वित्त : बीमा

काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले पुँजी वृद्धि गर्न निर्देशन दिएसँगै पुनर्बीमा कम्पनीहरू त्यसकाे तयारीमा जुटेका छन् । प्राधिकरणले नेपाल पुनर्बीमा र हिमालयन पुनर्बीमा कम्पनीलाई एक वर्षभित्र २० अर्ब पुँजी पुर्याउन निर्देशन दिएसँगै कम्पनीका सञ्चालकहरू आन्तरिक छलफलमा जुटेका हुन् । प्राधिकरणले दुईटै पुनर्बीमा कम्पनीलाई १५ दिनभित्र पुँजी वृद्धिको योजना पेस गर्न पनि समय दिएको छ । अब कुन उपकरण अपनाएर पुँजी वृद्धि गर्ने भन्ने विषयमा दुवै कम्पनीका सञ्चालक समिति आन्तरिक छलफलमा जुटेका हुन् । उसो त यसअघि पनि प्राधिकरणले पुनर्बीमा कम्पनीका सीईओहरूलाई प्राधिकरणमै बोलाएर पुँजी वृद्धिको विषयमा छलफल गरिसकेको थियाे । प्राधिकरणले पुँजी वृद्धि गर्न निर्देशन दिए पनि कसरी वृद्धि गर्ने भन्ने विषयमा भने सार्वजनिक धारणा राखेको छैन । त्यसका लागि योजना पेस गर्न कम्पनीलाई नै जिम्मा दिएको छ । प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेल दुईटै पुनर्बीमा कम्पनीले पेस गरेको पुँजी वृद्धिको योजना अध्ययन गरेर सही विकल्पलाई अनुमति दिने बताउँछन् । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको हालको चुक्ता पुँजी १२ अर्ब ८१ करोड ३५ लाख ४४ हजार रुपैयाँ छ । २० अर्ब पुँजी पुर्याउन कम्पनीले ७ अर्ब १८ करोड ६४ लाख रुपैयाँ थप गर्नु पर्ने देखिन्छ । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीमा सरकारको ४४ प्रतिशत, सर्वसाधारणको १६ प्रतिशत र बाँकी बीमा कम्पनी तथा संगठित संस्थाहरूको लगानी छ । पुँजी वृद्धिका लागि सरकारले मात्रै ३ अर्ब पुँजी थप्नु पर्ने देखिएको छ । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीलाई भने पुँजी वृद्धिका लागि सकस नहुने देखिएको छ । कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष र चालु आर्थिक वर्षमा बोनस सेयर वितरण गरेर पुँजी बढाउने योजना बनाइरहेको छ । अपुग पुँजीका लागि कम्पनीले एफपीओ जारी गर्न सक्छ । सोही विषयमा कम्पनीमा छलफल पनि भइसकेको बुझिएको छ । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीका सञ्चालक समिति अध्यक्ष इश्वरी प्रसाद अर्याल आन्तरिक छलफल गरेर कुन विकल्प रोज्ने भन्ने विषय टुंगो लगाउने बताउँछन् । कम्पनीको सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी नेपाल सरकार र अन्य सेयरधनीहरूसँग छलफल गरेर पुँजी वृद्धिको योजना तयार पार्ने उनको भनाइ छ । ‘पुँजी वृद्धिका लागि विकल्पहरू धेरै छन्, अहिले नै निर्णय भएको छैन, मुख्य सेयरधनी नेपाल सरकार वा अर्थमन्त्रालयसँग छलफल गरेर कसरी अघि बढ्ने भन्ने विषय टुंगो लगाउँछौं, मन्त्रालयमा मन्त्री तथा सचिवज्यूसँग छलफ गरेर आगामी दिशा तय गर्छाैं,’ उनले भने । यस्तै, हाल हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको चुक्ता पुँजी १० अर्ब रुपैयाँ छ । हिमालयनले हालै मात्र प्रिमियम मूल्यमा आईपीओ जारी गरेको थियो । सुरुमा ७ अर्ब रहेको पुँजी आईपीओ जारी गरेपछि १० अर्ब पुगेको छ । कम्पनीले अझै १० अर्ब पुँजी थप्नु पर्ने देखिएको छ । कम्पनीमा ३० जना संस्थापक सेयरधनी छन् । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै सेयर स्वामित्व अम्बर प्रोभेष्टमेन्टको ६७ लाख ८५ हजार कित्ता रहेको छ । यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक र नेपाल बैंकको ५०/५० लाख कित्ता, इन्फिनीटी होल्डिङ्गसकाे ४५ लाख कित्ता र जगदम्बा मोटर्सको ३२ लाख कित्ता सेयर स्वामित्व छ । यस्तै, केएल दुगड ग्रुपका प्रबन्ध संचालक विकास दुगड र जगदम्बा स्टिलसको २२/२२ लाख कित्ता, साफ्रोन सिके र हंसराज हुलासचन्दको २०/२० लाख कित्ता, आरएमसी कन्ष्ट्रक्सन र सशीकान्त अग्रवालको १५/१५ लाख कित्ता, कार्भी ग्लोबल, अटल फिन्कोर्प, अकोर्ड फिन्कोर्प र कालिका फिन्कोपको १३.५०/१३.