विश्व

काठमाडौं । नेपाली बजारमा सुनको मूल्य एकैदिन प्रतितोला ११ हजार ७०० रुपैयाँले घटेर २ लाख ७८ हजार ५०० रुपैयाँ कायम भएको छ । एक महिनाअघि मात्रै तोलाको सवा ३ लाख रुपैयाँ पर्ने सुनको मूल्य ४४ हजार रुपैयाँले घटिसकेको छ ।  नेपालमा मात्रै होइन अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि सुनको मूल्य घटेको घट्यै छ । अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरुले पनि सुनको मूल्य घट्ने विश्लेषण गरेका छन् ।  बहुमूल्य धातुको बजारसम्बन्धी सञ्चारमाध्यम किट्को न्युजले गरेको साप्ताहिक सर्वेक्षणमा सहभागी अधिकांश व्यावसायिक विश्लेषकले सुनको मूल्य थप घट्न सक्ने अनुमान गरेका छन् । तर, व्यक्तिगत लगानीकर्ताको ठूलो हिस्सा भने मूल्य पुनः बढ्ने अपेक्षामा छ । किट्को न्युजका अनुसार सर्वेक्षणमा सहभागी १७ जना विश्लेषकमध्ये सात जनाले आगामी साता सुनको मूल्य घट्ने अनुमान गरेका छन् । यो कुल सहभागीको ४१ प्रतिशत हो । चार जना अर्थात् २४ प्रतिशतले मूल्य बढ्ने बताएका छन् भने बाँकी छ जना अर्थात् ३५ प्रतिशतले मूल्य स्थिर रहने वा बजारको दिशा अनुमान गर्न कठिन रहेको बताएका छन् । सर्वेक्षणमा सहभागी १६१ व्यक्तिगत लगानीकर्तामध्ये ६७ जनाले सुनको मूल्य बढ्ने अनुमान गरेका छन् । यो ४२ प्रतिशत हो । त्यस्तै, ४१ जना अर्थात् करिब २६ प्रतिशतले मूल्य थप घट्ने र ५३ जना अर्थात् ३३ प्रतिशतले स्थिर रहने अपेक्षा गरेका छन् । यसले व्यावसायिक विश्लेषकहरू तत्कालीन बजारप्रति बढी सतर्क देखिए पनि व्यक्तिगत लगानीकर्तामा सुनको मूल्य पुनः बढ्ने आशा कायम रहेको देखाउँछ । चार हजार डलरको सीमामा सुन अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य गत साता प्रतिऔँस ४ हजार १६४ अमेरिकी डलरबाट कारोबार सुरु भएर सुरुवाती दिनमा ४ हजार १९० डलरसम्म पुगेको थियो । तर, त्यसपछि मूल्यले गति कायम राख्न सकेन । ऊर्जा मूल्यमा वृद्धि, सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्नु र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर उच्च राख्न सक्ने चिन्ताले सुनमाथि दबाब सिर्जना ग¥यो । अक्टोबर २३ को कारोबारमा सुनको मूल्य एक समय प्रतिऔँस ३ हजार ९७५ डलरसम्म झरेको थियो । यो जुनको सुरुदेखिकै न्यून तह भएको अन्तर्राष्ट्रिय समाचारमा उल्लेख छ । त्यसपछि मूल्यमा उतारचढाव देखिए पनि सुनले चार हजार डलरको मनोवैज्ञानिक सीमा आसपास संघर्ष गर्नुपरेको थियो । सुनको मूल्य घट्नुको अर्को कारण सेयर बजारमा देखिएको बिक्री चाप पनि हो । प्रविधि कम्पनीका सेयरमा गिरावट आउँदा केही लगानीकर्ताले नगद जुटाउन सुनजस्ता सहजै बिक्री गर्न सकिने सम्पत्ति पनि बेच्नुपरेको विश्लेषण गरिएको छ । यस्तो अवस्थामा सुनले सामान्यतः सुरक्षित लगानीको रूपमा पाउने मागसमेत कमजोर हुन सक्छ । किट्को न्युजसँग कुरा गर्दै वाल्श ट्रेडिङका वाणिज्य जोखिम व्यवस्थापन सहनिर्देशक सीन लस्कले सुनको मूल्यमा निकट अवधिमा थप गिरावट आउन सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन् । उनका अनुसार सुनको मूल्य ४ हजार डलरभन्दा तल झरेमा त्यस आसपासका तहमा खरिदकर्ताको चासो बढ्न सक्छ । उनले बजारको अवस्था हेर्दा सुन प्रतिऔँस ३ हजार ५०० डलरसम्म झरेपछि खरिद गर्ने अवसर आउन सक्ने सम्भावना पनि उल्लेख गरेका छन् । यद्यपि उनले यो निश्चित भविष्यवाणी नभएको र बजारको दिशा अनुमान गर्न कठिन रहेको स्पष्ट पारेका छन् । अर्कोतर्फ, एफएक्सप्रोका वरिष्ठ बजार विश्लेषक एलेक्स कुप्त्सिकेभिचले सुनको मूल्य हालको न्यून तहबाट पुनः बढ्न सक्ने