आजदेखि नयाँ शैक्षिक सत्र शुरु, १० गतेसम्म सबै विद्यार्थीको हातमा पुस्तक पुग्ने
काठमाडौं । नयाँ वर्ष २०८० सँगै नयाँ शैक्षिक सत्र आजदेखि शुरु भएको छ । नयाँ वर्षको पहिलो दिन शुक्रबार र २ गते शनिबार सार्वजनिक बिदा भएको हुँदा नयाँ शैक्षिक सत्रको शुरुवात आजदेखि शुरु भएको हो । आजदेखि देशभरका सामुदायिक, निजी र गुठी अन्तर्गतका सम्पूर्ण विद्यालयहरुले विद्यार्थीको नयाँ भर्ना लिएर पठनपाठन शुरुवात गर्दैछन् । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय र शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले वैशाख १ गते नै एक सूचना प्रकाशित गरेर विद्यालय जान उमेर पुगेका विद्यार्थीहरुलाई विद्यालय भर्ना गरेर शिक्षा सम्बन्धी मौलिक अधिकार कार्यान्वयन गराउन जिल्लास्थित शिक्षा समन्वय इकाई, स्थानीय तह र विद्यालय अनुरोध गरेका छन् । शैक्षिक सत्र २०८० को भर्ना अभियान कार्यक्रम बैशाख महिनाभित्र नै सञ्चालन गर्न र नयाँ विद्यार्थीलाई भर्ना गरी स्वागत गरेर निःशुल्क पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराउन मन्त्रालय र केन्द्रले अनुरोध गरेका छन् । शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रका प्रवक्ता रुद्रप्रसाद अधिकारीका अनुसार अहिलेसम्मको तथ्यांकमा विद्यालय जाने उमेरका बालबालिका मध्ये ९७.१ प्रतिशत मात्रै विद्यार्थी विद्यालय भर्ना भएको र बाँकी २.९ प्रतिशत बालबालिका विद्यालय बाहिर नै रहेका छन् । अहिलेको भर्ना अभियानमा बाहिर छुटेका विद्यार्थीलाई पनि भर्ना गर्ने प्रयत्न हुने उनले बताए । इतिहासमा पहिलोपल्ट समयमा नै विद्यार्थीले पुस्तक पाउने नयाँ शैक्षिक सत्रमा देशभरका विद्यार्थीले इतिहासमा पहिलोपटक समयमा नै पुस्तक पाउने भएका छन् । विगतमा शैक्षिक सत्रको अन्त्यसम्म पनि पुस्तक दिन नसकेको जनक शिक्षा सामग्री कम्पनी लिमिटेडले नयाँ शैक्षिक सत्रमा भने समयमा नै सबै विद्यार्थीको हातमा पुस्तक पुर्याउन सफल हुने जनाएको छ । जनक शिक्षाका प्रवन्ध निर्देशक अनिलकुमार झाले अहिलेसम्म पहाडी र हिमाली भूगोलका ५६ वटा जिल्लामा पुस्तक पुगिसकेको र बाँकी जिल्लामा १० गतेसम्म पुर्याउने बताए । उनका अनुसार पहाडका बाँकी जिल्ला र तराईका जिल्लामा बैशाख १० गतेसम्म पुस्तक पुर्याउनेगरी केन्द्रले काम गरिरहेको छ । जनक शिक्षाले सबै जिल्लामा बिक्रेता मार्फत नै पुस्तक बिक्री गरेको छ । विद्यालयको पुस्तक बिक्री गर्दा बिक्रेतालाई नौ प्रतिशत कमिसन र ढुवानी भाडा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको निर्देशक झाले बताए । उनका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा पुस्तक ढुवानी गर्दा बिक्रेताले ढुवानी खर्च पाउँदैनन भने हुम्ला जिल्लामा ढुवानी गर्दा सबैभन्दा धेरै ६८ प्रतिशत सम्म कमिसन प्राप्त गर्छन् । छपाई मेसिन थपिएको, उत्पादन क्षमता वृद्धि भएको, कागज आपूर्तिमा सहज भएको, आवश्यक जनशक्ति करारमा लिइएको र २४ सै घण्टा काम गर्ने वातावरण मिलाइएकाले समयमा नै आवश्यक पुस्तक छापेर वितरण गर्न सफल भएको निर्देशक झाले विकासन्युजलाई बताए ।
