बीमा बजारको आकार १० खर्ब नाघ्यो, ५१ प्रतिशत जनसङ्ख्यामा पहुँच
काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले देशको बीमा पहुँच ५१ प्रतिशत नाघेको र समग्र बीमा बजारको कोष १० खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ । प्रतिनिधि सभा अन्तर्गतको अर्थ समितिको मंगलबारको बैठकमा नेपाल बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक सुशीलदेव सुवेदीले यस्तो बताएका हुन् । कार्यकारी निर्देशक सुवेदीकाअनुसार हाल नेपालमा ३७ वटा बीमा कम्पनीहरू सञ्चालनमा छन्, जसमा १४ जीवन बीमा, १४ निर्जीवन बीमा, ७ लघु बीमा र २ पुनर्बीमा कम्पनी रहेका छन् । गत जेठ मसान्तसम्मको तथ्याङ्कअनुसार कुल २ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ बीमा शुल्क संकलन भएको छ भने ६६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी दाबी भुक्तानी गरिएको छ । नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा बीमा क्षेत्रको योगदान ३.६९ प्रतिशत पुगेको छ, जुन विश्वको औसत ३.५० प्रतिशतभन्दा बढी हो । यस क्षेत्रले १३ हजारलाई प्रत्यक्ष ‘ह्वाइट कलर जब’ र करिव ४ लाख भन्दा बढी अभिकर्ता तथा १ हजार २०० भन्दा बढी सर्भेयरलाई रोजगारी प्रदान गरेको प्राधिकरणले जनाएको छ । हाल १ करोड ६७ लाख बीमालेखहरू सक्रिय अवस्थामा रहेका छन् । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को अवधिमा प्राधिकरणले नियमन कार्यलाई तिब्रता दिएको छ । यस अवधिमा १८ वटा बीमा कम्पनीलाई सचेत गराउने तथा जरिवाना गर्ने कार्य गरिएको छ भने एउटा पुनर्बीमा ब्रोकरको इजाजत र एउटा पुनर्बीमा कम्पनीको व्यवसाय केही समयका लागि रोकिएको छ । प्राधिकरणले ७९ वटा स्थलगत निरीक्षण सम्पन्न गर्नुका साथै २७६ वटा उजुरी फछ्र्यौट गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हो । बीमा क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्न प्राधिकरणले ४ दर्जनभन्दा बढी निर्देशिका र मार्गदर्शनहरू लागू गरेको छ । यस वर्ष अभिकर्ता, सर्भेयर, सम्पती शुद्धीकरण (एएमएल), र जोखिममा आधारित पूँजी सम्बन्धी निर्देशिकाहरू परिमार्जन तथा जारी गरिएको छ । साथै, नेपाललाई ‘ग्रे–लिस्ट’ बाट जोगाउन सम्पती शुद्धीकरण सम्बन्धी निर्देशिकामा विशेष ध्यान दिइएको कार्यकारी निर्देशक सुवेदीले बताए । बीमा साक्षरता बढाउन कक्षा ५, ८, १० र १२ को पाठ्यक्रममा बीमा विषय समावेश गरिएको छ । प्रविधिको क्षेत्रमा प्राधिकरणले ‘पेपरलेस’ निर्णय प्रक्रिया, डिजिटल हस्ताक्षर, र अनलाइन परीक्षा प्रणाली लागू गरेको छ । कृषि बीमालाई व्यवस्थित गर्न ‘एलिस’ सफ्टवेयर सञ्चालनमा ल्याइएको छ भने प्रहरी प्रतिवेदनलाई सिधै डिजिटल प्रणालीमार्फत बीमा कम्पनीमा पठाउने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । प्राधिकरणले जलविद्युत बीमा, बीमा सूचना केन्द्र स्थापना, र जीवन बीमा पोलिसी ल्याप्स हुनुको कारणबारे अध्ययन गरिरहेको छ । बीमा सूचना केन्द्र स्थापना भएपछि यस क्षेत्रमा हुने ठगी र आपराधिक क्रियाकलाप नियन्त्रण हुने विश्वास गरिएको सुवेदीले बताए । सरकारी स्वामित्वका राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी, राष्ट्रिय बीमा कम्पनी (निर्जीवन) र नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको वित्तीय विवरण र लेखा परीक्षणमा केही ढिलाइ भएको स्वीकार गर्दै प्राधिकरणले सुधारका लागि कडा निर्देशन दिएको छ । यी कम्पनीहरूलाई पूँजी वृद्धि गर्न, हिसाब मिलान (रिकन्सिलिएसन) गर्न र समयमै साधारण सभा सम्पन्न गर्न ताकेता गरिएको सुवेदीले जानकारी दिए । बैठकमा सुवेदीले बीमा ऐन र अन्य प्रचलित कानूनहरूबीचको अन्तरविरोध हटाउन र पाँच–पाँच वर्षमा ऐन संशोधन गर्ने व्यवस्थालाई कार्यान्वयन गर्न समितिको ध्यानाकर्षण समेत गराए ।
आईजीआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्समा सम्पत्ति शुद्धीकरण नियन्त्रणसम्बन्धी तालिम सम्पन्न
काठमाडौं । आईजीआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स लिमिटेडले सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आतंकवादी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी निवारण (एएमएल/सीएफटी) सम्बन्धी एकदिने अभिमुखीकरण तालिम सम्पन्न गरेको छ । होटल रेडिसन, लाजिम्पाटमा आयोजित कार्यक्रममा कम्पनीका सञ्चालक, व्यवस्थापन तथा आधारभूत सेयरधनीहरूको सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रममा एएमएल/सीएफटीका विज्ञ प्रशिक्षक श्यामराज लामिछानेले सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आतंकवादी गतिविधिमा वित्तीय लगानी निवारणसम्बन्धी