जनशक्ति : रोजगारी

काठमाडौं । प्राविधिक समस्या देखिएको जहाजमा रहेका ७७ जना यात्रुलाई सुरक्षित रुपमा काठमाडौं विमानस्थलमा अवतरण गराएको भनेर सामाजिक सञ्जालमा प्रशंसा कमाइरहेका पाइटल एजी शेर्पालाई बुद्ध एयरले उडानमा रोक लगाएको छ । सोमबार भएको सो घटनाका कारण उनीहरुको मनोवलमा कमि आउन सक्ने भन्दै कम्पनीले साे उडानका चालक दलका सबै सदस्यलाई केही समय उडानमा रोक लगाएको हो । चालक दलका सबै सदस्यलाई उडानमा रोक लगाएको बुद्ध एयरले एटीआर ‘अल्फा नोभेम्बर इन्डिया’ जहाज प्राविधिकहरुले जाँचेपछि मंगलबारबाटै उडाउन सुरु गरेको छ । जहाजमा समस्या नआएको जनाउँदै पुनः सुचारु गरे तापनि चालक दलका सदस्यलाई ग्राउन्डेड (उडानमा रोक) लगाएको भन्दै विरोध समेत भएको छ । बुद्धले प्रारम्भिक अनुमान अनुसार ल्यान्डिङ गियर खुलेको तर ककपिटमा रहने दुई इन्डिकेटरमध्ये एउटाले खुलेको, अर्कोले नखुलेको देखाएका कारण चालक दलले विराटनगरमा अवतरण नगरेको पाइएको जनाएको छ । बुद्धले गत सोमबार नै जहाजमा ल्यान्डिङ गियरका लागि रहेका दुइटा इन्डिकेटर मध्येमा प्राइमरी इन्डिकेटरमा ग्रिन संकेत नदेखिदा पाइलटले अवतरण नगरी काठमाडौं फर्काएको जनाएको थियो । ‘ककपिटमा रहेको (अगाडी) प्राइमेरी र पाइलटको टाउको माथि रहेको सेकेन्डरी इन्डिकेर दुबैमा ल्याण्डीङको समयमा ग्रिन सिंग्नल बल्छ । हामीले सोही सिंग्नका आधारमा ल्याण्डिङ गर्ने हो । सोमबार बुद्धको जहाजमा देखिएको प्राविधिक समस्या यसअघि कुनै पनि जहाजमा देखिएको सुनेको छैन’, एटीआर ७२ का एक पाइटलले भने । उनका अनुसार सोेमबारकोे उडानमा क्याप्टेनले संयमता अपनाउँदा ठूलो दुर्घटना हुनबाट बुद्ध एयर जोगिएको हो । ‘जहाजको म्यानुअलमा दुई इन्डिकेटरमध्ये एउटाले डाउन देखाउँदा ल्याण्ड गर्न मिल्छ, तर बुद्धका प्रशिक्षक पाइटल समेत रहनुभएका शेर्पाले म्यानुअल अनुसार ल्याण्ड गर्नुभएन । प्राङग्रा नर्झदा ल्याण्ड गरेको भए ठूलो दुर्घटना हुन सक्थ्यो, तर उहाँले सबैलाई सुरक्षित रुपमा काठमाडौंमा अवतरण गर्न सफल हुनुभयो’, ती पाइलटले भने । सोमबारको उडानका कमान्डर शेर्पा एटीआर–७२ का प्रशिक्षक पाइलट तथा प्राधिकरणमा पाइलटलाई जाँच लिने डीसीपी (डेजिग्नेटेड चेक पाइलट) हुन । बुद्धको सो घटनाका सम्बन्धमा अध्ययन गर्न नेपाल नागरिक उडड्यन प्राधिकरण (क्यान) र कम्पनीले छानविन समिति गठन गरेको छ । क्यानका निमित्त महानिर्देशक राजकुमार क्षेत्री छानविनका क्रममा तथ्य–प्रमाण सबै जुटाउनु पर्ने भएकाले क्याप्टेन शेर्पालाई केही समयका लागि उडानमा रोक लगाइएको बताउँछन् । क्यानको उडान सेप्टीको नियम अनुसार पाइलट शेर्पासँगै उडान दलका सबै सदस्यलाई केही समय उडानमा रोक लगाइएको छ । यस्तै पर्यटन मन्त्री समेत रहेका प्रधानमन्त्री शेरवहादुर देउवाले बुद्धको जहाजमा देखिएको प्राविधिक समस्यामा चासो देखाएका छन् । उनकाे चासोपछि मन्त्रालयले बुद्धको जहाजमा मात्रै नभएर सबै जडाजमा सो समस्या पुनः देखिन सक्ने भन्दै सबै जहाजको प्राविधिक अध्ययन गर्न ५ सदस्यीय अध्ययन समिति गठन गरेकाे छ । समस्या नभएपछि जहाज उडाईयो: बुद्ध प्राविधिकले जहाजको अवस्थाको बारेमा चाजँबुझ गर्दा कुनै पनि प्राविधिक समस्या नदेखिएपछि उडान सुचारु गरिएको बुद्ध एयरले जनाएको छ । ‘हाम्रा प्राविधिकले र क्यानका प्राविधिकले जहाजमा कुनै पनि समस्या नरहेका जनाएपछि पुनः उडान सुचारु गरिएको हो, बाँकी कुरा अध्ययन समितिले बुझाएको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि थाहा भैहाल्छ’, बुद्धका एक कर्मचारीले भने, ‘क्यानको निर्देशन अनुसार केही समय रिफरेस्सका लागि चालक दलका सदस्यलाई बिदामा राखिएको हो ।’

काठमाडाैं । सरकारले इजरायलको रोजगारीका लागि भाषा र अन्तरवार्ता परीक्षामा पास भएका १६०० जनाकाे नाम सार्वजनिक गरेकाे छ । वैदेशिक राेजगरा विभागले आइतबार नाम सार्वजनिक गर्दै अब १६ सयमध्येबाट इजरायलको पपुलेसन एन्ड इमिग्रेसन अथोरिटी (पीआइबीए)ले कामदार छनोट गर्नेछ । इजरायलकाे नेपाली कामदार लैजाने कोटा एक हजार ४०० रहेकाे छ । इजरायलको रोजगारीका लागि लिइएको भाषा परीक्षामा ६ हजार ३१७ जना सहभागी भएका थिए ।

काठमाडौं । रोजगारीका लागि इजरायल जान लिखित परीक्षा पास भए पनि अन्तरवार्तामा छुटेका ५१ जनाले परीक्षामा सहभागी हुन मौका पाएका छन् । वैदेशिक रोजगार विभागले किरिया तथा सुत्केरीलगायतका कारणले विगतमा अन्तरवार्तामा छुटेकालाई सहभागी हुने अवसर मिलाएको हो । प्रतिनिधिसभा, उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ताहित समितिको आज बसेको बैठकमा श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सचिव सूर्यप्रसाद गौतमले र वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक दीपक काफ्लेले सो जानकारी दिएका हुन् । विभागले लिएको लिखित परीक्षामा छ हजार ३१७ सहभागीमध्ये दुई हजार ३९ लिखित परीक्षामा उत्तीर्ण भएका थिए । विभागले यही असोज १ गतेदेखि ३ गतेसम्म उचाइ र तौलको परीक्षा लिएकामा त्यो बीचमा छुटेका व्यक्तिलाई अन्तवार्ता अवधिभरलाई अवसर दिइएको छ । छुटेका परीक्षार्थी आजसम्म आवेदन लिएर शनिबारसम्म अन्तरवार्तामा सहभागी हुन पाउने भएका हुन । विभागका महानिर्देशक काफ्लेले भने, ‘कुनै कारण विशेषले छुटेकालाई पुनःआवेदन दिएर सहभागी गराउन सकिनेछ ।’ विभागले इजरायल जान चाहने परीक्षार्थीलाई अन्तवार्ता निष्पक्ष गराउनका लागि फरक दिन फरक व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिएको महानिर्देशक दिपक काफ्लेले बताए । आठ वटा समूहमा ५२ जनाले अन्तवार्ता लिइरहेका छन् । एक दिन लिने व्यक्ति अर्काे दिन नदोहोरिने गरी मिलाइएको उनले बताए । अन्तवार्ता लिने व्यक्तिलाई पनि १२ घण्टा पहिले मात्रै जानकारी गराइने उनले बताए । उनले भने, ‘गोलाप्रथाका आधारमा छानिने भएकाले तीन जनाको समूहमा को व्यक्ति कुन समूहमा पर्ने थाहा हुँदैन ।’ इजरायल रोजगारीका लागि आवेदन खुलाइएपछि इच्छुक व्यक्ति आफैँले शैक्षिक योग्यता, उचाइ, तौललगायतका जानकारी भर्न लगाइएको थियो । नौ हजार ६९९ जनाले फाराम भरेकामा दुई हजार ७९० जनाको कागजात नपुगेको महानिर्देशक काफ्लेले बताए । विभागलाई कतिपय आवेदनका विवरण गलत हो कि भन्ने शङ्का लागेर पुनरावलोकन गर्दा कागजात नपुगेको पाइएको थियो । उनले भने, ‘हामीले रद्द गरे पनि अहिलेसम्म पनि किन रद्द भयो बुझ्न नआएकाले त्यो गलत नै हो भन्ने लागेको छ ।’ विभागले परीक्षा सञ्चालन गर्दा छ हजार ३१७ सहभागी भएका थिए । उत्तर पुस्तिका जाँच गर्दा उपकरणबाट जाँच भएकाले एक रातभरमा सकिएको महानिर्देशक काफ्लेले बताए । उनले भने, ‘अघिल्लो दिन लिएको परीक्षाको नतिजा हामीले अर्काे दिन ११ बजे प्रकाशित गरेका थियौँ ।’ परीक्षार्थी आफैँले तौल र उचाइको स्वघोषणा गरेपछि विभागले पछि नापतौल तथा गुणस्तर विभागबाट प्रमाणित पाँच उपकरण ल्याएर उत्तर पुस्तिका परीक्षण गरेको महानिर्देशक काफ्लेले बताए । परीक्षार्थीको उचाइ कम्तीमा पाँच फिट र तौल कम्तीमा ४५ किलो हुनुपर्ने व्यवस्था थियो । लिखित परीक्षामा उत्तीर्ण १८६ जनाको तौल र उचाइ नपुगेको विभागले जनाएको छ । लामो समयसम्म रोजगारीका लागि इजरायल जान रोकिएको भए पनि उसले नै दुई वर्ष पहिले दुई देशका सरकारबीचको सहमति (जि टु जि) सम्झौताबाट खुलाउने इच्छा देखाएको मन्त्रालयले जनाएको छ । पहिले उसले ५०० जना मात्रै परीक्षा लिएर लैजान चाहेको भए पनि त्यसलाई बढाएर एक हजार बनाइएको थियो । अहिले परीक्षा निष्पक्ष गर्न खोजिएको सो मन्त्रालयका सचिव गौतमले जानकारी दिए । उनले भने, ‘पास भएर गएकालाई उता पुगेपछि समस्या नआओस् भनेर ध्यान दिइएको छ ।’ सरकारले ‘जि टु जि’ सम्झौतामार्फत अहिलेसम्म दक्षिण कोरीया र इजरायलमा रोजगारीका लागि पठाएको छ भने जापानमा पठाउने विषय प्रक्रियामै छ । वैदेशिक रोजगारीका लागि जान चाहने नागरिकले सम्बन्धित देशस्थित नेपाली दूतावासले मागपत्र प्रमाणीकरण गर्न लामो समय लागेकाले नागरिकले दुःख पाइरेहको सचिव गौतमले बताए । नागरिकले कम्तीमा १५ दिनभित्र अनुमति पाउने गरी निर्णय दिनुपर्नेमा उनको जोड छ । केही वर्षयता धेरै नागरिक भिजिट भिसामा गएर उतै बस्ने प्रवृत्ति बढेको छ । उनले भने, ‘यो गुनासो आइरहेकाले त्यसमा ध्यान दिनुपर्छ ।’ सरकारले सेवा शुल्क १० हजार तोकिएका मुलुकमा रोजगारीमा पठाउँदा नागरिक र सरकार दुवै ठगिएको सचिव गौतमले बताए । सरकारलाई तोकिएको रकम कागजातमा देखाइने गरिए पनि त्योभन्दा बढी रकम लिइरहेका छन् । एकातिर देखाउने रकम कम भएकाले राजस्वमा कमी हुने र अर्कातिर नागरिकसँग प्रमाण नहुने हुँदा आफू मर्कामा पर्दासमेत न्याय पाउन गाह्रो भएको छ । उनले भने, ‘अरु कतिपय देशमा जस्तै श्रमिकको एक महिनाको तलब सेवा शुल्क लिने गर्दा ठीक हुनेछ ।’ बैठकमा वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष मेघनाथ भुर्तेलले सरकार आफैँले व्यवसायी भएर वैदेशिक रोजगारमिा नागरिक पठाउन नहुने बताए । सङ्घका उपाध्यक्ष ईश्वर केसीले बन्दाबन्दी पहिले ‘भिजिट भिसा’मा गएका नागरिक अहिले अलपत्र परिरहेको जानकारी दिए । समिति सभापति विमलप्रसाद श्रीवास्तवले भिजिट भिसामा पठाएर त्यहाँ अलपत्र परेका नागरिकका गुनासो समितिसमक्ष आइरहेको बताए । रासस