गौतमबुद्ध विमानस्थलबाट तीन अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले उडान भर्ने, यस्तो छ तालिका
काठमाडौं । मुलुकको दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा तीनभन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले उडान सञ्चालन गर्ने भएका छन् । निर्माण सम्पन्न भएको लामोसमयसम्म व्यावसायिक अन्तर्राष्ट्रिय उडान हुन नसकेको गौतमबुद्ध विमानस्थलमा अब अन्तर्राष्ट्रिय एयरलइन्सले व्यावसायिक उडान सञ्चालन गर्न लागेका हुन् । गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक प्रतापबाबु तिवारीका अनुसार कुवेतको जजिरा, दुवईको राष्ट्रिय ध्वजावाहक फ्लाई दुबई र थाइल्याण्ड मुख्यालय रहेको थाइ एयर एशियाले गौतमबुद्ध विमानस्थलमा उडान गर्न लागेका हुन् । यी तीन वटै एयरलाइन्सले नियामक नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणबाट उडान अनुमति लिइसकका छन् । सोहीअनुरुप उडान तालिका बनाएको विमानस्थलले जनाएको छ । फ्लाई दुवईले आगामी कात्तिक २४ गतेदेखि गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा नियमित उडान सुरु गर्नेछ । कम्पनीको यो विमानस्थलमा पहिलो उडान हो । हप्ताको सातै दिन फलाई दुबईले दुबई–भैरहवा र भैरहवा–काठमाडौं–दुबई उडान गर्न लागेको हो । महाप्रबन्धक तिवारिका अनुसार फलाई दुबईको विमान दुबईबाट दिउँसो १ः४५ बजे भैरहवा आएर ३ः३० मिनेटमा काठमाडौंस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै दुबई जाने उडान तालिका प्राधिकरणबाट अनुमति पाएको छ । यसैबीच फलाइ दुबईको प्राविधिक टोलीले गौतमबुद्ध विमानस्थलको भ्रमण गरी सेवा सुविधाबारे जानकारी लिएकाले तयारीको कार्य अगाडि बढाउने महाप्रबन्धक तिवारीले बताए । यस्तै जजिरा एयरले कात्तिक १२ गतेदेखि पुनः उडान सञ्चालन गर्दैछ । यसअघि १० महिना उडान गरेर उडान स्थगित गरेको एयरलाइन्सले पुनः सोही विमानस्थलमा उडान सुरु गर्न लागेको हो । जजिराले सातामा तीन दिन मङ्गलबार, बिहीबार र शनिबार उडान भर्नेछ । जजिराको विमान बिहान ७ बजेर ३० मिनेटमा भैरहवा आएर ८ बजेर ३० मिनेटमा कुवेत उड्ने तालिका प्राधिकरणबाट अनुमति पाएको विमानस्थलले जनाएको छ । दुई वर्षअघि २०७९ जेठ २ गते गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको उद्घाटन भएसँगै जजिराले भैरहवामा उडान थालेको थियो । प्राविधिक कारण देखाउँदै उसले भैरहवा उडान स्थगित गरेको थियो । फलाई दुबईले कात्तिकदेखि दुबई–भैरहवा र भैरहवा–काठमाडौं हुँदै दुबई उडान गर्न लागेको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका सह प्रवक्ता ज्ञानेन्द्र भूलले जानकारी दिए । विमानस्थल उद्घाटन भएको लामो समय भए पनि यहाँबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान नहुँदा यहाँका निजी क्षेत्र निराश भएका छन् । सुरुवाती उडान गरेका जजिरा एयरले पनि केही समययता उडान रोकेको थियो । दुई वर्षअघि २०७९ जेठ २ गते गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको उद्घाटन भएसँगै जजिराले भैरहवामा उडान थालेको थियो । तर विभिन्न समस्या देखाएर बीचमा रोकेको थियो । अहिले कुवेतको जजिरा एयरवेज पुनः नियमित उडान गर्ने जानकारी दिइसकेको छ । त्यसैगरी थाई एयर एसियाले पनि छिट्टै गौतमबुद्ध विमानस्थलमा उडान गर्ने योजना बनाएको छ । उक्त एयरलाइन्सको प्राविधिक टोलीले केहीदिनअघि गौतमबुद्ध विमानस्थलको भ्रमण गरेको थियो । प्राविधिक टोलीलाई विमानस्थलकोतर्फबाट विमानस्थलको लक्ष्य, उडान सञ्चालनका लागि आधारहरु जस्तै बजार विश्लेषण, अन्य अपरेशनसँग