इरान भन्छ– हर्मुज जलडमरूमध्य वार्ताबाट मात्रै खोल्न सकिन्छ
काठमाडौं । इरानले वार्तामार्फत मात्रै हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्न सकिने बताएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले एक साताभित्र हर्मुज जलडमरूमध्य खोल्ने प्रस्ताव गरेको भए पनि त्यसलाई अस्वीकार गरेको भनिएको समयमा इरानको यस्तो धारणा सार्वजनिक भएको हो । न्युयोर्कमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले अमेरिकाबाट इरानलाई अहिलेसम्म कुनै आधिकारिक जवाफ प्राप्त नभएको बताए । यसअघि ट्रम्पले इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य खोल्ने प्रस्ताव युद्धमा कमजोर अवस्थामा पुगेका कारण गरेको बताएका थिए । तर अराग्चीले इरान आफ्नो प्रस्तावमा राखिएका सर्तबाट पछि नहट्ने स्पष्ट पारे । इरानी विदेशमन्त्रीका अनुसार ती सर्तमध्ये क्षेत्रमा जारी सबै द्वन्द्व रोक्नुपर्ने विषय पनि रहेको छ । यसमा लेबनानमा जारी संघर्षसमेत समावेश छ । त्यसबाहेक इरानले अमेरिकाले लगाएका प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने माग पनि राखेको छ । यसैबीच, इरानी अधिकारीहरूले जहाजहरूलाई हर्मुज जलडमरूमध्य पार गर्दा इरानले ‘अनधिकृत’ भनेका मार्ग प्रयोग नगर्न चेतावनी दिएका छन् ।
गर्भवतीको उपचारमा लापरवाही, ३९ लाख क्षतिपूर्ति फैसला
काठमाडौं । गर्भवतीको उपचारमा चिकित्सकीय लापरवाही भएको ठहर गर्दै उपभोक्ता अदालतले चिकित्सक र अस्पताललाई ३९ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति भराउने फैसला गरेको छ । उपचारका क्रममा गम्भीर ‘प्रि-इक्लाम्पसिया’को जोखिम देखिए पनि आवश्यक सावधानी र उपचार व्यवस्थापन नगरिएकाले क्षतिपूर्ति भराउने निष्कर्षमा अदालत पुगेको हो । अदालतको फैसलाअनुसार उपचारमा संलग्न स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. ज्योत्सना शर्मा तिवारीले ९ लाख रुपैयाँ र एभरेष्ट अस्पतालले ३० लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्नेछ । वादी पक्षले ५ करोड रुपैयाँ क्षतिपूर्तिको माग गरे पनि अदालतले उपलब्ध प्रमाण, उपचार अभिलेख, विशेषज्ञ चिकित्सकको राय तथा चिकित्सकीय मापदण्डका आधारमा ३९ लाख रुपैयाँ मात्र क्षतिपूर्ति तोकेको हो । के थियो घटना ? २०८१ मंसिर २५ गते काठमाडौं गोठाटारकी ३४ हप्ताकी गर्भवती मनिता शर्मालाई पेटको माथिल्लो भागमा असह्य पीडा भयो । उनले आफ्नै नियमित चिकित्सक डा. ज्योत्सना शर्मा तिवारीलाई फोन र सन्देशमार्फत सम्पर्क गर्ने प्रयास गरिन्, तर तत्काल सम्पर्क हुन सकेन । त्यसपछि परिवारले उनलाई काठमाडौं मेडिकल कलेज (केएमसी) पुर्याए । केएमसी पुगेपछि डा. शर्माले फोन गरी मनितालाई नयाँ बानेश्वरस्थित एभरेष्ट अस्पताल आउन भनेपछि उनी त्यहाँ पुगिन् । अदालतका अनुसार मनिता दिउँसो २ः१५ बजे एभरेष्ट अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा पुगेकी थिइन् । त्यसबेला उनको रक्तचाप २२०/१३० सम्म पुगेको अस्पतालको अभिलेखमा उल्लेख छ । त्यसअघि पनि उनको रक्तचाप २००/१३० र १८०/११० सम्म पुगेको रेकर्ड थियो । तर, अस्पताल पुगेपछि पनि उनको तत्काल उपचार सुरु भएन । डा. शर्मा करिब ४ बजेपछि मात्रै अस्पताल पुगेकी थिइन् । त्यसपछि ५ः१७ बजे शल्यक्रियामार्फत छोरीको जन्म भयो । नवजात शिशुलाई एनआईसीयू र मनितालाई शल्यक्रियापछिको