विश्वभर तहल्का पिटिरहेको पीचएपी के हो ?
काठमाडौं । इन्टरनेटमा प्रयोग हुने लाखौं वेबसाइटको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठेपछि विश्वभरका सरकार र साइबर सुरक्षा निकाय सतर्क बनेका छन् । वेबसाइट निर्माणमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषामा वर्षौंदेखि लुकेका कमजोरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को सहयोगमा पत्ता लागेपछि यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हो । बीबीसीका अनुसार पीएचपी नामक प्रोग्रामिङ भाषामा भेटिएका सुरक्षा कमजोरीले विश्वभरका वेबसाइट र अनलाइन सेवामा जोखिम बढाएको छ । कमजोरी सार्वजनिक भएपछि विभिन्न देशका सरकारी निकाय र साइबर सुरक्षा संस्थाले वेबसाइट सञ्चालकलाई तत्काल सुरक्षा सुधारसम्बन्धी नयाँ संस्करण जडान गर्न वा आवश्यक परे वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गर्न आग्रह गरेका छन् । साइबर सुरक्षा कम्पनी विजका अनुसन्धानकर्ताले यी कमजोरी पत्ता लगाउन कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित उपकरण प्रयोग गरेका थिए । कम्पनीले ती कमजोरीलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ताको सहयोगमा पत्ता लागेका गम्भीर सुरक्षा समस्यामध्ये एकका रूपमा वर्णन गरेको छ । पीएचपी के हो ? पीएचपी वेबसाइट तथा वेब अनुप्रयोग निर्माण गर्न प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा हो । यसको पूरा नाम ‘पीएचपीः हाइपरटेक्स्ट प्रिप्रोसेसर’ हो । सन् २००० को दशकदेखि यसको व्यापक प्रयोग हुँदै आएको छ । अनलाइन किनमेल गर्ने वेबसाइट, विकिपिडिया र वर्डप्रेसमा आधारित वेबसाइटलगायत इन्टरनेटका धेरै सेवामा पीएचपी प्रयोग हुन्छ । प्रयोगकर्ताले कुनै वेबसाइट खोल्दा आवश्यक सूचना प्रशोधन गरी पर्दामा देखाउन यसले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । तर, पीएचपीमा भेटिएको सुरक्षा कमजोरीले आक्रमणकारीलाई प्रभावित सर्भर अर्थात् वेबसाइट सञ्चालन गर्ने कम्प्युटर प्रणालीमा अनुमति नलिई प्रवेश गर्न र गोप्य सूचना चोरी गर्न सक्ने जोखिम सिर्जना गरेको छ । साइबर सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार यस्तो कमजोरीको दुरुपयोग भए ठूलो संख्यामा वेबसाइट र तिनमा भण्डारण गरिएका तथ्यांक प्रभावित हुन सक्छन् । कुन-कुन वेबसाइट प्रभावित भए ? सुरक्षा सतर्कतापछि विश्वका विभिन्न देशमा सरकारी वेबसाइट, अनलाइन सेवा र अन्य विद्युतीय प्रणालीको सञ्चालन प्रभावित भएको बीबीसीले जनाएको छ । विकिपिडियाको व्यवस्थापन गर्ने संस्था विकिमिडियाले सावधानीस्वरूप आफ्ना केही प्रणाली बन्द गरेको थियो । फिनल्यान्ड सरकार, स्कटल्यान्डको एडिनबरा नगर परिषद् र बीबीसीसँग सम्बन्धित केही वेबसाइट तथा पृष्ठ पनि अस्थायी रूपमा बन्द गरिएका थिए । युरोपेली साइबर सुरक्षा निकायको आग्रहपछि स्विट्जरल्यान्डस्थित जेनेभा विश्वविद्यालयको वेबसाइटसमेत बन्द गरिएको थियो । स्कटल्यान्डका केही स्थानीय सरकारी निकाय र स्वास्थ्य संस्थाले पनि आफ्ना वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरेका थिए । पर्याप्त सुरक्षा स्रोत नभएका र नियमित रूपमा अद्यावधिक नगरिएका साना संस्थाका वेबसाइट थप जोखिममा पर्न सक्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् । यद्यपि, पीएचपी