एक हप्तापछि खुल्यो बेनी–दरवाङ सडक, फापरखेतको पहिरो पन्छाइयो
म्याग्दी । म्याग्दीको पश्चिमी भेगका तीन स्थानीय तहलाई जिल्ला सदरमुकाम बेनी बजारसँग जोड्ने बेनी–दरवाङ सडक एक हप्तापछि सञ्चालनमा आएको छ । बेनी नगरपालिका–४ र मङ्गला गाउँपालिका–२ को सिमानामा पर्ने फापरखेतमा गत असोज ३१ गतेदेखि सुक्खा पहिरो खस्न थालेपछि सडक अवरुद्ध भएको थियो । पूर्वाधार विकास कार्यालय म्याग्दीले मेसिन प्रयोग गरी पहिरो पन्छाएपछि आजदेखि यातायात सञ्चालनमा आएको हो । पहिरो पन्छाउने जिम्मा लिएको मङ्गला कन्स्ट्रक्सनका प्रतिनिधि राजु पाण्डेका अनुसार दसैँमा यात्रुको आवतजावतलाई सहज बनाउन सडक खुलाउने प्रयास गरिए पनि पहिरो खस्ने क्रम नरोकिएकाले ढिलाइ भएको हो । उनले दसैँको चहलपहललाई ध्यानमा राखेर तत्कालका लागि सडक खुलाइएको बताए । उनका अनुसार सडकको दिगो समाधानका लागि भने अझै काम गर्न बाँकी छ । दसैँको चहलपहल सकिएपछि पहिरो नियन्त्रण तथा सडकलाई भरपर्दो र जोखिमरहित बनाउने काम अघि बढाइनेछ । कुल २४ किलोमिटर लामो बेनी–दरवाङ सडक म्याग्दीको पश्चिमी क्षेत्रका मङ्गला, मालिका र धौलागिरि गाउँपालिकालाई सदरमुकाम बेनीसँग जोड्ने प्रमुख मार्ग हो । यस सडकलाई पश्चिम म्याग्दीको ‘लाइफलाइन’ का रूपमा लिइन्छ । लगातारको पहिरोका कारण सडक बन्द हुँदा दसैँ मनाउन जन्मथलो जाने र पर्वपछि कार्यक्षेत्रमा फर्कने यात्रुलाई समस्या भएको थियो । तत्कालका लागि सडक सञ्चालनमा आएपछि यात्रुको आवतजावत सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
कीर्तिपुरको आदिनाथ मन्दिरमा एक महिने मेला कात्तिक ९ देखि
काठमाडौं । काठमाडौंको दक्षिण भेगस्थित कीर्तिपुरको आदिनाथ मन्दिरमा एक महिने मेला सञ्चालन हुने भएको छ । आश्विन शुक्ल पूर्णिमादेखि कात्तिक शुक्ल पूर्णिमासम्म लाग्ने मेला यस वर्ष कात्तिक ९ गतेदेखि सुरु हुनेछ । मेलाको तयारीस्वरूप कीर्तिपुर नगरपालिका–६ स्थित मन्दिर परिसरमा सरसफाइ तथा व्यवस्थापनका काम सुरु गरिएको छ । मेला व्यवस्थापन समितिको आयोजना र स्थानीय सङ्घसंस्थाको समन्वयमा मन्दिर तथा आसपासका क्षेत्रमा सरसफाइ गरिएको हो । मेलालाई लक्षित गरी मन्दिरलाई सिँगारेर आकर्षक बनाइएको छ । मन्दिरमा शिव र पार्वतीको संयुक्त स्वरूप झल्काउने मूर्ति रहेकाले यसलाई आदिनाथ तथा अर्धनारीश्वरका रूपमा समेत चिनिन्छ । परिवारमा सुख, समृद्धि प्राप्त हुनुका साथै भय, रोग र विघ्नबाट मुक्ति मिल्ने विश्वासका साथ भक्तजनहरू मेलामा सहभागी हुने गर्छन् । यस वर्ष मेलामा करिब दुई लाख भक्तजन आउने अनुमान गरिएको मेला व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बीको साझा सांस्कृतिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा रहेको आदिनाथ मन्दिरमा हिन्दुहरूले शिवशक्तिको प्रतीकका रूपमा पूजा गर्छन् भने बौद्ध अनुयायीहरूले लोकेश्वर तथा करुणाका प्रतीकका रूपमा पूजाआजा गर्ने परम्परा छ ।
युरोपमा गर्मीका कारण ५० हजारभन्दा बढीको मृत्यु
