उन्नत्ति कल्चरल भिलेजले दियो आधारभुत कला व्यवस्थापन तालिम
काठमाडौं । उन्नत्ति कल्चरल भिलेजले तीन दिने ‘आधारभुत कला व्यवस्थापन’ तालिमको आयोजना गरेको छ । भिलेजले अगस्ट १ देखि ३ तारिकसम्म ललितपुरको होटल भिभान्तामा उक्त तालिमको आयोजना गरी सम्पन्न गरेको हो । उन्नती कल्चरल भिलेज चौधरी फाउण्डेसनको नेपाली कला, शिल्प, साहित्य र खानाको प्रवद्र्धन गर्दै दिगो सामाजिक विकास तर्फ केन्द्रित एउटा सामाजिक अग्रसर्ता हो । चौधरी फाउण्डेसनले कला र सिर्जनशील क्षेत्रका प्रबन्धकहरुको क्षमता निर्माण र नेटवर्किङको लागि प्रतिबद्ध आर्टथिङ्क साउथ एसियासंगको सहकार्यमा आयोजना गरेको उक्त तालिममा झण्डै ३४ सहभागी थिए । त्यस अवसरमा कला व्यवस्थापन, कलामा रणनीतिक योजना, संगठनात्मक पहिचान-भिजन र मिशन, कलाको बजारीकरण, कला बजारीकरणका उद्देश्य र रणनीतिहरू, मानव संसाधन व्यवस्थापनको महत्व, संगठनात्मक नीतिहरू र कला तथा साँस्कृतिक क्षेत्रमा कोष संकलनलगायत विभिन्न विषयहरुमा अन्तरक्रिया र सत्रहरु संचालन गरिएको थियो ।
धेरैलाई मन पर्ने कर्कलोको सुप कसरी बनाउने ?
काठमाडौं । यतिबेला बारीमा कर्कलो (पिँडालु)को साग कलकल हुने मौसम हो । नेपालको धेरैजसो क्षेत्रमा कर्कलोको साग पाइन्छ । कर्कलोको पात, डाँठ र जरा बाट धेरै प्रकारका परिकार बनाउन सकिन्छ । जस्तैः कर्कलोबाट विभिन्न तरकारी र अचारका विभिन्न परिकार बनाएर खाने खाने गरेको पाइन्छ । कर्कलोमा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन र खनिज तत्वहरु पाइन्छ । विशेषगरी कर्कलोमा भिटामिन ए र आइरन लगायत बी समूहका भिटामिनहरु पाइन्छ । त्यस्तै खनिज तत्वहरुमा फोलेट, क्याल्सियम, फोस्फरस र पोटासियम पनि प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले कर्कलोको सुपलाई एउटा परिकारको रुपमा विकास गरेको छ । कर्कलोको पातबाट सजिलो, पोषिलो र कम मूल्यमा आइरन र भिटामिन ए युक्त हरियो सुप जस्तो खाद्य परिकार बनाई खान सकिने विभागले जनाएको छ । कसरी बनाउने कर्कलाेकाे सुप ? कर्कलोको पातलाई केलाएर सफा पानीले राम्ररी पखाल्ने र पखालेको पातलाई मसिनो गरी टुक्रा पार्ने । टुक्रा पारीसकेपछि थोरै पानीमा राखर उसिन्ने र चिसो बनाउने । चिसो भएको कर्कलोलाई मिक्सरमा राखेर पेस्ट बनाउने । कर्न फ्लोर वा मकैको मसिनो पिठोलाई मनतातो पानीमा हालेर फिट्ने । त्यसपछि कर्कलाको पेष्टमा मिसाएर घोल्ने । कर्कलाको पेष्ट र मकैको पिठो मिसायको घोलमा आवश्यकताअनुसार अदुवा, लसुनको पेष्ट, टिमुरको धुलो, नुन र तेल राखेर पकाउने । विस्तारै चलायर राम्ररी पकाउने । पाकीसकेपछि कचौरामा राखेर खाना अगाडि कागतिको रस राखेर चलाएर खाने । यसरी तयार भएको कर्कलोको सुप सबै उमेरका मानिसहरुको लागि उपभोग्य हुने विभागले जनाएको छ । आवश्यक कच्चा पदार्थ कर्कलोको पातको लेदो – ९५ ग्राम कर्न फ्लोर वा मकैको पिठो – ५ ग्राम अदुवाको पेष्ट – २ ग्राम लसुनको पेष्ट – ३ ग्राम टिमुरको धुलो – ०.३० ग्राम जिराको धुलो – १ ग्राम नुन – २ ग्राम भुटेको तोरीको तेल – १० ग्राम पानी – २०० मि.लि. कागतिको रस – १ चिया चम्चा
दृष्टि देखाउने तिलगंगा आँखा शिविरको भित्तेचित्र कथा
