मान्छेको मस्तिस्क पढ्ने न्युरोटेक्नोलोजी, मस्तिस्कको तथ्यांक बिक्री गर्दै कम्पनीहरु
काठमाडौं । यदि तपाईको दिमागमा के भइरहेको छ त्यो कम्प्युटर स्क्रिनमा लेखियो भने तपाईंले कस्तो अनुभव गर्नुहोला त्यो बेला ? यस्तो विषय न्यूरोटेक्नोलोजी उपकरणहरू अर्थात् दिमाग पढ्ने मेसिनहरू मार्फत सम्भव छ। यसबाट कसैले के सोचिरहेको छ भनेर थाहा पाउन सकिन्छ। यो सुन्दा जति राम्रो लाग्छ, त्यति नै खतरनाक पनि रहेको छ । पछिल्लो समयमा यस्ता उपकरणहरूको संख्या विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै गएको छ। कानून बनाएर नियमन गरिएन भने मानवता र विशेषगरी मानिसको गोपनियताका लागि यो प्रविधि सबैभन्दा ठूलो खतरा हुने विज्ञहरुले बताएका छन् । कोलम्बिया विश्वविद्यालयका स्नायु वैज्ञानिक राफेल युस्टेले न्युरोफाइट्स फाउन्डेसन स्थापना गरेका छन्। १८ कम्पनीले आफ्ना उपभोक्तालाई उनीहरुको ब्रेन डाटा लिनको लागि कम्पनीलाई पूर्ण अधिकार दिन दबाब दिइरहेको वैज्ञानिक युस्टेले बताएका छन् । ती मध्ये एक कम्पनीले सो डाटा कुनै तेस्रो व्यक्तिलाई दिने अधिकार पनि लिएको छ । न्यूरोटेक्नोलोजीमा सरकारको ध्यान केन्द्रित नभएको र तिव्र गतिमा बढिरहेका यस्ता उद्योगले मनमानी रवैया अपनाएकोले यो सबै भइरहेको ती वैज्ञानिकको दाबी छ । यिनलाई अहिले नै नियन्त्रण गर्न सकिएन भने आगामी दिनमा मानव दिमागलाई नियन्त्रण गर्न थाल्ने उनले बताएका छन् । मानिसको सोच र व्यवहार नियन्त्रण गर्न सक्छ मानिसहरूलाई उनीहरूको सोच र व्यवहार परिवर्तन गर्नबाट रोक्ने न्यूरोटेक्नोलोजिकल उपकरणहरूले मानिसहरूको सोच र व्यवहार दुवै परिवर्तन पनि गराउन सक्छ। त्यसैले मस्तिष्क निगरानी उपकरणहरू नियन्त्रण गर्न आवश्यक भएको वैज्ञानिकहरुको भनाइ छ । नर्थ क्यारोलिनाको ड्यूक विश्वविद्यालयकी नैतिकताविद् नीता फरहानीले नीति निर्माताहरू विशेष गरी राजनीतिमा संलग्नहरूले मानिसहरूलाई आफ्नो पक्षमा पार्न न्यूरोटेक्नोलोजिकल उपकरणहरू प्रयोग गर्नसक्ने बताएकी छन् । ठूला न्यूरोटेक्नोलोजिकल कम्पनीहरूदेखि स्टार्टअपहरूसम्मले मानव मस्तिस्क गतिविधिको रेकर्ड गर्न सक्ने हेडसेट, इयरबड लगायत प्रविधि बनाइरहेका छन् । यी कम्पनीहरूले प्रविधिको माध्यमबाट मानव मस्तिष्कको डाटाबेस बनाएर अन्य कम्पनीहरूलाई यो डाटा बेचिरहेका छन्। यस्तो कामले मानिसको व्यक्तिगत गोपनियता जोखिममा पर्दै गएको छ । अन्य कम्पनीहरूले यी डाटाको आधारमा नयाँ उत्पादन सिर्जना गरिरहेका छन्। युनेस्कोको न्यूरोटेक्नोलोजी प्रतिवेदनका अनुसार सन् २०१५ देखि २०२० सम्मको ५ वर्षमा विश्वभर न्यूरोटेक्नोलोजीसँग सम्बन्धित पेटेन्ट लिनेको संख्या दोब्बर भएको छ । सन् २०१० देखि २०२० सम्ममा न्यूरोटेक्नोलोजीको क्षेत्रमा २२ गुणाले बढेको छ । हाल विश्वभर न्यूरोटेक्नोलोजीको व्यापार ४२० लाख करोड रुपैयाँभन्दा बढीको भएको छ । कम्पनीहरूले जुन गतिमा सो क्षेत्रमा अनुसन्धान र लगानी गरिरहेका छन् त्यसबाट यो क्षेत्रको विकास निकै तिव्र हुने अनुमान गरिएको छ । यही जुलाई महिनामा युनेस्कोले पेरिसमा न्यूरोटेक्नोलोजीका फाइदा र खतराहरूका बारेमा छलफल गर्ने उद्देश्यले सेमिनारको आयोजना गरेको थियो । सो सेमिनारमा धेरै देशका स्नायु वैज्ञानिक, नीति निर्माता र मन्त्रीहरुको सहभागिता रहेको थियो । सेमिनारमा बोल्दै युनेस्कोका सामाजिक तथा मानवशास्त्रीय विज्ञानका सहायक महानिर्देशक ग्याब्रिएला रामोसले यो प्रविधिको विषय भन्दापनि सामाजिक कानूनी विषय भएकाले छिट्टै कानून बनाउन आवश्यक भएको बताएका थिए । एजेन्सीको सहयोगमा ।