काठमाडौं । यस वर्षको गर्मीयाममा युरोपमा अत्यधिक तापक्रमका कारण ५० हजार ३९१ जनाको मृत्यु भएको नयाँ अध्ययनले देखाएको छ । अध्ययनअनुसार तीमध्ये करिब दुई तिहाइ मृत्युमा मानव गतिविधिका कारण भइरहेको जलवायु परिवर्तन जिम्मेवार रहेको छ । अनुसन्धानकर्ताहरूले जुनदेखि अगस्टसम्म युरोपका ८५४ सहरमा गरेको अध्ययनअनुसार ३२ हजार ६१९ जनाको मृत्यु जलवायु परिवर्तनका कारण थपिएको तापक्रमसँग सम्बन्धित थियो । यो सन् २०२२ को गर्मीयाममा जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित २९ हजार ४८० मृत्युको तुलनामा ७१ प्रतिशत बढी हो । अध्ययनमा युरोपको करिब ४० प्रतिशत जनसङ्ख्या मात्रै समेटिएकाले गर्मीका कारण भएको वास्तविक मृत्यु सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन् । इम्पेरियल कलेज लन्डनकी जलवायु वैज्ञानिक तथा अध्ययनकी प्रमुख लेखक क्लेयर बान्र्सका अनुसार जीवाश्म इन्धन जलाउँदा बढेको तापक्रमले सामान्यतः असहज हुने गर्मीलाई खतरनाक र ज्यानै लिन सक्ने अवस्थामा पुर्याएको छ । युरोपको तापक्रम औद्योगिक युगअघिको तुलनामा २.५ डिग्री सेल्सियस बढिसकेको छ । यस वर्षको गर्मीयाममा केही सहरको तापक्रम सामान्य अवस्थाभन्दा १२ डिग्री सेल्सियससम्म बढी पुगेको थियो । गर्मीका कारण सबैभन्दा बढी मृत्यु इटाली, फ्रान्स, स्पेन र जर्मनीमा भएको अध्ययनले देखाएको छ । मृतकमध्ये आधाभन्दा बढी ८५ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका थिए । तर, गर्मीका कारण २० देखि ४४ वर्ष उमेर समूहका ८०० भन्दा बढी व्यक्तिको समेत मृत्यु भएको अध्ययनका सहलेखक ग्यारीफलोस कोन्स्टान्टिनोडिसले बताएका छन् । अनुसन्धानकर्ताहरूले जलवायु परिवर्तन नभएको अवस्थाको कम्प्युटर नमुनालाई वास्तविक तापक्रम र मृत्युदरको तथ्याङ्कसँग तुलना गरेर जलवायु परिवर्तनको प्रभाव आकलन गरेका थिए । अध्ययनअनुसार गर्मीसम्बन्धी मृत्युमध्ये जलवायु परिवर्तनको हिस्सा सन् २००० को दशकको सुरुआतमा ४५ प्रतिशत रहेकामा अहिले बढेर ६५ प्रतिशत पुगेको छ । अध्ययनमा सहभागी नभएका विज्ञहरूले गर्मीबाट हुने मृत्यु घटाउन पूर्वचेतावनी प्रणाली प्रभावकारी बनाउनुपर्ने, शीतलन सुविधामा सबैको पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने र जोखिममा रहेका मानिसलाई सहयोग गर्ने व्यवस्था विस्तार गर्नुपर्ने बताएका छन् । उनीहरूले गर्मीबाट तत्काल जोगिने उपाय अपनाउनुका साथै जलवायु परिवर्तनको मुख्य कारणमध्ये एक जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउनुपर्नेमा पनि जोड दिएका छन् ।
दाङमा २ लाखभन्दा बढीका पटाकासहित अटो चालक पक्राउ
काठमाडौं । दाङमा अवैध रूपमा ल्याइँदै गरेका विभिन्न प्रकारका पटाकासहित एक अटो चालक पक्राउ परेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय, दाङका प्रहरी निरीक्षक कुमार पौडेलका अनुसार पक्राउ पर्नेमा भारतको उत्तर बलरामपुर घर भई हाल तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–५, आलुमण्डीमा बस्दै आएका २५ वर्षीय अनुभव अग्रवाल छन् । अग्रवाललाई कोइलाबास नाका हुँदै रा १ ह ४८१७ नम्बरको अटोमा पटाका ल्याउँदै गरेको अवस्थामा गढवा गाउँपालिका–८, चारखम्बाबाट पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ । इलाका प्रहरी कार्यालय, तुलसीपुरका प्रमुख होमबहादुर पराजुलीका अनुसार बरामद गरिएका पटाकाको बजार मूल्य २ लाख १० हजार १३६ रुपैयाँ बराबर रहेको छ । घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