काठमाडौं । तिलगंगा आँखा अस्पतालको नाम सबैले सुन्नु नै भएको होला । आँखा सम्बन्धी कुनै समस्या आयो भने तिलगंगा जानु भन्ने साथीभाइ वा नातेदारहरूले सल्लाह दिन्छन् । गाउँमा आँखा शिविर संचालन भइरहेको छ भने सुरुमा तिलगंगा आँखा अस्पताल नै दिमागमा आउँछ । तिलगङ्गाले नेपाली जनता मात्रै होइन, विश्वका कयौं मानिसलाई आँखा देख्ने बनाएर नयाँ जीवन दिएको छ । धेरैले तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानलाई आँखा दिने भगवान मान्छन्, जब लामो समयदेखि दृष्टिविहीन भएकाले संसार देख्छन् । मिथिला चित्रकारद्वय राजकुमारी सिंह र अन्जिना यादवको समस्या आँखाको थियो । दुवैजनालाई आँखा नदेख्ने समस्याका कारण जिन्दगी अधुरो लागेको थियो । जब तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानले गाउँमा आँखा शिविर संचालन गर्याे, तब उनीहरूले स्पष्ट रुपमा बन्द संसारमा रहेका आँखालाई खुला संसार देखे । तिलगंगा आँखा अस्पताल परिसरको एउटा भित्तामा मिथिला भित्तेचित्र कोरिएको छ । मिथिला चित्रकारद्वय सिंह र यादवले आफ्नो आँखाको समस्याको कथालाई मिथिला भित्तेचित्रमा प्रस्तुत गरिन् । एउटा दुर्गम गाउँमा आँखाका समस्या भएका धेरै मान्छे हुन्छन् । तिलगंगा आँखा अस्पतालले त्यो दुर्गम गाउँमा आँखा शिविर संचालन गर्छ । आँखा शिविरमा मिथिला चित्रकारद्वय राजकुमारी सिंह र अन्जिना यादव पनि सहभागी हुन्छन् । उनीहरू आँखा नदेख्ने भएपछि ठूलो समस्यामा परेका थिए । सिंहलाई मोतिबिन्दु भएर चित्रकला नै कोर्न समस्या हुन्छ । चित्रकार यादवलाई पनि सिंहको जस्तै समस्या हुन्छ । शिविरमा सिंह र यादवलाई काठमाडौं बोलाइन्छ । भित्तेचित्रमा एउटा पाटोमा तिलगङ्गाको परिचय छ । तल प्रतिष्ठानको आँखा अस्पताल छ । अर्काे लेन्स फ्याक्ट्रि छ । चित्रको दाया भागको तल्तिरको कुनामा आँखा बैंक छ । त्यसको ठ्याक्कै अर्काे कुनामा शैक्षिक तथा तालिम केन्द्र छ । चित्रको बीचमा अन्धोपनको रोकथाम र नियन्त्रण गरौं, सर्जी सेन्टर अनुसन्धान विभाग लगायत देखाउन खोजिएको छ । भित्तेचित्रको तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानको भवन बाहिर बाह्य कार्यक्रम भनेर देखाइएको छ । त्यो भनेको तिलगङ्गाले ग्रामीण भेगमा आयोजना गर्दै आएको आँखा शिविर हो । झट्ट हेर्दा मिथिला चित्रलाई कसैले पनि बुझ्न सक्दैन । तर, त्यो भित्तेचित्रमा कुनै गाउँमा कसैलाई आँखा नदेख्दा उपचार हुन नसक्दा भएको समस्यालाई स्पष्ट पारिएको छ । तिलगंगा आँखा अस्पतालको शिविरमा सहभागी भएर काठमाडौं पुगेर आँखा देख्न पाउँदाको खुशीको सीमा नरहेको सरल रुपमा भित्तेचित्रमा देखाइएको छ । त्यो भित्तेचित्र तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानमा कार्यरत कर्मचारीहरूको सम्मानका लागि अष्ट्रेलियाली दुतावासको सहयोगमा कोरिएको हो । ‘दृष्टिको चमत्कारले परिवर्तित जीवनहरू’ शीर्षकको भित्तेचित्र रिलेटीभ नेपाल र सारगी सोसल ईण्टरप्राईजेजले कोरेका हुन् । प्रतिष्ठानको एउटा भित्तामा कोरिएको भित्तेचित्र मंगलबार नेपालका लागि अष्ट्रेलियाका राजदुत फेलिसिटी भोल्क र प्रतिष्ठानका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डा. रिता गुरुङ्गले संयुक्त रुपमा अनावरण गरेकी हुन् । प्रतिष्ठानले विगत ३० बर्षदेखि नेपाल र विश्वमा अन्धोपन निवारण र नियन्त्रणमा ठूलो योगदान पुर्याएको भन्दै भित्तेचित्र मार्फत सम्मान गरेको हो । उपचार गरेमा धेरै प्रकारका अन्धोपन निवारण गर्न सकिने भाव भित्तेचित्रले देखाएको छ । भित्तेचित्रमार्फत नेपालको आँखा स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएका उपलब्धीको विश्वमा प्रचारप्रसारमा समेत वृद्धि हुनेछ । विश्वव्यापी पहुँचले नेपाली कला संस्कृतिका साथै मिथिला कलाकारलाई सशत्त बनाउने उद्देश्यले यस्ता भित्तेचित्र कोरिन थालिएको हो । भित्तेचित्र मिथिला कलाकृतिबाट बनेको हुँदा यस्ता संस्कृतिलाई जोगाउन अन्य ठाउँमा पनि कोरिने छन् । प्रतिष्ठानकी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डा. रिता गुरुङ्गले जनकपुरका मिथिला भित्तेचित्रलाई तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानले नेपालभर दृष्टिमा समस्या भएकाहरुको जीवनमा पारेको प्रभावको प्रतिनिधित्व गरेको बताइन् ।