वार्डमा सारियो । साँझ करिब ६ः४५ बजे मनिताले माथिल्लो पेट र टाउको दुखेको बताइन् । त्यसपछि उनको अवस्था झन् गम्भीर बन्दै गएपछि राति आईसीयूमा सारियो । अस्पतालको नर्सिङ अभिलेखमा उनलाई गम्भीर प्रि-इक्लाम्पसिया, एक्लाम्पसिया, एचईएलपी सिन्ड्रोम, सेप्सिस तथा मिर्गौलाको समस्या देखिएको विवरण उल्लेख थियो । पुरानो स्वास्थ्य अवस्था र शल्यक्रिया अघिको जोखिम मनिता यसअघि पनि डा. शर्माकै निगरानीमा थिइन् । पहिलो गर्भावस्थामा समस्या देखिएपछि २०८० असार १५ मा केएमसीमा गर्भपतन गराइएको थियो । त्यसपछि परीक्षण गराउँदा स्वास्थ्य सामान्य नै थियो । दोस्रोपटक गर्भवती भएपछि नियमित जाँच चलिरहँदा पुरानो उच्च रक्तचाप, हाइपोथाइराइडिज्म र उमेरका कारण उनको गर्भावस्था उच्च जोखिमयुक्त थियो । २०८१ मंसिर ९ र १६ गते गरिएका परीक्षणमा एसजीपीटी, एसजीओटी र अल्कलाइन फोस्फाटेज बढेकाले कलेजोमा समस्या देखिएको वादी पक्षको दाबी थियो । मंसिर २५ गते एभरेष्ट अस्पताल पुग्दा उनको अवस्था गम्भीर थियो । प्रि-अपरेटिभ चेकलिस्टमा ‘क्रोनिक हाइपरटेन्सन’ र ‘प्रि-इक्लाम्पसिया’ तथा नर्सिङ अभिलेखमा ‘सुपर इम्पोज्ड सिभियर प्रि-इक्लाम्पसिया’ उल्लेख थियो । शल्यक्रियापछि मनिताको रक्तचाप पुनः २२०/११० सम्म पुगेको थियो । औषधीको प्रयोगमा विवाद र अदालतको निष्कर्ष मुद्दाको मुख्य विवाद ‘म्याग्नेसियम सल्फेट’ औषधीको प्रयोगसँग जोडिएको थियो । वादी पक्षका अनुसार गम्भीर प्रि-इक्लाम्पसिया र अत्यधिक उच्च रक्तचाप भएको अवस्थामा शल्यक्रियाअघि नै म्याग्नेसियम सल्फेट दिनुपर्ने भए पनि दिइएन । अस्पताल र चिकित्सकले भने शल्यक्रियाअघि यो औषधि दिँदा रक्तस्राव बढ्न सक्ने र प्रसूतिमा समस्या आउन सक्ने भएकाले शल्यक्रियापछि मात्र दिएको जिकिर गरेका थिए । तर, स्वास्थ्य मन्त्रालयको उपचार मापदण्ड, विशेषज्ञ चिकित्सकहरूको राय र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अध्ययन गर्दा अदालतले अर्कै निष्कर्ष निकाल्यो । गम्भीर प्रि-इक्लाम्पसिया वा एक्लाम्पसियाको जोखिममा शल्यक्रियाअघि नै म्याग्नेसियम सल्फेट दिएको भए एक्लाम्पसिया रोक्न सकिने विशेषज्ञहरूको राय थियो । शल्यक्रियाअघि यो जीवनरक्षक औषधी नदिँदा मनितामा एक्लाम्पसिया, एचईएलपी सिन्ड्रोम र मिर्गौलाको समस्या थपिँदै गएको अदालतको ठहर छ । ह्याम्समा उपचार र मृत्यु एभरेष्ट अस्पतालमा अवस्था जटिल बनेपछि २०८१ मंसिर २६ गते उनलाई ह्याम्स अस्पताल रेफर गरियो । त्यहाँ एचईएलपी सिन्ड्रोम र एक्युट किड्नी इन्जुरीको उपचारका क्रममा करिब सात दिनपछि मनिताको मृत्यु भयो । अदालतले एभरेष्ट अस्पतालमै उत्पन्न भएको जटिल अवस्था समयमै प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन हुन नसकेको निष्कर्ष निकालेको छ । अदालतले चिकित्सकलाई मात्र नभई अस्पताललाई पनि दोषी ठहर्याएको छ । बिरामीको निगरानी, अभिलेख व्यवस्थापन, आवश्यक विशेषज्ञ चिकित्सकको उपलब्धता र समयमै रेफर गर्ने जिम्मेवारी अस्पतालको हुने अदालतको व्याख्या छ । कलेजो, मुटु र मिर्गौलामा जटिलता देखिँदा आवश्यक विशेषज्ञ चिकित्सक उपलब्ध गराउन एभरेष्ट अस्पताल असफल भएको अदालतको ठहर छ । चिकित्सकको लापरवाहीको दायित्व संस्थागत रूपमा अस्पतालले पनि व्यहोर्नुपर्ने कानुनी सिद्धान्तलाई फैसलाको आधार बनाइएको छ । दाबी ५ करोड, फैसला ३९ लाखको मनिताका श्रीमान् सुवास