बैंकहरुले धमाधम बन्द गरे अनलाइन सेवा
काठमाडौं । विश्वव्यापी रूपमा वेब प्रविधि (पीएचपी) मा देखिएको सुरक्षा जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नेपालका विभिन्न वाणिज्य बैंकले आफ्ना वेबसाइट तथा अनलाइन बैंकिङ सेवा अस्थायी रूपमा बन्द गरेका छन् । ग्राहकको वित्तीय विवरण, बैंकिङ प्रणाली र अनलाइन कारोबारलाई सम्भावित साइबर आक्रमणबाट जोगाउन बैंकहरूले यस्तो कदम चालेका हुन् । कुमारी बैंक, नबिल बैंक, सिद्धार्थ बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंक, हिमालयन बैंक, एनआईसी एसिया बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक र सिटिजन्स बैंकले अनलाइन सेवामा अवरोध आएको जानकारी दिएका छन् । केही बैंकले सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै वेबसाइट तथा विद्युतीय सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको र जोखिम मूल्याङ्कन तथा समाधानपछि पुनः सञ्चालन गरिने जनाएका छन् । बैंकहरूले सार्वजनिक गरेका सूचनाअनुसार यो कदम नियमित प्राविधिक मर्मतका लागि मात्र नभई सम्भावित सुरक्षा जोखिमलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले चालिएको हो । डिजिटल बैंकिङको प्रयोग बढिरहेका बेला प्रणालीमा देखिएको कमजोरीले ग्राहकको व्यक्तिगत विवरण, लगइन जानकारी तथा कारोबारको सुरक्षामा असर पार्न सक्ने भएकाले बैंकहरू सतर्क बनेका हुन् । यसबाट बैंकका वेबसाइट, अनलाइन सेवाहरू तथा तिनमा निर्भर ग्राहक प्रभावित भएका छन् । विशेषगरी मोबाइल वा कम्प्युटरमार्फत बैंकिङ कारोबार गर्ने, खाताको विवरण हेर्ने तथा अन्य विद्युतीय सेवा प्रयोग गर्ने ग्राहकलाई असुविधा भएको छ । बैंकहरूले सेवा अस्थायी रूपमा अवरुद्ध भएकोमा क्षमायाचना गर्दै ग्राहकको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिइएको बताएका छन् । राष्ट्र बैंकले आवश्यकताअनुसार वेबसाइट तथा जोखिमयुक्त अनलाइन सेवा अस्थायी रूपमा बन्द गरेर सुरक्षा अद्यावधिक गर्नसमेत सुझाएको छ । सम्भावित साइबर आक्रमण रोक्न र वित्तीय प्रणालीमा हुन सक्ने क्षति न्यूनीकरण गर्न यस्तो सतर्कता अपनाइएको हो । राष्ट्र बैंक आफैँले पनि आफ्नो वेबसाइटलगायतका सेवा अस्थायी रूपमा बन्द गरेको छ । केन्द्रीय बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई मात्र नभई भुक्तानी प्रणालीसँग सम्बन्धित अन्य निकायलाई समेत सतर्क रहन आग्रह गरेपछि डिजिटल वित्तीय सेवाको सुरक्षा थप प्राथमिकतामा परेको छ । बैंकिङ प्रणालीमा प्रयोग हुने वेबसाइट, वेबमा आधारित आवेदन तथा ग्राहकका विवरणसँग सम्बन्धित प्रणालीमा कमजोरी रहे त्यसलाई समयमै पहिचान गरी सुधार गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ ।
कर्मचारीलाई गाडी किन्न ६० लाखसम्म ऋण दिने