संस्कृत विद्या वैज्ञानिक छ : महासचिव मोहन वैद्य ‘किरण
दाङ । नेकपा (माओवादी क्रान्तिकारी)का महासचिव मोहन वैद्यले आर्दशवाद र भौतिकवादको विषयमा चर्चा भइरहँदा संस्कृत विज्ञानले अघि सारेका विषय वैज्ञानिक रहेको बताएका छन्। उनले भने, ‘संस्कृत विद्याभन्दा सबै कर्मकाण्डी भन्ने भ्रम छ, यो अकाट्य कर्मकाण्डा हो भन्ने बुझाइ छ, त्यो बिल्कुलै गलत हो, संस्कृत भनेको आदर्शवाद हो भौतिकवाद पनि हो, यसको महत्व र गरिमा नबुझ्दा धेरैलाई गलत भ्रम परेको हो ।’ नेपाल समाजमा परम्पराका निरन्तरता रहेको हुँदा यसमा नवीनता तिर पनि जानुपर्ने अवस्था रहेको आवश्यकता औँल्याए । आफ्नी आमा जानका वैद्य पोखरेलको शत वर्ष प्रवेशको अवसरमा आयोजित अभिनन्दन कार्यक्रमलाई शुक्रबार घोराहीमा सम्बोधन गर्दै उनले संस्कृत विद्याका बारेमा बुझाइ स्पष्ट नहुँदा धेरैलाई कर्मकाण्डी भन्ने भ्रम रहेको जिकिर गरे । देश र समाज रुपान्तरणको अभियानमा लामो समयदेखि होमिने तागत र हौसला ९७ वर्षीया आमा जानका वैद्यबाट आफूले पाएको बताउँदै महासचिव वैद्यले संस्कृत विद्यामा धेरै कुरा प्रमाणित र वैज्ञानिक रहेको विश्वास व्यक्त गरे । उनले संस्कृत भाषाका बारेमा राम्रो ज्ञान नहुँदा पनि बुझाइमा समस्या भएको बताउँदै यसका जानकारले पनि गलत प्रयोग गर्न खोज्दा समस्या भएको हुन सक्ने तर्क गरे । ‘हामीले बोल्ने अङ्ग्रेजी, हिन्दी, उर्दु, मैथिली भाषामा पनि थुप्रै विद्या हुन्छन्, यसमा ज्ञान हुन्छन्, त्यसैगरी, संस्कृत विद्यामा पनि विज्ञान छ, ज्योतिष छ, गणित छ, सबै चिज छ, त्यसैले संस्कृत विद्या वैज्ञानिक छ’, उनले भने, ‘हिजोको पूर्खाले गरेको काम आजको भौतिकवादी कुरा हो, तर, यसमा कतिपय संस्कृतका विद्वानले संस्कृत कुराका पुराना कुरालाई मात्रै उठान गरेर गलत अभ्यास गरे, यसमा पनि नवीन कुरा छ, विज्ञान छ, आदर्शवाद छ, भौतिकवाद, द्वन्द्ववाद छ भन्ने कुरा बुझाउन जरुरी छ ।’ उनले नेपालमा युग सुहाउँदो संस्कृति रुपान्तरणको अभियानमा सबै सकारात्मक रुपमा अघि बढ्नुपर्ने बेला आएको बताए । जीवित रहँदासम्म आफ्ना आमाबुवालाई राम्ररी हेरचाह, रेखदेख नगर्ने, मरेपछि श्राद्ध गर्नुभन्दा बाँच्दासम्म सम्मान गर्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । उनले आफ्ना पितृलाई सम्मान गरेर नयाँ संस्कृतिको जग बसाल्न खोजेको बताउँदै परम्परागत संस्कृतिले विकृति निम्त्याएको हुँदा नवीन संस्कृतिको अभ्यासको थालनी आफूहरुले गरेको बताए। ठूलो मान्छे होइन असल मान्छे बनाउन आफ्ना सन्तानलाई सिकाउने काम जानका वैद्यले गरेको कार्यक्रमका वक्ताको भनाइ थियो । सामाजिक, सांस्कृतिक शैक्षिक आन्दोलनका लागि छोराहरूलाई शिक्षाको ओज दिएर आमाले दायित्व पूरा गरेको उनीहरूको भनाइ थियो । साबिक ढिकपुर–७ अस्परी निवासी हाल घोराही–१५ रतनपुर निवासी जानका वैद्य पोख्रेलका ७ भाइ छोरा र १ छोरी छन् । जसमध्ये मोहन वैद्य जेठा छोरा हुन् ।
गुणस्तर शिक्षकका लागि बालबालिकालाई सरकारी विद्यालयमा पढाउँदै
