सेवा : सूचना-प्रविधि

काठमाडौं । ओ.टी.पी. भन्नाले एक पटक मात्र प्रयोगमा आउने पासवर्ड अर्थात् वान टाइम हो । विद्युतीय कारोबार गर्न खोजिरहेको व्यक्ति सोही व्यक्ति हो वा होइन र कारोबार अधिकृत हो वा अनधिकृत हो भन्ने पहिचानको लागि सेवा प्रदायक प्रणालीले स्वचालित रुपमा प्रदान गर्ने पासवर्ड नै ओ.टी.पी. हो । निश्चित प्रयोजनका लागि तोकिएको समयभित्र प्रयोग गर्न मिल्नेगरी प्रयोगकर्ताले दर्ता गरेको फोन वा इमेलमा मात्र प्राप्त हुने भएकाल अन्य कसैलाई पनि ओ.टी.पी. दिनु हुँदैन । विभिन्न बहानामा ओ.टी.पी.माग्ने र रकम चोरी गर्ने घटना संसारभर नै हुने गरेका छन् । त्यसैले सजग भई विद्युतीय भुक्तानीका कारोबार गर्नु पर्दछ । कुनै पनि बैंक तथा वित्तीय संस्था वा भुक्तानीसम्बन्धी कार्य गर्ने संस्थाले ग्राहकको ओ.टी.पी. कहिल्यै पनि माग्दैनन् । त्यस्तै तपाईले चिनेको वा नचिनेको कुनै पनि असल नियतको व्यक्तिलाई तपाईको ओ.टी.पी. कुनै पनि कार्यका लागि आवश्यक पर्दैन ।

काठमाडौं । नेपाल टेलिकमले ‘नमस्ते पे’ को क्युआर कोडमार्फत विभिन्न सेवाको सहजै बिल भुक्तानी गर्न सक्ने सुविधाको शुभारम्भ गरेको छ । कम्पनीले नेपाल टेलिकमको सुन्धारा र बबरमहल शाखामा रहेका सम्पूर्ण काउन्टरहरुमा क्युआर मार्फत भुक्तानीको सुविधा संचालनमा ल्याएको छ । नेपाल टेलिकमले एक कार्यक्रमकाबीच आज सो सेवाको शुभारम्भ गरेको हो । नेपाल टेलिकमकी निर्देशक सबिना मास्के प्रधान र नेपाल डिजिटल पेमेन्ट्स कम्पनीका सीईओ प्रवीणराज पोखरेलले यस सम्बन्धी सम्झौता पत्र आदानप्रदान गरे । सो अबसरमा निर्देशक प्रधानले क्युआर कोडमार्फत बिल भुक्तानी गरी सेवाको शुभारम्भ गरे । उनले भने, ‘नेपाल टेलिकमले आफ्नो काउन्टरहरुमा डिजिटल भुक्तानीलाइ प्रोत्साहन गर्न पहिलो पाइला चालेको छ । अब प्रयोगकर्ताहरूले नगद झिक्न बैंकमा जानु पर्ने झन्झटलाई कम गरी बिल भुक्तानीलाई सजिलो र छिटो बनाउन मद्दत गर्नेछ ।’ नेपाल डिजिटल पेमेन्ट्स कम्पनीका सीईओ प्रवीणराज पोखरेलले भने, ‘डिजिटल भुक्तानी सेवा प्रदान गर्ने अवसर पाएकोमा हामी खुसी भएका छौ र आगामी दिनमा थप सहकार्य गर्न प्रोत्साहित भएका छौँ । आधुनिक प्रविधिको प्रयोग मार्फत सरल र सुरक्षित डिजिटल भुक्तानी सेवा प्रदान गरी बैंक र डिजिटल प्रविधिमा पहुँच भएका तथा नभएका सबै उपभोक्तालाई आधुनिक वित्तीय सेवा प्रदान गर्नका लागि यसले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने छ ।’ हाल नेपाल टेलिकमको सुन्धारा र बबरमहल काउन्टरमा गई नमस्ते पे को क्युआर प्रयोग गरी बिल भुक्तानी गर्न सकिने छ । कम्पनीका नयाँ र विद्यमान दुवै प्रयोगकर्ताले क्युआर मार्फत भुक्तानी गरे बापत आफ्नो वालेटमा १० प्रतिशत क्यासब्याक पाउने व्यवस्था समेत गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । नेपाल टेलिकम र राष्ट्रिय बाणिज्य बैंकको सहकार्यमा सञ्चालित नेपाल डिजिटल पेमेन्ट्स कम्पनीले ‘नमस्ते पे’ सञ्चालन गरिरहेको छ ।