बताएका छन् । उनका अनुसार लामो समयदेखि प्रतिऔँस ३ हजार ९५० देखि ४ हजार १०० डलरको दायरामा सुनमा खरिदकर्ताको माग देखिँदै आएको छ । पछिल्लो गिरावट आवश्यकताभन्दा बढी भएको हुन सक्ने भएकाले छोटो अवधिमा मूल्यमा सुधार आउन सक्ने उनको विश्लेषण छ । तेलको मूल्य र अमेरिकी ब्याजदरको दबाब मध्यपूर्वमा जारी तनाव तथा ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध आउन सक्ने जोखिमले तेलको मूल्य बढाएको छ । तेल महँगिँदा मुद्रास्फीति थप चर्किन सक्ने र त्यसलाई नियन्त्रण गर्न अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर उच्च राख्नुपर्ने सम्भावना बढ्छ । सुनले ब्याज प्रदान गर्दैन । त्यसैले ब्याज दिने सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्दा लगानीकर्ताका लागि सुनको तुलनात्मक आकर्षण घट्न सक्छ । अमेरिकी मुद्रास्फीतिसम्बन्धी तथ्याङ्क अपेक्षाभन्दा उच्च आउनु र ब्याजदर फेरि बढ्न सक्ने आशंकाले पछिल्लो गिरावटलाई थप बल दिएको छ । आगामी साता अमेरिकी केन्द्रीय बैंकसहित युरोपेली केन्द्रीय बैंक, क्यानडाको केन्द्रीय बैंक र जापानको केन्द्रीय बैंकका निर्णय तथा आर्थिक तथ्याङ्कमा बजारको ध्यान रहनेछ । मुद्रास्फीति घट्ने संकेत देखिएमा सुनको मूल्यमा सुधार आउन सक्छ । तर, ब्याजदर लामो समय उच्च रहने वा थप बढ्ने अपेक्षा बलियो भएमा मूल्यमा दबाब कायम रहन सक्छ । नेपालमा सुनको भाउ अझै घट्ला ? नेपालमा सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्यसँगै अमेरिकी डलरको विनिमय दर र स्थानीय बजारको अवस्थाबाट प्रभावित हुन्छ । त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन प्रतिऔँस कति डलर घट्छ भन्ने आधारमा मात्रै नेपालमा प्रतितोला मूल्य कति पुग्छ भनेर निश्चित गर्न सकिँदैन । अहिलेको गिरावटपछि पनि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घट्ने सम्भावना पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन । वाल स्ट्रिटका विश्लेषकको सर्वेक्षणले तत्काल थप गिरावटको जोखिम देखाएको छ । यद्यपि व्यक्तिगत लगानीकर्ताको अपेक्षा र बजारमा मूल्य पुनः बढ्न सक्ने सम्भावनालाई पनि बेवास्ता गर्न मिल्दैन । नेपालमा सुनको मूल्य यसअघि प्रतितोला ३ लाख २२ हजार रुपैयाँसम्म पुगेको थियो । त्यहाँबाट घटेर २ लाख ७८ हजार ५०० रुपैयाँमा आइपुग्नुले बजारमा ठूलो परिवर्तन देखाउँछ ।  सुनको मूल्यमा ठूलो गिरावट आएपछि उपभोक्ता र लगानीकर्ताले खरिद गर्ने उपयुक्त समयबारे चासो राख्नु स्वाभाविक हो । तर, छोटो अवधिमा मूल्यको दिशा स्पष्ट नभएकाले अहिले नै सुन सबैभन्दा सस्तो भएको निष्कर्ष निकाल्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । गहना बनाउन सुन किन्नुपर्ने उपभोक्ताले आफ्नो आवश्यकता र बजेटलाई प्राथमिकता दिन सक्छन् । लगानीका लागि खरिद गर्नेहरूले भने एकैपटक सबै रकम खर्च गर्नुको सट्टा जोखिम वहन गर्न सक्ने क्षमताअनुसार चरणबद्ध खरिद गर्ने विकल्प विचार गर्न सक्छन् ।

वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आवश्यक परे इरानको सम्पूर्ण तेल कब्जा गर्न वा पूरै देशलाई नियन्त्रणमा लिन सक्ने दाबी गर्दै इरानविरुद्ध पुनः सैन्य कारबाही हुन सक्ने संकेत गरेका छन् । शुक्रबार फ्लोरिडामा आयोजित र्‍यालीमा सहभागी हुन ह्वाइट हाउसबाट निस्कने क्रममा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले इरान अहिले कमजोर अवस्थामा रहेको बताएका हुन् । 