बैंकको ब्याज तिर्न सकिएन भन्दै सिमेन्ट उद्योगीले बढाए मूल्य, निर्माण व्यवसायी चिन्तित
काठमाडौं । सिमेन्टको मूल्य २० प्रतिशतले बढेको छ । सिमेन्ट उद्योगहरूले सरदर प्रतिबोरा एक सय रुपैयाँले बढाएका हुन् । चिनियाँ लगानीका सिमेन्ट उद्योगहरूसँगको बढ्दो प्रतिस्पर्धाका कारण मूल्य घटाएका उद्योगीहरूले निर्माण कार्यको सिजन सुरु भएसँगै मूल्य बढाएको जनाइएको छ । यसअघि प्रतिबोरा करिब ५ सय रुपैयाँमा बिक्री हुँदै आएको सिमेन्ट अब प्रतिबोरा ६ सयभन्दा बढी पुगेको छ । योसँगै यसअघिसम्म प्रतिबोरा ५ सय रुपैयाँ पर्ने सिमेन्टलाई अब भने ६ सय रुपैयाँ प्रतिबोरा पर्नेछ। यता सिमेन्ट उद्योगीहरूले सिमेन्टको मूल्य बढाएकोमा निर्माण व्यवसायीले असन्तुष्टि जनाएका छन् । सरकारले निर्माण कार्यको भुक्तानी नदिएको बेला सिमेन्टको भाउ बढ्दा आफूहरू थप समस्यामा पर्ने एक निर्माण व्यवसायीले बताए। मूल्य नबढाए सिमेन्ट उद्योगहरू धरासायी हुने निष्कर्ष निकाल्दै नेपाल सिमेन्ट उत्पादक संघले नै पहल गरेर मूल्य बढाएको हो । संघले यसअघि नै सिमेन्टको भाउ बढाउने प्रयास गरे पनि अनुकूल समयको पखाईमा बसेको थियो । चिनियाँ लगानीका उद्योगहरू होङ्सी र हुवासिन सिमेन्टले सस्तो मूल्यमा सिमेन्ट दिएपछि नेपाली लगानीका उद्योगहरुलाई पनि मूल्य घटाउनुपर्ने बाध्यता थियो । अहिले होङ्सी र हुवासिन पनि मूल्य बढाउन तयार भएपछि संघका सदस्यहरूले सहमति गरेर मूल्य बढाएका हुन् । नेपाल सिमेन्ट उत्पादक संघका अध्यक्ष रघुनन्दन मारुले आफूहरू घाटमा रहेको भन्दै सिमेन्टको मूल्य बढाएको बताएका छन् । उनले भने, ‘हामीहरू घाटामा गयौं । हाल सिमेन्ट उद्योग ठूलो मारमा पर्यो । बैंकहरूको ब्याज थपिँदै गयो । त्यो तिर्न नसक्ने भयौं । त्यसैले केही राहत हुन्छ कि भनेर मूल्य बढाएका हौं ।’ नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघका महासचिव रोशन दाहालले सिमेन्टको मूल्य बिना कारण बढाएको भन्दै गुनासो गरेका छन् । उनले भने, ‘जुन बेला कामको सिजन हुँदैन । त्यो बेला उद्योगीहरूले सिमेन्टको मूल्य घटाउनुको सट्टा बढाउँछन् । जुन बेला कामको सिजन हुन्छ, त्यो सिमेन्टको मूल्य बढाउँछन् । यो मार पर्ने भनेको हामी निर्माण व्यवसायीहरूलाई हो । सिमेन्टको मूल्य किन बढाएको रहेछ ? उद्योग कम्पनीलाई छिट्टै चिठ्ठी लेखेर पठाउँछौं ।’ मूल्य बढाएपछि संकटमा परेका नेपाली लगानीका सिमेन्ट उद्योगलाई राहत मिले पनि उपभोक्ता भने मर्कामा पर्ने भएका छन् ।
एनपीएल अर्थतन्त्र : ८ टिमका एक दर्जन मालिक, कुनको व्यवसाय के ?
