सेवा : सूचना-प्रविधि

बागलुङ । गत असोज ६ गते मध्याह्नपख ढोरपाटन नगरपालिका–६ की मीना बुढामगर र ‘डोनल्ड किन्ले’ नामको फेसबुक प्रयोगकर्ताबीच म्यासेन्जरमा कुराकानी हुन्छ । ती व्यक्तिले बुढामगरलाई केही सामान पठाएको बताउँछन् । लगत्तै उनले अपरिचित नम्बरबाट फोन गर्छन् र बुढामगरलाई भन्छन्, “मैले जेजे भन्छु, त्यही ‘रिप्लाई’ दिनु ।” त्यसपछि अर्को ह्वाट्सएप नम्बरमार्फत उनीहरुबीच कुराकानी हुन्छ । सो क्रममा ती व्यक्तिले बुढामगरलाई ल्यापटपको प्याकेज र ६० हजार डलरको चिठ्ठा परेको सुनाउँछन् । उक्त सामान र नगद पाउन करबापत अग्रिम रकम बुझाउनुपर्ने शर्त राख्छन् । अब भने चिठ्ठा र मूल्यवान सामानको प्रलोभनमा पारिनुभएकी २० वर्षीया बुढामगरको ठगिने शृङ्खला सुरु हुन्छ । आइएमई र आइपिएस कनेक्टमार्फत उनले रकम पठाउन थाल्छन् । पहिलोपटक असोज १४ गते सन्तोष श्रेष्ठका नाममा बुढामगरले ५६ हजार पठाउँछन् । असोज १६ गते पुरुषोत्तम वाग्लेका नाममा एक लाख ५० हजार, १९ गते वाग्लेकै नाममा दुई लाख र २२ गते प्रदीप सिटौलाको एनआइसी एसिया बैङ्कको खातामा तीन लाख ५५ हजार जम्मा गर्छन् । पटकपटक गरी बुढामगरले सात लाख ६१ हजार बुझाउँछन् तर चिठ्ठाको रकम र ल्यापटप भने हात पर्दैन । प्रलोभन देखाएर ठग्नेहरु भने अझै रकम बुझाउन बुढामगरलाई अनुरोध गरिरहन्छन् । भनेजति पैसा पठाउँदा र लामो समय बित्दासमेत चिठ्ठा र सामान नपाएपछि आफू ठगिएको महसुस बुढामगरलाई हुन्छ । उनले कात्तिक ३ गते प्रहरीमा जाहेरी दिन्छन् । प्रहरीले अनुसन्धान थाल्छ । उक्त ठगी धन्दामा संलग्न रहेको आरोपमा छ जना प्रतिवादीलाई विभिन्न मितिमा प्रहरीले पक्राउ गर्छ । यसरी फेसबुक र ह्वाट्सएपमार्फत अनेक प्रलोभन देखाएर रकम ठगी गर्ने व्यक्तिहरु प्रहरीको फन्दामा पर्छन् । पीडित बुढामगरमा न्यायको आश जाग्छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय बागलुङले सोमबार उक्त सङ्गठित ठगीको घटनाका आरोपितलाई सार्वजनिक गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा तनहुँको देवघाट नगरपालिका–५ का ३७ वर्षीय पुरुषोत्तम वाग्ले, नवलपरासीको गैँडाकोट नगरपालिका–१६ बस्ने वर्ष ४२ को दिनेश पोखरेल, झापाको मेचीनगरका २४ वर्षीय प्रदीप सिटौला र रुकुमपूर्वको भूमे गाउँपालिका–३ का २२ वर्षीय सन्तोष श्रेष्ठ छन् । यस्तै झापाको गौरदह नगरपालिका–५ का २९ वर्षीया मिलन क्षत्री र वाग्लेसँगको बयानका क्रममा पाकिस्तानी नागरिकले प्रयोग गर्ने सम्पर्क नम्बर खुलेपछि अनुसन्धानका क्रममा हाल काठमाडौं महानगरपालिका–१६ वसन्तुपर गुम्बामा बस्ने पाकिस्तानी नागरिक फक्राउ परेका छन् । सम्बन्धित जिल्लामा रहेका प्रहरी कार्यालय÷एकाइसँगको समन्वयमा खोजतलास गरी प्रतिवादीलाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बागलुङले जनाएको छ । विदेशी नागरिकसमेतको संलग्नतामा तीनभन्दा बढी व्यक्ति मिलेर ठगी गरेकाले सङ्गठित अपराधको मुद्दा चलाई अनुसन्धान थालिएको जिप्रकाका प्रहरी उपरीक्षक लोकेन्द्र श्रेष्ठले बताए । पक्राउ परेकासँग लिइएको बयानका क्रममा उक्त सङ्गठित ठगीको घटनामा थप चार जना संलग्न रहेको पाइएको र उनीहरुको खोजतलास भइरहेको उनको भनाइ छ । “फरारमध्ये दुई जना मलेशिया