प्रयोग गर्ने सबै वेबसाइट प्रभावित भएका छन् भन्ने होइन । जोखिमको वास्तविक अवस्था सम्बन्धित वेबसाइटले प्रयोग गरेको संस्करण, प्रणालीको बनावट र सुरक्षा सुधार लागू गरिएको छ वा छैन भन्नेमा निर्भर गर्छ । वर्षौंदेखि लुकेको कमजोरी कसरी पत्ता लाग्यो ? पीएचपीमा रहेका कमजोरी नयाँ नभए पनि ती लामो समयसम्म पहिचान हुन सकेका थिएनन् । साइबर सुरक्षा अनुसन्धानकर्ताले कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित आधुनिक उपकरण प्रयोग गरेर सफ्टवेयरको सङ्केत भाषा विश्लेषण गरेपछि ती कमजोरी पत्ता लगाउन सम्भव भएको हो । परम्परागत रूपमा सफ्टवेयरको सङ्केत भाषा परीक्षण गरेर सुरक्षा कमजोरी पत्ता लगाउन मानिसलाई लामो समय लाग्न सक्छ । तर उन्नत कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरणले जटिल सङ्केत भाषाको ठूलो हिस्सालाई तीव्र गतिमा विश्लेषण गर्न र सम्भावित त्रुटि पहिचान गर्न सहयोग गर्छन् । यस घटनाले कृत्रिम बुद्धिमत्ता साइबर सुरक्षाका लागि उपयोगी उपकरण बन्न सक्ने देखाएको छ । तर यही प्रविधि गलत उद्देश्य भएका व्यक्तिले प्रयोग गरेमा सुरक्षा कमजोरीको दुरुपयोग गर्ने औजार विकास गर्न पनि सहज हुन सक्छ । च्याटजीपीटी निर्माण गर्ने संस्था ओपनएआईले पनि यस घटनाले कृत्रिम बुद्धिमत्ताले सफ्टवेयरका कमजोरी पत्ता लगाउन सक्ने क्षमता र आक्रमणकारीले त्यस्ता कमजोरीको दुरुपयोग गर्न सक्ने जोखिम दुवै उजागर गरेको जनाएको छ । सुरक्षा निकायले के गर्न आग्रह गरेका छन् ? पीएचपीका विकासकर्ताले कमजोरी समाधान गर्न सुरक्षा सुधारसहितको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गरेका छन् । त्यसैले पीएचपी प्रयोग गर्ने वेबसाइट सञ्चालक र प्राविधिक टोलीलाई सम्बन्धित सुरक्षा सुधार तत्काल लागू गर्न आग्रह गरिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सीले समयमै सुरक्षा सुधार गर्न नसक्ने संस्थालाई जोखिम घटाउन प्रणाली अस्थायी रूपमा बन्द राख्न सुझाव दिएको छ । बेलायतको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्रले पनि सुरक्षा सुधार लागू गर्न र आक्रमणकारीले प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच कायम राख्ने गोप्य प्रवेशमार्ग स्थापना गरेका छन् कि छैनन् भनेर जाँच गर्न आग्रह गरेको छ । युरोपेली संघ, सिंगापुर र अस्ट्रेलियाका सम्बन्धित निकायले पनि सुरक्षा सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन् । जापानकी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीले समेत सार्वजनिक रूपमा पहुँचयोग्य वेबसाइटमा पीएचपी प्रयोग भएको छ कि छैन भनेर जाँच गर्न आह्वान गरेकी छन् । अनलाइन किनमेल कम्पनी अमेजनले पनि कमजोरी सार्वजनिक हुनुभन्दा केही दिनअघि आफ्ना प्रणालीमाथि पटक–पटक आक्रमण प्रयास भएको जनाएको छ । तर ती प्रयास गर्ने व्यक्तिले कमजोरीबारे कसरी जानकारी पाए भन्ने स्पष्ट भएको छैन । वेबसाइट प्रयोगकर्ताले के गर्ने ? यस घटनाको जोखिम व्यवस्थापन मुख्यतः वेबसाइट सञ्चालक र प्राविधिक टोलीको जिम्मेवारी भए पनि सर्वसाधारण प्रयोगकर्ता पनि सतर्क रहन आवश्यक छ । वेबसाइट सञ्चालकले प्रयोग भइरहेको पीएचपी संस्करण जाँच गरी सम्बन्धित सुरक्षा सुधार तत्काल लागू गर्नुपर्छ । प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच भएको आशंका भए थप अनुसन्धान र सुरक्षा परीक्षण गर्नुपर्छ । सामान्य प्रयोगकर्ताले भने सम्बन्धित वेबसाइट वा सेवाले जारी गर्ने सुरक्षा सूचनामा ध्यान दिनुपर्छ । आवश्यक परे गोप्य शब्द परिवर्तन गर्न वा अन्य सुरक्षा उपाय अपनाउन दिइएको आधिकारिक सुझाव पालना गर्नुपर्छ । यस घटनाको चर्चा प्रयोग गरेर नक्कली सन्देश, शङ्कास्पद लिङ्क वा गोप्य शब्द माग्ने छलपूर्ण प्रयास हुन सक्ने भएकाले अपरिचित लिङ्क नखोल्न र व्यक्तिगत विवरण नदिन पनि विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् । स्रोत : बीबीसी
दशैं मनाउन घर फर्किएकालाई वर्षाले सास्ती दिने जोखिम, बाढीपहिरोको त्रास
काठमाडौं । दशैं मनाउन सहरबाट गाउँघर फर्किएका र फर्किने तयारीमा रहेका सर्वसाधारणको यात्रामा आगामी सातादेखि हुने सम्भावित वर्षाले अवरोध पुर्याउन सक्ने देखिएको छ । बंगालको खाडीमा विकसित न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावले नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा हुने पूर्वानुमान गरिएसँगै सडक यातायात प्रभावित हुने र बाढीपहिरोको जोखिम बढ्ने सम्भावना देखिएको हो । मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी मंगलबारदेखि सुरु हुन सक्ने वर्षाको प्रभाव एक साताभन्दा बढी समयसम्म रहन सक्छ । केही स्थानमा भारी वर्षासमेत हुन सक्ने अनुमान गरिएकाले दशैं बिदा मनाएर सहर फर्किने तथा आफन्तकहाँ टीका लगाउन र भेटघाटका लागि यात्रा गर्नेहरू प्रभावित हुन सक्नेछन् । नेपालमा वर्षायाममा हुने भारी वर्षाले बाढीपहिरो निम्त्याउँदा सडक अवरुद्ध हुने, यातायातका साधन बीच बाटोमै रोकिने र यात्रुले घण्टौँसम्म सास्ती भोग्नुपर्ने समस्या दोहोरिँदै आएको छ । पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका सडकमा पहिरो खस्ने, नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्ने र सडकको अवस्था बिग्रिने जोखिम वर्षासँगै बढ्ने गर्छ । आगामी साताको सम्भावित वर्षाले पनि यस्तै समस्या निम्त्याउन सक्ने भएकाले यात्रुहरूलाई पूर्वतयारी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ । मौसमविद् डा. विनोद पोखरेलले विभिन्न मौसम पूर्वानुमान मोडेलको विश्लेषणका आधारमा आगामी सातादेखि वर्षाको सम्भावना देखिएको बताएका छन् । उनले चारवटा मौसम पूर्वानुमान मोडेलको औसत अनुमान सार्वजनिक गर्दै केही स्थानमा भारी वर्षासमेत हुन सक्ने संकेत देखिएको उल्लेख गरेका छन् । यद्यपि, सबै मौसम मोडेलले वर्षाको सम्भावित क्षेत्र र मात्राबारे समान अनुमान गरेका छैनन् । कतै बढी र कतै कम वर्षा हुने संकेत देखिएकाले कुन क्षेत्रमा कति पानी पर्छ भन्नेबारे अहिले नै निश्चित भन्न नसकिने पोखरेलको भनाइ छ । मौसमको पूर्वानुमानमा फेरबदल हुन सक्ने भएकाले पछिल्ला अपडेट नियमित रूपमा पछ्याउनुपर्ने उनले सुझाव दिएका छन् । यात्रा गर्नुअघि सडक र मौसमको अवस्था बुझ्नुपर्ने दशैं मनाउन घर पुगेका धेरै मानिस काम तथा अन्य जिम्मेवारीका कारण बिदा सकिएपछि सहर फर्किनुपर्ने हुन्छ । तर, यात्राको समयमा वर्षा भएमा सडक यातायातमा अवरोध सिर्जना हुन सक्छ । विशेषगरी पहिरोको जोखिम रहेका सडकखण्ड, नदी किनारका मार्ग र कमजोर भौगोलिक बनावट भएका क्षेत्रमा यात्रा थप कठिन हुन सक्नेछ । वर्षाका