पराजुलीले ५ करोड रुपैयाँ क्षतिपूर्ति माग गर्दै मुद्दा दायर गरेका थिए । विपक्षीले उपचारमा सावधानी अपनाएको र जटिल अवस्थाका कारण मृत्यु हुँदैमा लापरवाही प्रमाणित नहुने तर्क गरेका थिए । तर, अदालतले मेडिकल अभिलेख र मापदण्डका आधारमा लापरवाही भएको ठहर गर्दै उपचार खर्च, काजकिरिया खर्च, मानसिक क्षति र परिवारको हानिनोक्सानी विचार गरी ३९ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति तोकेको हो । नेपाल बैंकमा मनिताले पाउने तलब तथा बैंक र सञ्चय कोषबाट लिएको ऋणलाई भने क्षतिपूर्तिको आधार मान्न अदालतले अस्वीकार गरेको छ ।
५० भन्दा बढी स्मार्ट फिचरसहित आयो टीभीएस एनटर्क १५०
काठमाडौं । टीभीएस मोटर कम्पनीले नेपालमा आफ्नो नयाँ स्कुटर टीभीएस एनटर्क १५० सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीले यसलाई नेपालकै पहिलो ‘हाइपर स्पोर्ट स्कुटर’का रूपमा बजारमा ल्याएको हो । नेपालका लागि टीभीएसको आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्ससँगको सहकार्यमा शनिबार काठमाडौंको नक्सालमा आयोजित कार्यक्रममा एनटर्क १५० सार्वजनिक गरिएको हो । १४९.७ सीसीको रेस–ट्युन गरिएको इन्जिन तथा स्टेल्थ विमानबाट प्रेरित डिजाइनमा तयार गरिएको यो स्कुटरमा उच्च कार्यक्षमता, स्पोर्टी डिजाइन र आधुनिक प्रविधिको संयोजन गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । यसमा १४९.७ सीसी एयर–कुल्ड ओ थ्री सी टेक इन्जिन रहेको छ । उक्त इन्जिनले ७ हजार आरपीएममा १३.२ पीएस पावर तथा ५ हजार ५०० आरपीएममा १४.२ एनएम टर्क उत्पादन गर्छ । स्कुटरले ६।३ सेकेन्डमै शून्यदेखि ६० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गति लिन सक्ने कम्पनीको दाबी छ । यसको अधिकतम गति १०४ किलोमिटर प्रतिघण्टा रहेको छ । स्टेल्थ विमानबाट प्रेरित डिजाइन एनटर्क १५० को डिजाइन स्टेल्थ विमानबाट प्रेरित रहेको कम्पनीले जनाएको छ । यसमा मल्टिप्वाइन्ट प्रोजेक्टर हेडलाइट, स्पोर्टी टेललाइट, एरोडाइनामिक विङलेट, सिग्नेचर ध्वनि भएको छोटो मफलर, नेकेड ह्यान्डलबार तथा रंगीन एलोय ह्विल प्रयोग गरिएको छ । फर्वार्ड–बायस्ड स्टान्स र एरोहेडबाट प्रेरित अगाडिको डिजाइनले स्कुटरलाई आक्रामक तथा स्पोर्टी स्वरूप दिएको छ । मोटरसाइकल शैलीको नेकेड ह्यान्डलबार, जेटबाट प्रेरित भेन्ट र इन्टिग्रेटेड विङलेटले यसको स्पोर्टी पहिचानलाई थप बलियो बनाउने कम्पनीको भनाइ छ । यसमा ‘टी’ आकारको टेललाइट, स्पोर्ट–ट्युन गरिएको सस्पेन्सन, हलुका एलोय ह्विल तथा पर्फर्मेन्स एक्जस्टसमेत राखिएको छ । ५० भन्दा बढी स्मार्ट सुविधा यसमा टीभीएस स्मार्टकनेक्ट प्रविधिसहित ५० भन्दा बढी कनेक्टेड सुविधा उपलब्ध छन् । यसमा टर्न–बाइ–टर्न नेभिगेसन, अन्तिमपटक स्कुटर पार्क गरिएको स्थान पत्ता लगाउने सुविधा, कल तथा सन्देशको सूचना र विभिन्न राइड मोडलगायतका सुविधा छन् । कम्पनीका अनुसार यी सुविधाले नयाँ पुस्ताका चालकलाई थप सहज र कनेक्टेड राइडिङ अनुभव प्रदान गर्नेछ । ट्र्याक्सन कन्ट्रोल र एबीएस सुरक्षा र चालकको आत्मविश्वासलाई ध्यानमा राख्दै यसमा सिंगल–च्यानल एबीएससँगै आफ्नो सेग्मेन्टमै पहिलोपटक ट्र्याक्सन कन्ट्रोल उपलब्ध गराइएको कम्पनीले जनाएको छ । यसमा हाजार्ड ल्याम्प र फलो–मी हेडलाम्प पनि राखिएको छ। आरामदायी यात्राका लागि टेलिस्कोपिक सस्पेन्सन, समायोजन गर्न मिल्ने ब्रेक लेभर, पेटेन्ट गरिएको ई–जेड सेन्टर स्ट्यान्ड तथा २२ लिटरको सिटमुनिको भण्डारण क्षमता उपलब्ध छ । तीन रंगमा उपलब्ध यो स्कुटर स्टेल्थ सिल्भर, रेसिङ रेड र टर्बो ब्लु गरी तीन रंगमा उपलब्ध हुनेछ । यसको प्रारम्भिक मूल्य ३ लाख ६९ हजार ९ सय रुपैयाँ तोकिएको छ । स्कुटर हाल नेपालभरका जगदम्बा मोटर्सका डिलरशिपमार्फत बिक्रीका लागि उपलब्ध रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
