रुसमा मोटोपनाको समस्या तीव्र रूपमा बढ्दै
काठमाडौं । रुसमा मोटोपनाको समस्या तीव्र रूपमा बढ्दै गएको भन्दै स्वास्थ्य विज्ञहरूले यसलाई गम्भीर सार्वजनिक स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा औँल्याएका छन् । रुसी विज्ञान प्रतिष्ठानका शिक्षाविद् गेन्नादी ओनिश्चेन्कोका अनुसार मोटोपनाको दर बढ्ने गतिका आधारमा रुस विश्वका शीर्ष १० देशभित्र पर्न थालेको छ र निकट भविष्यमै अमेरिकासँग बराबरीमा पुग्न सक्ने अवस्था देखिएको छ । पछिल्लो तथ्यांकअनुसार मोटोपनाको संख्या धेरै भएका विश्वका शीर्ष ५० देशमध्ये पनि रुस समावेश रहेको उनले बताए । विशेषज्ञहरूका अनुसार रुसमा मोटोपना बढ्नुको मुख्य कारण अस्वस्थ खानपान र निष्क्रिय जीवनशैली हो । विशेषगरी फास्ट फुड, अत्यधिक चिनी र सेतो रोटीको बढ्दो प्रयोगले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पारिरहेको उल्लेख गरिएको छ । ओनिश्चेन्कोले कालो रोटी तथा सम्पूर्ण अन्नबाट बनेका रोटी स्वास्थ्यका लागि बढी लाभदायक हुने बताउँदै यस्ता खाद्य पदार्थमा कार्बोहाइड्रेटसँगै रेसा र वनस्पतिजन्य प्रोटिन पाइने जानकारी दिए । रुसी स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको राष्ट्रिय अन्तःस्रावी अनुसन्धान केन्द्रकी निर्देशक तथा शिक्षाविद् नतालिया मोक्रिशेभाले बालबालिकामा पनि मोटोपनाको समस्या बढ्दै गएको बताए । उनका अनुसार बालबालिका डिजिटल उपकरणको अत्यधिक प्रयोगका कारण शारीरिक रूपमा कम सक्रिय भइरहेका छन्, जसले ऊर्जा खर्च कम भई तौलसम्बन्धी समस्या निम्त्याइरहेको छ । स्वास्थ्य विज्ञहरूले स्वस्थ भोजन, नियमित व्यायाम र सक्रिय जीवनशैली अपनाउन आग्रह गरेका छन् । रासस
सामसुङ र श्रमिक संघबीच पुनः वार्ता, हड्ताल रोक्न सरकारको अन्तिम प्रयास
काठमाडौं । दक्षिण कोरियाको प्रमुख प्रविधि कम्पनी सामसुङ इलेक्ट्रोनिक्स र त्यहाँको श्रमिक संघबीच बुधबार पुनः वार्ता सुरु भएको छ । सम्भावित ठूलो हड्ताल रोक्न श्रममन्त्री स्वयं मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा सहभागी भएका छन् । विश्वकै अग्रणी स्मृति चिप उत्पादक कम्पनी सामसुङमा बोनस वितरणको विषयमा व्यवस्थापन र श्रमिक सङ्घबीच विवाद बढेपछि संघले बिहीबारदेखि हड्ताल सुरु गर्ने चेतावनी दिएको थियो । यसले अर्धचालक उत्पादनमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ । यो हड्ताल सन् २०२४ मा भएको हड्तालभन्दा धेरै ठूलो हुने अनुमान गरिएको छ । त्यतिबेला करिब ६ हजार कामदार आन्दोलनमा सहभागी भएका थिए । यसपटक भने कम्पनीले कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट प्रेरित प्रविधि बजारको तीव्र विस्तारका कारण ठूलो नाफा कमाइरहे पनि त्यसको उचित हिस्सा कामदारलाई नदिएको भन्दै असन्तोष चर्किएको छ । दक्षिण कोरियाको श्रम मन्त्रालयका अनुसार बुधबार दिउँसो पुनः वार्ता सुरु गरिएको हो । सरकारको प्रयास हड्ताल टार्ने अन्तिम प्रयासका रूपमा हेरिएको छ । सामसुङले यस वर्षको पहिलो त्रैमासिक अवधिमा सञ्चालन नाफा अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब ७५० प्रतिशतले बढेको जनाएको थियो । साथै, मे महिनामा कम्पनीको बजार मूल्य पहिलो पटक १ ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको थियो । श्रमिक संघले वार्षिक तलबको ५० प्रतिशतमा सीमित गरिएको बोनस सीमा हटाउन र कम्पनीको सञ्चालन नाफाको १५ प्रतिशत बोनसका रूपमा वितरण गर्न माग गरेको छ । संघले बुधबार जारी गरेको वक्तव्यमा राष्ट्रिय श्रम सम्बन्ध आयोगले अघि सारेको