काठमाडौं । महाकुम्भका रूपमा हेरिएको नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) कर्पोरेट क्षेत्रका लागि पनि प्रतिस्पर्धाको क्षेत्र बनेको छ । विगतका दिनमा अन्य व्यापार व्यवसायमा प्रतिस्पर्धा गर्ने व्यवसायीहरूको लगानीको क्षेत्र अब एनपीएल पनि बनेको छ । अहिले विभिन्न व्यवसायीहरूले एनपीएलमा टिम र खेलाडी खरिद गर्नका लागि लाखौं/करोडौं खर्चिरहेका छन् । टिम तथा खेलाडी किन्न र प्रायोजन गर्नका लागि अहिले व्यवसायीबीच प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ । शनिबादेखि सुरु भएको एनपीएलको ८ वटा टिम खरिद गर्नका लागि विभिन्न व्यवसायीले कुल १६ करोड ८८ लाख ९३ हजार २३१ रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । एउटा टिम किन्न टिम मालिकले साढे ३ करोडभन्दा धेरै खर्च गरेको छ । पोखरा एभेन्जर्सले ३ करोड ५७ लामा फ्रेन्चाइज किनेको छ । यस्तै, काठमाडौं गुर्खाजलाई कान्तिपुर पब्लिकेसन्सले तीन करोड ३३ लाख ३३ हजार ३३९ रुपैयाँ, जनकपुर बोल्टलाई ड्रिम स्पोर्टस् प्रालिले दुई करोड पाँच लाख, लुम्बिनी लायन्सलाई फरच्युना हेल्थ केयर प्रालिले एक करोड ८६ लाख चार रुपैयाँ, चितवन राइनोजका लागि चितवन मेडिकल कलेजले एक करोड ७६ लाख एक हजार र सुदूरपश्चिम रोयल्सलाई इम्पाइर स्पोर्टस् म्यानेजमेन्ट प्रालिले एक करोड ६८ लाख ८८ हजार ८८८ रुपैयाँमा खरिद गरेको थियो । यस्तै, विराटनगर किंग्सलाई एमएडी ड्रिम्स स्पोर्टस् प्रालिले एक करोड ५१ लाख र कर्णाली याक्सलाई हिमालयन बिल्डर्स एन्ड इन्जिनियर प्रालिले एक करोड ११ लाख ७० हजारमा किनेको थियो । ८ टिमले अक्सनबाट ८० खेलाडीका लागि पाँच करोड ९२ लाख ५० हजार रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । मार्की खेलाडीले २० लाख पाउँदा ‘ए’ श्रेणीले १० देखि १५ लाखसम्म पाएका छन् । बी श्रेणीका खेलाडीले ५ देखि १० लाख रुपैयाँसम्म पाए भने सी श्रेणीका खेलाडीले २ देखि ५ लाख रुपैयाँसम्म पाए । एउटा टिमले खेलाडी खरिदमा अधिकतम् १५ करोड रुपैयाँसम्म खर्च गरेको बुझिएको छ । अहिले क्रिकेटप्रेमीहरूको मात्रै होइन, समग्र देशभरकै आँखा कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानतिर केन्द्रित छ । ८ वटा क्रिकेट टिमका मालिकले आफ्नो पक्षमा नतिजा पार्नका लागि करोडौं खर्च गरिरहेका छन् । आज हामीले ८ वटा टिम खरिद गरेका व्यवसायी के कस्तो व्यवसायमा संलग्न छन् भनेर यो सामग्री तयार गरेका छौं । काठमाडौं गोर्खाज काठमाडौं गोर्खाजका टिम मालिकमा कैलाश सिरोहिया, उपेन्द्र महतो र अरुणकुमार सराफ हुन् । नेपाल स्पोर्ट्स डेभलपमेण्ट भेन्चर प्रालि कम्पनीले यो टिम किनेको हो । सिरोहिया सञ्चार उद्यमी हुन् । उनी कान्तिपुर पब्लिकेशनका मालिक