नौ वटा वाणिज्य बैंक मर्जमा नजाने, बाँकी सबै बैंक र फाइनान्स मर्जमा जाने
काठमाडौं, ३१ भदौ । नेपाल राष्ट्र बैंकले पूँजी बृद्धिको योजना पेश गर्नको लागि दिएको समयभित्रमा अधिकांश बैंक वितीय संस्थाले योजना पेश गरेका छन् । उनीहरुले पहिलो प्राथमिकतामा मर्जर र बोनस सेयर राखेका छन् भने हकप्रद सेयर जारी गरि पुँजी वृद्धि गर्ने विकल्पलाई अन्तिममा राखेका छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पेश गरेको योजनामा मर्जर, बोनस सेयर र हकप्रद जारी गर्ने प्रस्ताव रहेको राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता त्रिलोचन पंगेनीले जानकारी दिए । उनीहरुले योजना पेश गरिसकेकोले त्यस्तो योजना व्यवहारिक, सम्भाब्य र विश्वास गर्न योग्य भए नभएको अध्ययन गरिने उनको भनाइ छ । पूँजी बृद्धिको योजना बुझाउनु पर्ने अन्तिम दिन मात्रै ६ बाणिज्य बैंकले योजना बुझाएका थिए । खल्तीबाट पैसा झिकेर बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रमा थप लगानी गर्ने पक्षमा लगानीकर्ता नदेखिएको राष्ट्र बैंक स्रोतले बतायो । ‘लगानीकर्ताा नाफालाई पुँजीकृत गर्ने पक्षमा देखिए, तर खल्तीबाटै पैसा झिकेर लगानी गर्न चाहेको देखिएन’–स्रोतले भन्यो । स्रोतका अनुसार ९ वटा बैंकले मर्ज तथा एक्वाएरको प्रस्ताव गरेका छैन । राष्ट्र बैंकले तोकेको न्यूनतम चुक्ता पूँजी पुगेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले पुँजी प्रयाप्त भएको जनाएको छ । कृषि विकास बैंकले प्रिफेरेन्स सेयरलाई साधारण सेयरमा परिवर्तन गर्ने प्रस्ताव गरेको छ । नेपाल बैंकले हकप्रद सेयर जारी गरी पुँजी वृद्धि गर्ने एक सुत्रीय योजना पेश गरेको छ । नविल, इन्भेष्टमेन्ट बैंक र ग्लोवल आईएमइले बोनस सेयर जारी गरेर पुँजी वृद्धि गरिने योजना पेश गरेका छन् । स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंक नेपाल, नेपाल एसवीआई, बैंक अफ एशिया, प्रभु बैंकले बोनस सेयर जारी गर्ने र अपुग पुँजीमा हकप्रद सेयर जारी गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् । प्रभु बैंकले ग्राण्ड बैंक एक्वाएर गर्ने प्रक्रियामा रहेको उल्लेख गरेको छ । ग्राण्ड बैंकले पुँजी वृद्धि योजना पेश गरेको छैन । एभरेष्ट बैंकले पुँजी वृद्धिको मुख्य आधार बोनस सेयर, दोस्रो एक्वाएर तथा मर्ज र तेस्रो विकल्पमा हकप्रद सेयर जारी गर्ने उल्लेख गरेको छ । स्रोतका अनुसार विगतमा वार्षिक २० प्रतिशतभन्दा बढी लाभांश वितरण गर्दै आएका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले पुँजी वृद्धि गर्ने प्रमुख आधार बोनस सेयरलाई राखेका छन् । दोस्रो प्राथमिकतामा एक्वाएर गर्ने योजना पेश गरेका छन् । पहिलो र दोस्रो प्रयासपछि अपुग पूँजीका लागि मात्र हकप्रद सेयर जारी गर्ने योजना पेश गरेका छन् । २० वटा बैंक मर्जको पक्षमा राष्ट्र