मध्यस्थता प्रस्ताव आफूहरूले स्वीकार गरेको तर कम्पनी व्यवस्थापनले अस्वीकार गरेको जनाएको छ । त्यसपछि संघले पूर्वनिर्धारित कार्यक्रमअनुसार बिहीबारदेखि कानुनी रूपमा आम हड्ताल सुरु गर्ने घोषणा गरेको हो । संघका कानुनी सल्लाहकारका अनुसार करिब ५० हजार ५ सय कामदार १८ दिनसम्म उत्पादन लाइनबाट बाहिरिने तयारीमा छन् । यता कम्पनी व्यवस्थापनले भने श्रमिक संघका माग अत्यधिक भएको र ती माग स्वीकार गर्दा कम्पनी सञ्चालनको आधारभूत सिद्धान्त नै कमजोर हुने प्रतिक्रिया दिएको छ । यो विवादले दक्षिण कोरियामा व्यापक चिन्ता पैदा गरेको छ, किनभने अर्धचालक उद्योग देशको अर्थतन्त्रको मुख्य आधार मानिन्छ । कुल निर्यातको करिब ३५ प्रतिशत हिस्सा अर्धचालक क्षेत्रबाट आउने गर्छ । राष्ट्रपतिको कार्यालयले यसअघि वार्ता असफल भएकोप्रति 'गहिरो दुःख' व्यक्त गर्दै सम्भावित आर्थिक असरलाई ध्यानमा राखी दुवै पक्षलाई संवाद जारी राख्न आग्रह गरेको थियो । राष्ट्रपति ली जे म्युङले मन्त्रिपरिषद् बैठकमा श्रमिक आन्दोलन 'निश्चित सीमाभित्र' रहनुपर्ने बताएका थिए । विशेषज्ञहरूका अनुसार सामसुङको उत्पादन आंशिक रूपमा मात्रै रोकिए पनि त्यसले विश्वव्यापी प्रविधि आपूर्ति शृंखलामा असर पार्न सक्छ । यद्यपि, श्रमिक संघले मर्मत तथा उपकरण परीक्षणका कारण यसअघि पनि उत्पादन अस्थायी रूपमा रोकिएको उदाहरण दिँदै वर्तमान आन्दोलनलाई सामान्य औद्योगिक प्रक्रिया भित्रकै विषय भएको दाबी गरेको छ । यदि हड्तालले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा गम्भीर खतरा उत्पन्न गर्ने देखिए सरकारसँग आपत्कालीन मध्यस्थता अधिकार प्रयोग गरेर औद्योगिक आन्दोलन रोक्ने कानुनी अधिकार पनि रहेको बताइएको छ । रासस
भारतमा तहल्का पिट्दै कक्रोच पार्टी, कसरी जन्मियो ?
काठमाडौं । छिमेकी मुलुक भारतको राजनीतिमा अनेकौं उतारचढाव, र्याली र नयाँ पार्टीहरूको उदय हुनु कुनै नौलो कुरा होइन । तर, हालैका दिनमा भारतीय सामाजिक सञ्जालको भित्तामा ‘कक्रोच जनता पार्टी’ ले निकै तहल्का मच्चाइरहेको छ । ककरोच जनता पार्टीको नाम सुन्दा धेरैलाई हासो लाग्न सक्छ, यसले अचम्ममा पनि पार्न सक्छ । भान्साको कुनामा लुकेर बस्ने साङ्ग्लो (कक्रोच) को नाममा राजनीतिक पार्टी ? सुन्दा ठट्टा वा कुनै ‘मिम’ जस्तो लाग्ने यो नाम यतिबेला भारतका युवाहरूमाझ निकै चर्चाको विषय बनेको छ । यो पार्टी किन चर्चामा आयो ? यसका फलोअर्स किन र कसरी बढिरहेका छन् ? यसको पछाडि कसको दिमाग छ र यसले सामाजिक सञ्जालको शक्तिलाई कसरी उजागर गरिरहेको छ ? यिनै विषयमा आधारित भई हामीले खोतल्ने प्रयास गरेका छौं । कक्रोच जनता पार्टी कुनै परम्परागत निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएको र चुनाव लड्न तम्सिएको राजनीतिक दल होइन, यो त डिजिटल युगको एउटा यस्तो सटायरिकल अझ भनौं व्यङ्ग्यात्मक आन्दोलन हो, जसले भारतको वर्तमान राजनीतिक अवस्था, दलहरूको खोक्रा आश्वासन र मिडिया सर्कसलाई कडा व्यङ्ग्य गरिरहेको छ । भारतका प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तले भारतका केही बेरोजगार युवाहरूको हर्कतमाथि कक्रोच भन्दै गरेको टिप्पणी गरेका थिए । सोही टिप्पणीलाई दीपकले सिरियस्ली लिएका हुन्। यसको नाम ‘कक्रोच’ राख्नुको पछाडि एउटा गज्जबको दर्शन लुकेको छ । कक्रोच एउटा यस्तो जीव हो, जो जस्तोसुकै कठिन परिस्थिति, आणविक विस्फोट वा महाविपत्तिमा पनि जीवित रहन सक्छ । यो पार्टीका अनुसार भारतीय जनता पनि कक्रोच जस्तै हुन् । महँगी, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार र नेताहरूको झूटो आश्वासनको मार खेपेर पनि जसोतसो बाँचिरहेका छन् । यही तीतो यथार्थ र व्यङ्ग्यको सम्मिश्रणका कारण यो पार्टी सामाजिक सञ्जालमा रातारात भाइरल भएको हो । सामाजिक सञ्जालको तागत र ह्वात्तै बढेका फलोअर्स कुनै समय राजनीति गर्नका लागि ठूला-ठूला आमसभा, करोडौंको विज्ञापन र कार्यकर्ताको ठूलो फौज चाहिन्थ्यो । तर कक्रोच जनता पार्टीले प्रमाणित गरिदिएको छ कि आजको युगमा ‘कन्टेन्ट’ र ‘कनेक्सन’ नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । इन्स्टाग्राम, एक्स (ट्विटर) र युट्युबमा यो पार्टीका रिलहरू र पोस्टहरू डढेलो झैं फैलिरहेका छन् । छोटो समयमै यसका फलोअर्स लाखौं पुगिसकेका छन् र प्रत्येक भिडियोमा मिलियन बढी भ्युज आउने गरेको छ । इन्टाग्राममा कक्रोच जनता पार्टीका ११.४ मिलियन फलोवर्स छन् भने भारतीय जनता पार्टीका ८.७ मिलियन, आम आदमीको १.९ र कंग्रेसको १३.३ मिलियन रहेका छन् । यसका फलोअर्सहरूमा अधिकांश १८ देखि ३५ वर्षका युवाहरू छन्, जो परम्परागत राजनीतिबाट दिक्क भइसकेका छन् । यस पार्टीले गर्ने ‘डिजिटल र्याली’, जारी गर्ने ‘घोषणापत्र’ र बनाउने ‘मिम्स’ यति सान्दर्भिक र हाँस्यास्पद हुन्छन् कि मानिसहरू नचाहँदा नचाहँदै पनि यसको फलोअर्स बन्न पुग्छन् । यसको पछाडि कसको हात छ ? अनौठो र नवप्रवर्तनकारी अवधारणाको पछाडि भारतका प्रख्यात डिजिटल कन्टेन्ट क्रिएटर तथा कमेडियन अभिजीत दीपकेको दिमाग छ । उनी नै यस कक्रोच जनता पार्टीका स्वघोषित ‘राष्ट्रिय अध्यक्ष’ वा मुख्य अनुहार हुन् । अभिजीत दीपके भारतको डिजिटल मिडिया र राजनीतिक सटायर (व्यङ्ग्य) को दुनियाँमा नयाँ नाम होइनन । उनी एक शिक्षित, सचेत र राजनीतिक मामिलालाई नजिकबाट बुझ्ने युवा हुन् । सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय हुनुअघि उनी पत्रकारिता, मिडिया विश्लेषण र डिजिटल मार्केटिङसँग जोडिएका थिए । उनी लामो समयदेखि विभिन्न सामाजिक–राजनीतिक मुद्दाहरूमा आफ्ना तिखा टिप्पणीहरूका लागि चिनिन्थे । उनले समाजका विसंगतिहरूलाई सिधा गाली गर्नुभन्दा हास्य र व्यङ्ग्यको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्दा जनताले बढी रुचाउने तथ्यलाई बुझे र कक्रोच जनता पार्टीको स्थापना गरे । अभिजीत दीपकेको उद्देश्य कुनै वास्तविक चुनाव जितेर सत्तामा पुग्नु होइन । युवामा राजनीतिक चेतना जगाउनु, सिस्टमको ऐना देखाउनु, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षा गर्नु उनको उद्देश्य हो । उनको दर्शन छ- ‘जब प्रणाली आफैमा एउटा ठट्टा बन्न पुग्छ, तब त्यसलाई सुधार्नका लागि ठट्टैठट्टामा गम्भीर प्रश्नहरू सोध्नुपर्ने हुन्छ ।’ दीपकेले कक्रोचजनता पार्टी नामको एक वेबसाइट पनि बनाएका छन् । जसमा मानिसहरू जोडिने क्रम जारी नै छ । सामाजिक सञ्जालको तागत कक्रोच जनता पार्टीको यो लहरले आधुनिक लोकतन्त्रमा सामाजिक सञ्जालको तागत देखाउँछ । आजको डिजिटल युगमा सामाजिक सञ्जाल वैकल्पिक मिडिया र विचार निर्माणको सबैभन्दा ठूलो हतियार बनेको छ । राजनीतिक दलहरूलाई एउटा सानो सन्देश फैलाउन लाखौं रुपैयाँ खर्च गर्नुपर्छ तर अभिजीत दीपकेले एउटा कोठामा बसेर बनाएको रिलले करोडौं जनताको मन छोइरहेको छ । यो सबै सामाजिक सञ्जालकै देन हो, कमाल हो । सामाजिक सञ्जालको एल्गोरिदमले जनताले के मन पराउँछन् भन्ने कुरा ट्र्याक गर्छ । कक्रोच जनता पार्टीको कन्टेन्टमा जनताको वास्तविक पीडा र हाँसो मिसिएको हुनाले यसलाई सामाजिक सञ्जालका प्लेटफर्महरूले आफै प्रवर्द्धन गरिरहेका हुन् ।