काठमाडौं । सरकारी कर्मचारीलाई निजी सवारीसाधन खरिद गर्न सहुलियतपूर्ण ऋण उपलब्ध गराउने प्रस्तावसहित निर्देशिकाको मस्यौदा तयार भएको छ । प्रस्तावित व्यवस्थाअनुसार मुख्यसचिव, सचिव र १२औँ तहका कर्मचारीले सवारीसाधन किन्न बढीमा ६० लाख रुपैयाँसम्म ऋण पाउन सक्नेछन् । मस्यौदामा सहसचिव वा ११औँ तहका कर्मचारीका लागि ५० लाख रुपैयाँ र उपसचिव वा नवौँ–दशौँ तहका कर्मचारीका लागि ४० लाख रुपैयाँसम्म ऋण उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरिएको छ । त्यस्तै, शाखा अधिकृत तथा छैटौँदेखि आठौँ तहसम्मका कर्मचारीले दुईपाङ्ग्रे सवारीसाधन खरिद गर्न चार लाख रुपैयाँसम्म ऋण पाउने प्रस्ताव छ । राजपत्र अनङ्कित तथा सहायकस्तरका कर्मचारीका लागि भने दुई लाख रुपैयाँसम्म ऋणको सीमा प्रस्ताव गरिएको छ । प्रस्तावित व्यवस्थाअनुसार कर्मचारीले ऋणको साँवा किस्ताबन्दीमा भुक्तानी गर्नुपर्नेछ भने तोकिएको सीमाभित्रको ब्याज सरकारले अनुदानका रूपमा बेहोर्नेछ । यसले सरकारी कर्मचारीलाई निजी सवारीसाधन खरिद गर्न आर्थिक सहुलियत उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ । मस्यौदामा सवारीसाधनको कुल मूल्यको २० प्रतिशत रकम अग्रिम भुक्तानी गर्नुपर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ। बाँकी रकम भने बढीमा २० वर्षभित्र किस्ताबन्दीमा तिर्न सकिने उल्लेख छ। सवारीसाधन सम्बन्धित कर्मचारीकै नाममा दर्ता हुनुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ। त्यसैगरी, सवारीसाधनको इन्धन, मर्मतसम्भार, बीमा तथा नवीकरणलगायतका सबै खर्च कर्मचारी आफैँले व्यहोर्नुपर्ने व्यवस्था मस्यौदामा समेटिएको छ। यद्यपि, यो निर्देशिकाको मस्यौदा मात्रै भएकाले प्रस्तावित व्यवस्था स्वीकृत भएर कार्यान्वयनमा नआएसम्म सरकारी कर्मचारीले उक्त ऋण सुविधा पाउने निश्चित भएको छैन ।
मनाङबाट मुस्ताङ आउने विदेशी पर्यटक बढे, होटलमा चहलपहल
मुस्ताङ । भारी हिमपातका कारण अवरुद्ध बनेको थोरङ्ला पास पदमार्ग खुलाइएपछि पछिल्लो दुई सातामा ७७२ जना विदेशी पर्यटक मुस्ताङ भित्रिएका छन् । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप), इलाका संरक्षण कार्यालय मुस्ताङको जोमसोमस्थित चेकपोस्टका अनुसार मुस्ताङ आउनेमा ४३ जना सार्क राष्ट्रका र ७२९ जना अन्य देशका पर्यटक छन् । समुद्री सतहबाट पाँच हजार ४१६ मिटर उचाइमा रहेको थोरङ्ला पास अन्नपूर्ण चक्रीय पदमार्गको प्रमुख आकर्षण हो । यही पास पार गर्दै विदेशी पर्यटक मनाङबाट मुस्ताङको मुक्तिनाथसम्म पुग्ने गर्छन् । साहसिक र चुनौतीपूर्ण मानिने यस पदमार्गमा पदयात्रा गर्न स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक आकर्षित हुने गरेका छन् । गत असोज ११ गतेको भारी वर्षा र हिमपातका कारण अवरुद्ध भएको थोरङ्ला पास पदमार्गमा जमेको हिउँ पन्छाएपछि पर्यटकको आवागमन पुनः सुरु भएको हो । मुस्ताङतर्फ पर्यटन व्यवसायीले थोरङ फेदीमाथिको पदमार्गमा जमेको हिउँ हटाएका थिए । मनाङतर्फ पनि सुरक्षाकर्मी र स्थानीय पर्यटन व्यवसायीको सहकार्यमा हिउँ पन्छाएर पदमार्ग सञ्चालनयोग्य बनाइएको थियो । एक्याप जोमसोमका प्राकृतिक स्रोत संरक्षण सहायक