बागलुङ । बागलुङ नगरपालिकाका सरोकारवालाले ‘विद्यार्थीलाई सरकारी विद्यालयमा पढाऔँ’ अभियान थालेका छन् । उनीहरुले आगामी शैक्षिक सत्रदेखि आफ्ना बालबालिका सामुदायिक विद्यालयमा पढाउने घोषणा गरेका हुन् । बिहीबार बागलुङ नगरपालिका–९ तित्याङमा वडा भेला आयोजना गरेर अभियानको थालनी भएको हो । भेलामा सहभागीले सामुदायिक विद्यालय बचाउन र गुणस्तर सुधारका लागि शिक्षकका बालबालिका आफ्नै विद्यालयमा पढाउनुपर्ने निर्णय गरे । पहिलो चरणमा शिक्षक र जनप्रतिनिधिका बालबालिकालाई आफ्नै सामुदायिक विद्यालयमा पढाउने र क्रमशः सार्वजनिक पदमा बसेकाका बालबालिकालाई पनि सामुदायिक विद्यालयमा ल्याउने तयारी उनीहरुको छ । वडाध्यक्ष राजु थापाले पहिला म र हामीबाटै सुरु गरेपछि सबैका बालबालिका सामुदायिक विद्यालयमा पढाउन सकिने धारणा राखे । उनले विद्यालयको भौतिक पूर्वाधार निर्माण, मर्मत र अन्य काम भए वडाध्यक्षको नाताले काम गर्ने भन्दै विद्यालयमा विद्यार्थी सङ्ख्या बढाउने र गुणस्तरीय शिक्षा दिने काममा शिक्षकले थालनी गर्नुपर्ने उनको धारणा थियो । ‘मैले के काम गर्नुपर्छ गर्छु, तर शिक्षक र जनप्रतिनिधिका छोराछोरी यहीँ पढाऔँ’, थापाले भने, ‘हामीले नै सदरमुकाम वा बोर्डिङमा पठाइयो भने सर्वसाधारणका छोराछोरी के भनेर भर्ना गराउने ?’ वैशाख २ गतेदेखि नै बालबालिका भर्ना अभियान चल्ने भएकाले त्यसअघि आम भेला गरेर अभियान चलाउने घोषणा गरेको उनले बताए । दुई साताअघि वडा शिक्षा समितिले यो निर्णय गरेर अभिभावक र सरोकारवालाको भेला गरिसकेको हो । तित्याङमा १० सामुदायिक विद्यालय छन् । बिहीबारको वडा भेलामा पुगेका उपप्रमुख राजु खड्काले शिक्षकले चाहेमा शिक्षाको गुणस्तर सुधार गर्न सक्ने भन्दै शिक्षकलाई तालिम र प्रविधि हस्तान्तरणमा नगरपालिकाले सहयोग गर्ने बताए । कार्यक्रममा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पुरुषोत्तम सापकोटाले वडा शिक्षा समितिको निर्णयको स्वागत गर्दै अब नगरपालिकालाई पनि नैतिक बाध्यता परिसकेको भन्दै अब नगरस्तरमा पनि यस्तै निर्णय हुनुपर्ने धारणा राखे । वडाध्यक्ष राजु थापाको अध्यक्षतामा बिहिबार भएको वडा भेलामा सामाजिक विकास समितिका संयोजक ज्ञानेन्द्र गौतम, नगर शिक्षा समितिका सदस्य गोपालकुमार शर्मा, सामुदायिक विद्यालय सङ्घ गण्डकी प्रदेशका अध्यक्ष टीकाराम खड्कासहित विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षहरु, प्रधानाध्यापक र शिक्षक अभिभावक सङ्घका पदाधिकारीले वडाको निर्णयको स्वागत गर्दै सबै सरकारी कर्मचारीलाई आफ्ना बालबालिका ल्याउने वातावरण बनाउन आग्रह गरेका थिए । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सापकोटाले वैधता दिनका लागि नगरको निर्णय चाहिने भए पनि वातावरण बनाएर सामुदायिक विद्यालय जोगाउने अभियानमा सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । शिक्षकबाट सुरु गरेको अभियान सरकारी कर्मचारी र सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिसम्म पु¥याउन सकेमा बन्द हुनै लागेका विद्यालय बचाउन सकिनेसमेत सहभागीको धारणा थियो । रासस