हुन् । उनको अन्य थुप्रै क्षेत्रमा पनि लगानी छ । यसैगरी, एनआरएनका पूर्वअध्यक्ष महतो मेडिसिटी अस्पतालका सञ्चालक हुन् । यसबाहेक पनि महतोको अन्य थुप्रै क्षेत्रमा लगानी छ । सराफ पनि होटल व्यवसायी हुन् । उनी काठमाडौं दरबारमार्गमा रहेको याक एन्ड यति होटलका मालिक हुन् । हस्पिटालिटी व्यवसायमा निकै ठूलो प्रभाव राख्ने उनको लगानीमा अरू पनि थुप्रै होटल रहेका छन् । पोखरा एभेन्जर्स पोखरा एभेन्जर्स नेपाल टी-ट्वान्टी क्रिकेट लिमिटेडले खरिद गरेको हो । यसको टिम मालिक सुवोध त्रिपाठी र मनोबल श्रेष्ठ हुन् । त्रिपाठी पोखरा एभेन्जर्सका अध्यक्ष हुन् । उनी पनि व्यवसायी नै हुन् । उनी समाजसेवी तथा अभियन्ता भनेर पनि चिनिन्छन् । चितवन राइनोज चितवन मेडिकल कलेजले किनेको टिम चितवन राइनोज हो, जसका मालिक हरिशचन्द्र न्यौपान र आयुश न्यौपाने हुन् । न्यौपाने चितवन मेडिकल कलेजका अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक हुन् । उनी अन्य व्यवसायमा पनि आवद्ध छन् । विराटनगर किंग्स विराटनगर किंग्सका मालिक पारस लुनियाँ हुन् । कम्पनीको नाम एमएडी ड्रीम्स हो । उनी विराटनगरका उद्योगी हुन् । नेपाली क्रिकेट टिमका पूर्वराष्ट्रिय खेलाडीसमेत रहेका लुनियाँले खेलकुद क्षेत्रबाट नेपाल र नेपालीको गौरवलाई विश्वसामु चिनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान गरेका छन् । उद्योगी लुनियाँ उद्योग संगठन, मोरङका कार्यकारिणी सदस्य र महालक्ष्मी केवल प्रालिका प्रबन्ध निर्देशक हुन् । लुम्बिनी लायन्स लुम्बिनी लायन्सका टिम ईश्वर जीसीले फर्चुन हेल्थ केयर कम्पनीको नाममा टिम किनेका हुन् । लुम्बिनी लायन्सका जिसी पनि व्यवसायी हुन् । उनको मेडिकल उत्पादन हस्पिटालिटी तथा सेवामूलक संस्थाहरूमा लगानी छ । एक्सपर्ट एजुकेशन सेन्टर जिसी लुम्बिनी लायन्स क्लबसँगै सामाजिकको क्षेत्रमा पनि सक्रिय छन् । जनकपुर बोल्ट्स ड्रीम स्पोर्ट्स कम्पनीका मालिक अमित श्रेष्ठले जनकपुर बोल्ट्स खरिद गरेका हुन् । उनी पनि उद्योगी नै हुन् । उनको विशाल सिमेन्ट कम्पनी छ । उनी पनि व्यापार र उद्योग क्षेत्रमा सक्रिय छन् । कर्णाली याक्स हिमालयन बिल्डर्स एण्ड इन्जिनियर्सका मालिक झनकदत्त खनाल र गृहेन्द्र घिमिरे हुन् । कर्णाली याक्सका मालिक खनाल र घिमिरे पनि व्यवसायी हुन् । उनीहरूको कम्पनी हिमालयन बिल्डर्स एण्ड इन्जिनियर्स हो । खनाल निर्माण व्यवसायसँगै फिल्म उद्योगमा पनि संलग्न छन् । घिमिरे भने मनोरञ्जन क्षेत्रका उद्यमी हुन् । सुदूरपश्चिम रोयल्स सुदूरपश्चिम रोयल्स स्वतन्त्र प्रताप शाहले किनेका हुन् । शाह अन्तर्राष्ट्रिय युवा उद्यमी महासंघको संस्थापक अध्यक्षसमेत हुन् । हाल उनकै नेतृत्वमा सुदूरपश्चिमको धनगढीमा पाँचतारे होटल