सेवा : शिक्षा

म्याग्दी । म्याग्दीका तीन सामुदायिक विद्यालयमा आधुनिक कम्प्युटर प्रयोगशाला स्थापना गरिएको छ । जिल्लाको रघुगङ्गा गाउँपालिका–३ मौवाफाँटको ज्ञानोदय माध्यमिक विद्यालय, अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४ नारच्याङको प्रभा मावि र धवलागिरि गाउँपालिका–४ मुदीको बुद्धिविकास माविमा २०÷२० वटा कम्प्युटरको व्यवस्थापन गरेर कम्प्युटर प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याइएको हो । क्वालिटी एजुकेसन नेपाल, अष्टे«लिया र एजुटेक नेपाल, न्युजिल्यान्डको आर्थिक सहयोगमा समृद्ध ग्रामीण नेपालका लागि शैक्षिक उन्नयन (लर्न) ले संयोजन गरेर १५÷१५ लाख रुपैयाँ लागतमा उक्त आधुनिक कम्प्युटर प्रयोगशला स्थापना गरिएको छ । तीनवटा विद्यालयमा सर्भर सिस्टमबाट चल्ने २० वटा कम्प्युटर जडान गरिएको लर्नका निर्देशक कृष्ण तिलिजाले जानकारी दिए । उनका अनुसार, आधुनिक कम्प्युटर ल्याबका रुपमा स्थापना गरिएको कम्प्युटर कक्षलाई डिजिटल साक्षरताका रूपमा विकास गर्न उपयोग गरिनेछ । तीनवटै विद्यालयमा फर्निचरलगायत व्यवस्थापनमा विद्यालयले करिब तीनदेखि चार लाख रुपैयाँ खर्च जुटाएको र कम्प्युटर, इन्भटर, सर्भरलगायतको खरिदमा दुईवटा संस्थाले १०÷१० लाख रुपैयाँ बढी लगानी गरेको लर्नका निर्देशक तिलिजाले बताए । बुधबार क्वालिटी एजुकेसन नेपाल, अष्ट्रेलियाका अध्यक्ष पिटर जेटी हलले प्रभा मावि र ज्ञानोदय माविको कम्प्युटर ल्याब सम्बन्धित विद्यालयलाई हस्तान्तरण गरेका छन् । प्रयोगशाला हस्तान्तरण गर्दै अध्यक्ष हलले नेपालमा शिक्षण सिकाइमा आधुनिक प्रविधिको उपयोगका लागि एक हजार सामुदायिक विद्यालयमा आधुनिक कम्प्युटर प्रयोगशाला स्थापना गर्ने लक्ष्य रहेको जनाउँदै हालसम्म करिब दुई सय ५० वटा विद्यालयमा यस परियोजनालाई उपयोगमा ल्याइसकिएको जानकारी दिए । कक्षा ६ देखि १० सम्म नै कम्प्युटर विषयको पठनपाठन गराउँदै आएका सामुदायिक विद्यालयहरूले कम्प्युटरको अभावमा प्रयोगात्मक अभ्यासरहित तरिकाले पाठ्यपुस्तक मात्रै पठनपाठन गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको थियो । विद्यालयमा आधुनिक कम्प्युटर प्रयोगशाला स्थापना भएपछि विद्यार्थीहरुलाई प्रयोगात्मक अभ्याससहित कम्प्युटर विषयको पठनपाठन गराउन सहज हुने ज्ञानोदय माविका विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हरि सुवेदीले बताए । ‘विद्यालयका कम्प्युटर पुराना भएर बिग्रिएपछि विद्यार्थीहरूले अभ्यास गर्न पाएका थिएनन्, हामीले कम्प्युटर बनाउन हैरानी खेप्नुपरेको थियो, अहिले लर्नको नेतृत्वमा दातृ संस्थाहरुको सहयोगमा सुविधा सम्पन्न र आधुनिक कम्प्युटर कक्ष तयार भएको छ, अब विद्यार्थीहरुसँगै समुदायमा नै