सेवा : शिक्षा

काठमाडौं । धेरै विद्यार्थीहरुको अध्ययनमा प्राथमिक रोजाईको विषयमा बन्दै आएको इन्जिनियरिङ शिक्षामा पछिल्लो समय विद्यार्थीको अभाव हुन थालेको छ । पछिल्लो वर्षमा इन्जिनियरिङ अध्यापन गराउने कलेजहरुमा ५० प्रतिशत सम्म विद्यार्थी कमि भएको कलेज सञ्चालकहरुले बताएका छन् । विद्यार्थीहरुको आकर्षण विदेशतर्फ बढी भएकाले इन्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीको संख्यामा कमी भएको कलेज सञ्चालकहरुको भनाइ छ । पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयको सम्बन्धन लिएर विभिन्न शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको काठमाडौं सितापाइलामा रहेको एक्मी इन्जिनियरिङ कलेजको बिई सिभिल तर्फको क्षमता १४४ जनाको हो । तर, पछिल्लो वर्षमा जम्मा ६२ जना विद्यार्थी मात्रै भर्ना भएर अध्ययन गरिरहेको कलेजका प्रिन्सिपल प्रदिपकुमार पौड्यालले विकासन्युजलाई बताए । प्रिन्सिपल पौड्यालका अनुसार पछिल्लो समयमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका १/२ कलेजमा बाहेक अन्य कलेजमा इन्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीको संख्या झण्डै ५० प्रतिशतले घटेको छ । काठमाडौं पुतलीसडकमा रहेको हिमालयन ह्वाइट हाउस इन्टरनेशनल कलेजमा पछिल्लो वर्ष बिइ सिभिल अध्ययन गर्नको लागि भर्ना भएका ९६ जना विद्यार्थी मध्ये १६ जना विद्यार्थीले पढाईलाई बीचमा नै छाड्ने काम गरे । कलेजका प्रिन्सिपल तोयानारायण पौडेलका अनुसार पढाइ छाडेका ती विद्यार्थीहरु सबै अस्ट्रेलिया गए । त्यस्तै, काठमाडौं नयाँ बानेश्वरमा रहेको हिस्ट इन्जिनियरिङ कलेजका प्रिन्सिपल बिनोद श्रेष्ठले पछिल्लो समयमा कलेजमा इन्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीको संख्या ५० प्रतिशतले घटेको बताए । प्रिन्सिपल श्रेष्ठका अनुसार इन्जिनियरिङ पढाई हुने धेरै कलेजमा विद्यार्थीको अभाव हुँदै गएको छ । विद्यार्थी अभावको कारण कतिपय कलेज बन्द हुने अवस्थामा पुग्न सक्ने उनको भनाइ छ । सगरमाथा इन्जिनियरिङ कलेजका सहायक प्रिन्सिपल अरुण पराजुलीले आफ्नो कलेजमा विद्यार्थीको संख्यात्मक प्रभाव नदेखिएको बताए । तर, इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियर विषयमा भने पछिल्लो समयमा विद्यार्थीको आकर्षण घटेको उनको भनाइ छ । साथै उनले पछिल्लो समयमा विद्यार्थीले कम मेहनत गरेर पढ्न खोज्ने समस्या देखिएको बताए । किन कमी भयो विद्यार्थीको संख्या ? एक्मी इन्जिनियरिङ कलेजका प्रिन्सिपल पौड्यालले पछिल्लो वर्षमा ठुलो संख्यामा विद्यार्थी अस्ट्रेलिया गएका कारणले नेपालका कलेजहरुमा इन्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीको संख्यामा कमि देखिएको हुनसक्ने अनुमान रहेको बताए । साथै उनले मुलुकमा इन्जिनियरिङ पढेका विद्यार्थीले समेत रोजगार पाउने अवस्था नभएकाले पछिल्लो समयमा इन्जिनियरिङ पढाईमा पनि विद्यार्थीको आकर्षण नरहेको बताए ।  