५० लाख कित्ता सेयर स्वामित्व छ । कम्पनीमा सौर्य सिमेन्ट, सन्दिप अग्रवाल, राहुल अग्रवाल, विकास जे.वि.राणा, शालिमार इनभेष्टमेन्ट, राजेश हार्डवेयर, कैलाश सिरोहिया, किर्ती एपेक्स, ओण्डर भेन्चर्स, उज्जिवन मर्चेन्ट र अजन्ता होल्डिङ्गसको १०/१० लाख, एक्सप्रेस इनभेष्टमेन्ट र कामधेनु इनभेष्टमेन्टको ९/९ लाख कित्ता, पशुपति मुरारका र सिरिश कुमार मुरारकाको ७.२५/७.२५ लाख  कित्ता सेयर स्वामित्व छ । नेपाल पुनर्बीमाको तुलनामा हिमालयनलाई पुँजी वृद्धिमा केही सकस भोग्नु पर्ने देखिन्छ । कम्पनीले पुँजी वृद्धिका लागि हकप्रद सेयर जारी गर्ने वा विदेशी साझेदार भित्र्याउन सक्नेछ । कम्पनीले बोनस सेयर वितरण गरेर एक वर्षभित्र १० अर्ब पुँजी बढाउन सक्ने सम्भावना देखिँदैन । पुँजी वृद्धिको अर्को उपकरण भनेको मर्जर हो । तर, नेपाल पुनर्बीमा र हिमालयन पुनर्बीमाबीच मर्जरको सम्भावना शून्य प्राय छ । प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक पौडेलका अनुसार अबको एक वर्ष अर्थात् वि.सं २०८१ माघ १० गतेभित्र पुँजी वद्धि गरेर २० अर्ब पुर्याउनु पर्नेछ । बीमा कम्पनीहरूको जोखिम बहन क्षमता बढाउन पुनर्बीमा कम्पनीहरूको पुँजी वृद्धि गराउन निर्देशन दिएको उनको भनाइ छ । पुनर्बीमा कम्पनीहरू बीमा कम्पनीको पनि बीमा गर्ने भएकाले पुँजी बढाउन आवश्यक रहेको उनले बताए । उनका अनुसार पुनर्बीमा कम्पनीहरूले विदेशमा पनि व्यवसाय गर्नु पर्ने भएकाले पुँजी बढाउन आवश्यक छ ।

काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले पुनर्बीमा कम्पनीहरूलाई चुक्ता पुँजी वृद्धि गर्न निर्देशन दिएको छ । प्राधिकरणले पुनर्बीमा कम्पनीहरूलाई हालको पुँजी वृद्धि गराएर २० अर्ब पुर्याउन निर्देशन दिएको कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेलले जानकारी दिए । उनका अनुसार एक वर्षभित्र २० अर्ब पुँजी पुर्याउन कम्पनीलाई निर्देशन दिएको हो । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनी र हिमालयन पुनर्बीमा (रिइन्स्योरेन्स) कम्पनी सञ्चालनमा छन् । यी दुई कम्पनीले अबको एक वर्ष अर्थात २०८१ माघ १० गतेभित्र पुँजी बढाएर २० अर्ब पुर्याउनु पर्ने कार्यकारी निर्देशक पौडलले बताए । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीको हाल चुक्ता पुँजी १२ अर्ब ८१ करोड ३५ लाख ४४ हजार रुपैयाँ रहेको छ । प्राधिकरणको निर्देशनपछि यस कम्पनीले एक वर्षभित्र ५६ प्रतिशत अर्थात् ७ अर्ब १८ करोड ६४ लाख ५६ हजार रुपैयाँ थप गर्नु पर्नेछ । यस्तै, हिमालयन रिन्स्योरेन्सको चुक्ता पुँजी १० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । प्राधिकरणको निर्देशनपछि अब यस कम्पनीले १ सय प्रतिशत अर्थात् १० अर्ब पुँजी थप गर्नु पर्ने देखिन्छ । बीमा कम्पनीहरूको जोखिम बहन क्षमता बढाउन पुनर्बीमा कम्पनीहरूको पुँजी वृद्धि गराउन निर्देशन दिएको पौडेलले बताए । पुनर्बीमा कम्पनीहरू बीमा कम्पनीको पनि बीमा गर्ने भएकाले पुँजी बढाउन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । ‘निर्जीवन बीमा कम्पनीको साढे २ अर्ब र जीवन बीमाको पुँजी ५ अर्ब पुगिसकेको छ, बीमा कम्पनी जोखिम बहन गर्ने संस्था हुन्, ती संस्थाको पनि जोखिम बहन गरिदिने संस्था पुनर्बीमा कम्पनी हुन्, त्यसैले त्यो जोखिम बहन क्षमता बढाउन पुनर्बीमा कम्पनीहरूको पुँजी वृद्धि गर्न भनेका हौं,’ उनले भने । साथै, पुनर्बीमा कम्पनीहरूले विदेशमा पनि व्यवसाय गर्नु पर्ने भएकाले पुँजी बढाउन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार दुइटै पुनर्बीमा कम्पनीलाई पुँजी वृद्धिको योजना पेश गर्न १५ दिनको समय दिएको छ । ‘नेपाल रिन्स्योरेन्सको १२/१४ अर्ब पुँजी छ, अर्काे वर्षको नाफा जोडिएपछि १५/१६ अर्ब पुग्छ, ४/५ अर्ब अपुग हुन्छ,’ उनले भने, ‘हिमालयन रिले आईपीओ जारी गरेर १० अर्ब पुर्याइसकेको छ, अब १० अर्ब पुर्याउनु पर्छ, अब त्यो रकम उनीहरू कसरी पुर्याउने भनेर योजना पेश गर्छन्, प्राधिकरणले अध्ययन गरेर अनुमति दिनेछ ।’