डिजिटल साक्षरताको पहुँच विस्तार हुने विश्वास लिएका छौँ,’ उनले भने । विद्यालय समयबाहेक बिहान र बेलुकाको समयमा युवा क्लब, आमा समूहलगायत स्थानीयवासीलाई समेत लक्षित गरेर उक्त कम्प्युटरहरूलाई उपयोग गरेर कम्प्युटर सिकाइ सञ्चालन गर्ने अध्यक्ष सुवेदीले बताए । यस कम्प्युटर प्रयोगशाला सर्भर प्रणालीमा आधारित भएकाले कम्प्युटरमा विद्यार्थीहरुले सिकेका र खोजेका कुराहरुको कम्प्युटर शिक्षकले एउटै कम्प्युटरबाट नियन्त्रण गर्न र नियाल्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । कम्प्युटर प्रयोगशाला हस्तान्तरण कार्यक्रममा रघुगङ्गा गाउँपालिका अध्यक्ष भवबहादुर भण्डारी, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत चेतनारायण भण्डारी र विद्यालयका प्रअ विजय शर्माले सामुदायिक विद्यालयमा आधुनिक कम्प्युटर प्रयोगशाला स्थापनाले विद्यार्थीहरुमा आकर्षण बढाउने र आधुनिक सिकाइको पहुँच बढाउनेमा जोड दिए । कार्यक्रममा सहयोगदाता संस्थाहरुलाई विद्यालयले सम्मान गरेको थियो ।

काठमाडौं । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा १२ को लागि काठमाडौं जिल्लाका परीक्षा केन्द्र तोक्दा आधुनिक प्रविधि प्रयोग गरेको छ । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सुमना श्रेष्ठले परीक्षा केन्द्रलाई प्रभावमा पारी आफ्नो विद्यार्थीलाई सजिलो र प्रतिस्पर्धी विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई विभिन्न हैरानी दिने गुनासो आएकोमा हुने समस्या समाधान गर्न परीक्षा केन्द्र स्वचालित (र्‍याण्डम) प्रक्रियाबाट तोक्न निर्देशन दिएका थिए । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय र राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डको प्राविधिक टोलीले ‘पाइलट प्रोजेक्ट’को रूपमा एक सफ्टवेयर बनाई पहिलो पटक काठमाडौँ जिल्लाका परीक्षा केन्द्र स्वचालित (र्‍याण्डम) विधिबाट छानिएको हो । हरेक विद्यालयका परीक्षार्थीको सङ्ख्या र परीक्षा केन्द्रको सिट सङ्ख्याको आधारमा विद्यालय र केन्द्रकोको आधारमा दूरी निकालिएको थियो । विद्यालयबाट नजिक पर्ने केन्द्रलाई प्राथमिकता दिइएको थियो । एकै विद्यालयको परीक्षार्थी सङ्ख्या हेरी सकभर औसतमा १५० भन्दा बढी परीक्षार्थी एकै केन्द्रमा नपर्ने गरी बाँडिएको छ। एउटै सञ्चालक भएका विद्यालयहरूमा केन्द्र नपर्ने गरी छनोट गरिएको थियो भने दुई परस्पर विद्यालयका परीक्षार्थीको केन्द्र एक अर्काकोमा पनि नपर्नेगरी व्यवस्था गरिएको छ । विगतका वर्षहरूमा कुनै विद्यालयको कुनै परीक्षा केन्द्रमा केही समस्या परेको भनी गुनासो आएको ठाउँ केन्द्र नदोहोरिने गरी छनोट गरिएको छ । प्रत्येक पटक परीक्षा केन्द्र तोक्न प्रोग्राम