यो वर्ष ठूलो संख्यामा विद्यार्थीहरु अस्ट्रेलिया गएकाले पनि इन्जिनियरिङ पढ्ने विद्यार्थीको संख्यामा प्रभाव परेको उनले बताए । हिमालयन ह्वाइट हाउस इन्टरनेशनल कलेजका प्रिन्सिपल तोयानारायण पौडेलका अनुसार भने नेपालको राजनीतिक अस्थिरता र विश्वविद्यालयको शैक्षिक क्यालेण्डरका कारणले विद्यार्थीहरुले नेपालमा आफ्नो नदेख्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । जसकारणले विद्यार्थीहरुको पहिलो रोजाइ विदेश बन्न पुगेको उनको भनाइ छ । हिस्ट इन्जिनियरिङ कलेजका प्रिन्सिपल बिनोद श्रेष्ठले विश्वविद्यालयहरुले इन्जिनियरिङ लगायतका प्राविधिक विषय पढ्नको लागि निर्धारित गरेको जिपिए स्कोरको मान्यताको कारणले धेरै विद्यार्थीहरुले नेपाली विश्वविद्यालयमा पढ्न नपाएको बताए । त्यस्तै विश्वविद्यालयहरुले जथाभावी रुपमा कलेजहरुलाई सम्बन्धन दिएकाले पनि प्राविधिक विषय पढाउँदै आएका कलेजमा विद्यार्थीको अभाव देखिन लागेको उनको भनाइ छ । जिपिए ग्रेडिङको कारणले नेपालमा इन्जिनियरिङ पढ्न नपाएका विद्यार्थीहरु ठूलो संख्यामा भारतका विभिन्न विश्वविद्यालयमा गएर पढ्ने गरेको प्रिन्सिपल श्रेष्ठले बताए । समस्याको समाधान के ? पछिल्लो समयमा विश्वविद्यालयहरुले कलेजमा प्राविधिक विषय पढाउनको लागि आवश्यक पूर्वाधार जनशक्ति बिना नै सम्बन्धन बाँड्ने कुरालाई रोक्नुपर्ने हिस्ट इन्जिनियरिङ कलेजका प्रिन्सिपल बिनोद श्रेष्ठको भनाइ छ । जथाभावी सम्बन्धन बाँड्ने कुराले अध्ययनको गुणस्तरमा कमी आउने भन्दै उनले कतिपय सरकारी कलेजमा सम्बन्धन लिएर पढ्ने विद्यार्थीको संख्यामा कमी भएपछि पढ्नको लागि मात्रै आफ्नो कलेजमा आएको बताए । हिमालयन ह्वाइट हाउस इन्टरनेशनल कलेजका प्रिन्सिपल तोयानारायण पौडेल शैक्षिक क्षेत्रमा देखिएको गलत राजनीति नै शिक्षा क्षेत्रको मुख्य समस्या भएको बताउँछन् । शैक्षिक क्षेत्रमा देखिएको गलत प्रवृत्तिको राजनीति बन्द गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । साथै विश्वलाई चाहिने प्रकारको समसामयिक शैक्षिक पाठ्यक्रमको नियमित रुपमा विकास गर्ने कुरामा नेपालका विश्वविद्यालयहरु चुकेको भन्दै त्यसमा सुधार हुनुपर्ने पौडेलले बताए । सगरमाथा इन्जिनियरिङ कलेजका सहायक प्रिन्सिपल अरुण पराजुलीले पनि लामो समयदेखि विश्वविद्यालयहरुले पाठ्यक्रमको अपग्रेड नगर्ने समस्या रहेकोले त्यसलाई सच्याउनुपर्ने बताए । विश्वविद्यालयहरुले समयमा नै परिक्षा लिने र नतिजा प्रकाशनको व्यवस्था गरिदिएमा पनि बाँकी व्यवस्थापन आँफुहरुले गर्न सक्ने एक्मी इन्जिनियरिङ कलेजका प्रिन्सिपल प्रदिपकुमार पौडेलको भनाइ छ ।

काठमाडौं । नेपालको अग्रणी भुक्तानी सेवा प्रदायक कम्पनी इसेवाले एसईई परिक्षा उत्तीर्ण गरेका विद्यार्थीहरुलाई बम्पर अफर सार्वजनिक गरेको छ । यस अफर अन्तर्गत एक हजार जना विद्यार्थीहरुले नेपालका विभिन्न कलेजमा शतप्रतिशत स्कोलरसिपमा अध्ययन गर्न पाउनेछन् । यसका लागि विद्यार्थीहरुले इसेवाको अकाउन्ट खोलेको हुनुपर्नेछ । त्यसपछि इसेवा एप मार्फत आफुले अध्ययन गर्न चाहेको कलेज छानेर आफुले पढ्न चाहेको विषय रोज्नु पर्नेछ । यसका लागि विद्यार्थीले १० रुपैयाँ तिरेर आवेदन दिन सकिनेछ भने यसमा उनीहरुले १० प्रतिशत क्यासब्याक पाउनेछन् । यस योजनामा सहभागी हुन विद्यार्थीले आफ्नो वास्तविक मार्कसिट र चारित्रिक प्रमाणपत्र समावेश गर्नुपर्नेछ । कुन कलेजमा पढ्ने भन्ने कुरा ब्लग डट इसेवा डटकम डट एनपीमा हेर्न सकिनेछ । साथै, विद्यार्थीले इसेवाको कल सेन्टरमा सम्पर्क गरेर पनि थप जानकारी लिन सक्नेछन् । इसेवाले हाल एण्ड्रोइड मोबाईलमा ५२ लाख र आइओस् मोबाईलमा करिब १० लाख गरि ६० लाख बढि ग्राहकलाई एप्स् मार्फत सेवा प्रदान गरिरहेको छ । इसेवाले नेपालका सुविधा सम्पन्न क्षेत्रदेखि विकट वस्तीहरुमा हुने आर्थिक कारोबारलाई डिजिटल माध्यम मार्फत धेरै किसिमका सहजता ल्याएको छ । इसेवाबाट इन्स्योरेन्स्को प्रिमियम भुक्तानी, इन्टरनेट, बिजुली तथा खानेपानीको महशुल भुक्तानी, मोबाईल, टेलिफोन रिचार्ज तथा टपअप, हवाइजहाज, बसको टिकट, स्कुल कलेजको शुल्क लगायतका सेवाहरूको शुल्क भुक्तानी गर्न सकिन्छ । इसेवामा हाल ५२ वटा बैंक तथा वित्तीय संस्था सदस्य रहेका छन् । यी बैंकबाट इसेवामा सहजै रकम जम्मा गर्न तथा इसेवाबाट बैंक खातामा रकम पठाउन सकिन्छ ।