कारण सडक अवरुद्ध भएमा यात्रुहरू गन्तव्यमा समयमै पुग्न नसक्ने, सार्वजनिक यातायातको सेवा प्रभावित हुने र लामो दूरीका यात्रुले बाटोमै बस्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ । भारी वर्षाले सडकको अवस्था बिगार्न सक्ने भएकाले यात्रा सुरु गर्नुअघि सम्बन्धित सडकको अवस्था, मौसम पूर्वानुमान र यातायात सञ्चालनबारे आधिकारिक सूचना लिनु आवश्यक हुन्छ । यात्राका क्रममा वर्षा सुरु भएमा बाढी आएका खोला तथा नदी पार गर्ने जोखिम लिन नहुने र पहिरो खस्न सक्ने भिरालो क्षेत्रमा अनावश्यक रूपमा रोकिन नहुने देखिन्छ । सडक अवरुद्ध भएको सूचना पाएमा वैकल्पिक मार्गको अवस्था नबुझी यात्रा अघि बढाउँदा थप समस्या पर्न सक्छ । किसानलाई पनि सतर्क रहन सुझाव सम्भावित वर्षाले यात्रु मात्र नभई किसानलाई समेत असर पार्न सक्छ । धान भित्र्याउने तयारीमा रहेका किसानलाई समयमै योजना बनाउन मौसमविद् पोखरेलले सुझाव दिएका छन् । आगामी साताको मंगलबारदेखि धान काट्ने योजना बनाएका किसानले सम्भव भएसम्म त्यसअघि नै धान काटेर सुरक्षित रूपमा भित्र्याउनु उपयुक्त हुने उनको सुझाव छ । त्यसअघि कटानी गर्न नसकिने अवस्था भए मौसम अनुकूल भएपछि मात्र धान काट्ने गरी तयारी गर्न सकिने उनले बताएका छन् । वर्षासँगै केही स्थानमा असिना पनि पर्न सक्ने सम्भावना रहेकाले पाकेको धान तथा अन्य कृषि उपजमा क्षति पुग्न नदिन विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ । हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्दा थप सावधानी सम्भावित वर्षाले हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्ने र पदयात्रामा निस्कनेहरूका लागि पनि जोखिम बढाउन सक्छ । प्रतिकूल मौसमका कारण पदयात्रा प्रभावित हुनुका साथै सडक तथा पैदलमार्गमा आवागमन कठिन हुन सक्ने भएकाले यात्रा तय गर्नुअघि मौसमको अवस्था बुझ्न आवश्यक छ । मौसमविद्हरूले आगामी दिनमा वर्षाको क्षेत्र र मात्राबारे थप स्पष्टता आउन सक्ने बताएका छन् । त्यसैले दशैं मनाएर फर्किने यात्रु, लामो दूरीमा यात्रा गर्ने सर्वसाधारण, किसान र हिमाली क्षेत्रमा जाने पर्यटकले मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचनालाई ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ ।
ब्यूरोक्रेसीका कमाण्डरले नेतृत्व गरेको बैंक
काठमाडौं । हिमालयन बैंक लिमिटेडको सञ्चालक समितिमा पूर्वमुख्यसचिवदेखि बैंकिङ, बीमा, ऊर्जा, पूर्वाधार, दूरसञ्चार र पर्यटन क्षेत्रको अनुभव भएका व्यक्तिहरू रहेका छन् । सरकारी प्रशासन, वित्तीय संस्था र निजी क्षेत्रको अनुभव समेटिएको बैंकको सञ्चालक समितिको नेतृत्व पूर्वमुख्यसचिव बैकुण्ठ अर्यालले गरिरहेका छन् । २०४८ फागुन ४ गते कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा पब्लिक लिमिटेड कम्पनीका रूपमा दर्ता भएको हिमालयन बैंकले फागुन ६ गतेदेखि नेपाल राष्ट्र बैंकबाट ‘क’ वर्गको वित्तीय संस्थाका रूपमा कारोबार गर्ने इजाजत पाएको थियो । साविकको सिभिल बैंकलाई प्राप्ति गरेपछि हिमालयन बैंककै नामबाट २०७९ फागुन १२ गतेदेखि एकीकृत कारोबार सञ्चालन हुँदै आएको छ । बैंकको चुक्ता पुँजी २२ अर्ब ५८ करोड १६ लाख ६२ हजार रुपैयाँ रहेको छ । बैंकमा संस्थापक सेयरधनीको स्वामित्व ७० प्रतिशत र सर्वसाधारण सेयरधनीको स्वामित्व ३० प्रतिशत छ । वित्तीय क्षेत्र तथा व्यवस्थापनमा लामो अनुभव भएका व्यक्तिहरू बैंकका संस्थापकका रूपमा रहेका छन् । बैकुण्ठ अर्याल हिमालयन बैंकको सञ्चालक समितिको अध्यक्ष बैकुण्ठ अर्याल हुन् । नेपाल सरकारको मुख्यसचिवको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका अर्यालसँग अर्थशास्त्र, सार्वजनिक नीति, बजेट, आर्थिक विश्लेषण र सरकारी प्रशासनमा लामो अनुभव छ । अर्यालले २०२३ जुनदेखि २०२४ जुनसम्म नेपाल सरकारको मुख्यसचिवका रूपमा काम गरेका थिए । त्यसअघि उनले सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयमा सचिवको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनी राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका पहिलो सचिवसमेत थिए । आयोगमा रहँदा संघीय सरकारबाट प्रदेश तथा स्थानीय तहमा हुने वित्तीय हस्तान्तरणको सूत्र तयार गर्ने काममा उनले भूमिका निर्वाह गरेका थिए । अर्थ मन्त्रालयमा २०११ देखि २०१७ सम्म सहसचिवका रूपमा कार्यरत रहँदा उनले आर्थिक मामिला तथा नीतिगत विश्लेषण, बजेट तथा कार्यक्रम, आर्थिक नीति विश्लेषण र अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सहयोग समन्वयसम्बन्धी महाशाखाको नेतृत्व गरेका थिए । आशिष शर्मा बैंकका सञ्चालक आशिष शर्मा वित्तीय संस्था, रियल इस्टेट, ऊर्जा, पूर्वाधार तथा दूरसञ्चार क्षेत्रमा अनुभव भएका व्यक्ति हुन् । व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर (एमबीए) गरेका शर्मासँग विभिन्न क्षेत्रमा व्यापार एकाइ प्रमुखका रूपमा १२ वर्षको अनुभव रहेको छ । उनले यसअघि नबिल बैंकमा पनि सञ्चालकका रूपमा काम गरिसकेका छन् । वित्तीय संस्था तथा विभिन्न व्यावसायिक क्षेत्रमा काम गरेको अनुभवका कारण उनी बैंकको सञ्चालक समितिमा निजी क्षेत्रको अनुभव प्रतिनिधित्व गर्ने सदस्यका रूपमा रहेका छन् । प्रतापजंग पाण्डे प्रतापजंग पाण्डे म्युचल ट्रेडिङ कम्पनी प्रालिको प्रतिनिधिका रूपमा हिमालयन बैंकको सञ्चालक समितिमा छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा २० वर्षभन्दा बढीको कार्यानुभव भएका पाण्डे हाल कैलाश हेलिकप्टर सर्भिसेस लिमिटेडका कार्यकारी निर्देशक हुन् । उनले व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर (एमबीएस) गरेका छन् । जेशमिन हाडा बज्राचार्य हिमालयन बैंककी सञ्चालक जेशमिन हाडा बज्राचार्यसँग बीमा, बिक्री व्यवस्थापन र व्यावसायिक सञ्चालनको अनुभव छ । उनले व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर (एमबीए) गरेकी छन् । बज्राचार्यले केएफए ग्रुपमा कार्यकारीका रूपमा काम गरेकी थिइन् । त्यस्तै, उनले साविक प्राइम लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीमा प्रमुख व्यापार अधिकृत र अमेरिकन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडमा वरिष्ठ बिक्री अधिकृतका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् । । विरेन्द्र पौडेल हिमालयन बैंकको सञ्चालक समितिमा कर्मचारी सञ्चय कोषको तर्फबाट विरेन्द्र पौडेल सदस्य छन् । उनी कर्मचारी सञ्चय कोषका मुख्य प्रबन्धक हुन् । कर्मचारी सञ्चय कोषको प्रतिनिधिका रूपमा सञ्चालक समितिमा रहेका पौडेलले संस्थागत प्रतिनिधित्व गर्छन् ।
आईसीसीले एनपीएललाई मान्यता दिँदा नेपाललाई हुने ५ फाइदा
काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले नेपाल प्रिमियर लिग तेस्रो संस्करणका सम्पूर्ण खेललाई मान्यता प्रदान गरेको छ । नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) का सचिव पारस खड्काले बुधबार विज्ञप्ति जारी गरी उक्त जानकारी गराएका हुन् । ‘आगामी अक्टोबर २६ देखि नोभेम्बर २१, २०२६ सम्म कीर्तिपुरस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सञ्चालन हने तेस्रो संस्करणको सिद्धार्थ बैंक नेपाल प्रिमियर लिग (एसबीएल एनपीएल थ्री) का सम्पूर्ण खेललाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले मान्यता प्रदान गरेको जानकारी गराउन चाहन्छौँ’, विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।’ यससँगै प्रतियोगिताका सम्पूर्ण खेलले लिस्ट ए टी–२० को आधिकारिक मान्यता प्राप्त गरेका छन् । आईसीसीले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) का सबै खेललाई आधिकारिक मान्यता दिनुको अर्थ प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको औपचारिक मान्यता पाउनु हो । यसको प्रभाव खेलाडीको व्यक्तिगत प्रदर्शनदेखि नेपालको क्रिकेटको व्यावसायिक विकास र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानसम्म पर्न सक्छ । फाइदा के हुन्छ ? १. खेलाडीको प्रदर्शन आधिकारिक अभिलेखमा हुन्छ एनपीएलमा बनाएका रन, लिएका विकेट र अन्य व्यक्तिगत प्रदर्शन आईसीसीको मान्यताप्राप्त लिस्ट ए टी–२० प्रतियोगिताको तथ्यांकमा समावेश हुनेछन् । यसले खेलाडीको आधिकारिक करियर रेकर्ड थप्न मद्दत गर्छ । २. खेलाडीको क्षमता अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा देखिनेछ एनपीएलमा राम्रो प्रदर्शन गर्ने खेलाडीको तथ्यांक र क्षमता मूल्यांकन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय टोली, प्रशिक्षक तथा प्रतिभा पहिचानकर्तालाई थप आधार मिल्न सक्छ । तर, मान्यता पाउँदैमा खेलाडी स्वतः राष्ट्रिय टोलीमा छनोट हुने वा विदेशी लिगमा अवसर पाउने ग्यारेन्टी हुँदैन । ३. प्रतियोगिताको विश्वसनीयता बढ्छ आईसीसीको मान्यताले एनपीएलको खेलस्तर, सञ्चालन र आधिकारिक तथ्यांकको महत्त्व बढाउँछ । यसले प्रतियोगितालाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट संरचनासँग जोड्न सहयोग गर्छ । ४. नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विकासमा सहयोग पुग्छ आधिकारिक मान्यताप्राप्त प्रतियोगितामा अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीको सहभागिता, प्रतिस्पर्धात्मक वातावरण र नेपाली खेलाडीको अनुभवले घरेलु क्रिकेटलाई थप व्यावसायिक बनाउन योगदान दिन सक्छ। यद्यपि यसको वास्तविक प्रभाव प्रतियोगिताको व्यवस्थापन, खेलस्तर र दीर्घकालीन योजनामा निर्भर हुन्छ। ५. विदेशी खेलाडी भित्र्याउन सहज हुन्छ आईसीसीको स्वीकृतिले विदेशी खेलाडीको सहभागितासम्बन्धी नियम र प्रक्रियामा पनि प्रभाव पार्न सक्छ । यस संस्करणमा विदेशी खेलाडीको संख्या बढाउने बाटो खुलेको र सम्बन्धित क्रिकेट बोर्डको अनुमति लगायतका सर्त लागू हुने समाचार सार्वजनिक भएका छन् ।
मंगलबारदेखि नेपालमा भारी वर्षा हुने