'इरानले अहिले खासै केही गर्न सक्ने अवस्थामा छैन । हामीले चाह्यौँ भने त्यहाँको सबै तेल कब्जा गर्न सक्छौँ,' उनले भने, 'हामी पूरै देश नै कब्जा गर्न सक्छौँ ।' संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले इरानसँगको द्वन्द्व अझै एक वर्षसम्म लम्बिन सक्ने बताएको विषयमा सोधिएको प्रश्नको जवाफ दिँदै ट्रम्पले द्वन्द्व छिट्टै अन्त्य गर्न सकिने दाबी गरे । 'हामी यसलाई निकै छिटो अन्त्य गर्न सक्छौँ । प्रश्न यो हो—के हामी यसलाई पूर्ण रूपमा टुङ्ग्याउन चाहन्छौँ वा आफैँ कमजोर हुँदै जान दिने हो ?' उनले भने । पछि फ्लोरिडामा आयोजित र्‍यालीलाई सम्बोधन गर्दै ट्रम्पले इरानविरुद्ध अर्को सैन्य कारबाही सञ्चालन गर्न सकिने संकेत गरे । 'हामी अर्को एउटा सानो ‘एपिक फ्युरी’ सञ्चालन गर्न सक्छौँ,' उनले भने । ‘एपिक फ्युरी’ अमेरिकाले फेब्रुअरी २८ मा इजरायलसँग समन्वय गर्दै इरानविरुद्ध सञ्चालन गरेको सैन्य कारबाहीसँग सम्बन्धित नाम हो । अमेरिका र इजरायलले अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानमाथि पुनः आक्रमण गर्ने योजनाबारे छलफल गरिरहेको भन्ने समाचार सार्वजनिक भइरहेका बेला ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्ति आएको हो । यद्यपि, इरानविरुद्ध अर्को सैन्य कारबाही सञ्चालन गर्ने विषयमा ट्रम्पले अन्तिम स्वीकृति दिने वा नदिने भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन । अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले पनि यसबारे अनिश्चितता रहेको जनाएका छन् । ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्तिले अमेरिका र इरानबीचको तनाव थप चर्किन सक्ने संकेत गरेको छ । 

एजेन्सी । अस्ट्रेलियामा विद्युतीय स्कुटर (ई–स्कुटर) दुर्घटनामा परी अस्पताल भर्ना हुनेको संख्या सन् २०१९ यता तीन गुणाभन्दा बढीले बढेको छ । अस्ट्रेलियन इन्स्टिच्युट अफ हेल्थ एन्ड वेलफेयर (एआईएचडब्ल्यू) ले सार्वजनिक गरेको सरकारी प्रतिवेदनले यस्तो देखाएको हो । प्रतिवेदनअनुसार, सन् २०२४–२५ मा ई–स्कुटरबाट लडेर घाइते भएका चार हजार ८९ जना अस्पताल भर्ना भएका थिए । यो संख्या सन् २०१९–२० मा अस्पताल भर्ना भएका एक हजार २९१ जनाको तुलनामा २१६.७ प्रतिशतले बढी हो । ई–स्कुटरबाट लडेर अस्पताल भर्ना हुनेको जनसंख्यामा आधारित दर पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । सन् २०१९–२० मा प्रतिएक लाख जनामा ५.१ रहेको यस्तो दर सन् २०२४–२५ मा बढेर १४.९ पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यसको विपरीत, विद्युतीय शक्ति प्रयोग नगर्ने सामान्य स्कुटरबाट लडेर अस्पताल भर्ना हुनेको दर भने घटेको छ । सन् २०१९–२० मा प्रतिएक लाख जनामा ६.८ रहेको यस्तो दर सन् २०२४–२५ मा घटेर ४.९ मा झरेको छ । एआईएचडब्ल्यूकी प्रवक्ता ज्याकलिन रेकले अस्पताल भर्ना हुनेको संख्या बढ्नुमा ई–स्कुटरको प्रयोग विस्तारको योगदान कति छ भन्ने कुरा उपलब्ध तथ्यांकबाट यकिन गर्न नसकिने बताएकी छन् । यद्यपि, पछिल्ला वर्षमा अस्ट्रेलियामा ई–स्कुटरको लोकप्रियता बढ्दै गएको प्रवृत्तिसँग दुर्घटनासम्बन्धी तथ्यांक मेल खाने उनको भनाइ छ । प्रतिवेदनमा दुर्घटनासम्बन्धी तथ्यांकलाई थप स्पष्ट रूपमा वर्गीकरण गर्न नयाँ व्यवस्था लागू गरिएको पनि उल्लेख छ । गत जुलाईदेखि लागू गरिएका नयाँ अस्पताल कोडमार्फत ई–स्कुटर, विद्युतीय साइकल तथा अन्य आवागमनका साधनसँग सम्बन्धित दुर्घटनालाई छुट्टाछुट्टै पहिचान गर्न सकिनेछ । नयाँ व्यवस्थाले विद्युतीय सवारीसाधनसँग सम्बन्धित दुर्घटना र त्यसबाट उत्पन्न स्वास्थ्य जोखिमको विश्लेषण गर्न थप सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।