एनडीटीभी वर्ल्ड समिटमा अर्थमन्त्री वाग्ले, भारत–नेपाल अवसरबारे सम्बोधन गर्दै
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजित ‘एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६’ मा सहभागी भएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय अतिथि वक्ताका रूपमा बिहीबार नयाँदिल्ली पुगेका वाग्लेले समिटको विशेष सत्रमा सम्बोधन गर्न लागेका हुन् । नयाँदिल्लीस्थित होटल ताज प्यालेसमा आयोजित सम्मेलनमा ‘निकटताबाट समृद्धि : भारत–नेपाल अवसर’ शीर्षकको विशेष सत्रमा अर्थमन्त्री वाग्ले अतिथि वक्ताका रूपमा सहभागी छन् । उक्त सत्रमा नेपाल–भारतबीचको सम्बन्ध, आर्थिक सहकार्य र आपसी अवसरका विषयमा छलफल हुने जनाइएको छ । यसअघि अर्थमन्त्री वाग्ले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सम्बोधन गरेको एनडीटीभी वर्ल्ड समिटको सत्रमा अतिथिका रूपमा सहभागी भएका थिए । बिहीबार राति आयोजित उक्त सत्रपछि प्रधानमन्त्री मोदी र अर्थमन्त्री वाग्लेबीच संक्षिप्त भेटवार्ता तथा कुराकानीसमेत भएको थियो । त्यस्तै, भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशङ्करले सम्बोधन गरेको सम्मेलनको विशेष सत्रमा पनि वाग्ले सहभागी भएका थिए । सो क्रममा वाग्ले र जयशङ्करबीच बदलिँदो विश्व व्यवस्था, बहुपक्षीय सहकार्य र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको भावी दिशाबारे रोचक प्रश्नोत्तर भएको थियो । एनडीटीभी वर्ल्ड समिटमा अर्थमन्त्री वाग्लेको सहभागितालाई नेपाल–भारत सम्बन्ध, आर्थिक साझेदारी र क्षेत्रीय सहकार्यका विषयमा नेपालको धारणा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ ।
बदलिँदो विश्व व्यवस्थाबारे अर्थमन्त्री वाग्ले र जयशङ्करबीच रोचक संवाद
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले र भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशङ्करबीच बदलिँदो विश्व परिस्थिति, बहुपक्षीय सहकार्य र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको भावी दिशाबारे रोचक प्रश्नोत्तर भएको छ । भारतीय टेलिभिजन च्यानल एनडीटीभीले आयोजना गरेको ‘एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६’ अन्तर्गत बिहीबार आयोजित ‘द जियोपोलिटिक्स अफ सोभरेन चोइस’ शीर्षकको सत्रमा दुई नेताबीच विश्व व्यवस्थामा भइरहेको परिवर्तन र त्यसअनुसार अपनाउनुपर्ने रणनीतिबारे छलफल भएको हो । सत्रमा प्रमुख वक्ताका रूपमा भारतीय विदेशमन्त्री जयशङ्करले आफ्ना धारणा राखेपछि अतिथिका रूपमा सहभागी अर्थमन्त्री वाग्लेले विश्व अहिले नयाँ व्यवस्थातर्फ अघि बढिरहेको हो कि भन्ने प्रश्न गरेका थिए । उनले विशेषगरी बहुपक्षीय सहकार्य कमजोर हुँदै गएको अवस्थामा क्षेत्रीय तथा उपक्षेत्रीय सहकार्यलाई संस्थागत गर्न सकिने सम्भावनाबारे जिज्ञासा राखेका थिए । वाग्लेले सन् १९९० को दशकमा शीतयुद्धको अन्त्यपछि व्यापार तथा अर्थतन्त्रमा बहुपक्षीयतालाई प्राथमिकता दिइएको स्मरण गराउँदै अहिले भने विश्वमा व्यापारिक गुट र विभिन्न प्रकारका विभाजन बढिरहेको बताए । उनले विपद् प्रतिकार्य, पोषण, ऊर्जा तथा स्वच्छ ऊर्जाजस्ता क्षेत्रमा द्विपक्षीय, त्रिपक्षीय र उपक्षेत्रीय सहकार्यलाई औपचारिक संरचनामार्फत अघि बढाउन सकिने सम्भावनाबारे जयशङ्करसँग प्रश्न गरे । ‘के हामी पेन्डुलमको अर्को छेउतिर गइरहेका छौँ?’ भन्दै वाग्लेले विश्वमा बढिरहेको तनाव, सङ्कट र राष्ट्रिय स्वार्थ केन्द्रित प्रवृत्तिले बहुपक्षीय सहकार्यको स्वरूप परिवर्तन गरिरहेको हो कि भन्ने जिज्ञासा राखेका थिए । उनले क्षेत्रीय तथा उपक्षेत्रीय समूहहरू विस्तार गरेर सहकार्यलाई संस्थागत गर्नुपर्ने हो वा तत्कालीन सरकार र नेताहरूको सद्भावमा आधारित पहललाई नै निरन्तरता दिनुपर्ने हो भन्ने विषयमा पनि भारतीय विदेशमन्त्रीको धारणा मागेका थिए । जवाफमा जयशङ्करले औपचारिक संस्थागत संरचना निर्माण गर्नु परम्परागत राजनीतिक सोचको महत्त्वपूर्ण हिस्सा भए पनि पछिल्ला दुई दशकमा धेरै मुलुक औपचारिक प्रतिबद्धताका लागि तयार नदेखिएको बताए । उनका अनुसार संस्थागत संरचना निर्माण गर्ने क्रममा वार्ता, प्रशासनिक प्रक्रिया, खर्चको व्यवस्थापन र नियम निर्धारणमै धेरै समय तथा ऊर्जा खर्च हुने गरेको छ । कतिपय अवस्थामा सहकार्यको मूल उद्देश्य नै ओझेलमा पर्ने गरेको उनले बताए । जयशङ्करले औपचारिक संरचना निर्माण गर्न सम्भव भएका क्षेत्रमा त्यसलाई प्राथमिकता दिन सकिने उल्लेख गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सौर्य गठबन्धनलाई उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे । तर सबै विषयमा औपचारिक संरचना आवश्यक नहुने र कतिपय अवस्थामा अनौपचारिक सहकार्यलाई निरन्तरता दिनु नै उपयुक्त हुने उनको भनाइ थियो । उनले ब्रिक्सको उदाहरण दिँदै उक्त समूहको आफ्नै सचिवालय र सबै सदस्यले हस्ताक्षर गरेको लिखित बडापत्र नभएको उल्लेख गरे । सहकार्यको स्वरूप विषय, साझेदार मुलुक र उनीहरूबीचको प्रतिबद्धताको स्तरमा निर्भर हुने उनले बताए । ‘तपाईंले मलाई प्रवृत्ति सोध्नुभयो भने, म भन्छु प्रवृत्ति स्पष्ट रूपमा बढी तदर्थ र बढी समान विचारधाराका समूहहरूतर्फ गइरहेको छ,’ जयशङ्करले भने । उनका अनुसार भारतले पछिल्लो दशकमा विभिन्न क्षेत्रमा द्विपक्षीयभन्दा फरक प्रकृतिका त्रिपक्षीय, चतुर्पक्षीय तथा समान सोच भएका मुलुकबीचका करिब ५० वटा समूह निर्माण गरेको छ । जयशङ्करले अहिले मुलुकहरूले प्रशासनिक बोझ कम हुने र ठोस परिणाम दिन सक्ने सहकार्यको स्वरूप खोजिरहेको बताए । अत्यधिक जटिल र बोझिलो संरचना निर्माण गर्नुभन्दा आवश्यकताअनुसार साझेदारी गर्दै परिणाममुखी काम गर्नु प्रभावकारी हुने उनको भनाइ थियो । दुई नेताबीचको संवादले बदलिँदो विश्व व्यवस्थामा बहुपक्षीय सहकार्यको भविष्य, क्षेत्रीय साझेदारीको भूमिका र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई प्रभावकारी बनाउने उपायबारे बहसलाई थप उजागर गरेको छ ।
विपद्का बेला भारतले गरेको सहयोगप्रति नेपाल आभारी छ : अर्थमन्त्री वाग्ले
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले नेपालमा भएका पछिल्ला विपद् तथा सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पका बेला भारतले गरेको सहयोगको प्रशंसा गरेका छन् । भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६ अन्तर्गत ‘अ वर्ल्ड बिट्विन अर्डर्स’ सत्रमा बोल्दै अर्थमन्त्री वाग्लेले विपद्का बेला भारतले देखाएको तत्परता र सहयोगप्रति नेपाल आभारी रहेको बताएका हुन् । अर्थ मन्त्रालयका अनुसार, कार्यक्रममा भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशङ्करसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्दै वाग्लेले नेपाल–भारत सम्बन्ध र क्षेत्रीय चासोका विषयमा छलफल गरेका थिए । उनले जलवायु परिवर्तनका कारण रसुवा र भोटेकोसी क्षेत्रमा हालै आएको विपद् तथा सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पका बेला भारतले गरेको सहयोगको स्मरण गरे । ‘नेपालको मन्त्रीको हैसियतमा म के भन्न सक्छु भने, हालैको विपद् र भूकम्प दुवै समयमा पहिलो केही घण्टामै भारत त्यहाँ उपस्थित थियो र हामीलाई असाधारण सहयोग गर्यो,’ उनले भने, ‘यसप्रति नेपाल अत्यन्तै आभारी छ ।’ अर्थमन्त्री वाग्लेले विपद् प्रतिकार्य, पोषण र स्वच्छ ऊर्जाजस्ता क्षेत्रमा नेपाल, भारतसहित अन्य मुलुकबीच द्विपक्षीय, त्रिपक्षीय तथा उपक्षेत्रीय सहकार्यलाई संस्थागत गर्न सकिने सम्भावनाबारे पनि प्रश्न उठाएका थिए । जवाफमा भारतीय विदेशमन्त्री जयशङ्करले सम्भव भएका क्षेत्रमा औपचारिक संस्थागत संरचनाको महत्त्व कायम रहेको बताए। उनले अन्तर्राष्ट्रिय सौर्य गठबन्धनलाई यसको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे । यद्यपि, पछिल्लो समय समान सोच भएका मुलुकबीच आवश्यकताअनुसार सहकार्य गर्ने र ठोस नतिजा दिने पहललाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्ति बढिरहेको पनि उनले बताए । कार्यक्रममा नेपाल–भारत सम्बन्धलाई थप प्रभावकारी बनाउने, क्षेत्रीय सहकार्य विस्तार गर्ने तथा विपद् व्यवस्थापन र स्वच्छ ऊर्जाजस्ता साझा चासोका क्षेत्रमा सहकार्यका सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो ।
द्वादशीमा पनि टीका लगाउने क्रम जारी, काठमाडौंमा चहलपहल बढ्दै
काठमाडौं । विजयादशमीको तेस्रो दिन आज द्वादशीमा पनि मान्यजनबाट टीका र जमरा लगाएर बडादसैँ मनाउने क्रम जारी छ । नवदुर्गाको प्रसादका रूपमा मान्यजनको हातबाट टीका र जमरा लगाएर आशीर्वाद लिने परम्पराअनुसार आज पनि आफन्त तथा मान्यजनकहाँ पुगेर दसैँको टीका लगाउने क्रम जारी रहेको हो । विजयादशमीका दिन रातो टीका र जमरा लगाएर मान्यजनबाट आशीर्वाद लिने गरिन्छ । यस वर्ष बुधबार बडादसैँको मुख्य दिन विजयादशमी परेको थियो । उक्त दिन टीका थाप्न नभ्याएका तथा अन्यत्र रहेका आफन्त र मान्यजनकहाँ जानुपर्नेहरू बिहीबार एकादशी र आज द्वादशीमा पनि टीका लगाउन जाने गरेका छन् । बडादसैँको मुख्य दिन विजयादशमी भए पनि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट नवदुर्गाको प्रसादस्वरूप टीका र जमरा लगाएर दसैँ मनाउने प्रचलन छ । दसैँका कारण सुनसान बनेको काठमाडौं उपत्यकामा आज भने सर्वसाधारणको चहलपहल केही बढेको छ । टीका लगाउन आफन्त तथा मान्यजनकहाँ जाने र फर्किने मानिसको सङ्ख्या बढेसँगै उपत्यकाका सडकमा पनि चहलपहल देखिन थालेको हो । काठमाडौं उपत्यकाबाट बाहिरिने र भित्रिने सार्वजनिक सवारीसाधनको सङ्ख्या पनि अघिल्लो दिनको तुलनामा बढेको छ । सवारीसाधनको आवागमन बढेसँगै आफन्तकहाँ टीका लगाउन जाने सर्वसाधारणलाई सहज भएको छ । दसैँ मनाउन उपत्यकाबाट बाहिरिएका मानिस फर्किन थालेसँगै सडकमा सवारीसाधन र सर्वसाधारणको चहलपहल बढ्दै गएको छ ।
महिनावारीमा किन बढ्छ बिर्सने समस्या, के हो ‘पिरियड ब्रेन’?