निर्माणको काम भइरहेको छ । उनी दुई दशक लामो समयदेखि अस्ट्रेलियामा बस्दै आएका छन् । उनले अस्ट्रेलियामा पनि क्रिकेट क्लब सञ्चालन गरिरहेका छन् । ८ वटा फ्रेञ्चाइज टोलीबाट पैसा उठाएर क्यानले पौने १७ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । ब्रान्ड डिजिटल लजिक प्रालिलाई एनपीएलको कमर्सियल राइट्सको अधिकार बेच्दा क्यानले ५ करोड ९२ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । टिकट बिक्रीबाट प्राप्त हुने रकम पनि क्यानको आम्दानी हुनेछ तर त्यसको ५० प्रतिशत रकम ८ वटा फ्रेञ्चाइज टोलीलाइ बाँड्नु पर्नेछ । सम्बन्धित सामग्री : अर्बको एनपीएल, खेलाडीसँगै व्यवसायीबीच पनि ‘ब्याटल’ एनपीएल : क्रिकेटमा छिरे ठूला व्यवसायी, सुस्ताएकाे अर्थतन्त्र चलायमान हुने विश्वास
४ महिनामा जीवन बीमाको व्यापार आधा खर्ब बढी, कुन कम्पनीको कति ?
काठमाडाैं । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को चार महिनामा जीवन बीमा कम्पनीहरूले आधा खर्ब बढी बीमाशुल्क संकलन गरेका छन् । सञ्चालनमा रहेका १४ जीवन बीमा कम्पनी (लघु बाहेक)ले कुल ५३ अर्ब ३९ करोड ३२ लाख रुपैयाँ बढी बीमाशुल्क संकलन गरेका हुन् । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै बीमाशुल्क नेपाल लाइफले आर्जन गरेको छ । नेपाल लाइफ १५ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क आर्जन गर्दा नेशनल लाइफले ६ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क आर्जन गरेको छ । यसैगरी, लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पाेरेशन (एलआईसी) नेपालले नेशनल लाइफलाई पछ्याउँदै ६ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गर्दा हिमालयन लाइफले ५ अर्ब ५८ करोड, सूर्यज्योति लाइफले ३ अर्ब २५ करोड, एशियन लाइफले २ अर्ब ७४ करोड, सिटिजन लाइफले २ अर्ब १९ करोड, सानिमा रिलायन्स लाइफले २ अर्ब ५ करोड र मेटलाइफले १ अबै ८७ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेको छ । त्यस्तै, सरकारी स्वामित्वको कम्पनी राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी १ अर्ब १७ करोड, प्रभु महालक्ष्मी लाइफले १ अर्ब ६२ करोड, रिलायबल लाइफले १ अर्ब ५५ करोड, आइएमई लाइफले १ अर्ब ५३ करोड र सन नेपाल लाइफले १ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेका छन् । कम्पनीहरूले कार्तिक महिनामा मात्रै १२ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेका हुन् । यसैगरी, वैदेशिक रोजगार म्यादी जीवन बीमातर्फ ९१ करोड रुपैयाँ र नवीकरण शुल्क वापत ४२ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेका छन् । कार्तिक मसान्तसम्म सक्रिय बीमितको संख्या १ करोड ३६ लाख ९१ हजार रहेको छ ।