चलाउँदा फरक फरक नतिजा आउने गरी ‘ऱ्यान्डमाइज’ गरिएको छ । यो सफ्टवेयर र विधि ओपन सोर्स गरी ‘गिटहब’मा राखिएको छ । ओपन सोर्सको मान्यता अनुरूप प्रक्रिया पारदर्शी रूपमा राखिएको यसलाई अझै सबल र पूर्ण स्वचालित बनाउन सुझाव दिन समेत आह्वान गरिएको छ । यस विधिबाट परीक्षा केन्द्र तोकिँदा परीक्षा केन्द्र किनबेच हुने कुरा निरुत्साहित हुनेछ भने परीक्षा केन्द्रलाई पनि सहजीकरण गर्न सजिलो हुनेछ । बिस्तारै देशभरि परीक्षा केन्द्र तोक्न यही विधि प्रयोगमा ल्याइनेछ ।

काठमाडौं । अछामका कैलाश कठायत एसईई दिएर उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि अहिले काठमाडौं आएका छन् । अछामको मेल्लेख गाउँपालिकामा रहेको जनता माबिबाट एसईई दिएका उनी ब्रिजकोर्स गर्न भनेर काठमाडौं आएका हुन् । उनी अहिले काठमाडौं बागबजारमा रहेको निम्स इन्स्टिच्युटमा ब्रिजकोर्स पढिरहेका छन् । कैलाशलाई साइन्स लिएर पढ्न मन छ । तर, साइन्स पढ्न सजिलो छैन । कलेजमा सीमित कोटा हुने भएकाले विद्यार्थीले प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ । गाउँमा अंग्रेजी, गणित विषय राम्रोसँग पढ्न नपाएको भन्दै प्रतिस्पर्धाकै लागि पढिरहेको बताउँछन् उनी । गाउँमा राम्रो शिक्षक नहुनु र भएको शिक्षकले पनि राम्रोसँग नपढाउँदा भोलिलाई सजिलो होस् भन्दै ब्रिजकोर्स गरिरहेको उनले बताए । ब्रिजकोर्समा उनी अहिले म्याथ, अंग्रेजी, फिजिक्स, बायोलोजी र बायोमेटिक्स विषय पढिरहेका छन् । बागबजारमा रहेको निम्स इन्स्टिच्युट ब्रिजकोर्स अथवा अन्य कुनै पनि कक्षा तयारीका लागि नाम चलेको इन्स्टिच्युट हो । त्यहाँ अहिले ब्रिजकोर्स पढ्न आउने विद्यार्थीको भिड लाग्न थालेको छ । इन्स्टिच्युटका प्रबन्ध निर्देशक रामचन्द्र गौतम अहिले विद्यार्थी आउनेक्रम जारी रहेको बताउँछन् । ‘भर्खर एसईई सकिएको छ,’ उनी भन्छन, ‘पूर्वपश्चिम दूरदराजका विद्यार्थीहरू काठमाडौं आउनेक्रम जारी छ, अब ८, ९ गतेपछि विद्यार्थीको संख्या अझै बढ्छ ।’ निम्सले हरेक वर्ष १२ सय बढी विद्यार्थीलाई ब्रिजकोर्स पढाउने गरेको छ । भक्तपुर सल्लाघारीमा रहेको एसईआई इन्स्टिच्युटमा पनि ब्रिजकोर्स पढ्ने विद्यार्थीको भिड लागेको छ । वैशाख ३ गतेदेखि भर्ना कार्यक्रम सुरु गरी कक्षा सञ्चालन गरेको इन्स्टिच्युटले अहिले विद्यार्थी आउनेक्रम जारी रहेको बताएको छ । एसईई परीक्षा भर्खरै सकिएकाले विद्यार्थी आउनेक्रम जारी रहेको हुँदला इन्स्टिच्युटले वैशाख महिनाभरि भर्ना कार्यक्रम जारी राखिने जनाएको छ । बझाङका सागर भण्डारी पनि बृज कोर्स पढ्नकै लागि काठमाडौं आउने तयारी गरिरहेका छन् । एसईई सकेर बसेका उनी होटेल म्यानेजमेन्ट पढ्ने योजनाका साथ ब्रिजकोर्स पढ्न काठमाडौं आउन लागेका