सेवा : शिक्षा

काठमाडौं । कोभिड-१९ को नयाँ स्वरुपको भाइरस देखापरेपछि सतर्कता अपनाउन विज्ञहरुले सुझाव दिएका छन् । पहिलेको भन्दा कडा खालको भाइरस रहेकाले विज्ञहरुले सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका हुन् । शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका निर्देशक डा सागरराज भण्डारीले अहिले देखिएको भाइरसले कडा खालको रहेकाले सर्तकता अपनाउनु आग्रह गरे । “पहिल्यैकै भाइरसको नयाँ स्वरुपमा अहिलेको भाइरस देखिएको छ । यसको अर्को मानिसमा सार्न सक्ने क्षमता पनि बढी हुन्छ”, उनले भने, “त्यसैले स्वास्थ्यका मापदण्ड अपनाई भाइरस सर्नबाट बच्नुपर्दछ ।” भाइरसको पहिलेकै जस्तै लक्षण देखिने गरे पनि मृत्यु हुने दर पनि बढिरहेको उनको भनाइ छ । सङ्क्रमितबाट यस भाइरस सार्ने सम्भावना ७० प्रतिशत हुने गरेको छ । सङ्क्रमणबाट बच्न खोपभन्दा पनि भौतिक दूरी कायम राख्ने, मास्क लगाउने, स्यानिटाइजर प्रयोग गर्ने र साबुनपानीले बारम्बार हात धुनु पर्दछ । अस्पतालका प्रवक्ता डा अनुप बाँस्तोलाले मापदण्ड पालना नगर्दा अहिलेको भाइरस देखिएको बताए । उनका अनुसार विद्यालय, भीडभाड हुने ठाउँ, पार्टीप्यालेस, गाडी जस्ता ठाउँबाट भाइरस फैलिने गरेको बताए । अहिले देखिएको भाइरस बालबालिका, युवा र ५० वर्षमुनिका व्यक्तिलाई पनि देखिने गरेको छ । पछिल्लो एक महिनादेखि यस कडाखालको भाइरसले गर्दा बिरामी पनि ह्वात्तै बढेको पाइन्छ । नयाँ खालको भाइरसले गर्दा अहिले दैनिक सङ्क्रमित बढिरहेका छन् । हिजो मात्र ३०३ जना सङ्क्रमित देखिएका छन् । अहिले देशभर ८९ जना सघन उपचार कक्ष (सघन उपचार केन्द्र) र १५ जना भेन्टिलेटरमा उपचार गराइरहेका छन् । काठमाडौंका सशस्त्र प्रहरी बल अस्पतालमा आइसियुमा नौ, नेपाल प्रहरी अस्पतालमा एक, शुक्रराज ट्रपिकलमा आठ, त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा दुई, पाटन अस्पतालमा तीन, ग्राण्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालमा छ र हम्स अस्पतालमा नौ जनाको उपचार गराइरहेका छन् । यस्तै शुक्रराज ट्रपिकल अस्पतालमा चार, शिक्षण अस्पतालमा एक, पाटन अस्पतालमा पाँच र हम्स अस्पतालमा एक जनाको भेन्टिलेटरमा उपचार भइरहेको छ । अस्पतालका प्रवक्ता डा. बाँस्तोलाले समुदायस्तरमा यस खालको भाइरस ह्वात्तै बढेको बताए । उनले यस किसिमको भाइरसको लक्षण लामो समयसम्म रहने, यही नै लक्षण हो भन्ने पनि पहिचान गर्न नसकिने बताए । सङ्क्रमितलाई चाँडै नै निमोनिया हुने सम्भावना पनि रहेको हुन्छ । पहिलेको भाइरसभन्दा यस भाइरसले १.६ प्रतिशत मृत्युदर पनि बढी गराउने उनको भनाइ छ । यस्तै कोभिड-१९ को गत वर्ष पाँच प्रतिशत बालबालिका सङ्क्रमित भएका थिए भने अहिले १५ देखि २० प्रतिशत बालबालिका देखिएको उनले बताए । बालबालिकामा ज्वरो, झाडापखला, रुघा लाग्ने जस्ता लक्षण देखिएका छन् । इपिडिमियोलोजी तथा सरुवा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा कृष्ण पौडेलले नेपालमा नयाँ खालका भाइरस बढ्दो रुपमा फैलिरहेको बताए । उनका अनुसार अहिले नमूना परीक्षण गर्दा २०० भन्दा बढी व्यक्तिमा नयाँ खालका भाइरस रहेको बताए । भाइरस पत्ता लगाउन जीन सिक्वेन्सिङ अहिले नेपालमा देखिएको भाइरस नयाँ खालको भए पनि कस्तो किसिमको हो भन्ने