सम्बन्धित अन्य फाइदाहरुको विस्तृत जानकारी गराइएको महाप्रबन्धक तिवारीले जानकारी दिए । यद्यपि, यो एयरलाइन्सले कहिलेबाट उडान सुरु गर्ने भन्ने टुङ्गो लागेको छैन। यही असोज १६ गते नेपालमा सिधा हवाई उडान सुरु गएको थाई एयर एसियाले गौतमबुद्ध विमानस्थलमा पनि उडान सञ्चालन गर्न लागेको हो । एयरलाइन्सले करिब ६० वटा विमानमार्फत एसियाका महत्वपूर्ण गन्तव्यमा उडान सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ । नेपाल र थाइल्याण्डबीच पर्यटनलगायत विभिन्न हिसावले जोडिएको छ । वार्षिक ४० हजारभन्दा बढी थाइल्याण्डका पर्यटकले नेपाल भ्रमण गर्ने गरेका छन् । नेपालबाट पनि उल्लेख्य सङ्ख्यामा पर्यटक थाइल्याण्ड पुग्ने गरेका छन् । थाई एयर एसियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीइओ) शान्तिसुक क्लोडचैयाले नेपाल र थाइल्याण्डबीच हवाई सम्पर्क सञ्जाल मात्रै नभएर दुई देशबीचको सांस्कृतिक र जनस्तरको सम्बन्धलाई प्रगाढ तुल्याउन उडानले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरे । दुई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पूर्णक्षमतामा सञ्चालन गर्ने सरकारको कार्ययोजना अनुरुप गौतमबुद्ध विमानस्थलमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गर्न लागिएको महाप्रबन्धक तिवारीले बताए । ‘सरकारको कार्ययोजना अनुरुप आफू विमानस्थलको जिम्मेवारीमा आएपछि विशेष पहलकदमीमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालनको वातावरण बनाउन लागिएको छ,’ उनले भने । अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने अध्यागमन, भन्सार, सुरक्षालगायतका व्यवस्थापकीय काम दुरुस्त अवस्थामा रहेको विमानस्थलले जनाएको छ । अध्यागमन कार्यालय, गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका निमित्त प्रमुख अध्यागमन अधिकृत विष्णुप्रसाद ढुङ्गानाले जजिरा एयरलाइन्स र फलाई दुबईले छिट्टै उडान गर्ने भएकाले सोही बमोजिम आवश्यक तयारी भइरहेको जानकारी दिए । ‘हामी तयारी अवस्थामा छौँ, प्राविधिक जनशक्ति व्यवस्थापनका लागि केन्द्रीय कार्यालयमा ताकेता गरिएको छ । एयरलाइन्सको उडान सुरु भएपछि यात्रुलाई सहज ढङ्गले दिनुपर्ने हुन्छ, त्यसका लागि अध्यागमन कार्यालयले सबैखाले तयारी गरेको छ,’ उनले भने । प्राधिकरणले अन्तर निकायसँग समन्वय र छलफल गरिरहेको छ । अध्यागमन, भन्सार कार्यालय, सुरक्षा निकायको सबैखाले तयारी भएको छ । अध्यागमनमा यात्रु डेस्क निर्माण भएको छ । केही प्राविधिक पक्ष व्यवस्थापन गर्न बाँकी छ । विमानस्थलमा २१ वटा यात्रुसेवा काउन्टर छन् । उपकरण जडान छन् केही अटोमेसनको काम बाँकी छ । ‘काठमाडौँ विमानस्थल मर्मतको क्रममा गौतमबुद्ध विमानस्थलमा भविष्यमा उडान सङ्ख्या बढ्नसक्छन् एयरलाइन्स पनि थपिने सम्भावना रहेकाले सोही अनुरुप व्यवस्थापकीय तयारी त गर्नुपर्छ । अन्य एयरलाइन्सले पनि उडानका लागि चासो देखाएको जनाइएको छ,’ उनले भने । विमानस्थलमा अध्यागमनको सेवालाई चुस्त र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले हालै अध्यागमन विभागका महानिर्देशकसहितको टोलीले गौतमबुद्ध विमानस्थलको स्थलगत निरीक्षणसमेत गरेको थियो । सरकारले राष्ट्रिय गौरवको आयोजना गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई पूर्ण क्षमतामा सञ्चालनका लागि कार्ययोजनासहित प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । सोही योजना अनुरुप अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले धमाधम उडान गर्न लागेका हुन् । अन्य एयरलाइन्सले पनि