र दुई जना भारतमा रहेको बुझिएको छ, हामी थप अनुसन्धान गर्दैछौँ”, प्रउ श्रेष्ठले भने । सङ्गठित ठगीको कसुर प्रमाणित भएमा न्यूनतम पाँच वर्षसम्म कैद हुनसक्ने उनको भनाइ छ । पछिल्लो समय नेपालमा सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने ठगीका घटना बढेको भन्दै प्रउ श्रेष्ठले आम नागरिक सचेत हुन जरुरी रहेको बताए । उनले त्यस्ता कुनै शङ्कास्पद घटना भएमा तुरुन्त प्रहरीकहाँ आउन सुझाव दिए । रासस

काठमाडौं । नेपाल टेलिकमका विभिन्न सेवाहरु तथा सेवा प्रदान गर्ने विधिहरुको बारेमा कम्पनीको वेबसाइटबाटै च्याटमार्फत स्वचालित रुपमा जानकारी प्राप्त गर्न सकिने गरी एनटी च्याटबोट सेवा सुरु गरेकाे छ । कम्पनीको वेबसाइट खोल्नासाथ सुरु पेजमा एनटी च्याटबोटको सानो स्क्रिन स्वचालित रुपमा देखापर्दछ । त्यहाँ (निड हेल्प ? वेलकम टु एनटी च्याटबोट) भनेर लेखिएको छ । यसमा कम्पनीका विभिन्न सेवाहरुको बारेमा जानकारी लिनका लागि उपलब्ध विकल्पको छनौट गर्न तथा नेपाली/अंग्रेजी भाषा छनौट गरी प्रश्न लेखेर जिज्ञासा राख्न सकिने टेलिकमले जनाएकाे छ । यस मार्फत कम्पनीका विभिन्न सेवाहरु फोरजी, एफटीटीएच, जीएसएम प्रिपेड, जीएसएम पोस्टपेड, ल्यान्डलाइन, एनटी एप, अनलाइन रिचार्ज, अफर, प्याकेज आदिका बारेमा जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ । त्यसैगरी यसमा विभिन्न सेवाहरुका बारेमा फिडब्याक दिन र गुनासो समेत गर्न सकिन्छ । एनटी च्याटबोट सेवाले वेबसाइटमा राखिएका विवरणका आधारमा स्वचालित रुपमा जानकारी उपलब्ध गराउँछ । कम्पनीका सेवाग्राहीले कुनै सेवाका बारेमा थप जानकारी लिनुपरेमा एनटी च्याटबोट बाहेक कम्पनीका सामाजिक सञ्जाल फेसबुक, ट्विटर, भाइबर, इन्स्टाग्राम प्रयोग गर्न सक्दछन् । ग्राहकहरुले कम्पनीको ‘नेपाल टेलिकम एप’ बाट पनि सेवा तथा सुविधाहरुका बारेमा विभिन्न जानकारी प्राप्त गर्न सक्दछन् । गत माघ २२ गते कम्पनीको १७औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री पार्वत गुरुङले एनटी च्याटबोट सेवाको शुभारम्भ गरका थिए ।

एजेन्सी । अष्ट्रेलिया सरकारसँग गुगल र फेसबुकको केही महिना अगाडी विवाद सिर्जना भयो । अस्ट्रेलिया सरकारले अष्ट्रेलियाली सञ्चार माध्यमका समाचार प्रयोग गरेबापत निश्चित रकम भुक्तानी गर्नुपर्ने माग राखेको थियो । यो कुरामा गुगल र फेसबुकले असहमति राख्दै आएका थिए । अन्तत: अष्ट्रेलिया सरकारसँग गुगल झुक्न बाध्य भएको छ । सोमबार सात वटा ठूला अस्ट्रेलियन मिडियाले गुगलसँग सम्झौता गरेका हुन् । अष्ट्रेलियन टिभी, छापा माध्यम र अनलाइनले गुगलसँग लङ टर्म पार्टनरसिपमा हस्ताक्षर गरेका हुन् । अष्ट्रेलियन सरकारका मन्त्री, फेसबुकका सीईओ मार्क जुकरबर्ग र गुगलको माउ कम्पनी अल्फाबेट इन्कका सीईओ सुन्दर पिचाइबिच एक हप्ताको छलफलपछि साझेदारी भएको हो । २१ वटा प्रकाशनहरु सञ्चालन गरिरहेका सेभेन वेस्ट मिडियाका अध्यक्ष केरी स्ट्रोक्सले अस्ट्रेलियन सरकारलाई धन्यवाद दिएका छन् । ‘सरकारको असाधारण नेतृत्वका कारण हामीले यो अवसर प्राप्त गर्‍यौं’ केरीलाई उद्धृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था एपी ले लेखेको छ, ‘गुगलसँगको यो सम्झौताले पत्रकारिताको मूल्य र गुणस्तरलाई पहिचान गरेको छ ।’ गुगलको आफ्नै मोडल न्युज शो केस अनुसार सम्झौता भएको छ । दुई हप्ता अगाडी गुगलले सात वटा साना अस्ट्रेलियन अनलाइन मिडियालाई न्युज शो केस अनुसार रकम भुक्तानी गर्न थालेको बताएको छ । गुगलका क्षेत्रीय निर्देशक मेल सिल्भाले भनेका छन्, सत्य, तथ्य, यथार्थ, गुणस्तरिय पत्रकारिता गर्ने मिडियालाई सहयोग गर्न पाउदा हामी गौरवान्वित भएका छौं ।’ यो सम्झौता अनुसार शहरी क्षेत्रमा मात्र होईन साना समुदायमा काम गर्ने मिडियालाई आर्थिक सहयोग गर्ने भएको छ । कति रकममा यो सम्झौता भयो यसबारे गुगल र सेभेन वेस्ट मिडिया दुबैले खुलाएका छैनन् । तर नाइन इन्टरटेन्मेन्ट मिडिया कम्पनीले नाम उल्लेख गर्न नचाहने एक मिडिया कम्पनीलाई उद्धृत गर्दै २३ मिलियन अमेरिकी डलरमा सम्झौता भएको उल्लेख गरेको छ । सेभेन वेस्ट मिडियाले विस्तृत रिपोर्ट अबको ३० दिनभित्र सार्वजनिक गर्ने बताएको छ । गत अक्टोबरमा न्युज शो केस सार्वजनिक भएयता ४ सय ५० वटा संसारका प्रकाशन गृहलाई गुगलले सहयोग गरिरहेको छ । फेसबुकले भने रकम तिर्न बाध्य पारिए अस्ट्रेलियन प्रयोगकर्ताहरुलाई समाचार सेयर गर्न रोक लगाउने प्रतिक्रिया दिएको छ । गत साउनमा सार्वजनिक गरिएको अनिवार्य आचारसंहिताको मस्यौदामा उल्लेख भए अनुसार व्यवसायिक मिडिया कम्पनीबाट उत्पादन गरिएका समाचार सामग्री प्रयोग गरेबापत गुगल र फेसबुकले रकम तिर्नुपर्ने उल्लेख थियो । अस्ट्रेलियाका अर्थमन्त्री जस फ्राइडेनबर्गले ल्याएको यो नीतिमा गुगलले असहमति राख्दै यसले डिजिटल अर्थतन्त्रका लागि अवरोध गरेको टिप्पणी गरेको थियो । यस्तै फेसबुकले पनि उक्त मस्यौदामाथि बिमति राख्दै अस्ट्रेलियाका प्रयोगकर्ताहरुलाई त्यहाँका स्थानीय र अन्तराष्ट्रिय समाचारहरु सेयरमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने चेतावनी दिएको थियो । अष्ट्रेलिया सरकारको प्रस्तावित मस्यौदामा गुगल र फेसबुकले अस्टेलियाली सञ्चार माध्यमसंग सम्झौता नगर्ने हो भने सरकार आफै अगाडी सरेर मध्यस्थकर्ता नियुक्त गरेर काम अगाडि बढाउने निर्णय गरेको थियो । उक्त मस्यौदाबारे सुझाब दिन अगस्ट २८ सम्मको समयावधि तोकिएको थियो । यस मस्यौदाको नियम विपरित गएमा त्यस्ता प्लेटफर्मको वार्षिक कारोबारको १० प्रतिशतसम्म वा ७२ लाख अमेरिकी डलर जरिवाना गरिने उल्लेख गरिएको थियो । अष्ट्रेलियन सञ्चार माध्यमहरुले भने आर्थिक अवस्थामा सुधार ल्याउन र कर्मचारी कटौतीको समस्या समाधान गर्न यसले केही हदसम्म राहत दिने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । यसअघि गत महिना फ्रेन्च मिडियाका प्रकाशकहरुको समूहसँग गुगलले डिजिटल कपिराइट पेमेन्टका लागि सम्झौता गरेको थियो । जसअनुसार पत्रपत्रिकाको प्रकाशन संख्या र अनलाइनको हकमा वेवसाइटको मासिक ट्राफिक अनुसार रकम भुक्तानि गरिने एपी ले समाचार उल्लेख गरेको छ । गुगल र अस्टेलियाका सञ्चार माध्यमबीच भएकाे यस समझदारीले विश्वभरका अनलाइन मिडियाहरू उत्साहित भएका छन् । याे ट्रेन विश्वभर फैलिने र विश्वभरका मिडियाले गुगल, फेसबुक, ट्वीटर लगायत मिडियाकाे कन्टेन्ट प्रयाेग गरि माैलाएका संस्थाहरूबाट राजश्वमा हिस्सेदारी लिने सम्भावना बढेकाे छ ।