अझै पत्ता लागिसकेको छैन । “नमूना परीक्षणमा भाइरसको नयाँ प्रकारको मात्रा देखिएको छ” उनले भने, “परीक्षणका क्रममा भाइरसको ‘एस’ जीन नेगेटिभ देखिएकाले भाइरस साँच्चीकै नयाँ भाइरस भन्ने छ । अणुवांशिक (जीन सिक्वेन्सिङ)को पूरा मात्रा परीक्षण गरेर कस्तो भाइरस हो भन्ने पत्ता लाग्दछ ।” नेपालमा यस खालको भाइरसको जीन सिक्वेन्सिङको पूरा मात्राको परीक्षण गर्न जनशक्ति र प्रयोगशाला नभएको उनले जानकारी दिए । उनका अनुसार त्रिभुवन विश्वविद्यालय, काठमाडौं विश्वविद्यालय र राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा भएका उपकरणले भाइरसको जीन सिक्वेन्सिङ गर्ने तयारी भइरहेको बताए । राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका सूचना अधिकारी राजेश गुप्ताले जीन सिक्वेन्सिङको परीक्षणका लागि उपकरण ल्याउन थालिएको जानकारी दिए । उनले उपकरण आइसकेपछि एक हप्तामा जीन सिक्वेन्सिङको परीक्षण नेपालमा हुने जानकारी दिए । अहिले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको समन्वयमा जीन सिक्वेन्सिङका लागि हङ्कङमा नमूना पठाइने गरिएको छ । रासस

काठमाडौं । तत्काल विद्यालय बन्द नगर्ने शिक्षा मन्त्रालयले निर्णय गरेको छ । कोरोना संक्रमणको जोखिममा विद्यालय सञ्चालन गर्ने कि बन्द गर्ने भन्ने विषयमा शिक्षा मन्त्रालय र सरोकारवालाहरुबीच आज बिहान भएको छलफलले यस्तो निर्णय गरेको हो । छलफलमा सहभागी भएका एनप्याब्सनका अध्यक्ष ऋतुराज सापकोटाको अनुसार तत्काल  स्वास्थ्य मापदण्डहरु अपनाएर विद्यालयहरु संचालन गर्ने निर्णय भएको छ । मन्त्रालयले निजी तथा आवासीय विद्यालय सङ्गठन (प्याब्सन), राष्ट्रिय निजी तथा आवासीय विद्यालय एशोसिएसन (एनप्याब्सन) लगायत शैक्षिक क्षेत्रसँग सरोकारवाला निकायलाई छलफल गरेको थियो । यसअघि नै प्याब्सनले सबै ठाउँका विद्यालयमा अनलाइन माध्यमबाट पठनपाठन गर्न सम्भवन नभएको जनाइसकेको छ । आईतबार एक विज्ञप्ती जारी गर्दै कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (सीसीएमसी) ले कोरोना संक्रमण धेरै देखिएका क्षेत्रका विद्यालय तीन साता बन्द गर्ने प्रस्तावमा असन्तुष्टि जनाएको हो ।  

काठमाडौं । पछिल्लो समय काठमाडौं उपत्यकासहित धेरै स्थानमा कोरोना भाइरस संक्रमितको संख्यामा बृद्धि हुँदै गएको छ । संक्रमण दर बढ्न थालेको भन्दै कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (सीसीएमसी) ले संक्रमण बढी भएका स्थानका शैक्षिक संस्था ३ हप्तासम्म बन्द गर्ने प्रस्ताव प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयलाई गरिसकेको छ । विद्यालय संचालनको अधिकार स्थानीय तहलाई छ । विद्यालय संचालनको अधिकार पाएकामध्ये काठमाडौं र ललितपुर महानगरपालिकाले भने तत्काल विद्यालय बन्द नगर्ने जनाएका छन् । संघीय सरकारले विद्यालय बन्द गराउने निर्देशन जारी गरेमा बाध्य भएर बन्द गराउने तर आफै अग्रसर भएर बन्द भने नगराउने यी २ महानगरको भनाई छ । कोभिड–१९ संक्रमण दर बृद्धि भएको तथ्य सार्वजनिक भइरहे पनि स्वास्थ्य सुरक्षाका मापदण्ड अपनाएर विद्यालय संचालन गर्नुपर्ने काठमाडौं महानगरको भनाई छ । लामो समयपछि भर्खर विद्यालय संचालनमा आएका र फेरि बन्द गर्दा शैक्षिक क्यालेन्डरदेखि धेरै विषय प्रभावित हुने भएकोले बन्द गर्ने