उडानका लागि चासो देखाएको विमानस्थलका अधिकारीले बताएका छन् । निर्माण सम्पन्न भएर लामो समयदेखि नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान हुन नसकेका ती दुई विमानस्थल सञ्चालनका लागि सरकारले विभिन्न सेवामा एयरलाइन्सलाई सहुलियतलगायतका आकर्षक प्याकेज घोषण गरेको छ । गत साउन २८ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले नागरिक उड्डयन क्षेत्रको समग्र सुधारसम्बन्धी कार्ययोजना स्वीकृत गर्दै गौतमबुद्ध र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनसम्बन्धी कार्ययोजना स्वीकृत गरेको थियो । अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न हवाई इन्धनदेखि टिकट सहुलियत दिने सरकारको योजना छ । दुई विमानस्थल प्रभावकारी सञ्चालनका लागि प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा सम्बन्धित मन्त्रालयका मन्त्री र पदाधिकारीसहित विभिन्न चरणमा बैठक भएका छन् । दुवै विमानस्थल पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्ने विकल्प र उपायहरुबारे अध्ययन गर्न बनेको कार्यदलले दिएका सुझावका आधारमा सहुलियत दिनेबारे छलफल भइरहेको जनाइएको छ । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका अनुसार दुवै विमानस्थल प्रभावकारी सञ्चालनमा ल्याउन हवाई टिकट, ग्राउण्ड ह्यान्डलिङ, हवाई इन्धनमा आगामी २०८३ साल भदौसम्म सहुलियत दिने कार्ययोजना बनाइएको छ । पर्यटन बोर्डले प्रतिटिकट लिने शुल्क पनि उक्त समयभर दुई विमानस्थलको हकमा नलिने गरी सहुलियत दिने र हवाई टिकटमा लगाइएको भ्याट पनि विस २०८३ भदौसम्म नलिने जनाइएको छ । उद्योग वाणिज्य मन्त्रालयसँगको समन्वयमा काठमाडौंको विमानस्थलमा उपलब्ध हुने इन्धनको मूल्यभन्दा भैरहवामा सस्तोमा लिनेगरी कार्ययोजना बनाइएको छ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएको ७४ वर्षपछि मुलुकभित्र अर्को नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएको थियो । सन् १९५८ जुलाई ४ मा भैरहवा आन्तरिक विमानस्थलको रुपमा सञ्चालनमा आएको थियो । सोही विमानस्थललाई विस्तार गरेर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाइएको हो ।
यी हुन् बीमा कम्पनीको उच्च व्यवस्थापनमा रहेका २८ महिला
काठमाडौं । नेपालको बीमा क्षेत्रमा महिलाहरुको सहभागीता बढ्दै गएको छ । सामान्य कर्मचारीदेखि उच्च व्यवस्थापनमा महिलाको उपस्थिति बाक्लो देख्न सहिन्छ । हाल १४ वटा निर्जीवन, १४ वटा जीवन बीमा, ७ वटा लघुबीमा र २ वटा पुनर्बीमा कम्पनी गरी गरी कुल ३७ वटा बीमा कम्पनी सञ्चालनमा रहेका छन् । निर्जीवन बीमा कम्पनीको उच्च व्यवस्थापनमा महिलाको सहभागीता राम्रै देख्न सकिन्छ । तर, जीवन बीमा कम्पनीको उच्च व्यवस्थापनमा भने महिलाको सहभागीता निर्जीवनको तुलनामा कम छ । निर्जीवन कम्पनीमध्ये एक कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) महिला छिन् । त्यसैगरी, ३ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीमा नायब कार्यकारी अधिकृत महिला रहेकी छिन् । उपासना पौडेल: हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) हुन् । उनी सन् २०२३ को सेप्टेम्बरदेखि कम्पनीको सीईओमा नियुक्त भएकी हुन् । यसअघि उनी सोही कम्पनीको नायव प्रमुख कार्यकारी अधिकृत थिइन् । सन् २०१० मा भारतको कुमिन्स इन्डिया (रिकोन इन्डिया) मा काम गरेकी पौडेल त्यसपछि आईसीआईसीआई लोमबर्डमा काम गरेकी थिइन् । करिब ३ वर्ष उक्त कम्पनीमा काम गरेकी पौडेलसँग भारतकै अन्य विभिन्न जनरल इन्स्योरेन्समा काम गरेको अनुभव छ । उनी नेपाल