प्रतिशत वित्तीय प्रगति सन् २०२६ जनवरी मध्यसम्म पूरा भइसकेको छ भने व्यावसायिक सञ्चालन आर्थिक वर्ष २०२६ को अन्त्यबाट सुरु गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । यद्यपि परियोजनाको करिब ११ प्रतिशत ऋण आवश्यकता अझै सुनिश्चित हुन बाँकी रहेको जनाइएको छ । यसैबीच, काठमाडौं उपत्यकामा अन्य बहुविशेषज्ञ अस्पतालहरूको उपस्थिति, बढ्दो प्रतिस्पर्धा, मूल्य निर्धारणमा दबाब तथा दक्ष चिकित्सक र प्राविधिक जनशक्तिको आवागमनले कम्पनीको आम्दानीमा असर पार्न सक्ने जोखिम पनि रहेको छ । नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलले सर्वसाधारणका लागि प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) प्रक्रिया अघि बढाइसकेको छ । कम्पनीले चुक्ता पुँजीको २० प्रतिशत अर्थात् २५ लाख कित्ता सेयर सर्वसाधारणलाई बिक्री गर्नेछ । आईपीओ निष्कासन तथा बिक्री प्रबन्धकमा लक्ष्मी सनराइज क्यापिटल नियुक्त गरिएको छ । कम्पनीले आईपीओबाट संकलित रकम आंशिक रूपमा ऋण घटाउन प्रयोग गर्ने जनाएको छ । यसैबीच नर्भिकले गत आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ को नाफाबाट ४० प्रतिशत बोनस सेयर तथा कर प्रयोजनका लागि २.१०५ प्रतिशत नगद गरी कुल ४२.१०५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको थियो ।
यसरी बन्यो एनभीडीया विश्वकै पहिलो ५ ट्रिलियन डलरको कम्पनी
काठमाडौं । प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी एनभीडीयाले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) बुममा खेलेको निर्णायक भूमिकाका कारण २०२५ को अक्टोबरमा क्षणिक रूपमा ५ ट्रिलियन अमेरिकी डलरको बजार मूल्य पार गर्दै कर्पोरेट इतिहासमै पहिलो कम्पनी बन्न सफल भयो। विश्वभरका कम्पनीहरूमा एआई चिप्सको अत्यधिक मागका कारण एनभीडीयाले डेटा सेन्टर चिप्सको राजस्वका आधारमा ८१ प्रतिशत बजार हिस्सा कब्जा गरिसकेको छ । यो तथ्यांक अन्तर्राष्ट्रिय डाटा कर्पोरेसन (आईडीसी) को अनुसन्धानमा आधारित हो । यही दबदबाले एनभीडीयाको सेयरमा निकै वृद्धि भएको छ । नोभेम्बर २०२२ मा ओपनएआईको च्याटजीपीटी सार्वजनिक भएयता सेयर मूल्य १२ गुणासम्म बढेको छ । अक्टोबर त्रैमासमा एनभीडीयाको बिक्री र नाफा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६० प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भयो, जुन वाल स्ट्रिटका अनुमानभन्दा निकै माथि थियो । गत महिना कम्पनीले नयाँ पुस्ताको ‘भेरा रुबिन’ चिप सार्वजनिक गर्यो, जसलाई एनभीडीयाको अर्को ठूलो वृद्धि इञ्जिनका रूपमा हेरिएको छ । कम्पनीले सन् २०२६ मा कुल बिक्री नयाँ रेकर्डमा पुग्ने अपेक्षा गर्दै झन्डै ५०० अर्ब डलर राजस्व प्रक्षेपण गरेको छ । तर यति ठूलो सफलताबीच पनि एनभीडीयाले विभिन्न चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छ, जस्तै– बढ्दो प्रतिस्पर्धा, एआई बबलको