पक्षमा आफूहरु नभएको काठमाडौं महानगर अन्तर्गतको शिक्षा विभाग प्रमुख रामप्रसाद सुवेदीले बताए । उनले विभागले महानगरपालिका भित्रका सबै विद्यालयमा स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्ड पालना गरे नगरेको बारेमा अनुगमन गरिएको भन्दै तत्काल बन्द गर्नुपर्ने अवस्था नआएको जानकारी दिए । ‘सीसीएमसीले तत्काल विद्यालय बन्द गर्न मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा प्रस्ताव पेश गरेको भन्ने सुनिएको हो, मन्त्रिपरिषद्ले एकैपटक देशैभरका विद्यालय बन्द गर्ने निर्णय गरे उक्त निर्णय लागू हुन्छ ।  तर, विद्यालय बन्द गर्ने अधिकार सम्बन्धित स्थानीय तहलाई दिएमा काठमाडौं महानगरमा तत्काल विद्यालय बन्द गर्दैन,’ सुवेदीले विकासन्युजसँग भने । उनले माथिबाट नै बन्दको निर्णय गरेमा बैकल्पिक विधिबाट पठनपाठन शुरु हुने बताए । महानगरले बैकल्पिक रुपमा पठनपाठन गर्न सक्ने सबै संरचना तयारी अवस्थामा राखेको र त्यस्तो अवस्थामा अनलाइन मार्फत पठनपाठन शुरु हुने जानकारी दिए । ‘हामीले सबै तयारी गरेर भौतिक उपस्थितिमा पठनपाठन शुरु गरेका हौं, हतार गरेर बन्दको निर्णय हुँदा ठूलो नोक्सानी हुन्छ । माथिबाट विद्यालय बन्दको जिम्मा स्थानीय तहको रहने भनिएमा हामी विद्यालय बन्द गर्दैनौं’, उनले भने । यसैगरी, ललितपुर महानगरपालिकाका शिक्षा विभाग प्रमुख महेन्द्र क्षेत्री पनि माथिबाट आएको निर्णयका आधारमा विद्यालय सञ्चालन तथा बन्दको विषयमा थप निर्णय हुने बताउँछन् । ‘अहिले नै बन्द गर्नुपर्ने अवस्था छैन, हामीले स्वास्थ्य सुरक्षाको सम्पूर्ण तयारीका साथ विद्यालय सञ्चालन गरेका हौं, कोरोना नियन्त्रण नै गर्ने हो भने, सुरुवातमा धेरै भिडभाड हुने सार्वजनिक क्षेत्र बन्द गर्नुपर्छ’, उनले भने । सरोकारवालासँग छलफल गर्दै मन्त्रालय सीसीएमसीले विद्यालय बन्द गर्न प्रस्ताव गरेपछि शिक्षा, विज्ञान तथा प्राविधि मन्त्रालयले सरोकारवालासँग छलफल गर्ने भएको छ । मन्त्रालयले सोमबार बिहान विद्यालय बन्द गरी अनलाइन कक्षा सञ्चालनको आवश्यक तयारीको विषयमा छलफल गर्न निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाईजेसन, नेपाल (प्याब्सन), राष्ट्रिय निजी तथा आवासीय विद्यालय एशोसिएसन, नेपाल (एनप्याब्सन) लगायत शैक्षिक क्षेत्रसँग सरोकारवाला निकायलाई छलफल गर्न लागेको हो । छलफलमा विद्यालय बन्द गरी अनलाइन कक्षा सञ्चालन गर्ने वा स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाउदै विद्यालय सञ्चालन गर्ने दुई विषयमा छलफल हुने मन्त्रालयका अधिकारीहरु बताउँछन् । विद्यालय खुल्दा कसरी प्रदुषण बढ्यो ? गत साता सरकारले काठमाडौं लगायतका जिल्लामा वायु प्रदुषण उच्च भएको भन्दै एक साता विद्यालय बन्द गरेको भन्दै एक प्रधानाध्यापकले असन्तुष्टि व्यक्त गरे । ‘कोरोना महामारीबाट भर्खर शुरु भएको पठनपाठन प्रदुषणका कारण बन्द गरियो । सवारीका साधन सञ्चालनमा बृद्धि भइरहेको छ । काठमाडौंका सबै सार्वजनिक सवारी साधनले कोचाकोच गरेर यात्रु ओसारी रहेका छन्, सरकारको ध्यान पुराना सवारी साधनको व्यवस्थापनतिर छैन, विद्यालय सञ्चालन गरेर कसरी प्रदुषण भयो’, प्रमुख केसीले प्रश्न गर्दै भने । सम्बन्धित सामग्री अनलाइनबाट सबैलाई पढाउन सकिन्न, विद्यालय बन्द नगराैं: प्याब्सन