फर्किएपछि साविक सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको सहायक महाप्रवन्धक बनिन् । त्यसपछि उनी साविक यूनाइटेड इन्स्योरेन्सको नायव प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (डीसीईओ) पदमा नियुक्त भइन् । पछि उनी सोही कम्पनीको कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) बनिन् । यूनाईटेड र अजोड मर्जरपछि भने उनी हिमालयन रिइन्स्योरेन्समा आएकी हुन् । अन्जु श्रेष्ठः हिमालयन एभरेष्ट इन्स्योरेन्सकी सीईओ हुन् अन्जु श्रेष्ठ । गत असोज १८ गतेदेखि लागू हुने गरी सीईओमा नियुक्त भएकी श्रेष्ठले साविकको हिमालयन जनलर इन्स्योरेन्सबाट बीमा क्षेत्रमा करिअर सुरु गरेकी हुन् । हिमालयन र एभरेष्ट इन्स्योरेन्स मर्जपछि हिमालयन एभरेष्टमा पनि उनी डीसीईओ नै भएर काम गरेकी थिइन् । श्रेष्ठ पुनर्बीमा र निर्जीवन बीमामा अब्बल रहेको बुझिएको छ । बरिश्मा साउद आचार्यः दुई दशकभन्दा बढी नेपाली बीमा क्षेत्रमा कार्यरत बरिश्मा साउद आचार्य सगरमाथा लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्स (सलिको)को नायब कार्यकारी अधिकृत हुन् । यसअघि उनी साविक लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्सको डीसीईओ थिइन् । साविकको लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीमा आउनु अघि उनी शिखर इन्स्योरेन्समा कार्यरत थिइन् । शिखरमा उनले नायव महाप्रबन्धक (डीजीएम) भएर काम गरेकी थिइन् । सविता मास्केः शिखर इन्स्योरेन्सको नायब कार्यकारी अधिकृत (डीसीईओ)को भुमिकामा रहेकी सविता मास्केसँग बीमा क्षेत्रको २ दशक भन्दा बढी अनुभव छ । मोटर, अग्रिबीमा लगायत विभागको लामो समयदेखि नेतृत्व गरेकी मास्केले हाल अण्ड्ररराईटिङ्ग विभाग प्रमुख छिन् । उनी एसीआईआई चार्टर्ड समेत हुन् । सिरिशा मरुजोल्लाः सिरिशा मरुजल्ला द ओरिएन्टल इस्योरेन्स नेपालकी नायव प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन् । उनी यसअघि ओरियन्टल इण्डियाको शाखाको शाखा प्रमुख थिइन् । बीमा क्षेत्रमा २ दशकको अनुभव हासिल गरेकी मरुजोल्लाले निर्जीवन बीमा क्षेत्रमा विभिन्न विभागमा काम गरिसकेकी छिन् । रेना रिजालः सानिमा जनरल इन्स्योरेन्सको नायव महाप्रबन्धक (डीजीएम) रहेकी रेना रिजाल बीमा क्षेत्र प्रवेश गर्नुअघि बैंकिङ क्षेत्रमा काम गरिरहेकी थिइन् । बैंकिङ क्षेत्रबाट करियर सुरु गरेकी उनले १४ वर्ष कुमारी बैंकमा काम गरेपछि बीमा क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन् । साविक सानिमा जनरल इन्स्योरेन्समा डीजीएम भएर आएकी उनी जीआईसी इन्स्योरेन्ससँग मर्जपछि पनि सोही पदमा कार्यरत छिन् । उनले मार्केटिङमा एमबीए गरेकी छिन् । कविता जोशीः सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्सको सहायक महाप्रबन्धक (एजीएम) पदमा कार्यरत कविता जोशीसँग बीमा क्षेत्रको २८ वर्ष बढीको अनुभव छ । साविक प्रिमियर इन्स्योरेन्सबाट बीमा क्षेत्रको करियर सुरु गरेकी जोशीसँग पुनर्बीमाको अनुभव समेत छ । सिद्धार्थ र प्रिमियर मर्जपछि उनी पुनर्बीमा विभाग प्रमुख रहेर काम गरिरहेकी छिन् । उदिता जोशीः आईजीआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्सको सहायक महाप्रबन्धक हुन् उदिता जोशी । उनीसँग बीमा क्षेत्रको २ दशक बढीको अनुभव छ । सन २००४ मा साविकको यूनाईटेड इन्स्योरेन्सबाट बीमा क्षेत्र प्रवेश गरेकी जोशीले सो कम्पनीमा ४ वर्ष काम गरेपछि साविकको प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्समा प्रवेश गरेकी थिइन् । चिफ म्यानेजर भएर लामो समय काम गरेकी जोशी