भोटेकोशी बाढीले बागमती प्रदेशको पयर्टन क्षेत्रमा मात्रै ५२ अर्ब बढीको क्षति
काठमाडौं । भदौ १० गतेको रसुवाको भोटेकोशी–त्रिशूली करिडोरमा आएको बाढीबाट वागमती प्रदेशको पर्यटन क्षेत्रमा ५२ अर्बभन्दा बढीको क्षति भएको नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ । आइतबार विश्व पर्यटन दिवस–२०२६ को अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै बोर्डका सदस्य शहदेव धमलाले यस्तो जानकारी दिएका हुन् । उनका अनुसार बाढीका कारण प्रदेशमा १ सय ४२ भन्दा बढी पर्यटकस्तरीय तथा साना–मझौला होटल र ६५ भन्दा बढी रेस्टुरेण्टमा क्षति पुगेको छ । उनले बाढीमा परी पर्यटन क्षेत्रले ठूलो मानवीय क्षति समेत बेहोर्नुपरेको बताए । बाढीमा परी गाइड, पोर्टर तथा सहयोगी भूमिकामा कार्यरत १ सय ८८ जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको उनले जानकारी दिए । होटलमा कार्यरत २ सय १४ जनाको मृत्यु भएको विवरणसमेत प्राप्त भएको उनले बताए । धमलाले मानवीय क्षतिको कुनै मूल्यसँग तुलना गर्न नसकिने उल्लेख गर्दै पीडित परिवारको पुनःस्थापना र पर्यटन व्यवसायको पुनरुत्थानका लागि विशेष कार्ययोजना ल्याउन आवश्यक रहेको बताए । उनले विपद्पछिको पुनःस्थापनाका लागि स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारले उपलब्ध स्रोत तथा साधनको अधिकतम उपयोग गर्दै एकीकृत रूपमा काम गर्नुपर्नेमा जोड दिए । धमलाले विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा प्रतिकार्यका लागि नेपाल पर्यटन बोर्डले ‘क्विक रेस्पोन्स टिम’ गठन गरेर काम अघि बढाएको पनि जानकारी दिए । उनले नेपाल पर्यटन बोर्डले आफ्नो कार्यसम्पादनलाई डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने र ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रम अघि बढाइरहेको समेत जानकारी दिए ।
पुरुषको शरीरमा गर्भाशय भेटिएपछि चिकित्सक नै चकित
काठमाडौं । भारतको राजधानी दिल्लीका २६ वर्षीय एक पुरुषले विवाह भएको दुई वर्षसम्म पनि सन्तान नभएपछि चिकित्सकसँग परामर्श लिए । परीक्षणका क्रममा चिकित्सकहरूले उनको शरीरभित्र गर्भाशय र फलोपियन ट्युब रहेको पत्ता लगाए । यद्यपि उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार बाहिरबाट हेर्दा उनको शरीर सामान्य पुरुषको जस्तै थियो र पुरुषमा देखिने सबै शारीरिक विशेषता विकसित भएका थिए । यसबाहेक यस्तो अवस्थाको संकेत गर्ने कुनै स्पष्ट लक्षण पनि थिएन । दिल्लीको एक निजी अस्पतालमा ती पुरुषको उपचार गरेका प्रमुख युरोलोजिस्ट डा. सुशील खरबन्दाका अनुसार बाँझोपनको परीक्षणका क्रममा गरिएको जाँचमा उनको शरीरभित्र गर्भाशय र फलोपियन ट्युब रहेको पत्ता लागेको हो । चिकित्सकहरूका अनुसार यो ‘पर्सिस्टेन्ट म्युलरियन डक्ट सिन्ड्रोम’ (पीएमडीएस) नामक अत्यन्त दुर्लभ जन्मजात अवस्था हो । अहिलेसम्म विश्वभर यसका ३०० भन्दा