काठमाडौं । महिनावारीका बेला केही महिलालाई सामान्यभन्दा बढी बिर्सने, कुनै काममा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने वा सोच्न समय लाग्ने अनुभव हुन सक्छ । कतिपयलाई दिमागले पहिले जस्तो छिटो काम नगरेको र मानसिक थकान बढेको महसुस हुन्छ । यस्तो अवस्थालाई सामान्य बोलचालमा ‘पिरियड ब्रेन’ वा ‘पिरियड ब्रेन फग’ भन्ने गरिन्छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार ‘पिरियड ब्रेन’ छुट्टै रोग वा चिकित्सकीय अवस्था भने होइन । महिनावारी चक्रसँग सम्बन्धित केही महिलामा देखिन सक्ने एकाग्रता, स्मरणशक्ति र मानसिक स्पष्टतासम्बन्धी अस्थायी समस्यालाई बुझाउन यो शब्द प्रयोग गरिन्छ । यद्यपि, महिनावारीका बेला सबै महिलाको सोच्ने वा सम्झने क्षमता कमजोर हुन्छ भन्ने होइन । महिनावारीमा किन हुन्छ यस्तो अनुभव? महिनावारीका बेला दिमाग सुस्त भएको महसुस हुनुको कारण हर्मोनमा हुने परिवर्तन मात्रै होइन । पेट दुख्ने, टाउको दुख्ने, निद्रामा समस्या हुने, थकान बढ्ने, तनाव र मनस्थितिमा परिवर्तन आउनेजस्ता कारणले पनि यस्तो अनुभव हुन सक्छ । विशेषगरी महिनावारीका बेला हुने तीव्र दुखाइले ध्यान केन्द्रित गर्न, जानकारी प्रशोधन गर्न र कुनै काममा निरन्तर संलग्न हुन कठिन बनाउन सक्छ । नेसनल सेन्टर फर बायोटेक्नोलोजी इन्फर्मेसन (एनसीबीआई) मा प्रकाशित एक अध्ययनमा ३२ महिलाको सामान्य दुखाइ नभएको दिन र महिनावारीका बेला सबैभन्दा बढी दुखाइ भएको दिनको संज्ञानात्मक क्षमता तुलना गरिएको थियो । अध्ययनमा बढी दुखाइ भएको दिन ध्यान नियन्त्रण गर्ने क्षमता र सूचना प्रशोधनको गतिमा कमी देखिएको थियो । यद्यपि, अध्ययनमा सहभागीको सङ्ख्या कम भएकाले यसको नतिजा सबै महिलामा लागू हुन्छ भन्न सकिँदैन । एस्ट्रोजन र प्रोजेस्टेरोन हर्मोनको भूमिका महिनावारी चक्रमा एस्ट्रोजन र प्रोजेस्टेरोन हर्मोनको मात्रा घटबढ भइरहन्छ । एस्ट्रोजनको मात्रा चक्रअनुसार बढ्ने र घट्ने गर्छ भने डिम्बोत्सर्जनपछि प्रोजेस्टेरोनको मात्रा बढ्छ । महिनावारी सुरु हुनुअघि यी हर्मोनको मात्रा पुनः घट्छ । यी दुवै हर्मोनका ग्रहण गर्ने संरचना मस्तिष्कमा पनि पाइन्छन् । अनुसन्धानले एस्ट्रोजन र प्रोजेस्टेरोनलाई सिक्ने क्षमता, स्मरणशक्ति र भावनात्मक प्रक्रियासँग सम्बन्धित पाएको छ । यी हर्मोनले सेरोटोनिन, गाबा, डोपामिन र ग्लुटामेटजस्ता मस्तिष्कमा सूचना आदानप्रदान गर्ने रसायनको प्रणालीसँग अन्तरक्रिया गर्न सक्छन् । यस्ता रसायनले सोच्ने क्षमता, ध्यान र भावनात्मक अवस्थालाई नियमन गर्न भूमिका खेल्छन् । केही अध्ययनमा हर्मोनको मात्रा फरक हुँदा प्रतिक्रिया दिने गति र ध्यान नियन्त्रणमा पनि भिन्नता देखिएको छ । तर स्मरणशक्तिमा भने सधैँ उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छैन । यसले हर्मोनको उतारचढावले मस्तिष्कका केही कार्यलाई प्रभावित गर्न सक्ने भए पनि त्यसको असर सबै व्यक्ति र सबै प्रकारका मानसिक काममा समान नहुने देखाउँछ । सबै महिलामा समान असर पर्दैन महिनावारीका बेला मानसिक धुम्मपन, बिर्सने समस्या वा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने अनुभव सबै महिलामा देखिँदैन। कसैलाई सामान्य असहजता हुन सक्छ भने कसैलाई दुखाइ, निद्राको