काठमाडौं । धनगढीकी सपना विष्टकी छोरी काठमाडौं बागबजार स्थित काठमाडौं मोडेलमा पढ्छिन् । उनले आफ्नो छोरीको विद्यालय शुल्क कनेक्ट आईपीएसमार्फत् भुक्तानी गर्छिन् । उनले बैंकका मोबाइल एप्लिकेशनदेखि अन्य वालेट पनि चलाउँछिन् । तर, आफ्नो छोरी विद्यालयको शुल्क भने कनेक्ट आईपीएसमार्फत् नै भुक्तानी गर्छिन् । कनेक्ट आईपीएस मार्फत् शुल्क भुक्तानी गर्दा सस्तो र भरपर्दा रहेको उनको अनुभव छ । ‘म दिनभरी कार्यालयमा व्यस्त हुन्छु, छोरीको विद्यालय शुल्क बुझाउन जान पनि समय मिल्दैन, कनेक्ट आईपीएसबाट शुल्क भुक्तानी गरेर रसिद बुझाउँछु,’ उनले भनिन्, ‘अन्य मोबाइल एप चलाउँछु तर, शुल्क धेरै लाग्ने, कहिले पैसा काटेपनि नदेखाउने समस्या हुन्छ, कनेक्ट आईपीएसबाट भुक्तानी गर्दा ढुक्क भइन्छ ।’ अन्य भुक्तानी माध्यम प्रयोग भन्दा कनेक्ट आईपीएस सर्वसुलभ रहेको उनको बुझाइ छ । आफ्नो समयको सही व्यवस्थापन र हिसाब स्पष्ट हुने गरेको उनले बताइन् । पहिला बैंकमा लाइन लागेर रकम भुक्तानी गर्दा समय जाने गरेको भएपनि आजकाल घरमै बसेर विद्यालयको शुल्क बुझाउँदा पारदर्शी पनि भएको उनको भनाइ । पछिल्लो समय विष्ट मात्रै नभएर अन्य थुप्रै व्यक्तिले कनेक्ट आईपीएस मार्फत् आफ्ना छोराछोरीको विद्यालयको शुल्क र विद्यार्थीहरुले आफ्नो कलेजको शुल्क बुझाउने गरेका छन् । यस्तै, काठमाडौंकै प्रिती झा कार्यालय (अफिस) जाने समयमाआफ्नो छोराछोरीको विद्यालय शुल्क भुक्तानी गर्थिन् । विद्यालयको शुल्क बुझाउँदा जहिल्यै पनि उनी ढिलागरी कार्यालय पुग्थिन् र अफिसको गालि खानु पथ्र्याे । तर, जब अनलाइन बाटै भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था बन्यो त्यसबेलादेखी उनी समयमै कार्यालय पुग्छिन् । ‘अहिले नगद कारोबार नै घटेको छ, पहिला म अफिस जाँदा शुल्क तिर्न जान्थे, सरहरुले ढिला पुगेपछि रिसाउनु हुन्थ्यो, अहिले कनेक्ट कनेक्ट आईपीएसमार्फत् नै भुक्तानी गर्छु, जसले गर्दा कार्यालय जाने समयको सट्टामा लाइन लाग्नु परेको छैन,’ उनले भनिन् । नेपाल क्लियरिङ्ग हाउसका डिजिटल मार्केटिङ्ग प्रमुख अम्रित अधिकारी चेक वा कागजका माध्यमबाट हुने कारोबारलाई अन्त्य गर्न विद्यालयको शुल्कलाई डिजिटल माध्यमबाट थालनि गरेको बताउँछन् । कागजी व्यवस्थालाई अन्त्य गर्न अनलाइनका माध्यमबाट विद्यालय र कलेजहरुको शुल्क विद्युतीय माध्यमबाट गर्न सकिने व्यवस्था मिलाएको उनको भनाइ छ । विद्युतीय माध्यमबाट कारोबार गर्दा सेवामा गुणस्तरीयता र तीव्र हुने उनले बताए । कसरी प्रयोग गर्ने ? कनेक्ट आइपीएसको मोबाइल एप्लिकेशन अर्थात् गुगल ब्राउजरमा लग इन गरेपछि क्रेडिटर्स पेमेन्टमा गएर शैक्षिक सेवा (एजुकेसन सर्भिस)मा क्लिक गर्नुपर्ने हुन्छ । सो क्याटागोरीमा रहेका विभिन्न विद्यालय तथा कलेजलाई छनोट गर्नु पर्ने हुन्छ । सूचीकृत विद्यालयहरुको नाम खोजेर शुल्क उल्लेख गरी भुक्तानी गर्न सकिने उनले बताए । दाखिला गरेको रकमको रसिद कार्यालयमा गएर बुझाउनु पर्ने हुन्छ । उनका अनुसार हालसम्म २५० भन्दा बढी विद्यालय तथा कलेजहरु आवद्ध भएका छन् । ‘कनेक्ट आईपीएसमा विद्यालय तथा कलेजहरु जोडिने क्रम जारी छ, विद्यालयहरुले पनि अनलाइन माध्यममा जानु पर्ने भएकाले जोडिरहेका छन्, उपत्यका बाहिरका पनि १ सय बढी विद्यालय जोडिएका छन्,’ उनले भने ‘संस्थाले आवद्ध हुनका लागि बैंकको खाता नम्बर पठाएर कनेक्ट आईपीएसमा सूचीकरण गर्न सक्छन् ।’ अधिकारीका अनुसार मोबाइल एप्लिकेशनबाट २ लाख रुपैयाँसम्मको भुक्तानी गर्न सकिन्छ । ब्राउजरबाट लग इन गरेर २० लाख रुपैयाँसम्म भुक्तानी गर्न सकिने उनले बताए । साथै, जति बैंक लिंक गर्याे सोही अनुसारको कारोबारको सीमा बढ्दै जाने उनको भनाइ छ । ‘एक पटकमा मोबाइल एप्लिकेशनबाट २ लाख र गुगुल ब्राउजरबाट २० लाख रुपैयाँसम्म भुक्तानी गर्न सकिन्छ,यदि ५ वटा बैंक लिंक गरेको छ भने १ करोड रुपैयाँसम्म भुक्तानी गर्न सकिन्छ, जति बैंक लिंक गर्याे सोही अनुसार कारोबारको सीमा निर्धारण गरिन्छ,’ उनले भने । कनेक्ट आईपीएस नै किन प्रयोग गर्ने ? कनेक्ट आईपीएस वालेटभन्दा फरक भुक्तानी प्रणाली हो । कनेक्ट आईपीएसमा सिधै बैंक जोड्नु पर्ने हुन्छ । अधिकारीका अनुसार कनेक्ट आईपीएसमा कारोबारको सीमा धेरै हुने भएकाले प्रयोगकर्तालाई फाइदा हुन्छ । साथै, वालेटको जस्तो पैसा लोड गर्न नपर्ने भएकाले कारोबारका लागि झण्झट नरहेको उनले बताए । साथै, बैंक लिंक गरेको हुँदा ब्याज रकम आइरहने उनको भनाइ छ । ‘कनेक्ट आईपीएस वालेटभन्दा फरक भुक्तानी प्रणाली भएकाले सिधैं बैंक जोड्नु पर्छ, कनेक्ट आइपीएसमा कारोबारको सीमा धेरै भएकाले वालेटको जस्तो पैसा लोड गरिरहनु पर्दैन, साथै, वालेटमा रकम लोड गरेपछि ब्याज आउँदैन तर, यसमा बैंकसँग लिंक भइरहेको हुँदा ब्याज पनि आइरहन्छ,’ उनले भने । सुरक्षाका हिसाबले पनि कनेक्ट आईपीएस सुरक्षित रहेको उनले बताए । जस्तो कुनै व्यक्तिको लग इन गरेको छ । यदि उसले आफ्नो आइडी अन्य कसैलाई दिएको छ भने कारोबार गर्नका लागि पिन नम्बर आवश्यक पर्छ । साथै, एक लाख भन्दा बढी कारोबार गर्दा ओटिपी कोड आवश्यक पर्ने उनले बताए । अन्य विद्युतीय भुक्तानी माध्यमभन्दा कनेक्ट आईपीएस सस्तो रहेको उनको दावी छ । ‘विभिन्न समयमा स्कीम वा अफर पनि ल्याएका हुन्छौं, सबैभन्दा सस्तो भुक्तानी शुल्क कनेक्ट आइपीएसमा छ, ५ सय रुपैयाँसम्म कारोबार गर्दा २ रुपैयाँ शुल्क,५ सयदेखि ४ हजार ९९९ रुपैयाँसम्म कारोबार गर्दा ४ रुपैयाँ शुल्क र ५ हजारदेखि २० लाख रुपैयाँको कारोबारमा ८ रुपैयाँ मात्रै शुल्क छ, अन्य संस्थाको आफ्नो रणनीति अनुसार ४०/५० रुपैयाँसम्म शुल्क लिएका हुन्छन्,’ उनले भने । राष्ट्र बैंकको लगानी रहेकोसंस्था भएकाले पनि धेरै शुल्क लिन नमिल्ने उनले बताए । उनका अनुसार न्यूनतम शुल्क पनि सिस्टमलाई सन्तुलन कायम गर्न लिएको हो । कनेक्ट आईपीएसको सेवा निशुल्क गर्ने हो भने निजी कम्पनीलाई असर पर्ने भएकाले न्यूनतम शुल्क निर्धारण गरेको उनको भनाइ छ । कनेक्ट आइपीएसमार्फत् चैतसम्म ३ खर्ब ८० अर्ब बढीको कारोबार भएको छ । दिनप्रतिदिन कनेक्ट आइपिएसको प्रयोगकर्ता बढ्दै गएका छन् । चैतसम्म १० लाख ५१ हजार कनेक्ट आएपिएसका प्रयोगकर्ता छन् ।