कम घटना अभिलेख गरिएको बताइन्छ । ‘नेचर रिभ्यु युरोलोजी’मा प्रकाशित एक रिपोर्टअनुसार पीएमडीएस भएका व्यक्तिमा ४६ एक्सवाई क्रोमोजोम हुन्छन् र शरीर सामान्य रूपमा पुरुषकै रूपमा विकसित हुन्छ। तर म्युलरियन डक्टबाट बन्ने गर्भाशय र फलोपियन ट्युबजस्ता अंग भने शरीरभित्र रहन्छन् । जनवरी २०२६ मा ‘ग्लोबल जर्नल अफ सर्जरी एन्ड केस रिपोट्र्स’मा प्रकाशित एक रिपोर्टमा ४८ वर्षीय पुरुषमा बारम्बार पिसाब लाग्ने र वीर्यमा रगत देखिने समस्याको जाँच गर्दा सीटी स्क्यानमा गर्भाशयजस्तो संरचना भेटिएको उल्लेख छ । शल्यक्रियाका क्रममा प्रोस्टेटसँग जोडिएको उक्त दुई भाग भएको संरचना हटाइएको थियो । हिस्टोप्याथोलोजिकल परीक्षणमा उक्त संरचना गर्भाशयको तन्तु भएको पुष्टि भएको थियो । ती पुरुषको शारीरिक विकास भने सामान्य पुरुषकै जस्तो थियो । त्यस्तै, सन् २०१९ को एक रिपोर्टमा डेढ वर्षका एक बालकको शरीरमा गर्भाशय, फलोपियन ट्युब र अण्डाशयजस्ता संरचना भेटिएको उल्लेख छ ।आखिर पुरुषजस्तो शारीरिक विशेषता भएको व्यक्तिको शरीरभित्र गर्भाशय र फलोपियन ट्युब कसरी रहन सक्छ ? यो अवस्था किन हुन्छ र यसको पहिचान कसरी गरिन्छ ? यी प्रश्नको जवाफ जान्न उक्त बिरामीको उपचार गरेका डा. सुशील खरबन्दासँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश : यस घटनामा के पाइएको थियो र चिकित्सकीय भाषामा यसलाई हामीले कसरी बुझ्ने ? २६ वर्षीय ती पुरुषको दुई वर्षअघि विवाह भएको थियो । उनी पूर्ण रूपमा सक्रिय थिए र पुरुषमा विकसित हुने सबै दोस्रो चरणका यौन विशेषता उनीमा थिए । बाँझोपनको समस्या जाँच गर्ने क्रममा उनका दुवै अण्डकोष आफ्नो सामान्य स्थानमा नरहेको पाइयो । हर्मोन परीक्षणमा टेस्टोस्टेरोन, एफएसएच (फोलिकल स्टिमुलेटिङ हर्मोन) र एलएच (लुटिनाइजिङ हर्मोन) पनि सामान्य पाइएको थियो । यस्ता नतिजा क्रिप्टोर्किडिज्म अर्थात् अण्डकोष आफ्नो स्थानमा नझरेको अवस्था भएका बिरामीमा देखिन सक्छ । तर एमआरआई गर्दा निकै असामान्य अवस्था देखियो । परीक्षणमा गर्भाशय र फलोपियन ट्युब देखिए, जुन अण्डकोषसँग जोडिएका थिए । यी अंगहरू भित्रबाट पूर्ण रूपमा विकसित थिए र सामान्यतया महिलाको शरीरमा हुने अंगजस्तै देखिन्थे । पुरुषको शरीरमा गर्भाशय र फलोपियन ट्युब कसरी रहन सक्छन् ? के यो जन्मजात अवस्था हो ? बच्चा आमाको गर्भमा हुँदा उसको लिङ्गको विकास क्रोमोजोम र हर्मोनको प्रभावबाट हुन्छ । सामान्यतया पुरुषमा ४६ एक्सवाई र महिलामा ४६ एक्सएक्स क्रोमोजोम हुन्छन् । यस क्रममा शरीरले एन्टिम्युलरियन हर्मोन (एएमएच) उत्पादन गर्छ । यो हर्मोनले सामान्यतया पुरुष शरीरमा विकास नहुने आन्तरिक प्रजनन अंगको विकास रोक्छ । ४६ एक्सवाई क्रोमोजोम भएका व्यक्तिको विकास पुरुषका रूपमा हुन्छ र उनको शरीरमा एएमएच उत्पादन हुन्छ । एएमएचले गर्भाशय र फलोपियन ट्युबजस्ता अंगको विकास रोक्छ । तर पीएमडीएसमा या त यो हर्मोन हुँदैन वा यसको रिसेप्टरमा समस्या हुन्छ । त्यसैले गर्भाशय र फलोपियन ट्युबजस्ता संरचना शरीरभित्र रहिरहन्छन् । यसका कारण आन्तरिक अंगको संरचना फरक हुन्छ । यद्यपि बाहिरी शारीरिक संरचना भने पुरुषकै जस्तो हुन्छ । लिङ्ग र पुरुषका अन्य शारीरिक विशेषता सामान्य रूपमा विकसित हुन्छन् । के ती पुरुषमा अण्डकोषसँगै अण्डाशय पनि थिए ? ती पुरुषको शरीरमा दुवैतर्फ गर्भाशय र फलोपियन ट्युब