काठमाडौं । बंगालको खाडीमा विकसित न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावले आगामी सातादेखि नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ । मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी मंगलबारदेखि सुरु हुने वर्षाको प्रभाव एक साताभन्दा बढी समयसम्म रहन सक्ने सम्भावना छ । मौसमविद् डा. विनोद पोखरेलले विभिन्न मौसम पूर्वानुमान मोडेलको विश्लेषण गर्दै यस्तो सम्भावना औंल्याएका हुन् । उनले चारवटा मौसम पूर्वानुमान मोडेलको औसत अनुमान सार्वजनिक गर्दै केही स्थानमा भारी वर्षासमेत हुन सक्ने संकेत देखिएको बताएका छन् । यद्यपि, सबै मौसम मोडेलले वर्षाको सम्भावित क्षेत्र र मात्राबारे समान अनुमान गरेका छैनन् । कुनै स्थानमा बढी र कुनैमा कम वर्षा हुने संकेत देखिएकाले कुन क्षेत्रमा कति पानी पर्छ भन्नेबारे अहिले नै ठोस निष्कर्ष निकाल्न नसकिने पोखरेलको भनाइ छ । मौसम पूर्वानुमानमा आगामी दिनमा फेरबदल हुन सक्ने भएकाले पछिल्ला अपडेटलाई नियमित रूपमा पछ्याउनुपर्ने उनले सुझाएका छन् । धान भित्र्याउने तयारीमा रहेका किसानलाई सतर्कता वर्षाको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै मौसमविद् पोखरेलले धान काट्ने तयारीमा रहेका किसानलाई समयमै योजना बनाउन सुझाव दिएका छन् । आगामी साताको मंगलबारदेखि धान काट्ने योजना बनाएका किसानले सम्भव भएसम्म त्यसअघि नै धान काटेर सुरक्षित रूपमा भित्र्याउनु उपयुक्त हुने उनको सुझाव छ । त्यसअघि धान काट्न सम्भव नभए मौसम अनुकूल भएपछि मात्र कटानी गर्ने गरी तयारी गर्न सकिने उनले बताएका छन् । वर्षासँगै केही स्थानमा असिनासमेत पर्न सक्ने सम्भावना रहेकाले पाकेको धान र अन्य कृषि उपजमा क्षति पुग्न नदिन किसानले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ । हिमाली यात्रामा पनि सावधानी आवश्यक सम्भावित वर्षाले हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्ने तथा पदयात्रामा निस्कनेहरूका लागि समेत जोखिम बढाउन सक्ने भएकाले सतर्कता अपनाउन सुझाव दिइएको छ । मौसम प्रतिकूल हुँदा पदयात्रा तथा अन्य गतिविधि प्रभावित हुन सक्ने भएकाले यात्रा तय गर्नुअघि मौसमको अवस्था बुझ्न र आधिकारिक सूचनालाई आधार बनाउन आवश्यक छ । मौसमको अवस्था परिवर्तनशील हुने भएकाले किसान, यात्रु र सर्वसाधारणले नियमित पूर्वानुमानमा ध्यान दिनुका साथै सम्भावित जोखिमबाट जोगिन आवश्यक तयारी गर्नुपर्ने देखिएको छ ।
विश्वकपको ढोकासम्म पुर्याउने क्रिकेट भिडन्त नेपालमा, डिसेम्बरमा क्वालिफायर प्ले-अफ
काठमाडौं । विश्वकप क्रिकेटसम्म पुग्ने यात्राको निर्णायक खुड्किलो नेपालमै तय हुने भएको छ । सन् २०२७ मा आयोजना हुने आइसिसी पुरुष क्रिकेट विश्वकपमा स्थान बनाउने दौडअन्तर्गतको ‘क्वालिफायर प्ले–अफ’ प्रतियोगिता आगामी डिसेम्बरमा काठमाडौंमा आयोजना हुने भएको छ । नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले बिहीबार जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार प्रतियोगिता डिसेम्बर ४ देखि २१ सम्म सञ्चालन हुनेछ । आठ टोली सहभागी हुने यो प्रतियोगिताले विश्वकप छनोटको अर्को चरणमा पुग्ने चार टोलीको टुंगो लगाउनेछ । नेपालमा हुने यो प्रतिस्पर्धा सहभागी टोलीका लागि विश्वकपसम्म पुग्ने बाटो खुला राख्ने महत्त्वपूर्ण अवसर हुनेछ । मैदानमा हुने हरेक खेलले टोलीहरूको विश्वकप यात्रालाई थप नजिक वा टाढा बनाउन सक्नेछ । आठ टोली, चार स्थानको