सन् २०२० मा भने सहायक महाप्रबन्धकमा बढुवा भएकी हुन् । उनले काठमाडौँ विश्वविद्यालयबाट एमबीएम गरेकी छिन् । सुलना श्रेष्ठ: सुलना श्रेष्ठ नेपाल इन्स्योरेन्सको प्रबन्धक (म्यानेजर) हुन् । अधिवक्ता समेत रहेकी श्रेष्ठले काठमाडौं स्कुल अफ ल बाट एलएलबी गरेकी छिन् । त्यसैले कम्पनीले उनलाई कम्पनी सचिवको जिम्मेवारी समेत दिएको छ । साविक लक्ष्मी बैंकबाट करियर सुरु गरेकी श्रेष्ठले २ वर्ष ७ महिनपछि भने बीमा क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन् । सन् २०१९ मा काननु प्रबन्धक बनेर नेपाल इन्स्योरेन्समा प्रवेश गरेकी श्रेष्ठ सन् २०२३ देखि कम्पनी सचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएकी छिन् । डा.सृजना पन्थ र रजनी पौडेलः डा. पन्थ र पौडेल राष्ट्रिय बीमा कम्पनीको प्रमुख व्यवस्थापक हुन् । दुवै जनाले तत्कालीन राष्ट्रिय बीमा संस्थानबाट करियर सुरु गरेका हुन् । साथै दुवै जनाले सन् २०१० मा सहायक प्रबन्धकका रूपमा एकैदिन काम सुरु गरेका हुन् । डा. पन्थले बीमा विषयमा विद्यावारीधि गरेकी छिन् भने पौडेलले फाइनान्समा स्नातकोत्तर गरेकी छिन् । सुनिता पोखरेलः सुनिता पोखरेल नेपाल लाइफकी वरिष्ठ प्रबन्धक हुन् । उनी सन् २००८ देखि नेपाल लाइफमा आवद्ध छिन् । एमबीएस गरेकी उनीसँग कम्पनीको विभिन्न विभागमा काम गरेको अनुभव छ । सुस्मिता राणाः नेशनल लाइफकी सुस्मिता राणा सहायक प्रमुख प्रबन्धक पदमा काम गरिरहेकी छिन् । उनी कम्पनीको गुनासो सुन्ने अधिकारी समेत हु्न् । उजीला मानन्धरः उजीरा मानन्धर एशियन लाइफको प्रबन्धक हुन् । उनी विगत १५ वर्षदेखि जीवन बीमा क्षेत्रमा काम गर्दै आएकी छिन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेकी मानन्धरसँग देश तथा विदेशमा आयोजित जीवन बीमा सम्बन्धी विभिन्न तालिमको अनुभव समेत छ । सुमना न्यौपानेः जीवन बीमा क्षेत्रमा करिब २ दशक अनुभव बटुलेकी सुमना न्यौपाने हाल सन नेपाल लाइफको वरिष्ठ प्रबन्धक हुन् । उनी कम्पनीको माइक्रो इन्स्योरेन्स विभाग प्रमुखको भुमिकामा छिन् । उनी सन २०२१ देखि सन नेपालमा आवद्ध भएकी हुन् । त्यसअघि उनी तत्कालीन सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्समा थिइन् । उनले सन् २००८ देखि सन् २०२१ सम्म सूर्य लाइफमा काम गरेकी हुन् । मन्जु थापाः मन्जु थापा नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको प्रमुख पबन्धक हुन् । उनी विगत २ वर्षदेखि कम्पनीको प्रमुख प्रबन्धक रहेकी उनले संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमबाट आफ्नो करियर सुरु गरेकी हुन् । थापासँग बीमा क्षेत्रको नियामक निकाय नेपाल बीमा प्राधिकरणमा समेत काम गरेको अनुभव छ । उनी प्राधिकरणमा सहायक निर्देशक थिइन् । सन् २०१९ देखि सामाजिक सूरक्षा कोषमा वरिष्ठ सहायक निर्देशक भएर काम गरेकी थापा सन् २०२२ मा नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीम प्रवेश गरेकी हुन् । लक्ष्मी पौडेलः लक्ष्मी पौडेल नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको वरिष्ठ प्रबन्धक हुन् । उनी सन् २०२२ देखि यस कम्पनीमा कार्यरत छिन् । यस्तै राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनीको सह व्यवस्थापकमा ६ जना महिला रहेको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार शान्ता पोखरेल, आशा कुमारी बस्नेत, शारदा पाण्डे लोहनी, शुलक्षणा पण्डित, दीपा अधिकारी र बिन्दु शर्मा कम्पनीको सह व्यवस्थापक पदमा कार्यरत छन् । रिता पाठक: जीवन बीमा क्षेत्रमा करिब २ दशकाे अनुभव बटुलेकी पाठक