थिए, तर अण्डाशय थिएनन् । अण्डाशय हुने स्थानमा उनका अण्डकोष थिए । गोनाड्स भनिने यी अंग पुरुष र महिलामा फरक हुन्छन् । ती बिरामीका दुवै गोनाड्स अण्डकोष नै थिए, अण्डाशय थिएनन् । यसअघि गरिएको स्क्यान वा मेडिकल परीक्षणबाट यो अवस्था पत्ता लाग्न सक्दैनथ्यो ? बिरामी हामीकहाँ आउँदा उनका दुवै अण्डकोष आफ्नो सामान्य स्थानमा थिएनन् । त्यसैले हर्मोन परीक्षणसँगै वीर्यको पनि परीक्षण गरियो । वीर्यमा एजुस्पर्मिया अर्थात् शुक्रकीटको संख्या शून्य पाइएको थियो । त्यसपछि एमआरआई गरियो । त्यसमा गर्भाशय, फलोपियन ट्युब र ती अंगसँग जोडिएका अण्डकोष देखिए । त्यसपछि क्रोमोजोम परीक्षण गरियो, जसमा ४६ एक्सवाई क्रोमोजोम पाइएको थियो । एमआरआई र क्रोमोजोम परीक्षण नै यो अवस्थाको पुष्टि गर्ने मुख्य परीक्षण थिए । यस्तो अवस्था सामान्यतया २६ वर्षको उमेरसम्म पनि थाहा नहुने होइन । समयमै स्क्यान गरिएको भए यसबारे पहिले नै थाहा पाउन सकिन्थ्यो । ती बिरामीले सुरुमा आफ्ना दुवै अण्डकोष सामान्य स्थानमा नरहेको कुरालाई ध्यान दिएका थिएनन् । यो अवस्थाका कुनै विशेष लक्षण हुन्छन् ? सामान्यतया यस अवस्थामा दुखाइ, बान्ता वा ज्वरोजस्ता विशेष लक्षण हुँदैनन् । अण्डकोष आफ्नो सामान्य स्थानमा नरहनु भने यसको एउटा संकेत हुन सक्छ । बिरामीले कस्ता मनोवैज्ञानिक चुनौती वा जीवनमा कस्ता परिवर्तन सामना गर्नुपर्यो ? २६ वर्षीय ती पुरुषले आफ्नो शरीरभित्र महिला प्रजनन अंगसँग सम्बन्धित संरचना रहेको थाहा पाएपछि स्वाभाविक रूपमा चिन्ता र तनाव महसुस गरेका थिए । उनी आफ्नो भविष्यलाई लिएर पनि चिन्तित थिए । हामीले लामो समयसम्म उनको परामर्श गर्यौं र यो दुर्लभ चिकित्सकीय अवस्था भएको बुझायौं । यो दुर्लभ अवस्था भए पनि यसकै कारण उनको जीवनमा ठूलो परिवर्तन आउनुपर्छ भन्ने होइन । यी अंग हटाउनु आवश्यक थियो, किनकि यसमा क्यान्सरको जोखिम हुन सक्छ । अहिले ती अंग हटाइसकेपछि उनी सामान्य रूपमा जीवन बिताउन सक्छन् । यस्ता अवस्थामा शल्यक्रिया वा उपचार सधैँ आवश्यक हुन्छ ? यस बिरामीको हकमा शल्यक्रिया आवश्यक थियो । गर्भाशय र फलोपियन ट्युब अविकसित थिए र शरीरमा तिनको कुनै उपयोग थिएन । शल्यक्रियापछि गरिएको बायोप्सीमा एउटा अण्डकोषमा क्यान्सर हुनुअघिको अवस्था पनि देखियो । त्यसैले ती अंग हटाउनु आवश्यक थियो र शल्यक्रिया उपचारकै एउटा हिस्सा बन्यो । शल्यक्रियापछि बिरामीको स्वास्थ्यमा कस्तो असर परेको छ र आगामी दिनमा के असर पर्छ ? बिरामी शल्यक्रिया गरेको सात दिनपछि नै काममा फर्किए । अण्डकोषले टेस्टोस्टेरोन उत्पादन गर्ने भएकाले ती हटाएपछि उनको शरीरमा टेस्टोस्टेरोन उत्पादन हुँदैन । त्यसैले अब उनले प्रत्येक तीन महिनामा टेस्टोस्टेरोनको इन्जेक्सन लगाउनुपर्नेछ । यसका अतिरिक्त उनको यौन वा सामाजिक जीवनमा ठूलो परिवर्तन आवश्यक पर्दैन । हामीले शल्यक्रिया ल्याप्रोस्कोपिक प्रविधिबाट गरेका थियौं । अर्थात् टेलिस्कोपको सहयोगमा शल्यक्रिया गरिएको थियो । यसबाट ठूलो चिरा लगाउनुपरेन र उनी छिट्टै काममा फर्कन सके । यस्ता अवस्थाबारे मानिसमा कस्ता गलत धारणा छन् ? यो घटना सार्वजनिक भएपछि बिरामी गर्भवती हुन सक्थे कि सक्दैनथे, उनलाई महिनावारी हुन्थ्यो कि हुँदैनथ्यो वा बाहिरबाट महिला जस्तो देखिन्थे कि भन्ने प्रश्न पनि उठेका छन् । यीमध्ये कुनै पनि कुरा सही होइनन् । उनको शरीरमा गर्भाशय