डर र लगातार तीव्र वृद्धि पछि पनि परिणाम देखाइरहनुपर्ने दबाब । एनभीडीयाको उदय एनभीडीयाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेन्सन हुआङले सन् १९९३ मा भिडियो गेमका लागि प्रयोग हुने ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट (जीपीयू) मा केन्द्रित भएर कम्पनी स्थापना गरेका थिए । पछि यी जीपीयूहरू एआई ट्रेनिङका लागि अत्यन्त उपयुक्त भए । तर एनभीडीयाको वास्तविक ब्रेकथ्रु भने च्याटजीपीटी सार्वजनिक भएपछिमात्रै भयो, जसलाई आजको एआई बुमको सुरुआत मानिन्छ । त्यसपछि एनभीडीयाको सेयर तीव्र गतिमा उकालो लाग्यो । सन् २०२३ मा स्थापना भएको तीन दशकपछि एनभीडीया १ ट्रिलियन डलरको मूल्यांकन पुग्ने विश्वको नवौं कम्पनी बन्यो । पछिल्ला महिनाहरूमा केही मूल्य घटे पनि एनभीडीया अझै पनि विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी बनेको छ । हाल एनभीडीया ४.५ खर्ब डलरको कम्पनी हो । एनभीडीयाको सफलता जीपीयूमा मात्र सीमित छैन एनभीडीयाको सफलता केवल जीपीयूमा सीमित छैन । कम्पनीले एआई वर्कलोडका लागि आवश्यक अन्य चिप्ससहितका पूर्ण सर्भर र्याक र डेभलपरहरूले चिपको अधिकतम उपयोग गर्न सक्ने सफ्टवेयर प्लेटफर्म पनि उपलब्ध गराउँछ । अब एनभीडीयाले भविष्यका डाटा सेन्टरलाई ‘एआई फ्याक्टरीज’ को रूपमा विकास गर्ने आधार तयार गरिरहेको छ । साथै रोबोटिक्स, क्वान्टम कम्प्युटिङ र स्वचालित सवारी साधनजस्ता उदीयमान प्रविधिको केन्द्रमा आफूलाई उभ्याउने रणनीतिमा छ । गत वर्ष एनभिडियाले उबरसँग स्वचालित गाडी विकासका लागि साझेदारी गर्यो भने अमेरिकी ऊर्जा विभाग सँग मिलेर एआई चिप प्रयोग हुने क्वान्टम सुपरकम्प्युटर विकास गर्ने सम्झौता पनि गर्यो । विशाल लगानी र रणनीतिक साझेदारी सन् २०२५ को अधिकांश समय एनभीडीयाले अन्य प्रविधि कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै सम्झौता र लगानी तीव्र बनायो । अप्रिलमा कम्पनीले आफ्ना साझेदारहरूसँग मिलेर अमेरिकामा ५०० अर्ब डलर बराबरको एआई पूर्वाधार निर्माण गर्ने योजना सार्वजनिक गर्यो । सेप्टेम्बरमा एनभीडीयाले इन्टेलमा ५ अर्ब डलर लगानी गर्दै कस्टम डाटा सेन्टर विकासको घोषणा गर्यो । त्यसको केही दिनमै ओपनएआईसँग रणनीतिक साझेदारी गर्दै १०० अर्ब डलरसम्म लगानी गरेर एनभीडीयाका चिप्समा आधारित एआई डाटा सेन्टर विस्तार गर्ने सहमति गरियो । पछिल्ला दिनहरूमा दुई कम्पनीबीच तनावको चर्चा भए पनि दुवै पक्षका कार्यकारीहरूले सम्झौताप्रति प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन् । एनभीडीयाको वैश्विक महत्त्वाकांक्षा एनभीडीयाका चिप्स विश्वव्यापी एआई उद्योगको मेरुदण्ड बन्दै जाँदा कम्पनीको साझेदारी उत्तर अमेरिकाभन्दा बाहिर पनि तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ । युरोपमा एनभीडीया फ्रान्स, जर्मनी, इटाली र बेलायतका सरकार तथा टेलिकम कम्पनीहरूसँग