भूकम्पले क्षति भएको राष्ट्र बैंकको भवनमा बहुमुल्य बस्तुहरु प्रयोगविहिन
काठमाडौं, २३ मंसिर । राष्ट्र बैंकको भूकम्पका कारण पूर्ण रुपमा क्षति भएका भवनहरु रहेका बहुमूल्य बस्तुहरू प्रयोगविहिन भएका छन् । राष्ट्र बैंकको पूरानो केन्द्रिय भवन रहेको स्थानमा करिव ८० वर्ष पूराना सामग्रीहरु रहेका छन् । राष्ट्र बैंकको पूरानो तर मुख्यालय भएको भवनमा मात्र ४ करोड बराबरको सम्पत्ति त्यसै खेर गइरहेको राष्ट्र बैंकका कर्मचारीहरु बताउँछन् । उनीहरुका अनुसार करिव ८० वर्ष पुरानो सो भवनमा वेलायतबाट ल्याइएका फलामहरु प्रयोग भएको छ भने अग्राखका काठहरु प्रयोग गरिएको छ । अहिले अग्राखको काठ प्रतिक्वीफिट ५४ सयदेखि ५७ सय सम्म पर्दछ । ‘केन्द्रिय बैैंकमा कति क्वीफिट काठ प्रयोग भएको छ भन्नेबारे अझै यकिन हुन नसकेको राष्ट्र बैंक कर्मचारी संघका अध्यक्ष बसन्तराज पाण्डे बताउँछन् । उनका अनुसार भवन राणकालीन समयमा बनेको हुनाले बहुमुल्य सामग्रीहरुको प्रयोग गरी बनाइएको छ । नेपालको कलाहरुका ढोका र झ्यालहरुमा पोखिएका छन् भने त्यहाँ प्रयोग भएको फलालमहरु समेत वेलायतबाट मगाइएका थिए । यो कति बहुमुल्य होला हाम्रो कल्पना भन्दा बाहिरको हो ,पाण्डेले भने-‘हामीले व्यवस्थापन पक्षलाई लिलामी गर भनेर पटक पटक भनीरहेका छौ तर व्यवस्थापनले सुनको छैन, काठहरु त्यसै कुहिएर गएका छन् पछि त कवाडीको भाउमा पनि विक्रि हुदैन ।’ उनका अनुसार राष्ट्र बैंकले भवन भत्काएर पुराना सामग्रीहरु लिलामी गरेमा मात्र पनि ४ करोड भन्दा बढी रकम आउँछ । त्यस्तै राष्ट्र बैंकको मुद्रण विभाग अन्तर्गत टक्सार महाशाखामा रहेको सामग्रीहरु पनि लिलामी नगरी राष्ट्र बैंकले त्यसै राखेको छ । टक्सार महाशाखामा पनि वेलायत जर्मनबाट ल्याइएका सिक्का छाप्नको लागि प्रयोग हुने मेसिनहरु त्यसै अलपत्र छ भने ८० हजार किलो सिक्का छाप्नका लागि ल्याइएको आल्मुनियम पनि अलपत्र परेको छ । व्यवस्थापनले लिलामी नगरेका कारण ति सामग्रीहरु करिव २०४० साल यता त्यत्तिकै बसिरहेका छन् । राष्ट्र बैंकले नेपालमा नै सिक्का छाप्न भनी ल्याइएको सो परिणामको आल्मुनियम अहिले त्यत्तिकै खेर गइरहेको छ । राष्ट्र बैंकले विदेशमा सिक्का छाप्न थालेपछि ति मेसिनहरु त्यत्तिकै बसेको हो । कतिपय चलीरहेका छन् तर कतिपय नचल्ने अवस्थामा छन्,तिनिहरुको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने विषय गम्भीर भएको राष्ट्र बैकको तर्क छ । यसलाई लिलामी गर्न खोज्दा पनि लिलामी नहुने रहेछ ,‘अहिले आल्मुनियमका उद्योगधन्दाहरु नरहेकोले आल्मुनियम विक्रि हुन छोडेको छ, तर त्यसलाई टुक्र्याएर वेच्ने हो भने आल्मुनीयमका भाडाकुडा बनाउनेहरुले प्रयोगमा ल्याउछन् तर त्यसतर्फ व्यवस्थापन पक्षले चासो दिएको छैन’, पाण्डेले भने । टक्सार महाशाखामा भने ठूला ठूला सिक्का छाप्ने मेसिनहरु रहेको छ । जुन एकवटा मेसिनको तौल नै एक मेट्रिक टन हुन्छ । टक्सार महाशाखाका प्रमूख उद्धवलाल रन्जितकारका अहिले प्रयोगमा नआएका सामग्रीहरु राष्ट्र बैंकको लीलामी महाशाखाले हेर्ने र सोही शाखाले विज्ञहरुको टोली खटाएर मुल्यांकन गरी लिलामी गर्ने बताए । उनका अनुसार सिक्का छाप्ने मेसिनहरु विभिन्न देशबाट ल्याएको र त्यही जडान गरिएको हुनाले त्यो सामग्रीको कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषय ठूलो भइरहेको छ ।