हुन् । केदारस्यु गाउँपालिकाको शिक्षोदय माबिबाट एसईई दिएका उनलाई होटेल मेनेजमेन्ट (एचएम) पढ्ने रहर छ । सागरका दाइ चन्द्र अहिले भाइका लागि कुन कलेज, इन्स्टिच्युट राम्रो छ भन्ने खोजीमा छन् । सागर जस्तै दुर्गममा रहेका विद्यार्थी राम्रो इन्स्टिच्युटको खोजीमा छन् भने कैलाश जस्ता धेरै विद्यार्थी ब्रिजकोर्स गरिरहेका छन् । ब्रिजकोर्समा अधिकांश विद्यार्थीको रोजाइ कक्षा ११ मा धेरै प्रतिस्पर्धा हुने विषय परेका छन् । ब्रिजकोर्सले प्रवेश परीक्षा पास गर्न सजिलो हुने उनीहरूको विश्वास छ । एसईई दिएर बसेका विद्यार्थीको भीड अहिले शहरका इन्स्टिच्युटमा लागेको छ । धेरैजसो विद्यार्थी भर्ना भएर ब्रिजकोर्स पढिरहेका छन् भने कतिपय भर्ना हुनेक्रममा छन् । पहाड अथवा दुर्गम गाउँमा बसेर एसईई दिएका उनीहरू यतिबेला ब्रिजकोर्स गर्नकै लागि शहर पसेका छन् । एसईईपछि के पढ्ने भन्ने रोजाइअनुसार त्यसैको तयारीका लागि भन्दै अहिले ब्रिज कोर्स पढिरहेको विद्यार्थीहरू बताउँछन् । विशेषगरी स्टाफ नर्स, ओभरसियर, साइन्स म्यानजेजमेन्ट पढ्ने योजना बनाएका विद्यार्थीहरू तयारीस्वरूप ब्रिजकोर्स गर्ने गर्छन् । नयाँ बानेश्वरमा रहेको अल्फाबिटा पनि विद्यार्थीहरूका लागि राम्रो इन्स्टिच्युट मानिन्छ । त्यहाँ पनि अहिले विद्यार्थीको भीड लागेको छ । अल्फबिटाले वैशाख २ गतेदेखि नै ब्रिजकोर्स पढाउन सुरु गरिसकेको छ । अहिले विद्यार्थी आउने, बुझनेक्रम जारी रहेको अल्फाबिटाका एक कर्मचारीले बताए । उनका अनुसार वैशाख महिनाभरि भर्ना कार्यक्रम जारी रहने छ । ‘एसईई सकेका विद्यार्थीको भीड लागेको छ,’ उनी भन्छन्, ‘दिनहुँ, ५० देखि ६० जना विद्यार्थी यो विषयमा बुझनमात्र आउँछन्, अहिले आएकालाई पढाउँदै नयाँलाई थप्दै ब्रिज कोर्स पढाउने काम भइरहेको छ ।’ शिक्षाका विभिन्न कार्यक्रम चलाउँदै आएको अल्फाबिटाले वर्षेनी हजारौ विद्यार्थीलाई ब्रिजकोर्स पढाउने गरेको जनाएको छ । हरेक कलेजले क्षमतावान विद्यार्थीलाई आफ्नो कलेजमा भर्ना गर्न रूचाउँछन् । यसका लागि कलेजले सञ्चालन गर्ने हरेक कक्षामा कलेजले प्रतिभावन विद्यार्थी होस् भन्ने चाहन्छ । कुनै पनि कलेजमा मेडिकलदेखि अन्य विषयको कक्षामा भर्ना हुन प्रवेश परिक्षा दिनुपर्छ । त्यसका लागि नाम चलेका वा नचलेका कलेजले प्रवेश परीक्षा लिने गर्छन् । ब्रिजकोर्स गरेका विद्यार्थीलाई कलेजले लिने प्रविश परीक्षामा अरू विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सहयोग पुग्छ । प्लस टु वा प्राविधिक विषय पढ्न इच्छा भएका विद्यार्थीलाई पनि यस्तो कोर्सले पुलको रूपमा काम गर्ने इन्स्टिच्युटका सञ्चालकहरू बताउँछन् । काठमाडौँ, भक्तपुर, ललितपुरदेखि पूर्वपश्चिमका मुख्य शहरमा विद्यार्थीको भीड अहिले