मिलेर ‘सार्वभौम एआई पूर्वाधार’ र एआई प्रविधि केन्द्र निर्माणमा जुटेको छ । दक्षिण कोरियामा भने सरकार र निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्दै २६ हजारभन्दा बढी चिप्स तैनाथ गर्ने योजना अघि बढाइएको छ । तर एआई बबलको डरले बजारमा अनिश्चितता बढाइरहेको छ, जसलाई हुआङले बारम्बार अस्वीकार गर्दै आएका छन् । यससँगै एएमडीजस्ता प्रतिस्पर्धी र आफ्नै चिप विकास गरिरहेका ठूला ग्राहकबाट दबाब पनि बढ्दो छ । चीन र भू–राजनीतिक चुनौती एक समय एनभीडीयाको ठूलो बजार रहेको चीनमा अमेरिकी प्रविधि नियन्त्रणका कारण उच्च क्षमताका चिप्स निर्यातमा रोक लाग्दा बिक्रीमा ठूलो असर परेको छ । हुआङले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प लाई केही प्रतिबन्ध उल्ट्याउन मनाए पनि चीन सरकारले ती चिप्स खरिद गर्न दिने/नदिने विषय अझै स्पष्ट गरेको छैन । यस्ता चुनौतीबीच पनि एनभीडीया रोकिएको छैन । हाल उत्पादनमा रहेको रुबिन चिप सन् २०२६ को दोस्रो अर्धभागमा बजारमा आउँदैछ । माइक्रोसफ्ट, अमेजन वेब सर्भिसेस, गुगल क्लाउड र कोरवेवजस्ता प्रमुख क्लाउड प्रदायकहरू यसको पहिलो प्रयोगकर्ता हुनेछन् । व्यवसाय विविधीकरणको प्रयासस्वरूप हुआङले स्वचालित ड्राइभिङ र रोबोटिक्सका लागि नयाँ एआई मोडलहरू पनि सार्वजनिक गरेका छन् ।
‘मैले छोडेको भए निजी क्षेत्र नै कोल्याप्स हुन्थ्यो’
जेनजी आन्दोलनको रापले खण्डहर बनेको भाटभटेनी क्रमिक रूपमा पुनः सञ्चालनमा आउँदैछ । जसलाई संकटपछिको पुनर्जन्मको प्रतीक बनेका रूपमा लिइन्छ । गत भाद्र २४ गते जुन जेनजी आन्दोलन भयो, यो घटनालाई मैले सन् १९४५ अगस्ट ६ र ९ मा जापानको हिरोसिमा र नागासाकीमा भएको बमबारीसँग तुलना गरेको छु । अर्को घटना जुलाई १९४४ मा जर्मनीको म्युनिखमा एउटा जहाजको इन्जिन बनाउने कारखानामा ठूलो बमबारी भयो, जहाँ सबै संरचना ध्वस्त भए र धेरैले ज्यान गुमाए । त्यो म्युनिखको कारखाना ध्वस्त भएपछि त्यहाँका सञ्चालकले हरेस खाएनन् । उनले कवाडहरू जम्मा गरेर सुरुमा पङ्खा बनाए, त्यसपछि साइकल बनाए र पछि गएर विश्वविख्यात बीएमडब्लु कार बनाए । यो एउटा ठूलो सङ्घर्ष र सफलताको इतिहास हो । जापान पनि त्यो विनाशपछि नै आज विश्वको विकसित मुलुक बनेको हो । भाटभटेनी एउटा यस्तो संस्था हो जसले हजारौं नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनीलाई रोजगारी दिएको छ । हामी धेरै वर्षदेखि नेपालकै ‘नम्बर वान’ करदाता हौं । हामीले ठूला अस्पतालहरू बनाएका छौं, दुर्गमका गरिब बालबालिकालाई डाक्टर बनाएका छौं, सामाजिक रूपान्तरण र आधुनिकरणमा हाम्रो ठूलो भूमिका छ । भूकम्प होस् वा बाढीपहिरो, हामी सधैं अग्रपङ्क्तिमा रहेर सहयोग गर्छौं । गत भाद्र २४ गते जुन आगजनी भयो, त्यो दुखद थियो । तर हामीले हिम्मत हारेका छैनौं । हाम्रा १२ वटा शाखा ध्वस्त भएका थिए, तीमध्ये एउटा पुनः सञ्चालनमा आएको छ । अब