पाेखरा । पोखरा युनाइटेड एकेडेमीले पहिलोपल्ट ‘फेशन डिजाइनिङ्ग एवं सौन्दर्यशास्त्र’को कक्षा सञ्चालन गर्ने भएको छ । एकेडेमीले आजको आवश्यता शिक्षासँग सीप र आत्मनिर्भरताका लागि एक विद्यार्थी एक प्राविधिक शिक्षा भन्ने नारालाई आत्मसात गर्दै व्यवसायीक शिक्षातर्फ उक्त विषयको अध्ययन गराउन लागेको पत्रकार सम्मेलन मार्फत जानकारी गराएको हो । एकेडेमीका निर्देशक कृष्णप्रसाद सापकोटाले नेपाल सरकारको पाठ्यक्रम २०७६ ले व्यवसायिक विषयलाई प्राथमिकता दिएअनुसार आफूहरुले पनि प्राथमिकतामा राखेर अध्ययन गराउनका लागि ‘सौन्दर्यशास्त्र र फेशन डिजाइनिङ’लाई ऐच्छिक विषयका रुपमा समावेश गरेको जानकारी दिए । उनले एकेडेमीले यसअघि विज्ञान, व्यवस्थापन, होटल म्यानेजमेन्टको अध्ययन गराउँदै आएको र पछिल्लो समय फेशन डिजाइनिङ र सौन्दर्यशास्त्र अध्ययन गर्न चाहानेलाई लक्षित गरेर कक्षा सञ्चालन गर्न लागेको बताए । उनका अनुसार ४० देखि ५० हजार शुल्कमा विद्यार्थीले फेशन र सौन्दर्यशास्त्रको कोर्ष पुरा गर्न सक्नेछन् । दक्ष जनशक्ति उत्पादनका लागि अनुभवी शिक्षकबाट अध्यापन गराइने उनको भनाइ छ । कार्यक्रममा सौन्दर्यविद् एव सौन्दर्यशास्त्र पाठ्यक्रमका लेखक कमला श्रेष्ठले व्यवसायिक शिक्षाअन्तर्गत रोजगारको प्रशस्त सम्भावना बोकेको सौन्दर्यशास्त्र र फेशन डिजाइनिङ अहिलेको समयको माग भएको बताए । उनले २०७१ सालदेखि ऐच्छिक विषयका रुपमा समावेश गर्न पहल थालेको स्मरण गर्दै अहिले सफल भएको बताए । कार्यक्रममा ३५ वर्षदेखि सौन्दर्य क्षेत्रको कार्यरत गण्डकी प्रदेशका प्रदेशसभा सदस्यसमेत रहनुभएका मिना गुरुङले ढिलै भए पनि सौन्दर्यशास्त्र अध्ययन गर्न चाहानेका लागि अवसरका ढोका खुलेको बताइन् । उनले सौन्दर्यकलाको विषयलाई अध्ययनको विषय बनाउनु पर्छ भनेर निकै पहिलेदेखि आवाज उठाउँदै आएको जनाउँदै अहिले यो पाठ्यक्रममा समावेश भएर आउँदाको क्षण निकै आनन्द लागेको बताइन् । फेशन डिजाइनर विशाल गुरुङले आजको आवश्यता व्यवासायिक शिक्षा भएको र दक्ष जनशक्तिबाट मात्र देश विकास सम्भव हुने धारणा राखे । ऐकेडेमिका प्राचार्य वैनबहादुर गोदारले आधुनिक समयको माग र आवश्यकतालाई महसुस गरी विद्यार्थी स्वयं स्वरोजगार बन्न सक्ने विषयलाई प्राथमिकता दिँदै यस शैक्षिक सत्रबाट नयाँ सिपमुलक विषयलाई थप गरेको जानकारी दिए । एकेडेमीका व्यवस्थापन संयोजक राजकुमार कार्कीले प्राज्ञिक र दक्ष जनशक्ति उत्पादन गरी वैधानिक प्रमाणपत्र प्रदान गर्नु यस कार्यक्रमको मुख्य लक्ष्य रहेको बताए । उनले यस विषय अध्ययनले हालको बढ्दो बेरोजगारी समस्यालाई कम गर्न महत्वपूर्ण सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे । एकेडेमीको शैक्षिक विभाग प्रमुख डिल्लीराम तिवारीले कार्यक्रमको सहजीकरण गर्दै नेपाल सरकारबाट एसईई उत्तिर्ण भएका जुनसुकै विद्यार्थीले पनि उक्त कोर्ष अध्ययन गर्नसक्ने बताए ।