कमी, थकान र महिनावारीअघिको तनावका कारण दैनिक कामकाजमै असर पर्न सक्छ । यस विषयमा भएका अनुसन्धानका नतिजा पनि एकरूप छैनन्। एक अध्ययनमा महिनावारी चक्रका विभिन्न चरणमा ध्यान, स्मरणशक्ति, बौद्धिक क्षमता र कार्यकारी क्षमतासहितका ७३० वटा तुलनाको समीक्षा गर्दा समग्र संज्ञानात्मक कार्यसम्पादनमा व्यवस्थित र बलियो परिवर्तन देखिएन। त्यसैले महिनावारी हुँदैमा महिलाको दिमाग सुस्त हुन्छ वा सिक्ने क्षमता घट्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। कतिपय अवस्थामा महसुस हुने समस्या दुखाइ, थकान, निद्राको कमी र भावनात्मक परिवर्तनसँग सम्बन्धित हुन सक्छ। महिनावारीका बेला बिर्सने समस्या वा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुने अवस्था बारम्बार देखिएमा, लामो समयसम्म रहिरहेमा वा दैनिक जीवनमा उल्लेखनीय असर पारेमा स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ । विशेषगरी अत्यधिक दुखाइ, असामान्य थकान वा अन्य असहज लक्षण पनि देखिएमा त्यसलाई सामान्य महिनावारीको समस्या मानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन ।
जलवायु हानिनोक्सानी कोषबाट नेपाललाई ३ अर्ब सहयोग स्वीकृत
काठमाडौं । जलवायु परिवर्तनका कारण भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित समुदायको राहत, पुनर्स्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि नेपालले २० मिलियन अमेरिकी डलर (करिब ३ अर्ब रुपैयाँ) अनुदान सहयोग पाउने भएको छ । जलवायु हानिनोक्सानी कोष (लस एन्ड ड्यामेज फन्ड) को बिहीबार बसेको विशेष बैठकले नेपाललाई उक्त अनुदान उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका सहसचिव एवं जलवायु परिवर्तन व्यवस्थापन महाशाखा प्रमुख डा. महेश्वर ढकालका अनुसार बाढीबाट भएको ठूलो जनधनको क्षतिलाई सम्बोधन गर्न नेपाल सरकारले गत अगस्ट ३१ मा कोषको बोर्डसमक्ष सहयोगका लागि औपचारिक अनुरोध गरेको थियो । कोषका लागि नेपालका राष्ट्रिय सम्पर्क अधिकृत तथा वैकल्पिक बोर्ड सदस्यसमेत रहेका ढकालले नेपालको प्रस्ताव स्वीकृत गराउन विकसित तथा विकासशील राष्ट्रका बोर्ड सदस्यहरूसँग विभिन्न चरणमा छलफल र समन्वय गरिएको जानकारी दिए । स्वीकृत कार्यविधिअनुसार नेपालले अब भोटेकोशी र त्रिशूली क्षेत्रका बाढीप्रभावित समुदायलाई लक्षित गरी छुट्टै आयोजना प्रस्ताव तयार पारेर पेस गर्नुपर्नेछ। उक्त प्रस्ताव कोषबाट अन्तिम स्वीकृत भएपछि प्रभावित क्षेत्रमा राहत, पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने मन्त्रालयले जनाएको छ। गत भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको भीषण बाढीबाट करिब १५ हजार घरधुरीका ६० हजारभन्दा बढी नागरिक प्रत्यक्ष प्रभावित भएको मन्त्रालयको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ। उक्त विवरणअनुसार विपद्मा करिब १ हजार ५०० जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ५ हजारभन्दा बढी मानिस बेपत्ता भएका छन्। बाढीबाट करिब २ अर्ब ७० करोड अमेरिकी डलर बराबरको प्रारम्भिक भौतिक तथा आर्थिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। क्षतिग्रस्त संरचनाको पूर्ण पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापनाका लागि कम्तीमा ४ अर्ब ७० करोड अमेरिकी डलर आवश्यक पर्ने मन्त्रालयको आकलन छ। जलवायु परिवर्तनको उच्च जोखिममा रहेका नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि कोषको यो निर्णय महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। यसले जलवायु परिवर्तनका कारण ठूलो क्षति बेहोरेका मुलुकलाई अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग उपलब्ध गराउने र जलवायु न्यायको अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्ने दिशामा योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यस वर्ष दशैंमा उपत्यकामा सवारी दुर्घटना घट्यो
काठमाडौं । दशैंका समयमा काठमाडौं उपत्यकामा सवारी दुर्घटना र त्यसबाट हुने मानवीय क्षतिमा उल्लेख्य कमी आएको छ । गत वर्षको दसैँमा १५५ वटा सवारी दुर्घटना हुँदा १० जनाको मृत्यु भएकामा यस वर्ष दुर्घटनाको सङ्ख्या घटेर १०५ पुगेको छ । यस वर्ष दुर्घटनामा परी तीन जनाले ज्यान गुमाएका छन् । काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष सवारी दुर्घटना ५० वटाले घटेको छ । त्यस्तै, दुर्घटनामा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या सात जनाले कम भएको छ । चाडपर्वका समयमा ट्राफिक व्यवस्थापन, सुरक्षा निगरानी र प्रहरी परिचालनलाई प्रभावकारी बनाइएकाले दुर्घटना न्यूनीकरणमा सहयोग पुगेको ट्राफिक प्रहरीको भनाइ छ । कार्यालयका प्रवक्ता एवं प्रहरी उपरीक्षक नरेशराज सुवेदीका अनुसार यस वर्ष भएका अधिकांश दुर्घटना दुईपाङ्ग्रे सवारीसाधनसँग सम्बन्धित छन् । तीव्र गतिमा सवारी चलाउँदा नियन्त्रण गुम्ने र दुर्घटना हुने गरेको उनले बताए । सुवेदीले ट्राफिक प्रहरीले पूर्वतयारीसहित योजनाबद्ध रूपमा काम गरेकाले सडक सुरक्षामा सुधार आएको बताए । यातायात व्यवसायी, मजदुर तथा अन्य सरोकारवालाको समन्वय र सहकार्यले यात्रुलाई सुरक्षित यात्रा गर्न सहज भएको उनको भनाइ छ । त्यसैगरी, दुर्घटना भएपछि तत्काल उद्धार र प्रभावकारी उपचारको व्यवस्था गरिएकाले घाइतेको ज्यान जोगाउन सहयोग पुगेको उपत्यका ट्राफिक प्रहरी प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक सुरेशप्रसाद काफ्लेले बताए । उनका अनुसार सडक सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै ट्राफिक प्रहरी र जनपथ प्रहरीले नियमित सुरक्षा जाँच, अनुगमन तथा संयुक्त जाँचलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरेका थिए । चाडपर्वका समयमा सवारीसाधनको आवागमन बढ्ने भएकाले चालकको लापरबाही र तीव्र गतिका कारण दुर्घटनाको जोखिम पनि बढ्ने गर्छ । यही जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै ट्राफिक प्रहरीले दसैँका लागि विशेष सुरक्षा योजना लागू गरेको थियो । विभिन्न स्थानमा गरिएको जाँच, निगरानी र प्रहरी परिचालनले दुर्घटना न्यूनीकरणमा सहयोग पुगेको प्रहरीले जनाएको छ । यस वर्ष दशैंका समयमा दुर्घटना र त्यसबाट हुने मानवीय क्षतिमा कमी आउनु सकारात्मक भए पनि दुईपाङ्ग्रे सवारीसाधनसँग सम्बन्धित दुर्घटना र तीव्र गतिको समस्या अझै चुनौतीका रूपमा रहेको छ । ट्राफिक प्रहरीले चालकलाई गति नियन्त्रण गर्न, ट्राफिक नियम पालना गर्न र सुरक्षित रूपमा सवारीसाधन चलाउन आग्रह गरेको छ ।