बैंक स्रोतका अनुसार २० वटा वाणिज्य बैंकहरुले मर्जरलाई जोड दिदै पुँजी वृद्धि योजना पेश गरेका छन् । उनीहरुको पूँजी वृद्धि योजनाको मुख्य आधार मर्ज रहेको छ । बोनस सेयरलाई दोस्रो प्राथमिकतामा र हकप्रद सेयरलाई तेस्रो प्राथमिकतामा राखेको छ । विकास बैंक र फाइनान्स पनि मर्जकै पक्षमा ६५ विकास बैंक र ३७ फाइनान्स कम्पनीले पेस गरेको पूँजी बृद्धिको योजनामा मर्जलाई उच्च प्राथमिकतामा रहेका छन् । सरकारी नीति पनि मर्जलाई प्रोत्साहित गर्ने भएको र नयाँ पुँजी लगानीले नाफा वृद्धिमा सहयोग नपुग्ने निष्कर्षका साथ लगानीकर्ताहरुले मर्जलाई बढी प्राथमितामा राखेको जानकारहरु बताउँछन् । ‘बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पेश गरेको योजनामा अर्काे बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग मर्जर गर्ने, बोनस सेयर प्रदान गर्ने र अन्त्यमा हकप्रद सेयर जारी गर्ने भनिएको छ, उनीहरुले पेश गरेको योजना विश्वास गर्न सकिने नभएमा ठोस कार्यविधि पेश गर्नको लागि पुन निर्देशन दिने तयारी हामीले गरेका छौं,’ प्रवक्ता पंगेनीले विकासन्यूजसँग भने । केहि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले भने तोकिएकै समयमा पूँजी बृद्धि गरिसक्ने र कुनै कारणवस समयभित्र पूँजी बढाउन नसके राष्ट्र बैंकले भने अनुसार मान्छौं भन्ने प्रस्ताव पनि पेश गरेका राष्ट्र बैंक स्रोतको भनाइ छ । राष्ट्र बैंकले आगामी २०७४ को असार मसान्त भित्रमा बाणिज्य बैंकहरुको चुक्ता पूजी ८ अर्ब, राष्ट्रियस्तरका विकास बैंकहरुको चुक्ता पूजी २ अर्ब ५० करोड र राष्ट्रियस्तरका फाइनान्स कम्पनीको चुक्ता पूजी ८० करोड रुपैयाँ हुनै पर्ने ब्यवस्था गरेको छ । अहिलेको भन्दा कम्तिमा पनि ४ गुणाले पूँजी बृद्धि गर्नुपर्ने भएकोले राष्ट्र बैंकले सबै बैक तथा वित्तीय संस्थाहरुलाई भदौ मसान्तभित्रमा पूजी बृद्धिको योजना पेश गर्न निर्देशन दिएको थियो । अहिलेको भन्दा कम्तिमा पनि ४ गुणाले पूजी बृद्धि गर्नुपर्ने राष्ट्र बैंकको निर्देशन र पूजी बृद्धिको लागि अधिकांश बैंक वित्तीय संस्थाले मर्जरको प्रस्ताव गरेकाले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको संख्या निकै कम हुने भएको छ । ‘अधिकांश बैंकले मर्जरकै प्रस्ताव गरेका छन्, योजना कार्यान्वयन गरेमा बाणिज्य बैंकको संख्या नै २० वटामा झर्ने देखिन्छ’ राष्ट्र बैंकका अधिकारीले भने । यस्तै विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीहरुले तोकिए अनुसारको पूँजी बृद्धि गर्नको लागि २ भन्दा बढी संस्थासँग मर्जर गर्नुपर्ने भएकोले त्यस्ता संस्थाहरुको संख्या निकै कम हुने अनुमान राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरुको छ । कुन बैंकको पूजी कति थप्नुपर्ने छ ? बैंकको नाम सेयरपूजी थप्नुपर्ने पूजी रु लाखमा नेपाल बैंक ६४६५० १५३५० रावा