अखिलको दबाबमा सारियो त्रिभुवन विश्वविद्यालयको परीक्षा
काठमाडौं । सत्तारुढ दल नेकपा (एमाले)को भातृ संगठन अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (अनेरास्ववियु)को दबाबका कारण त्रिभुवन विश्वविद्यालय (टीयू)ले विद्यार्थीको परीक्षा सारेको बुझिएको छ । फागुन पहिलो साता हुने २३औं राष्ट्रिय महाधिवेशनका कारण अनेरास्ववियुले त्रिभुवन विश्व विद्यालयलाई परीक्षा सार्न दबाब दिएपछि टीयू पनि परीक्षा सार्न बाध्य भएको बुझिएको हो । त्रिभुवन विश्वविद्यालयले यसअघि फागुन दोस्रो सातादेखि स्नातक तह पहिलो र चौथो वर्षका सबै संकायको परीक्षा तोकेको थियो । सोही समयमा परीक्षाको कारण अनेरास्ववियुको महाधिवेशन प्रभावित हुने भन्दै अनेरास्ववियुका विद्यार्थी नेताहरुले परीक्षा सार्न दबाब दिएपपछ परीक्षा सरेको स्रोतको भनाइ छ । विद्यार्थी नेताहरुको दबाबपछि विश्वविद्यालयले पनि फागुनामा हुने परीक्षा रद्द गरेर नयाँ कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ । विश्व विद्यालयले ती परीक्षाहरुलाई चैतको दोस्रो सातादेखि सञ्चालन गर्ने गरी तालिका सार्वजनिक गरेको छ । विद्यार्थी नेताको दबाबकै कारण विद्यार्थीहरुको परीक्षा १ महिना पछाडि धकेलिएको छ । पुरानो परीक्षा तालिका [pdf id=382353] अनेरास्ववियुका महासचिव समिर बडालले भने दबाब नभई विश्व विद्यालयलाई आग्रह गरेको बताए । अनेरास्ववियुले विद्यार्थीको परीक्षा नै सार्नको लागि विश्वविद्यालयलाई दबाब नदिएको बताउँदै उनले विश्वविद्यालयलाई अनेरास्ववियुको राष्ट्रिय महाधिवेशन र स्ववियु निर्वाचनको तालिकाको विषयमा जानकारी गराएर विद्यार्थीको परीक्षा प्रभावित नहोस् भनेर अग्रिम जानकारी गराएको बताए । ‘हाम्रो महाधिवेशनको कार्यतालिका यस्तो छ, स्ववियु पनि नजिकिँदैछ, यसले गर्दा विश्व विद्यालयको क्यालेन्डर प्रभावित नहोस, त्यही बिचमा धेरै विद्यार्थीको परीक्षा पनि छ, यो बेला विश्व विद्यालयले मिलाएर काम गर्नु पर्छ भनेर हामीले आग्रह मात्रै गरेका थियौं, परीक्षा नै सार्नु पर्छ भनेर हामीले दबाब दिएका छैनौं,’ बडालले विकासन्युजसँग भने । त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा राजनीतिक दृष्टिकोणका आधारमा व्यवस्थापन तथा प्राध्यापकहरुको काम कारवाहीमा विद्यार्थी संगठनहरुले आफ्नो दृष्टिकोण राख्दै सोही अनुसार प्रतिक्रिया जनाउँदै आएको देखिन्छ । लामो इतिहास र प्रशस्त सम्भावना बोकेको विश्वविद्यालय पटक–पटक राजनीतिक निशानामा पर्दै पनि आएको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका रजिष्टार पेशल दाहाल भने विद्यार्थी नेताको दबाबमा परीक्षा सारेको विषयलाई अस्वीकार गर्छन् । उनका अनुसार केही मिलाउन बाँकी आन्तरिक विषयहरु मिलाउनका लागि परीक्षा सारिएको उनको तर्क छ । यसअघि तयारी सकेर परीक्षा तालिका नै सार्वजनिक गरिसकेको अवस्थामा अहिले कसरी तयारी पुगेन भन्ने प्रश्नमा भने उनी नाजवाफ भए । ‘विद्यार्थी नेताहरुको दबाबमा विश्वविद्यालय बस्दैन, अहिले केही