अवैधरूपमा अन्तर्राष्ट्रिय कल वाइपास गर्ने गिरोहका ३ जना पक्राउ
काठमाडौं । अवैधरूपमा अन्तर्राष्ट्रिय कल वाइपास गरेको आरोपमा भीमदत्त नगरपालिका–१८ क्याम्पस रोडबाट नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआइबी)को टोलीले एक भारतीयसहित तीन जनालाई पक्राउ गरेको छ । ब्यूरोका प्रवक्ता एवं सूचना अधिकारी प्रहरी उपरीक्षक सञ्जयसिंह थापाले प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै पक्राउ पर्नेमा भारतको नयाँ दिल्ली घर भएका ४१ वर्षीय गुल्जार अहमद, दोधारा चाँदनी नगरपालिका–७ का ४० वर्षीय प्रवीण खड्का र भीमदत्त नगरपालिका–१० जिमुवाका ४७ वर्षीय दीपक बोहरा रहेको जनाएको छ । गैरकानुनीरूपमा अवैध गतिविधि भइरहेको गोप्य सूचनाका आधारमा ब्यूरोको टोली, नेपाल टेलिकम र जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरको संयुक्त टोलीले छापा मारेर तीन जनालाई पक्राउ गरेको जनाएको छ । ४ महिनादेखि भारतीय र नेपाली नागरिक मिलेर भाडाको घरमा नेपाल टेलिकमको एसआइपी पिविएक्स कनेक्सन गरी कल वाइपास गर्दै आएका थिए । कल वाइपास गर्ने उपकरणसहित पक्राउ परेका तीनै जनालाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरमा बुझाइएको छ । पक्राउ परेकाबाट कल वाइपास गर्ने कार्यमा प्रयुक्त ल्यापटप दुई थान, कम्प्युटर मोनिटर, लाइन केबुल दुई थान, मोबाइल सेट तीन थान, युपिएस र ब्याट्री नेपाल टेलिकमको ल्यान्डलाइन नम्बर ०९९५९७००० को ६० लाइन क्षमता भएको एसआइपी पिविएक्स कनेक्सन लाइन एक, गेटवे सर्भर सिपियु एक थान, एनटिसी एफटिटीएच वाइफाइ राउटर एक थान, वर्डलिङ्क वाइफाइ राउटर एक थानलगायत बरामद गरेको छ । पक्राउ परेकामाथि प्रहरीले थप अनुसन्धान कार्य अगाडि बढाएको छ । ब्यूरोका प्रवक्ता एवं सूचना अधिकारी प्रहरी उपरीक्षक थापाले जारी गर्नुभएको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार तीनै जनालाई साउन १० गते पक्राउ गरिएको हो ।
सफ्टवेरिका कलेजले आयोजना गरेको ‘टेक-एक्स २०२३’ सुरु (फोटो फिचर)
काठमाडौं । सफ्टवेरिका कलेजले बिहीबारदेखि ‘टेक–एक्स २०२३’ आयोजना गरेको छ । काठमाडौंको डिल्ली बजारस्थित कलेज परिसरमा विद्यार्थीले तयार पारेका प्रोजेक्टहरूको चार दिने प्रदर्शनी सुरु भएको हो । आइतबारसम्म चल्ने उक्त प्रदर्शनीमा रोबोटहरूको वार मुख्य आकर्षणको रूपमा रहने कलेजले जनाएको छ । यस प्रदर्शनीको उद्घाटन सञ्चार तथा सुचना प्रविधिमन्त्री रेखा शर्माले गरेको कलेजले जनाएको छ । यसका साथै एआई र साइबर सुरक्षा क्षेत्रमा विद्यार्थीहरूले तयार पारेका विभिन्न प्रोजेक्टहरू समेत हेर्न पाइनेछ । प्रदर्शनीमा नवप्रवर्तन सम्बन्धी ३० भन्दा बढी प्रोजेक्टका स्टलहरू रहने छन् । जसमा स्मार्ट ग्लास (चस्मा) तथा स्मार्ट ब्लाइन्ड स्टिक (दृष्टि विहीनले प्रयोग गर्ने छडी) र होम सेक्युरिटी सहित घरमा अनधिकृत व्यक्तिको घुसपैठ भएको थाहा पाउने सिस्टम रहेका छन् । यसबाहेक रिमोट मनिटरिङसहित डढेलो लागेको पहिचान गरी जानकारी दिने सिस्टम, फिल्ड मनिटरिङ तथा बाली निरीक्षण सिस्टमका लागि अग्मेन्टेड रियालिटी (एआर) र प्लानेटरी एक्सप्लोरेसन रोबोट पनि कलेजका विद्यार्थीहरूले बनाएका छन् । ११ गतेदेखि १४ गतेसम्म चल्ने मेला बिहान १० बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म निःशुल्क रूपमा अवलोकन गर्न सकिनेछ ।