बैंक ८५८८९ – नविल ३६५७६ ४३४२३ इन्भेष्टमेन्ट ४७७१२ ३२२८८ स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड २२४८१ ५७५१८ हिमालयन ३३३२७ ४६६७३ एसविआइ ३०५८० ४९४१९ एनबी २४३०२ ५५६९७ एभरेष्ट २१३७३ ५८६२६ विओके २१२०२ ५८७९७ एनसीसी २०२८६ ५९७१४ एनआइसी एशिया २६५८२ ५३४१७ लुम्बिनी २०००८ ५९९९१ माछापुच्छ«े २७७६२ ५२२३७ कुमारी २४३१६ ५५६८३ लक्ष्मी २३३७८ ५६६२१ सिद्धार्थ २०३११ ५९६८८ कृषि विकास ९६३६८ – ग्लोबल आइएमइ ५०११६ २९८८४ सिटिजन्स २५५४३ ५४४५६ प्राइम ३१४०० ४८५९९ सनराइज २२३६६ ५७६३३ ग्राण्ड २०००० ६०००० एनएमबी २४००० ५६००० प्रभु ३२०८८ ४७९११ जनता २०६०० ५९४०० मेगा २६०९६ ५३९०४ सिभिल २८८७८ ५११२१ सेन्चुरी २१२०० ५८८०० सानिमा २५५०२ ५४४९७
जलविद्युत लगानी तथा विकास कम्पनीले साधारण सेयर निस्कासनको स्वीकृति पायो
काठमाडौं, ३१ भदौ । धितोपत्र वोर्डले जलविद्युत लगानी तथा विकास कम्पनीलाई २ अर्ब रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर निस्कासनको अनुमति दिएको छ । वोर्डले २८ भदौमा कम्पनीलाई साधारण सेयर निस्कासनको अनुमति दिएको हो । कम्पनीले दशै अगाडि नै सेयर विक्री गरिसक्ने प्रश्ताव गरेको सेयर सार्वजनिकको स्वीकृति चाढै दिइएको वोर्डका कार्यकारी निर्देशक निरज गिरीले जानकारी दिए । ‘उहाँहरुले दशै अगाडि नै सेयर सार्वजनिक गर्ने तयारी रहेको बताउनु भयो, दशै अगाडि सेयर विक्री गर्दा सवै विक्री हुन सक्ने उहाँहरुको तर्क रहेकोले हामीले पनि छिटो गरेर स्वीकृति दियौं,’ कार्यकारी निर्देशक गिरीले भने । बोर्डवाट सेयर निस्काशनको स्वीकृति पाएकोले चाढै नै सेयर सार्वजनिक गर्ने गृहकार्य थालिएको कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत दिपक रौनियारले बताए । विचमा दशै तिहार जस्ता चाड पर्ने भएकोले निर्धारित समयमा सेयर विक्रीको काम नसकिने हुदा दशै अगाडि नै सार्वजनिक गर्ने गर तयारी कम्पनीले थालेको छ । ‘बोर्डवाट स्वीकृति पाएको २ महिनाभित्रमा सेयर सार्वजनिक गरिसक्नु पर्ने हुन्छ, दशै पछाडि सेयर सार्वजनिक गर्नको लागि समय नपुग हुन सक्ने भएकोले सकेसम्म दशै अगाडि नै सेयर सार्वजनिक गर्ने गरी गृहकार्य गरिरहेका छौं,’ कार्यकारी निर्देशक रौनियारले भने । कम्पनीले सेयर सार्वजनिको स्वीकृति पाएको भएपनि कुन दिनदेखि सेयर विक्री सुरु गर्ने भन्ने निर्णय भने गरेको छैन । कम्पनीले क्रेडिट रेटिङमा ग्रेड ३ प्राप्त गरेको छ । क्रेडिट रेटिङ गर्ने नेपालको एक मात्र कम्पनी इक्रा नेपालले कम्पनीलाई सो रेटिङ प्रदान गरेको हो । इक्रा नेपालले सोमवार मात्रै कम्पनीको रेटिङ पूरा गरेको थियो । सर्वसाधारणलाई सेयर विक्री गर्न रेटिङ गराएको कम्पनीले अव चाढै नै सेयर सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ । कम्पनीले सर्वसाधारणलाई सेयर जारी गर्ने अनुमति मागेपछि धितोपत्र वोर्डले क्रेडिट रेटिङ गराएर आउन निर्देशन दिएको थियो । रेटिङकै कारण सेयर सार्वजनिक गर्न ढिलाइ भएको थियो । कम्पनीले २ अर्ब रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर निस्कासनको अनुमतिको लागि २०७१ माघ २२ गते धितोपत्र वोर्डमा निवेदन दिएको थियो । बोर्डले अरु सवै प्रक्रिया राम्रो भएपनि क्रेडिट रेटिङ गराउनु भनेको कारण साधारण सेयर निस्कासनमा ढिलाइ भएको थियो । कम्पनीले प्रतिकित्ता सय रुपैयाँ बराबरका २ अर्ब रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर सार्वजनिक गर्न लागको हो । सो कम्पनीको सेयर विक्री प्रबन्धक नागरिक लगानी कोष रहेको छ । कोषले सेयर निस्कासनको सहविक्री प्रवन्धकमा एनसिएम मर्चेन्ट र एनएमबी क्यापिटल नियुक्त भैसकेका छन् । कम्पनीले आफ्नो चुक्ता पूजीको २५ प्रतिशत सेयर सर्वसाधारणलाई विक्री गर्न लागेको हो ।
सय दरका २० करोड थान नोट चिनिया कम्पनीले छाप्दै, तीन बर्ष अगाडिको भन्दा ४४ पैसा सस्तो
काठमाडौं, ३१ भदौ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सय रुपैयाँ दरका नेपाली नोट छाप्ने जिम्मा चिनिया कम्पनीलाई दिएको छ । सवैभन्दा सस्तो दर प्रश्ताव गरेपछि राष्ट्र बैंकले चिनिया कम्पनी चाइना बैंक नोट प्रिन्टिङ एण्ड मिन्टिङ कर्पोेरेसनलाई नोट छाप्ने जिम्मेवारी दिएको हो । चिनिया कम्पनीले सय रुपैयाँ दरका नेपाली नोट प्रतिगोटा २ रुपैयाँ १५ पैसामा छाप्ने प्रश्ताव गरेको थियो । राष्ट्र बैंकले सय रुपैयाँ दरका २० करोड थान नोट ४२ लाख अमेरिकी डलरमा छाप्न दिएको छ । bikashnews.com चिनिया कम्पनीले छाप्न प्रश्ताव गरेको दर सन् २०१२ को भन्दा पनि सस्तो हो । सन् २०१२ मा राष्ट्र बैंकले इन्डोनेसियाको पेरुम पेरुरी कम्पनीलाई प्रतिथान २ रुपैयाँ ५९ पैसाका दरले नोट छाप्न दिएको थियो । अहिले नोट छाप्नको लागि प्रतिथान अधिकतम ३ रुपैयाँ ५९ पैसा पर्ने अनुमान राष्ट्र बैंकको थियो । चिनिया कम्पनीले राष्ट्र बैंकको अनुमान भन्दा पनि कम दरमा र तीन बर्ष अगाडिको भन्दा पनि ४४ पैसा सस्तो दरमा नोट छाप्ने भएको छ । चिनिया कम्पनीले छाप्ने नोट अबको एक बर्षभित्रमा आइसक्ने राष्ट्र बैंकका अधिकारीको भनाइ छ । २० करोड थान नोट छाप्नको लागि ४२ लाख अमेरिकी डलरमा सो कम्पनीलाई जिम्मा दिइसकिएकोले भुक्तानी गर्ने समयमा अमेरिकी डलरको विनिमय दर अहिलेको भन्दा निकै तल वा माथि पुग्यो भने नोट छपाइ दर पनि तलमाथि हुन सक्ने छ । राष्ट्र बैंकले अमेरिकी डलरको विनिमय दर १ डलर बराबर १ सय २ रुपैयाँमा गणना गरेको छ । राष्ट्र बैंकले २८ भदौमा चिनिया कम्पनीलाई पत्राचार गरी नोट छाप्ने जिम्मेवारी दिएको औपचारिक जानकारी गराएको छ । चिनिया कम्पनीसँगै नोट छाप्नको लागि बेलायत, फ्रान्स, रसिया, नेदरल्याण्ड, इन्डोनेसिया र क्यानडाका कम्पनीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए ।