प्रचलित कानुनी व्यवस्था, नियामकीय अपेक्षा र कम्पनीले पालना गर्नुपर्ने विषयमा प्रशिक्षण दिएका थिए । तालिममा ग्राहक पहिचान तथा आवश्यक सावधानी, जोखिममा आधारित दृष्टिकोण, शंकास्पद कारोबारको पहिचान र प्रतिवेदन, लक्षित वित्तीय प्रतिबन्ध लगायतका विषयमा प्रस्तुति तथा अन्तरक्रियात्मक छलफल गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । कार्यक्रममा कम्पनीका अध्यक्ष हेमराज ढकालले नियामक निकायबाट जारी भएका ऐन, नियम, निर्देशन र परिपत्रको पूर्ण पालना गर्दै उच्चस्तरीय सेवा प्रवाह गर्न कर्मचारीहरूलाई आग्रह गरे । उनले ग्राहक पहिचान प्रक्रियालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न तथा दैनिकी कार्यसम्पादनमा कानुनी व्यवस्था कडाइका साथ पालना गर्न निर्देशन दिएका थिए । त्यस्तै, सञ्चालक उमाकान्त आचार्यले कम्पनीले आगामी दिनमा पनि नियामकीय अनुपालनलाई प्राथमिकतामा राख्दै यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
घाटामा छन् यी ८ विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनी
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को जेठ मसान्तसम्म विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीहरूले कुल ८ अर्ब २९ करोड ३२ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कअनुसार सञ्चालनमा रहेका ३४ वटा विकास बैंक तथा फाइनान्स कम्पनीमध्ये २६ संस्थाले नाफा कमाएका छन् भने ८ संस्था घाटामा रहेका छन् । राष्ट्र बैंकका अनुसार विकास बैंकहरूले ७ अर्ब ३२ करोड ५५ लाख रुपैयाँ र फाइनान्स कम्पनीहरूले ९६ करोड ७६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका हुन् । नाफा आर्जन गर्ने विकास बैंकमध्ये गरिमा विकास बैंक सबैभन्दा अगाडि रहेको छ । बैंकले जेठ मसान्तसम्म १ अर्ब ३५ करोड २३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । त्यस्तै, मुक्तिनाथ विकास बैंकले १ अर्ब २६ करोड ४५ लाख रुपैयाँ र शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकले १ अर्ब १ करोड ९४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन् । त्यस्तै ज्योति विकास बैंकले ८१ करोड ६१ लाख रुपैयाँ, कामना सेवा विकास बैंकले ७५ करोड ५९ लाख रुपैयाँ, सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकले ६० करोड ६८ लाख रुपैयाँ, महालक्ष्मी विकास बैंकले ५४ करोड ६५ लाख रुपैयाँ र लुम्बिनी डेभलपमेन्ट बैंकले ५२ करोड ७४ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । यस्तै, एक्सेल डेभलपमेन्ट बैंकले १६ करोड १८ लाख रुपैयाँ, मितेरी डेभलपमेन्ट बैंकले १२ करोड ११ लाख रुपैयाँ, सप्तकोशी डेभलपमेन्ट बैंकले ६ करोड २३ लाख रुपैयाँ, ग्रीन डेभलपमेन्ट बैंकले ५ करोड ३६ लाख रुपैयाँ, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंकले ३ करोड ७५ लाख रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । फाइनान्स कम्पनीतर्फ मञ्जुश्री फाइनान्सले २८ करोड ४४ लाख रुपैयाँ खुद नाफासहित अग्रस्थान कायम गरेको छ । त्यसपछि पोखरा फाइनान्सले १५ करोड ५९ लाख रुपैयाँ, आईसीएफसी फाइनान्सले १४ करोड १९ लाख रुपैयाँ, गुडविल फाइनान्सले ८ करोड ९५ लाख रुपैयाँ र गोर्खाज फाइनान्सले ६ करोड ४० लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । यस्तै, बेस्ट फाइनान्सले ५ करोड ७९ लाख रुपैयाँ, श्री इन्भेष्टमेन्ट एण्ड फाइनान्सले ४ करोड ६९ लाख रुपैयाँ, गह्वेश्वरी मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्सले ४ करोड ६६ लाख रुपैयाँ, सेन्ट्रल फाइनान्सले ४ करोड २३ लाख रुपैयाँ, रिलायन्स फाइनान्सले १ करोड ४३ लाख रुपैयाँ, समृद्धि फाइनान्सले १ करोड १४ लाख रुपैयाँ, मल्टिपर्पस फाइनान्सले १ करोड ९ लाख रुपैयाँ र नेपाल सेयर मार्केट्स एण्ड फाइनान्सले ९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । तर, चालु आवको जेठ मसान्तसम्म ८ वटा विकास बैंक तथा वित्तीय संस्था घाटामा रहेका छन् । कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंक २४ करोड ५९ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानीसहित सबैभन्दा बढी घाटामा रहेको छ । त्यस्तै, नेपाल फाइनान्स ७ करोड ९२ लाख रुपैयाँ, नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक ६ करोड ७ लाख रुपैयाँ, सिन्धु विकास बैंक ४ करोड ४१ लाख रुपैयाँ, जानकी फाइनान्स ३ करोड ३० लाख रुपैयाँ, प्रोग्रेशिभ फाइनान्स २ करोड ७० लाख रुपैयाँ, सालापा विकास बैंक ४७ लाख रुपैयाँ तथा क्यापिटल मर्चेन्ट बैंकिङ एण्ड फाइनान्स १५ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानीमा रहेका छन् ।