र फलोपियन ट्युब थिए, तर ती अविकसित थिए र गर्भधारण सम्भव थिएन । उनको शरीरमा महिलामा हुनेजस्तो हर्मोनल अवस्था पनि थिएन । यस घटनाबाट चिकित्सकीय क्षेत्रले सिक्नुपर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा के हो ? शरीरमा देखिने कुनै पनि असामान्य अवस्थालाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन र त्यसलाई लिएर लज्जित पनि हुनु हुँदैन । यस्तो अवस्था देखिएमा समयमै योग्य चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुपर्छ । नवजात शिशुमा कुनै असामान्य संरचना वा कुनै अंगको कमी देखिएमा तत्काल चिकित्सकीय परामर्श लिनुपर्छ । समयमै पहिचान गर्न सकेमा यस्तो अवस्थालाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न मद्दत पुग्छ । (बीबीसीबाट अनुदित तथा सम्पादित)
दक्षिण अफ्रिकामा बार र मनोरञ्जन केन्द्रमा सामूहिक गोलीबारी, २७ जनाको मृत्यु
काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकामा केही घण्टाको अन्तरालमा भएका दुई छुट्टाछुट्टै सामूहिक गोलीबारीका घटनामा २७ जनाको मृत्यु भएको छ भने धेरै जना घाइते भएका छन् । पछिल्लो घटनाले देशमा बढ्दो बन्दुक हिंसालाई पुनः उजागर गरेको छ । पहिलो घटना शनिबार राति जोहान्सबर्गनजिकैको एउटा बारमा भएको थियो । प्रहरीका अनुसार आठ जना हतियारधारी आक्रमणकारीले बारमा प्रवेश गरी अन्धाधुन्ध गोली चलाएका थिए । उक्त घटनामा १७ जनाको मृत्यु भएको छ भने १५ जना घाइते भएका छन् । दोस्रो घटना आइतबार बिहान केप टाउननजिकैको एउटा टाउनसिपमा रहेको मनोरञ्जन केन्द्रबाहिर भएको थियो । त्यहाँ भएको गोलीबारीमा १० जनाको मृत्यु भएको छ भने ११ जना घाइते भएका छन् । दोस्रो घटनामा मृत्यु भएका १० जनामध्ये पाँच जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो भने अन्य पाँच जनाले अस्पतालमा उपचारका क्रममा ज्यान गुमाएका थिए । जोहान्सबर्गनजिकै भएको घटनामा आक्रमणकारीहरूले सुरुमा बारबाहिर रहेका मानिसमाथि गोली चलाएका थिए। त्यसपछि उनीहरू बारभित्र प्रवेश गरी अन्धाधुन्ध गोली चलाएका थिए । घटनापछि आक्रमणकारीहरूले दुईवटा सवारीसाधनमा आगजनी गरेर फरार भएको प्रहरीले जनाएको छ । मृत्यु हुनेमा १३ पुरुष र चार महिला रहेको बताइएको छ । यद्यपि, दुवै घटनाको उद्देश्यबारे अहिलेसम्म स्पष्ट जानकारी प्राप्त भएको छैन । आइतबार बिहानसम्म प्रहरीले कुनै पनि घटनामा संलग्न भएको आरोपमा कसैलाई पक्राउ गरेको पुष्टि गरेको थिएन । यी घटनाभन्दा केही दिनअघि पनि डरबन सहरको क्वामाखुथा टाउनसिपमा एउटा घरमा भएको आक्रमणमा ११ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
मनकामना जाने बाटोमा पहिरो, केबलकार सेवा भने नियमित
काठमाडौं । पहिरोका कारण मनकामना केबलकार पुग्ने पहुँचमार्गमा सवारी आवागमन प्रभावित भएको छ ।मनकामना केबलकारले पहुँच मार्गको दोस्रो घुम्तीमुनि पहिरो गएको जनाएको छ । पहिरोका कारण सवारी साधनहरू साविकको पार्किङ स्थलसम्म पुग्न नसक्ने भएकाले यात्रुले केही दूरी पैदलमार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने भएको छ । पूर्वतर्फबाट आउने यात्रुका लागि राजमार्गको देब्रेतर्फ मुग्लिनतर्फ करिब ७० मिटर अगाडि वैकल्पिक पार्किङको व्यवस्था गरिएको केबलकारले जनाएको छ । मौसम अनुकूल हुनासाथ सडक मर्मतको कामलाई तीव्रता दिइने पनि केबलकार व्यवस्थापनले जनाएको छ । यसैबीच, मनकामना केबलकार सेवा भने पूर्ण रूपमा सुरक्षित र नियमित सञ्चालनमा रहेको जनाइएको छ । राजमार्ग खुलेपछि वा यात्रुहरू आउने क्रम सुरु भएसँगै केबलकार सेवा निरन्तर सञ्चालनमा रहनेसमेत कम्पनीले स्पष्ट पारेको छ ।