सञ्जोग थकालीका अनुसार पदमार्ग खुलाइएपछि बिहीबारसम्म ७७२ जना विदेशी पर्यटक थोरङ्ला पास हुँदै मुस्ताङ आइपुगेका छन् । मुक्तिनाथ होटल एसोसिएसनका अध्यक्ष सुरज गुरुङले थोरङ्ला पास हुँदै पदयात्रा गर्ने याम सुरु भएसँगै मनाङबाट मुस्ताङ आउने विदेशी पर्यटकको सङ्ख्या बढिरहेको बताए । पर्यटकीय यामको सुरुआतमै भारी हिमपात हुँदा पदमार्ग अवरुद्ध भए पनि दुवैतर्फको हिउँ हटाएपछि पर्यटकको आवागमन सहज बनेको उनको भनाइ छ । गुरुङका अनुसार थोरङ्ला पास हुँदै दैनिक एक सयभन्दा बढी पर्यटक मुक्तिनाथ पुग्ने गरेका छन् । बेनी–जोमसोम सडकमार्ग हुँदै आउने पर्यटकको सङ्ख्या घटे पनि पदयात्रामार्फत आउने विदेशी पर्यटक बढ्दा मुक्तिनाथ क्षेत्रका अधिकांश होटलमा पर्यटकको चाप बढ्न थालेको उनले बताए । अन्नपूर्ण चक्रीय पदमार्गमा विदेशी पर्यटकको मुख्य याम वसन्त र शरद ऋतुमा पर्ने गर्छ। विशेषगरी मे, जुन र जुलाई तथा अक्टोबर र नोभेम्बरमा यस क्षेत्रमा पदयात्रा गर्ने पर्यटकको सङ्ख्या उल्लेख्य हुने गरेको छ । अध्यक्ष गुरुङका अनुसार यस वर्ष नोभेम्बरको अन्त्यसम्म मनाङबाट थोरङ्ला पास हुँदै विदेशी पर्यटक मुस्ताङ आउने क्रम जारी रहनेछ । थोरङ्ला पास पदमार्ग सञ्चालनमा आएसँगै मुक्तिनाथ क्षेत्रको पर्यटन गतिविधि बढ्नुका साथै स्थानीय होटल तथा पर्यटन व्यवसायमा समेत चहलपहल बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
एनडीटीभी वर्ल्ड समिटमा अर्थमन्त्री वाग्ले, भारत–नेपाल अवसरबारे सम्बोधन गर्दै
काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजित ‘एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६’ मा सहभागी भएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय अतिथि वक्ताका रूपमा बिहीबार नयाँदिल्ली पुगेका वाग्लेले समिटको विशेष सत्रमा सम्बोधन गर्न लागेका हुन् । नयाँदिल्लीस्थित होटल ताज प्यालेसमा आयोजित सम्मेलनमा ‘निकटताबाट समृद्धि : भारत–नेपाल अवसर’ शीर्षकको विशेष सत्रमा अर्थमन्त्री वाग्ले अतिथि वक्ताका रूपमा सहभागी छन् । उक्त सत्रमा नेपाल–भारतबीचको सम्बन्ध, आर्थिक सहकार्य र आपसी अवसरका विषयमा छलफल हुने जनाइएको छ । यसअघि अर्थमन्त्री वाग्ले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सम्बोधन गरेको एनडीटीभी वर्ल्ड समिटको सत्रमा अतिथिका रूपमा सहभागी भएका थिए । बिहीबार राति आयोजित उक्त सत्रपछि प्रधानमन्त्री मोदी र अर्थमन्त्री वाग्लेबीच संक्षिप्त भेटवार्ता तथा कुराकानीसमेत भएको थियो । त्यस्तै, भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशङ्करले सम्बोधन गरेको सम्मेलनको विशेष सत्रमा पनि वाग्ले सहभागी भएका थिए । सो क्रममा वाग्ले र जयशङ्करबीच बदलिँदो विश्व व्यवस्था, बहुपक्षीय सहकार्य र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको भावी दिशाबारे रोचक प्रश्नोत्तर भएको थियो । एनडीटीभी वर्ल्ड समिटमा अर्थमन्त्री वाग्लेको सहभागितालाई नेपाल–भारत सम्बन्ध, आर्थिक साझेदारी र क्षेत्रीय सहकार्यका विषयमा नेपालको धारणा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ ।