नवीकरणीय ऊर्जा विधेयक संसद्को चालु अधिवेशनबाटै पारित गर्ने सरकारको लक्ष्य
काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठले ग्रीन हाइड्रोजन नेपालको हरित भविष्य निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण अवसर भएको बताएका छन् । शुक्रबार विश्व वातावरण दिवसको अवसरमा वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रद्वारा आयोजित ‘नेपालमा ग्रीन हाइड्रोजन विकासमा भएका पहलहरूको राष्ट्रिय समीक्षा’ कार्यशालालाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री श्रेष्ठले जलविद्युत् तथा अन्य नवीकरणीय ऊर्जाको प्रचुर सम्भावना भएकाले नेपाल ग्रीन हाइड्रोजन उत्पादनका लागि अत्यन्त सम्भावनायुक्त मुलुक रहेको बताए । उद्योग, यातायात तथा ऊर्जा भण्डारणजस्ता क्षेत्रमा कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरणका लागि विश्वभर ग्रीन हाइड्रोजनको प्रयोग बढ्दै गएको उनले उल्लेख गरे । उनले विश्वभर यसले ऊर्जा सुरक्षा सुदृढ गर्न, औद्योगिक प्रतिस्पर्धात्मक बढाउन तथा जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता पूरा गर्न महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने धारणा राखे । मन्त्री श्रेष्ठले हरित अर्थतन्त्र निर्माणका लागि विकसित तथा विकासशील मुलुकहरूले ग्रीन हाइड्रोजनमा लगानी बढाइरहेको सन्दर्भमा नेपालले पनि यस अवसरलाई उपयोग गर्नुपर्ने बताए । स्वच्छ ऊर्जाको उपयोगमार्फत ग्रीन हाइड्रोजन उत्पादन गरी औद्योगिक विकास, ऊर्जा विविधीकरण तथा निर्यातको नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सकिने उनको भनाइ थियो । यसले ऊर्जा आत्मनिर्भरता र हरित औद्योगिकीकरणलाई समेत गति दिने उनले उल्लेख गरे । उनले सरकारले ग्रीन हाइड्रोजन नीति-२०८० कार्यान्वयनमा ल्याइसकेको र आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत व्यावसायिक उत्पादनका लागि पाइलट परियोजना सञ्चालन गर्न आवश्यक बजेट व्यवस्था गरिएको जानकारी दिए । अनुसन्धान, प्रविधि विकास, लगानी आकर्षण तथा निजी क्षेत्रको सहभागिता विस्तारमा सरकार प्रतिबद्ध रहेको उनको भनाइ छ । ग्रीन हाइड्रोजनको व्यावसायिक विकासका लागि सरकारी निकाय, विकास साझेदार, विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था तथा निजी क्षेत्रबीच प्रभावकारी सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै मन्त्री श्रेष्ठले ज्ञान, प्रविधि, लगानी र अनुभवको साझेदारीलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिए । उनले नवीकरणीय ऊर्जा तथा ऊर्जा दक्षतासम्बन्धी छुट्टै कानुन निर्माणलाई सरकारले प्राथमिकतामा राखेको जानकारी दिँदै संसद्को चालु अधिवेशनबाट सम्बन्धित विधेयक पारित गर्ने लक्ष्यसहित काम भइरहेको बताए । उक्त कानुन लागू भएपछि नवीकरणीय ऊर्जा तथा ऊर्जा दक्षता क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि थप सशक्त कानुनी र नियामक आधार तयार हुने उले विश्वास व्यक्त गरे । कार्यक्रममा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका सचिव चिरञ्जिवी चटौतले अतिरिक्त जलविद्युत् ऊर्जालाई उच्च मूल्यको स्वच्छ इन्धनमा रूपान्तरण गर्ने माध्यमका रूपमा ग्रीन हाइड्रोजनको विकास आवश्यक रहेको बताए । उनले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा हेटौंडामा २।५ मेगावाट क्षमताको ग्रीन हाइड्रोजन प्लान्टलाई पाइलट परियोजनाका रूपमा अघि बढाउन बजेट व्यवस्था गरिएको जानकारी दिए । वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक नवराज ढकालले नेपालमा ग्रीन हाइड्रोजन विकासका लागि भइरहेका प्रयासहरूको समीक्षा, अनुभव आदानप्रदान तथा आगामी कार्यदिशा तय गर्ने उद्देश्यले कार्यशालाको आयोजना गरिएको बताए । केन्द्रले ग्रीन हाइड्रोजन नीति-२०८० को कार्यान्वयन, सम्भावित परियोजना पहिचान तथा लगानी प्राथमिकता निर्धारणसम्बन्धी अध्ययनसमेत गरिरहेको उनले जानकारी दिए । कार्यशालामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, नेपाल आयल निगम, जल तथा ऊर्जा आयोगको सचिवालय, विभिन्न विकास साझेदार संस्था, विश्वविद्यालय तथा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले ग्रीन हाइड्रोजन क्षेत्रमा भएका पहल, वर्तमान अवस्था र भावी योजनाबारे प्रस्तुति दिएका थिए । कार्यक्रममा भएको छलफलबाट प्राप्त सुझावका आधारमा ग्रीन हाइड्रोजन नीति कार्यान्वयनका लागि कार्ययोजना तयार गर्ने, अध्ययन-अनुसन्धान तथा नमुना परियोजना सञ्चालन गर्ने, सुरक्षा मापदण्ड विकास गर्ने, प्राविधिक जनशक्ति उत्पादन तथा क्षमता अभिवृद्धि गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमार्फत ठूला परियोजनाको सम्भावना खोजिने केन्द्रले जनाएको छ ।
प्रधानमन्त्रीले काम गर्नुहुन्छ, अनावश्यक भ्रमण गर्नुहुन्नँ : लामिछाने
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले वर्तमान सरकारको मुख्य प्राथमिकता काम गर्ने रहेको भन्दै प्रधानमन्त्रीले आवश्यक परेमा मात्र विदेश भ्रमण गर्ने बताएका छन् । पाँचदिने भारत भ्रमण सम्पन्न गरेर शुक्रबार स्वदेश फर्किएका लामिछानेले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भूमिका काममुखी हुने र अनावश्यक भ्रमणमा केन्द्रित नहुने बताए । 'प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह आवश्यक पर्ने ठाउँमा जानुहुन्छ, नचाहिने ठाउँमा पार्टी सभापति र अन्य साथीहरू जाने सहमति भएको छ, 'उनले भने, सरकारलाई काम गर्न दिऔं ।' विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीले पछिल्लो समय आफू प्रधानमन्त्री बन्न सक्ने चर्चा चलिरहेको विषयमा प्रश्न गरेपछि लामिछानेले त्यसबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरे। उनले निर्वाचनअघि पार्टीले सार्वजनिक गरेको प्रतिबद्धता स्मरण गराउँदै त्यसैमा पार्टी अडिग रहेको बताए । 'म केही भन्न चाहन्नँ। निर्वाचनअघि हामीले लेखेको कागज एकपटक पढ्न आग्रह गर्न चाहन्छु,' उनले भने । लामिछानेले रास्वपा कुनै पनि प्रकारको राजनीतिक अस्थिरताको पक्षमा नरहेको स्पष्ट पार्दै जनताले स्थिर सरकार र स्थिर राजनीतिक वातावरणको अपेक्षासहित आफ्नो पार्टीलाई समर्थन गरेको बताए । 'हामी अस्थिरताको पक्षमा छैनौं, हामी स्थिरताको पक्षमा छौं,' उनले भने, 'नेपाली जनताले स्थिरताका लागि हामीलाई मतदान गरेका हुन्। हामीले जनतासँग गरेको वाचाप्रति अडिग छौं र रहिरहन्छौं ।' उनले सरकारलाई काम गर्ने वातावरण दिनुपर्नेमा जोड दिँदै अहिलेको आवश्यकता राजनीतिक खिचातानीभन्दा पनि सुशासन, विकास र समृद्धिको एजेन्डालाई अघि बढाउनु रहेको बताए ।
‘विगतका गल्ती र भारी हामी बोक्दैनौं, नेपाल–भारतबीच सम्वृद्धिको सहकार्य हुन्छ’
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले नेपाल र भारत विगतका गल्ती र बोझ बोकेर अगाडि बढ्न नसक्ने भन्दै दुवै देश समृद्धिको साझा यात्रामा सहकार्य गर्न सहमत भएको बताएका छन् । भारतको पाँचदिने भ्रमण सम्पन्न गरेर शुक्रबार स्वदेश फर्किएका लामिछानेले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउने विषयमा सकारात्मक छलफल भएको बताए । उनले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भएको भेटवार्तालाई पारदर्शी र खुला संवादका रूपमा व्याख्या गर्दै दुई देशबीचको सम्बन्ध तथा साझा समृद्धिका विषयमा केन्द्रित भएर कुराकानी भएको जानकारी दिए । ‘पारदर्शिताका रूपमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग कुराकानी भएको छ । नेपाल–भारत सम्बन्ध र समृद्धिका विषयमा विस्तृत छलफल भएको छ,’ लामिछानेले भने । उनका अनुसार खेलकुद, सूचना प्रविधि तथा अन्य सम्भावना बोकेका क्षेत्रहरूमा सहकार्य र लगानी विस्तारका विषयमा पनि दुवै पक्षबीच विचार आदानप्रदान भएको छ । ती क्षेत्रमा लगानी भित्र्याएर आर्थिक विकास र समृद्धिलाई गति दिन सकिने विषयमा जोड दिइएको उनले बताए । ‘हामीले अगाडि बढ्न चाहेका खेलकुददेखि सूचना प्रविधिसम्मका क्षेत्रबारे कुराकानी गरेका छौं । ती क्षेत्रमा लगानी गरेर समृद्धि हासिल गर्ने विषयमा सकारात्मक समझदारी बनेको छ,’ उनले भने । लामिछानेले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई विगतका विवाद र असमझदारीको दृष्टिले मात्र हेर्न नहुने उल्लेख गर्दै वर्तमान पुस्ताले साझा हित र पारस्परिक समृद्धिलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्नुपर्ने बताए । ‘विगतका गल्ती र भारी हामी बोक्दैनौं । वर्तमान सरकारले आपसी समृद्धि र हितका लागि काम गर्ने समझदारी बनाएको छ,’ उनले भने, ‘हामी सँगै हिँडेर समृद्धिको बाटोमा जाने सहमति भएको छ ।’ भ्रमणका क्रममा नेपाल र भारतबीच विभिन्न तहमा संवाद र सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा पनि सकारात्मक वातावरण बनेको उनको दाबी छ । लामिछानेले नेपालबाट हुने औपचारिक भ्रमणका सम्बन्धमा पनि समझदारी बनेको जानकारी दिँदै आवश्यकता र सन्दर्भअनुसार सरकार तथा दलका प्रतिनिधिहरू सहभागी हुने बताए । ‘प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह आवश्यक पर्ने ठाउँमा जानुहुन्छ, नचाहिने ठाउँमा पार्टी सभापति र अन्य साथीहरू जाने सहमति भएको छ,’ उनले भने, ‘सरकारलाई काम गर्न दिऔं ।’ उनले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई केवल कूटनीतिक सम्बन्धका रूपमा नभई आर्थिक, सामाजिक र विकास साझेदारीको दृष्टिकोणबाट अघि बढाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