विद्युत् आपूर्ति सुचारु राख्न प्राधिकरणको उच्च सतर्कता
काठमाडौं । अविरल वर्षाका कारण देशका विभिन्न स्थानमा विद्युत् प्रसारण तथा वितरण संरचनामा क्षति पुग्न सक्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले विद्युत् आपूर्ति नियमित राख्न तथा प्रभावित क्षेत्रमा अवरुद्ध सेवा यथाशीघ्र पुनःस्थापना गर्न आवश्यक तयारी र समन्वयलाई तीव्र बनाएको छ । हाल देशभरको विद्युत् आपूर्तिको अवस्था, प्रसारण तथा वितरण संरचनाको स्थिति र प्रभावित क्षेत्रबारे निरन्तर जानकारी लिने तथा अनुगमन गर्ने कार्य भइरहेको छ । सम्भावित क्षति तथा विद्युत् आपूर्ति अवरोधलाई तत्काल सुचारु गर्न आवश्यक जनशक्ति, उपकरण तथा सामग्री तयारी अवस्थामा राखी सोही बमोजिम कार्य सुरु गरिएको छ । प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले आइतबार वितरण तथा ग्राहक सेवा निर्देशनालयका प्रमुख राजन ढकाल, ग्रिड सञ्चालन विभागका प्रमुखको सहभागितामा सातै प्रदेशका प्रादेशिक कार्यालय प्रमुख र दुईवटा डिभिजन कार्यालयका प्रमुखहरूसँग जुम विधिमार्फत विद्युतीय संरचनामा पुगेको क्षति र विद्युत आपूर्तिका अवस्थामा छलफल गरी जानकारी लिएका छन् । छलफलका क्रममा विभिन्न प्रदेश तथा क्षेत्रमा भइरहेको वर्षा, बाढीपहिरोबाट विद्युत् संरचनामा परेको प्रभाव, विद्युत् आपूर्तिको वर्तमान अवस्था तथा सम्भावित जोखिमबारे श्रेष्ठले जानकारी लिएका हुन् । प्रभावित क्षेत्रमा यथाशीघ्र विद्युत् सेवा सुचारु गर्न आवश्यक जनशक्ति, उपकरण र सामग्रीको तयारी तथा परिचालन गर्न कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले कार्यालय प्रमुखहरूलाई निर्देशन दिए । साथै उनले विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएका स्थानमा सम्भव भएसम्म वैकल्पिक लाइन तथा फिडरमार्फत विद्युत् आपूर्ति सुचारु गर्ने व्यवस्था र क्षतिग्रस्त संरचनाको अवस्था मूल्याङ्कन गरी सुरक्षित रूपमा मर्मत तथा पुनःस्थापनाको काम तत्काल अघि बढाउन निर्देशन दिए । प्रभावित क्षेत्रको अवस्था निरन्तर अनुगमन गर्दै आवश्यकताअनुसार थप जनशक्ति, उपकरण तथा प्राविधिक सामग्री परिचालन गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको अवस्थामा सम्भव भएसम्म वैकल्पिक व्यवस्थाबाट आपूर्ति सञ्चालन गर्ने र अवरुद्ध सेवा यथाशीघ्र पुनःस्थापना गर्ने गरी प्राधिकरणले आफ्ना सबै सम्बन्धित कार्यालय तथा प्राविधिक टोलीलाई परिचालन गरिएको छ । प्राकृतिक विपद्का कारण उत्पन्न हुन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै प्राधिकरणले कर्मचारी तथा प्राविधिक जनशक्तिको सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर मात्र मर्मत तथा पुनःस्थापनाको काम अघि बढाउन सम्बन्धित कार्यालयहरूलाई निर्देशन दिएको छ । प्राधिकरणबाट विद्युत् आपूर्ति प्रणालीको अवस्था केन्द्रीय तहबाट निरन्तर अनुगमन तथा समन्वय गरिरहेको र उपभोक्तालाई सम्भव भएसम्म नियमित विद्युत् सेवा उपलब्ध गराउन तथा अवरुद्ध सेवा छिटोभन्दा छिटो पुनःस्थापना गर्न आवश्यक सबै उपाय अवलम्बन गरिएको छ ।