निःशुल्क सेयर आवेदन बुझाउने यूगको अन्त्य, प्रतिआवेदन न्यूनतम १०० र ५० हजार भन्दा बढीको आवेदनमा २५० सेवा शुल्क लाग्ने
काठमाडौं, २३ मंसिर । सर्बसाधारणका लागि निष्काशन गरिएको सेयर लिनको लागि निःशुल्क आवेदन बुझाउने यूगको अन्त्य भएको छ । माग १ गतेदेखि साधारण सेयर लिन आवेदन गर्नेले प्रति आवेदन १०० रुपैयाँ र ५० हजार रुपैयाँ भन्दा बढी रकमको सेयर आवेदन बुझाउँदा प्रति आवेदन २५० रुपैयाँ सेवा शुल्क बुझाउनु पर्नेछ । धितोपत्र बोर्डले पछिल्लो समय जारी गरेको धितोपत्र दर्ता तथा निष्काशन निर्देशिका २०७३ले उक्त व्यवस्था गरेको छ । आस्वा प्रणाली अनुसार सेयर आवेदन गर्नेले तोकिएको शुल्क बुझाउनु पर्नेछ । बैंकहरुले तोकिएभन्दा कम शुल्क लिन पनि सक्नेछन् । यसअघि साधारण सेयर आवदेन बुझाउँदा सेवा शुल्क बुझाउनु पर्ने थिएन । लगानीकर्ता सेयर फारमको लागि प्रति फारम २ रुपैयाँदेखि ५ रुपैयाँसम्म तिर्नुपथ्यो । आवेदन बुझाउँदा सेयर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकलाई सेवा शुल्क बुझाउनु पर्ने थिएन । बिक्री प्रबन्धकले सेयर निष्काशन गर्ने कम्पनीसँग निश्चित सेवा शुल्क लिएर काम गर्दै आएका थिए । झट्ट सुन्दा आवेदन शुल्क महँगो लागे पनि लगानीकर्ताको लागि यो आस्वा प्रणाली अत्यान्तै लाभदाही भएको नेपाल धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष डा रेवतबहादुर कार्की बताउँछन् । ‘आस्वा प्रणाली अनुसार सेयर आवेदन गर्नेले बढीमा १ घण्टामा सबै प्रक्रिया पुरा गरेर आवेदन बुझाउन सक्छ । दिन भर लाईन बस्नु पनि पर्दैन । सेयरको फारम लिन, फारम बुझाउन लाईन बस्नु पर्दैन । सेयर नपरेपछि पैसा फिर्ता लिन, बैंकमा जम्मा गर्न, सेयर लिन बैंक तथा बिक्री प्रबन्धकको कार्यालयमा जानु पनि पर्दैन’ अध्यक्ष कार्की भन्छन्–सेयर आवेदन बुझाउने देखि पैसा फिर्ता लिने सबै प्रक्रिया पुरा गर्दा लगानीकर्ता धेरै समय र श्रम खर्च गर्नुपथ्यो । त्यो दुःख अब हुँदैन ।’ निःशुल्कको युगले दुनियाँबाट विदा लिईसकेको बताउँदै अध्यक्ष कार्कीले भने–नाफा आर्जन गर्ने उदेश्यले सेयरमा लगानी गर्नेले निःशुल्क सेवाको खोजी गर्न नहुने उनले बताए । आवेदकले बुझाएको सेवा शुल्कको ८२ प्रतिशत बैंकले लिने, १५ प्रतिशत सेयर निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकले लिने र तीन प्रतिशत धितोपत्र बोर्डले पाउने व्यवस्था गरिएको धितोपत्र बोर्डका कार्यकारी निर्देशन परिष्ट पौड्यालले बताए । हाल सेयर निष्काशनदेखि नेप्सेमा सूचिकरण गर्नेसम्मको प्रक्रियाले ६ महिना