विषयहरुमा तयारी नपुगेर एक महिना पछाडि सारेका हौं, यसमा अन्यथा सोच्नु हुँदैन,’ उनले भने । समयमा परीक्षा लिने, नतिजा सार्वजनिक गर्ने र पाठयक्रमको नियमित विकास गर्ने लगायतका विषयहरुमा अब्बलता पदर्शन गर्न नसकेको विश्वविद्यालयले एउटा विद्यार्थी संगठनको दबाबमा विद्यार्थीको परीक्षालाई एक महिना सार्ने काम गरेको भन्दै अहिले चौतर्फी रुपमा आलोचना पनि भइरहेको छ । कोरोना महामारीले प्रभावित पारेको शैक्षिक क्षेत्रको तालिका अझै नियमित हुन नसकिरहेको अवस्थामा विश्वविद्यालयले विद्यार्थीको परीक्षालाई थप एक महिना धकेल्दा यससँग सम्बन्धित हजारौं विद्यार्थीको पढाई पनि प्रभावित हुने देखिन्छ । नयाँ परीक्षा तालिका [pdf id=382349]
सुर्खेतमा पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रममा रमाउँदै विद्यार्थी
सुर्खेत । सुर्खेत बराहाताल गाउँपालिकाको जनज्योति माध्यामिक विद्यालयमा कक्षा १० मा अध्ययनरत छात्र सुदीपसिंह सुनार विद्यालयमा पढाइसँगै कृषिमा पनि आबद्ध छन् । विद्यालयले सुरु गरेको ‘पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रम’ अन्तर्गत उनी पढाइसँगै कृषिमा पनि आबद्ध भएका हुन् । कृषिमा आबद्ध उनले पढाइ खर्च पनि यसैबाट जुटाइरहेका छन् भने विद्यालयमा सिकेको आधुनिक कृषिको सीप बुबा(आमालाई पनि सिकाउन पाएका छन् । ‘विद्यालयमा कृषिको आधुनिक सीप बुवाआमालाई पनि सिकाइरहेको छु’, उनले भने, ‘अहिले उहाँहरु पनि व्यावसायिक कृषि गरिरहेका भने यसले उत्पादन पनि बढाएको छ ।’ सुदीपजस्तै विद्यालयमा अध्ययनरत अधिकांश विद्यार्थी पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रममार्फत् कृषिमा आबद्ध भएका छन् । साथै अभिभावकलाई पनि कृषिसम्बन्धी आधुनिक सीप सिकाएर आत्मनिर्भर हुन प्रेरेरित गरिरहेका छन् । ‘हामीले कृषिसँग सम्बन्धित प्राविधिक ज्ञान व्यवहारमा पनि लागू गरेका छौँ’, कक्षा ९ कि स्मृति रानाले भनिन्, ‘विद्यालयमा सिकेको कृषि उत्पादन गर्ने तरिका घरमा गएर सिकाउँछौँ । यसले प्राविधिक ज्ञानसमेत सिक्न पाएका छौँ ।’ पहिले परम्परागत तरिका अपनाउँदा तरकारी किनेर खानुपर्ने बाध्यता आधुनिक तरिका अपनाएपछि हटेको रानाको भनाइ छ । विद्यार्थीले ‘पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रम’मार्फत् कृषि तथा पशुपालन गर्दै आएका छन् । जुन नेपालकै पहिलो नमूना कार्यक्रम हो । त्यसबाट हुने आम्दानी विद्यार्थी आफ्नो शिक्षामा खर्च गर्दै आएका छन् । कार्यक्रममा सहभागी अर्की छात्रा मनिसा तारामीले कार्यक्रममा सहभागी भएकाले सैद्धान्तिक शिक्षासँगै व्यवहारिक ज्ञान पनि दिएको बताइन् । जनज्योति मावीका शिक्षक नारायणविक्रम जिसीले शिक्षालाई आयाआर्जनसँग जोड्न सके परनिर्भरता हट्ने र स्वदेशमै दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने गरी विद्यालयले कार्यक्रम अघि बढाएको बताए । ‘हामी शिक्षालाई व्यावहारिक बनाउन चाहान्छौँ’, उनले भने, ‘पढेर विदेश जाने बाध्यतालाई अन्त्य गर्न विद्यालयबाटै गरिखाने दक्ष जनशक्ति उत्पादन गरी स्वदेशमै काम गर्ने वातावरण तयार गर्ने विद्यालयको लक्ष्य हो ।’ बराहाताल गाउँपालिकाले पनि पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रमलाई प्रत्येक विद्यालयमा लागू गर्नेयोजना बनाएको छ । गाउँपालिका उपाध्यक्ष लक्ष्मी पुन मगरले भनिन्, ‘नेपालमै नमूना कार्यक्रमका रुपमा जनज्योति मावीले ‘पढ्दै कमाउँदै कार्यक्रम’लाई पालिकाभरका विद्यालयमा लागू गर्ने योजना बनाएका छौँ । विद्यालयलाई जग्गा उपलब्ध गाराइदिने र व्यवहारिक शिक्षामा जोड दिने गाउँपालिकाको योजना छ ।’ विसं २०६८ देखि प्राविधिक विषय अध्यापन सुरु भएको माविमा २६ जिल्लाका विद्यार्थी अध्ययन गर्न आउने गरेका छन् । कृषि विषय अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलाई च्याउ खेती, पशुपालन, तरकारी खेतीका लागि ऋणसहित खेतीयोग्य जमिन उपलब्ध गराइएको छ । विद्यालयमा अध्ययन गर्न आएका विद्यार्थीले कृषि उत्पादनमा लागेर विद्यालयको मासिक शुल्क बुझाएर बचतसमेत गर्ने गरेका छन् । यो कार्यक्रमलाई अहिले सङ्घीय सरकारलेसमेत अपनत्व लिँदै देशभर नै लागू गर्न सुरु गरेको छ ।
रोल्पामा स्नातकोत्तर कक्षा सञ्चालनको तयारी
रोल्पा । रोल्पामा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन सुरु हुने भएको छ । सदरमुकाम लिवाङको जलजला बहुमुखी क्याम्पसले स्नातकोत्तर तहको पठनपाठन सञ्चालन गर्न लागेको हो । मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालयको आङ्गिक क्याम्पसका रुपमा रहेको सो क्याम्पसले चालु शैक्षिक सत्रदेखि स्नातकोत्तर तहमा शिक्षाशास्त्र सङ्काय अन्तर्गत ‘पाठ्यक्रम र मूल्याङ्कन’ विषय अध्यापन गराउन लागेको क्याम्पस प्रमुख खेम खड्काले जानकारी दिए । ‘स्नातकोत्तर कक्षा सञ्चालनका लागि भौतिक तथा मानवीय स्रोत उपलव्ध रहेकाले तत्काल कम्तीमा दुई विषयमा कक्षा सञ्चालन गर्न सकिने भएपनि हाल एउटा विषयको मात्रै स्वीकृति पाएका छौँ,’ खड्काले भने । विद्यार्थी भर्नाका लागि क्याम्पसले आवेदन गरिसकेको छ । त्यसका लागि माघ २१ मा प्रवेश परीक्षा सञ्चालन गरिनेछ भने फागनु ३ सम्म भर्ना समय तोकिएको छ । उनले फागुन ५ देखि नियमित पठनपाठन सुरु गर्ने योजना रहेको बताए । यसअघि जिल्लामा स्नातकोत्तर तहको पढाइ नहुदा यहाँका विद्यार्थीहरु दाङ, नेपालगञ्ज, प्यूठान, बुटवल, काठमाडाँैलगायतका स्थानमा जानुपर्ने बाध्यता थियो । कक्षा सञ्चालनका लागि यसअघि मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालयको ‘स्कूल अफ एजुकेशन’का डिन प्राध्यापक डा लीलाधर तिवारी नेतृत्वको तीन सदस्यीय टोलीले सम्भाव्यता अध्ययन गरेर फर्किएको थियो । विसं २०६१ मा स्थापना भएको जलजला बहुमुखी क्याम्पसमा हाल स्नातक तहमा मानविकी, व्यवस्थापन र शिक्षाशास्त्र पठनपाठन हुँदै आएको छ । क्याम्पसमा हाल चार सय ८३ विद्यार्थी अध्ययन गरिरहेका छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धनमा रोल्पाको जुगारमा स्नातक तहको पठनपाठन हुने गरी अर्को क्याम्पस सञ्चालनमा छ ।