इन्स्टिच्युटमा देखिन थालेको छ । ब्रिज कोर्स मुख्यतः ३ महिनाको हुन्छ । यसमा कुन विषयका लागि विद्यार्थीले तयारी गर्ने योजना बनाएको छ । त्यही अनुसारका विषयहरू पढाइ हुन्छ । यस्तो बेलामा कुन इन्स्टिच्युट विद्यार्थीका लागि राम्रो हो भन्ने विद्यार्थी स्वंय र अभिभावकलाई पनि दोधार पर्छ । संस्थानहरूले पढाएबापत फरक–फरक शुल्क लिने गरेका छन् । यसका लागि ८ हजारदेखि १० हजार खर्च विद्यार्थीले तिर्नुपर्ने हुन्छ । उपत्यकामा चलेका इन्स्टिच्युट इन्टेल इन्स्टिच्युट बगबजारमा रहेको यो इन्स्टिच्युृट पनि नाम चलेको इन्स्टिच्युट हो । सन् १९९५ मा स्थापना भएको इन्स्टिच्युटले हालसम्म लाखौँ विद्यार्थीलाई उच्च शिक्षा र अन्य क्षेत्रका विषयवस्तुको पनि तयारी गराइरहेको छ । एसईई दिएर राम्रो कलेमा अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थीहरूका लागि यो संस्था पनि उपयुक्त हुन्छ । साइन्सदेखि हरेक विषयको तयारी गर्न लागेका विद्यार्थीहरूका लागि इन्टेल इन्ष्टिच्युटले ब्रिजकोर्स सञ्चालन गर्ने गर्छ । अर्बिटल शिक्षा फाउण्डेशन अर्बिटल शिक्षा फाउण्डेशन प्राविधिक विषयलगायत मेनेजमेन्ट क्षेत्रमा अध्ययन गर्न चाहेनेहरूका लागि उपयुक्त संस्था हो । विशेषगरी बीबीए, बीएचएम, बीटीटीएम लगायत मेनेजमेन्ट फ्याकल्टी पढ्ने योजनामा रहेका विद्यार्थीलाई प्रतिस्पर्धा गर्न यहाँ राम्रो तयारी गराइन्छ । अनुभवी शिक्षकहरू रहेको यो संस्थामा एसईई दिएर यी विषय पढ्ने सोचमा हुने विद्यार्थी लागि यो राम्रो ठाउँ हो । व्यवस्थापन, विज्ञान, स्टाफनर्स लगायत मेडिकल शिक्षामा अध्यन गर्न चाहने विद्यार्थीले ब्रिजकोर्स गर्न सक्छन् । क्यामब्रिज इन्स्टिच्युट काठमाडौं नयाँ बानेश्वरमा रहेको यो इन्स्टिच्युट पनि विद्यार्थीहरूलाई ब्रिजकोर्सका लागि राम्रो शिक्षा प्रदान गर्ने संथाभित्र पर्छ । यसले बर्सेनि हजारौंको संख्यामा विद्यार्थीहरूलाई तयारी कक्षा सञ्चालन गराउँछ । राम्रो कलेजमा अध्यन गर्न वा अन्य तयारीका लागि पनि यो इन्स्टिच्युटले सहयोग पु¥याउँदै आएको छ । यो इन्ष्टिच्युट विशेषगरी ए लेभल अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थी, स्टाफ नर्स, ओभरसियर विषयमा तयारी गर्नेहरूका लागि उपयुक्त ठाउँ हो । पाठशाला शिक्षा प्रतिष्ठान नयाँ बानेश्वरमा रहेको पाठशाला पनि विद्यार्थीहरूका लागि राम्रो पाठ सिकाउने संस्था हो । यसले लामो समयदेखि विद्यार्थीहरूका लागि तयारी कक्षा सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ । हरेक वर्ष हजारौँको संख्यामा विद्यार्थीलाई ब्रिजकोर्स तयारी गराउँदै आएको यस प्रतिष्ठाले व्यवस्थापन, साइन्स लगायत विभिन्न विषयको तयारी गरिरहेका विद्यार्थीहरूका लागि सहजीकरणको काम गर्छ ।