सबै शाखाहरू चाँडै सञ्चालनमा आउनेछन् । हाम्रो देशभरि जम्मा २८ वटा शाखा छन् । हाम्रा जति पनि भाटभटेनीहरू ध्वस्त भए ती सबै निर्माणको क्रममा छन् । काठमाडौंभित्र ५ वटा र उपत्यका बाहिर ७ वटा गरी जम्मा १२ स्टोरहरू रहेका थिए । भाटभटेनीको नोक्सान धेरै छ । आगजनीले १० अर्ब ८५ करोड ६८ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति बेहोरेको छौं । नोक्सानको कुरा सोध्यो भने टाउको दुख्छ । भाटभटेनी मात्र होइन, अब नेपाल उठ्छ । नेपालीहरू अरूको देशमा गएर मात्र काम गर्दैनन्, आफ्नै देशमा पनि केही गर्न सक्छन् भन्ने हामीले देखाउनु छ । नेपालमा जुन घटना भयो, त्यस्तो घटना अब नदोहोरियोस् । नेपालको प्रगति होस्, उन्नति होस् भन्ने मेरो कामना छ । मलाई विश्वास छ, नेपालमा धेरै चाँडो विकास हुन्छ । आन्दोलनको कुरा सकियो, अब त देश विकासमा लाग्नुपर्छ । हामीले मानव रूप पाएका छौं, यसको सही उपयोग गरेर सबैको उन्नतिका लागि लाग्नुपर्छ । भाटभटेनीमा जति पनि पुराना कर्मचारी हुनुहुन्थ्यो, उहाँहरूको सेवा सुविधा र जागिर सुरक्षित छ । भाटभटेनी नेपालमा सबैभन्दा बढी रोजगारी दिने र देशको एक नम्बर करदाता संस्था हो । हामीले शिक्षण अस्पतालमा भवन बनाएका छौं, दुर्गमका छात्रहरूलाई डाक्टर बनाएका छौं, भूकम्प, बाढीपहिरो, मन्दिर निर्माण जस्ता धेरै क्षेत्रमा हाम्रो योगदान छ । मैले केही मूल्याङ्कन गरेको छैन् । हे भगवान् ! अब उप्रान्त मेरो देशमा यस्तो घटना नहोस् । निजी क्षेत्र देशको आर्थिक मेरुदण्ड हो, देश विकासको संवाहक हो । निजी क्षेत्रलाई पछाडि धकेलेर देश अगाडि जाँदैन । त्यसकारण यो एउटा दुर्भाग्य हो र अज्ञानता हो । नेपाल अब उठ्छ र राम्रो हुन्छ । हामी १५ वर्षभित्रमा सम्पन्न देशको नागरिक हुन चाहन्छौं । आज निकै खुसी महसुस भइरहेको छ । त्यत्रो दुर्घटनाबाट हामी उठ्न सक्यौं । हामीले थोरै भए पनि एक कदम अगाडि बढ्ने हिम्मत गर्यौं, त्यसले खुसी नै लागेको छ । यसका लागि हामीले कडा मेहनत गर्नुपर्छ । सबैले इमानदार भएर मेहनत लाग्नुपर्छ । मेहनत नगरे संसारमा केही हुँदैन । सकारात्मक सोच राख्नुपर्छ र एकअर्कालाई सहयोग गर्नुपर्छ । नकारात्मक कुराहरूलाई बिर्सेर अब प्रगतिको बाटोमा अगाडि बढ्नुपर्छ । म खोटाङबाट आएर मेहनतले यहाँसम्म पुगेको हुँ । कसैलाई ठगेर वा बेइमानी गरेर होइन । इमान्दार भएर मेहनत गर्ने व्यक्ति सधैं अगाडि बढ्छ । यो भदौ २४ गते संसारकै दुर्लभ घटनामध्येको एक थियो । तैपनि हामीले हिम्मत हारेनौं । यदि मैले छोडिदिएको भए नेपालको निजी क्षेत्र कोल्याप्स हुन्थ्यो । तर मेरो देश र समाजप्रतिको प्रेमले मलाई अगाडि बढ्न प्रेरित गर्यो । अब सबै सकारात्मक सोचौं, प्रगतिको कुरा गरौं, कसैलाई झुटो आरोप नलगाऔं । मेरो सबैलाई अनुरोध छ । (शनिबार काटेश्वर भाटभटेनी शाखाको पुनः सञ्चालन कार्यक्रममा भाटभटेनीका अध्यक्ष मीनबहादुर गुरुङले राखेको मन्तव्य)