हाल सिटिजन लाइफ इन्स्याेरेन्समा वरिष्ठ प्रबन्धक छिन् । यस अघि उनले एक दसक भन्दा बढी मेट लाइफमा काम गरिन् । माइक्रो इन्सुरेन्स, वैदेशिक रोजगार बीमा, ग्रुप म्यादी बीमा विभागको हेड भएर काम गरेको अनुभव भएकी पाठक कर्पोरेट हेडको भूमिका निभाउदै आएकी छिन्। बीमाको अतिरिक्त उनकाे सहकारी क्षेत्रमा पनि लामो अनुभव रहेको छ । उनको सो बिषयहरुमा राष्ट्रिय तथा अन्तरास्ट्रिय रुपमा विभिन्न तालिम लिएको अनुभव समेत रहेको छ । उनी लेखन रचनामा पनि उतिकै सक्रिय रहेकी छिन् । हालसम्म उनका दर्जनौ लेख समेत प्रकाशित भैसकेका छन् । हालसम्म हजारौ व्यक्तिहरुलाई बीमा सम्बन्धि प्रशिक्षण दिएकी पाठकले व्यवस्थापन बिषयमा स्नातकोत्तर तहको शिक्षा हासिल गरेकी छन् । विद्या श्रेष्ठ: विद्या श्रेष्ठ हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको वरिष्ठ प्रबन्धक हुन् । उनी विगत २ वष ४ महिनादेखि हिमालय रिमा आवद्ध छिन् । उनीसँग बीमा क्षेत्रमा २३ वर्ष काम गरेको अनुभव छ । श्रेष्ठले सन् २००१ मा लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पाेरेशन नेपाल (एलआईसी) बाट आफ्नो करिअर सुरु गरेकी हुन् । २१ वर्ष साे कम्पनीमा काम गर्दा उनले अण्डरराइटिङ विभाग र बजार विभागको प्रमुखको जिम्बेवारी समेत सम्हाललेकी थिइन् । उनले एमबीए गरेकी छिन् । एलआईसी नेपालमा प्रबन्धक समेत बनेकी श्रेष्ठले आफ्नो २१ वर्ष काम गरेको संस्थाबाट बाहिरिएर उनी २०२२ मा हिमालयन रिमा गएकी हुन् । उनी हिमालयनमा वरिष्ठ प्रवन्धक हुन् भने जीवन बीमा विभागको प्रमुख पनि हुन् । कविता शर्माः कविता शर्मा स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्सको महाप्रबन्धक हुन् । विगत एक वर्षअघि कम्पनीमा आवद्ध हुनुअघि उनी विद्युत उत्पादन कम्पनीमा काम गर्थिन् । त्यसअघि उनले मेगा बैंकको रिलेसनसिप म्यानेजरको रुपमा काम गरेकी थिइन् । प्रबिना नेपाल: नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्सको जनरल म्यानेजर हुन् प्रविना नेपाल । उनी कम्पनीको तेस्रो नम्बरमा छिन् । सुनिता कोइराला: सुनिता कोइराला गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्सको प्रमुख प्रबन्धक हुन् । उनी स्वास्थ्य क्षेत्रबाट बीमा क्षेत्रमा आएकी हुन् । उनले दुई वटा विषयमा स्नातकोत्तर गरेकी छिन् ।
आफैँ पैसा खर्च गरेर उद्यम सिकाउँदै, व्यवसायी जन्माउँदै नबिल बैंक
काठमाडौं । किरण नेपाली गन्धर्वहरूको ‘सारङ्गी’ लाई संसारभर चिनाउन चाहन्छन् । गुडिरहेको बसमा यात्रा गरिरहेका यात्रु, गाउँघर अनि सहरका सडकपेटीमा विरहका गीत सारङ्गीको धुनमा सुनाइँदै आएको परम्परागतलाई शैलीलाई आधुनिकीकरण गर्ने उनकाे ठूलो धोको थियो । उनीसँग आईडीया र योजना दुवै थियो । हुन त कुटुम्ब ब्याण्डको सदस्य भएकाले किरणलाई देशविदेशमा पर्फमेन्स र जीविकोपार्जन गर्न कुनै सकस थिएन । कुटुम्ब ब्याण्डबाटै उनले आफूलाई चिनाइरहेका थिए । तर, आफै उद्यमी बन्ने र परम्परागत सारङ्गीलाई उद्यमशीलतामा परिणत गर्ने नेपालीको इच्छा थियो । त्यसका लागि उनीसँग आईडीया पनि थियो । तर, कसरी उद्यमी बन्ने, कसरी बजारीकरण गर्ने ? यी यावत विषयगत ज्ञान भने किरणसँग थिएन । जब उनले नबिल बैंकको ‘फेलोसिप’ पाए तब परम्परागत सारङ्गीलाई ‘ग्ल्यामरस’ बनाए । लोप हुँदै गएको गन्धर्व जातिको सारङ्गीलाई नेपालीले आधुनिकशैलीमा संसारभर चिनाइरहेका छन् । रोशन श्रेष्ठ बायोटेक्नोलिजिष्ट हुन् । उनी स्वदेशमै आलुको गुणस्तरीय बीउ उत्पादन गर्न चाहन्थे । अहिले पनि सामान्य तरिकाले आलु रोपेर फलाइन्छ । परम्परागत शैलीमा आलु राेप्दा उत्पादन क्षमता कम हुने सम्भावना रहन्छ । तर, त्यसलाई परिमार्जन गरी ‘टिस्यू कल्चर’ (आलुको बीउ उत्पादन गर्ने बेर्ना) विधिबाट बीउ बनाउने श्रेष्ठको योजना थियो । अर्गानिक क्षेत्रमा काम गरिसकेको अनुभवका आधारमा उनले काभ्रेमा आलुको बीउ उत्पादन गर्ने फार्म सञ्चालनमा ल्याए । तर, उनीसँग त्यसको बजारीकरण अनि ब्राण्डिङ कसरी गर्ने भन्ने अनुभव थिएन । नबिल बैंकको फेलोसिप प्राप्त गरेपछि अहिले उनको आलुको बीउले चर्चा पाउन थालेको छ । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाले समेत उनको फार्मबाट उत्पादन भएको आलुको बीउ खरिद गरेर किसानहरूलाई वितरण गरिरहेको छ । सजना भडेलले एक्सपोल हब नेपाल सञ्चालनमा ल्याएकी छिन् । नेपालमा महिला ट्रेकिङ गाइड कम छन् । महिलाहरूलाई लक्षित गरेर पर्यटन प्रवर्द्धन गरिरहेकी उनले नबिल बैंकको फेलोसिप प्राप्त गरेपछि आफ्नो व्यवसायलाई थप मजुबत बनाइरहेकी छिन् । नयाँ-नयाँ किसिमका टुर प्याकेज ल्याइरहेकी छिन् । नसना बज्राचार्यले जिन्सको खेर गएको कपडा वा पुरानो कपडालाई रिसाइकल गरी ब्यागलगायतका अन्य प्रडक्ट उत्पादन गरिरहेकी छन् । खेर गएको कपडालाई रिसाइकल गरेर पुनः प्रयोगमा ल्याउँदा उनको व्यवसाय मात्रै भएको छैन, वातावरण प्रदूषण पनि कम भएको छ । किरण परियार, रोशन श्रेष्ठ, सजना भडेल र नसना बज्राचार्य जस्ता १२ दर्जन बढी उद्यमीलाई नबिल बैंकले फेलोसिप प्रदान गरेको छ । नबिल स्कूल अफ सामाजिक उद्यमशीलता (नबिल स्कुल अफ सोसियल इन्टरपेर्नियरसीप–नबिल एसएसई) मार्फत् नयाँ कार्यको थालनी र काम गर्ने योजना बनाएका व्यक्तिलाई बैंकले प्रत्येक वर्ष २० जनालाई फेलोसिप प्रदान गर्दै आएको छ । बैंकको फेलोसिप प्राप्त गरेपछि उद्यमीहरूले व्यवसायलाई सही दिशामा डोर्याउँदै व्यवसायमा गुणस्तरीय वृद्धि गरिरहेका छन् । फेलोसिप कार्यक्रम र सर्टिफिकेट कोर्स बैंकले खुद नाफाको १ प्रतिशत रकम सामाजिक उत्तरदायित्वमा खर्च गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । सोही व्यवस्थाबमोजिम नबिल बैंकले एउटा अवधारणा बनायो- सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गतको निश्चित रकम सामाजिक उद्यमशीलता प्रवर्द्धनमा खर्च गर्ने । बैंकले सन् २०२१ नोभेम्बर २६ मा नबिल स्कूल अफ सामाजिक उद्यमशीलता (नबिल स्कुल अफ सोसियल इन्टरपेर्नियरसीप–नबिल एसएसई) योजनाको सुरुवात’ गरेकाे थियाे। जसअन्तगर्त बैंकले फेलोसिप कार्यक्रम र सर्टिफिकेट कोर्स गरी दुइटा कार्यक्रम गरिरहेको छ । नबिल फेलोसिप नबिल बैंकले तीन वर्षअघि त्रिभुवन विश्वविद्यालयको व्यवस्थापन संकायअन्तर्गत स्कुल अफ म्यानेजमेन्टसँग सम्झौता गरेर उद्यमीहरूलाई फेलोसिप प्रदान गर्दै आएको छ । बैंकले हालसम्म तीन चरणको फेलोसिप प्रदान गरिसकेको छ । प्रत्येक वर्ष फेलोसिपका लागि बैंकले विभिन्न माध्यमबाट आवेदन आह्वान गर्छ । आवेदन दिएका उम्मेदवारहरूमध्ये प्रतिस्पर्धात्मक प्रक्रियाका आधारमा २० जना छनोट गरी फेलोसिप कार्यक्रममा सहभागी गराइन्छ । फेलोसिप कार्यक्रम ६ महिनासम्म सञ्चालन हुन्छ । प्रत्येक महिना ३ दिनगरी ६ महिनाको अवधिमा १८ दिन विभिन्न किसिमका तालिम दिइन्छ । बैंकको फेलोसिपका लागि जुनसुकै क्षेत्र जस्तै: कृषि, वातावरण, संस्कृति, उर्जा, पर्यटन, आईटी आदि क्षेत्रका व्यक्तिले आवेदन दिन सक्ने नबिल स्कुल अफ सोसियल इन्टरपेर्नियरसीपका प्रमुख उज्वल चापागाईं बताउँछन् । जोसँग केही आईडीया र केही गर्न हुटहुटी छ भने आह्वान गरेको बेला आवेदन दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । उनका अनुसार