प्रतिस्पर्धा प्रतियोगितामा आइसिसी पुरुष क्रिकेट विश्वकप लिग–२ को अंकतालिकामा अन्तिम चार स्थानमा रहने टोली सहभागी हुनेछन् । त्यसैगरी, आइसिसी पुरुष क्रिकेट विश्वकप च्यालेन्ज लिगका समूह ‘ए’ र ‘बी’ बाट शीर्ष दुई–दुई टोलीले पनि प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । यसरी विभिन्न छनोट संरचनाबाट आएका आठ टोलीले चार स्थानका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । प्रतियोगिताको शीर्ष चारमा रहने टोलीले सन् २०२७ मा दक्षिण अफ्रिका र नामिबियामा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने ५० ओभरको आइसिसी पुरुष क्रिकेट विश्वकप छनोट प्रतियोगितामा खेल्ने अवसर पाउने क्यानले जनाएको छ । नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको अवसर काठमाडौंमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रतियोगिता आयोजना हुनुले नेपाली क्रिकेटलाई विश्व क्रिकेटको प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणसँग जोड्ने अवसर प्रदान गर्नेछ । प्रतियोगिताले घरेलु मैदानमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट हेर्न पाउने दर्शकका लागि पनि आकर्षण थप्नेछ । यद्यपि, प्रतियोगितामा नेपालले नै प्रतिस्पर्धा गर्ने वा नगर्ने विषय सहभागी टोलीको छनोट प्रक्रियाबाट स्पष्ट हुनेछ । प्रतियोगिताको आयोजना नेपालमा हुनु र नेपालले प्रतियोगितामा खेल्नु फरक विषय हुन् । डिसेम्बर ४ देखि २१ सम्म हुने प्रतियोगिताबाट चार टोलीले विश्वकप छनोटमा पुग्ने बाटो तय गर्नेछन् । त्यसैले काठमाडौंमा हुने यो प्रतिस्पर्धा केवल आठ टोलीबीचको क्रिकेट प्रतियोगिता मात्र नभई सन् २०२७ को विश्वकपसम्म पुग्ने यात्राको महत्त्वपूर्ण चरणसमेत हुनेछ ।
पाउन्ड २०२ रुपैयाँ पार, डलर १५१ रुपैयाँ माथि
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबारका लागि तय गरेको विदेशी मुद्राको विनिमय दर अनुसार पाउन्ड र युरोको मूल्य उच्च बिन्दुमा देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभावस्वरूप केन्द्रीय बैंकले आजका लागि अमेरिकी डलरको बिक्रीदर १५१ रुपैयाँ ४४ पैसा र खरिददर १५० रुपैयाँ ८४ पैसा तोकेको छ। युके पाउन्ड स्ट्रलिङको बिक्रीदर २०२ रुपैयाँ ८५ पैसा र युरोपियन युरोको बिक्रीदर १६९ रुपैयाँ ९० पैसा पुगेको छ। क्यानेडियन र अष्ट्रेलियन डलरको बिक्रीदर क्रमशः १०७ रुपैयाँ ७६ पैसा र १०६ रुपैयाँ ३९ पैसा कायम गरिएको छ। केन्द्रीय बैंकले वाणिज्य बैंकहरूले आफ्नै आवश्यकता र बजार अनुसार फरक विनिमय दर तोक्न सक्ने स्पष्ट पारेको छ।
राष्ट्रपति पौडेलले ग्रहण गरे दशैंको टीका र जमरा
काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले बडादशैंको अवसरमा बुधबार शुभसाइतमा टीका, जमरा र प्रसाद ग्रहण गरेका छन् । राष्ट्रपति भवन शीतल निवासमा बिहान १० बजेर २६ मिनेटको शुभसाइतमा गुरु पुरोहितबाट राष्ट्रपति पौडेलले टीका, जमरा र प्रसाद ग्रहण गरेका हुन् । राष्ट्रपतिले टीका ग्रहण गरेपछि प्रथम महिला सविता पौडेलसहित परिवारका सदस्यलाई पनि टीका र जमरा लगाइदिएका छन् । राष्ट्रपतिको स्वकीय सचिवालयका अनुसार परिवारका सदस्यहरूले शुभसाइतमै टीका तथा जमरा ग्रहण गरेका हुन् । विजयादशमीका दिन मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा छ ।