लिने गरेकोमा अस्वा प्रणाली लागू भएपछि २ महिनामा सबै काम गर्न सकिने उनले जनकारी दिए । आस्वा प्रणाली कार्यान्वयनको विषयमा सरोकार निकायहरुसँग बोर्डले बिहीबार राजधानीमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा बोल्दै कार्कीले भने–आस्वा प्रणालीमा भाग लिन धितोपत्र बोर्डले आह्वान गरेकोमा ६ वटा वाणिज्य बैंक र ६ वटा राष्ट्रिय स्तरको विकास बैंकले आवेदन गरिसकेको छन् । माघ १ गतेदेखि आस्वा प्रणाली पूर्ण रुपमा लागू हुन्छ । कार्यक्रममा सानिमा बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत भुवन दाहालले आस्वा प्रणाली लागु भएपछि एक भन्दा बढी कम्पनीको साधारण सेयर एकै पटक निष्काशन भएको अवस्थामा लगानीकर्तालाई समस्या पर्न सक्ने बताए । एउटा कम्पनीको सेयर आवेदन गर्दा उसका एकाउण्ट लक गरिएको हुन्छ । यो अवस्थामा दोस्रो कम्पनीको सेयर आवेदन गर्नु पर्दा लगानीकर्ता र एकाउण्ट म्यानेज गर्ने बैंक दुबैलाई समस्या आउन सक्ने उनको टिप्पणी छ । नेपाल मर्चेन्ट बैंकर्स संघका अध्यक्ष प्रविणरमण पराजुलीले लगानीकर्तासँग लिएको सेवा शुल्कको १५ प्रतिशत मात्र निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकलाई छुट्याउनु कम भएको बताउँदै त्यसलाई वृद्धि गर्न आग्रह गरे । साधारण सेयर निष्काशन गर्दा ३४० गुणा बढीसम्म आवदेन परेको उदाहरण पेश गर्दै उनले आवेदन गर्ने समय पनि छोट्याउनु पर्ने बताए । ‘साधारण सेयरको लागि आवदेन समय ५ दिनलाई छोट्याएर ३ दिन बनाउँदा समग्र प्रक्रिया छोटो हुन्छ’ उनले भने । अनलाईनबाट सेयर आवदेन खुला गरिसकेपछि डिजिटल सिग्नेचर प्रयोगलाई प्रोत्साहित गर्नु पर्ने उनले बताए । तर बोर्डका अध्यक्ष कार्कीले समग्रमा पूर्वाधारको कमी रहेकोले अहिले डिजिटल सिग्नेचरको प्रयोग नगरिएको बताए । ‘प्रविधिको प्रयोगमा लगानीकर्ता अझै पछाडि छन्, धितोपत्र बोर्ड, सेयर निष्काशन गर्ने कम्पनीहरुको पूर्वाधार पनि प्रयाप्त छैन । त्यसैले अहिले नै डिजिटल सिग्नेचर प्रयोगमा ल्याउने अवस्था छैन’ उनले भने । के हाे अास्वा प्रणाली ? लगानीकर्ताले आस्वा प्रणालीबाट लिन सक्ने पाँच फाइदाहरु र यसबाट लाभ लिने तरिका
नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकले पायो बैंक अफ द एयर अवार्ड २०१६, अहिलेसम्म पाँच पटक जित्यो
काठमाडौं, २३ मंसिर । नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकले ‘बैंक अफ द एयर अवार्ड २०१६’ प्राप्त गरेको छ । बेलायतको प्रतिष्ठित पत्रिका ‘दी बैंकर्स’ले हिजो राती यो अवार्ड प्रदान गरेको छ । लण्डनमा आयोजित कार्यक्रममा बैंकका अध्यक्ष पृथ्वीबहादुर पाँडे र ज्योति प्रकाश पाँडेले उक्त अवार्ड लिएका छन् । बैंकका सूचना शाखाका सावित्री घिमिरेका अनुसार बैंकले अहिलेसम्म पाँच पटक यो अवार्ड प्राप्त गरेको छ । बैंकर्स पत्रिकाले प्रत्येक वर्ष हरेक देशका बैंकहरु मध्ये उत्कृष्ट बैंकलाई बैंक अफ द एयर अवार्ड दिने गरेको छ ।