छनोट भएका व्यक्तिलाई मासिक तीन दिन आवासीय सुविधासहित तालिम दिइन्छ । छनोट भएका व्यक्तिलाई बैंकले फेलोज भन्ने गरेको छ । प्रत्येक फेलोजलाई सम्बन्धित क्षेत्रको ज्ञान, अनुभव, सीप भएको एक जना विज्ञलाई मेन्टरका रूपमा गाइड उपलब्ध गराउँछ । नबिल एसएसई प्रमुख चापागाईंका अनुसार नबिल बैंक र टियूसँगको सहकार्यमा उत्पादन भएको उद्यमी भनेपछि जोकोहीले बजारमा सहजै विश्वास गर्छन् । ‘उद्यमशीलता वृद्धिका ज्ञान, सीपको अभाव महसुस गरेको, खातापाताको काम समयमा सही तरिकाले गर्न नसकेर कर तिर्दा जरिवाना तिर्नु परेको, उत्पादन गरेको वस्तुको मार्केटिङ, ब्राण्डङ गर्न नजानेको, बजारीकरण गर्न नजानेको, आफ्नो प्रडक्टको ग्राहक को हो भनेर पत्ता लगाउन नसकेको, नयाँ उद्योग, व्यापार व्यवसाय खोल्ने योजना छ तर, कसरी अगाडि बढाउने भनेर नबुझेको लगायत सानासाना अवरोध थाहा नपाएको व्यक्तिलाई आवेदन आह्वान गरिन्छ,’ उनले भने, ‘त्यस्ता व्यक्तिलाई छनोट गरी सम्बन्धित क्षेत्रका विज्ञ, अनुभवी व्यक्तिहरूले आफ्नो अनुभव, ज्ञान अनि सीप सिकाइन्छ । तालिम लिइसकेपछि ‘कन्फिडेन्स’ बढेको, काम गर्ने तरिकमा फरकपना आएको, पहुँच बढेको, जनशक्ति व्यवस्थापनमा सहजता आएको लगायत भोग्दै आएका समस्या हल भएको प्रतिक्रिया दिनुहुन्छ ।’ सर्टिफिकेट कोर्स उद्यमी जन्माउने नबिल बैंकको अर्काे प्रडक्ट हो सर्टिफिकेट कोर्स । नबिल स्कूल अफ सामाजिक उद्यमशीलता (नबिल एसएसई) कार्यक्रमअन्तर्गत रहेको सर्टिफिकेसन कोर्सका लागि बैंकले सातै प्रदेशमा विभिन्न ११ वटा कलेजहरूसँग सम्झौता गरेको छ । नबिल फेलोसिप कार्यक्रम जस्तै सर्टिफिकेसन कोर्सका लागि बैंकले प्रत्येक वर्ष आवेदन आह्वान गर्छ । स्थानीयस्तरमा उद्यमशील गरिरहेका उद्यमी, सामाजिक उद्यमशीलतामा काम गर्न चाहना भएका व्यक्ति, विद्यार्थी, जो कोहीले पनि यसमा आवेदन दिन सक्ने नबिल एसएसई प्रमुख उज्वल चापागाईं बताउँछन् । उद्यमी बन्ने सोंचको विकास गर्नु वा माइण्ड सेट गर्नु यो कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य रहेको उनले बताए । तीन महिनाको अवधिमा १४ दिनसम्म याे काेर्स चलाइँदै आइएकाे छ । एउटा ब्याच (एक चरण)मा २५ जना सहभागी गराइने र बैंकले सम्झौता गरेको कलेजमा तालिम दिने गरिएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार दुइटा कलेजमा हालै कोर्स सुरु भएको छ भने ९ वटा कलेजमा ३ चरणसम्म कोर्स चलिरहेको छ । साथै उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने विभिन्न कार्यक्रमलाई पनि बैंकले नबिल एसएसईअन्तर्गत रहेर सहयोग गरिरहेको नबिल एसएसई प्रमुख चापागाईंको भनाइ छ । उद्यमशीलता विकास गर्न गत वर्ष आयोजना गरिएको सीएनआईवाईइएफ स्टार्टअप फेष्टलाई बैंकले सहयोग गरेको उनले बताए । बैंक आफैले पनि उद्यमशीलताका लागि विभिन्न प्रडक्ट ल्याउने गरेको उनले जानकारी दिए । बजार उपलब्धता बैंकले सबै काम गर्न सक्दैन । तर, बजार उपलब्धताका लागि नेटवर्किङमा सहजीकरण गर्ने गरेको उनकाे भनाइ छ । फेलोसिप कार्यक्रम र सर्टिफिकेसन कोर्समा सहभागी भएका उद्यमीहरूले उत्पादन गरेको प्रडक्टको बजारीकरणका लागि बैंकले विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएको छ । कार्यक्रममा सहभागीहरूलाई ऋण आवश्यक परेको खण्डमा बैंकले प्रकृति हेरेर कर्जा उपलब्ध गराइरहेको उनले बताए । ‘यदि उहाँहरू कसैलाई कर्जा आवश्यक परेमा बैंकले उपलब्ध गराउँछ । तर, कार्यक्रममा सहभागी भएर तालिम लिएपछि नबिल बैंकबाटै कर्जा लिनुपर्छ भन्ने छैन, उहाँहरूलाई जुन बैंकमा सहज लाग्छ लिन पाउनुहुन्छ,’ उनले भने ।