काठमाडौं । हालसम्म विभिन्न ५ जीवन बीमा कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०७९/८० को लागि बोनस दर सार्वजनिक गरेका छन् । एशियन लाइफ, आइएमई लाइफ, सिटिजन लाइफ, अमेरिकन मेट लाइफ, रिलायबल नेपाल लाइफले गत वर्षको लागि बोनस दर सार्वजनिक गरेका हुन् । गत आर्थिक वर्षको आर्थिक लेखा जोखा तथा दायित्व मुल्याङ्कनका आधारमा कम्पनीहरूले बोनस दर निर्धारण गरेका हुन् । एशियन लाइफले न्यूनतम ४२ रुपैयाँदेखि अधिकतम ७५ रुपैयाँ, रिलायबल नेपाल लाइफले न्यूनतम २० रुपैयाँदेखि अधिकतम ७५ रुपैयाँ, सिटिजन लाइफले न्यूनतम २५ रुपैयाँदेखि अधिकतम ७७ रुपैयाँ, मेट लाइफले न्यूनतम ४५ रुपैयाँदेखि अधिकतम ८० रुपैयाँ, आइएमई लाइफले न्यूनतम २२ रुपैयाँदेखि अधिकतम ८० रुपैयाँसम्म बोनस दर तोकेका छन् । एशियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले सावधिक तथा आजीवन बीमालेखमा न्युनतम ६१ रुपैयाँदेखि अधिकतम ७५ रुपैयाँसम्म बोनसदर निर्धारण गरेको छ । जसमध्ये शून्यदेखि १४ वर्ष अवधिको ६१ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ६२ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ६४ रुपैयाँ र २५ वर्षदेखि माथिको ७५ रुपैयाँ बोनस तोकेको छ । सावधिक जीवन बीमालेखमा शून्यदेखि १४ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५७ रुपैयाँ र २५ वर्षदेखि माथिको ६५ रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ । बालबालिकाको सावधिक जीवन बीमालेखमा शून्यदेखि १४ वर्ष अवधिको ४४ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५३ रुपैयाँ र २५ वर्षदेखि माथिको ६० रुपैयाँ बोनस तोकेको कम्पनीले जनाएको छ । सामूहि सावधिक, नवरत्न, जीवन संजीवन, दम्पत्ति सरक्षा प्लस, एशियन वार्षिक धनलाभ, बालउच्च शिक्षा, भविष्य निधि बीमालेखमा शून्यदेखि १४ वर्ष अवधिको ४१ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४२ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ र २५ वर्षदेखि माथिको ५० रुपैयाँ र अग्रिम भुक्तानी सावधिक जीवन बीमालेखमा १० वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, १२ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, १५ वर्ष अवधिको ६० रुपैयाँ, १८ वर्षको ६५ रुपैयाँ, २० वर्षको ७० रुपैयाँ र २५ वर्षको ७० रुपैयाँ बोनस दर तोकेको हो । आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले सावधिक, बाल सावधिक तथा सामूहिक सावधिक बीमा योजनामा ९ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५२ रुपैयाँ, २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६७ रुपैयाँ र ३० वर्षभन्दा माथिको ७० रुपैयाँ बोनस दर प्रदान गर्नेछ । सावधिक तथा सामुहीक जीवन बीमालेखमा ९ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५५ रुपैयाँ, २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६५ रुपैयाँ र ३० वर्षभन्दा माथिको ८० रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरेको छ । अग्रिम भुक्तानी तथा आजीवन बीमालेखमा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ३८ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ र २५ वर्षदेखि २९ वर्ष अवधिको ६३ रुपैयाँ र अग्रिम भुक्तानी सावधिक बीमालेखमा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३० रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ३५ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४८ रुपैयाँ र २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६३ रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरेको छ । बाल अग्रिम भुक्तानी सावधिक बीमालेखमा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३० रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ३७ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ र २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६५ रुपैया, वार्षिक अग्रिम भुक्तानी सावाधिक जीवन बीमालेख (बाल किरण)मा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३० रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४४ रुपैयाँ र २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६० रुपैयाँसम्म र वार्षिक अग्रिम भुक्तानी सावधिक (धन सरिता) जीवन बीमालेखको सबै अवधिमा २२ रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरिएको कम्पनीले जनाएको छ । सिटिजन्स लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले अग्रिम भुक्तानी सावधिक (रेगुलर) जीवन बीमा लेखमा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ४४ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४९ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५५ रुपैयाँ, वार्षिक अग्रिम भुक्तानी सावधिक बीमा लेखमा ० देखि ९ वर्ष अवधिको २५ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको २७ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको २७ रुपैयाँ, २० वर्षभन्दा माथिको २८ रुपैयाँ बोनस दर तोकेको छ । सिटिजन शुभारम्भ (सावाधिक प्लस) बीमालेखमा ० देखि ९ वर्ष अवधिको ३५ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३९ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४१ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४६ रुपैयाँ, २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६५ रुपैयाँ र ३० वर्षभन्दा माथिको ७५ रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरेको छ । सावधिक (रेगुलर)जीवन बीमालेखमा ० देखि ९ वर्ष अवधिको ३८ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ४२ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६३ रुपैयाँ र ३० वर्षमाथिको ७३ रुपैयाँ, सिटिजन बाल भविष्य योजना (सावधिक बीमालेख)मा १० देखि १४ वर्ष अवधिको ४४ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४७ रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ५२ रुपैयाँ र २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६७ रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरेको कम्पनीको भनाइ छ । सावधिक तथा आजीवन बीमालेख (सिटिजन जीवन सारथी योजना)मा ० देखि ९ वर्ष अवधिको ३७ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३८ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४२ रुपैयाँ, २५ देखि २९ वर्ष अवधिको ६२ रुपैयाँ र ३० वर्षमाथिको ७७ रुपैयाँ बोनसदर निर्धारण गरेको छ । अमेरिकन मेट लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले शिक्षा संरक्षण बीमालेखमा १ देखि १५ वर्ष अवधिको ६० रुपैयाँ, १६ देखि २० वर्ष अवधिको ७० रुपैयाँ र २१ वर्षभन्दा माथिको ८० रुपैयाँ, सावधिक जीवन बीमालेखमा १ देखि १५ वर्ष अवधिको ६० रुपैयाँ, १६ देखि २० वर्ष अवधिको ७० रुपैयाँ, २१ वर्ष अवधि वा सोभन्दा माथिको अवधिको ८० रुपैयाँ बोनस दर निर्धारण गरेको छ । अग्रिम भुक्तानी सावधिक जीवन बीमालेखमा १ देखि १५ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ, १६ देखि २० वर्ष अवधिको ५५ रुपैयाँ, २१ वर्ष अवधि वा सोभन्दा माथिको ६५ रुपैयाँ बोनस दर कायम गरेको कम्पनीको भनाइ छ । रिलायबल नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स रिलायबल सावधिक जीवन बीमालेखमा ५ देखि ९ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ५५ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ६२ रुपैयाँ र २० वर्षभन्दा माथिको ७० रुपैयाँ, लघु सावधिक जीवन बीमालेख योजनाको सबै बीमा अवधिमा ३० रुपैयाँ, रिलायबल सजिलो जीवन बीमा (एकल तथा सिमित अवधि भुक्तानी) योजनाको सबै बीमा अवधिमा २५ रुपैयाँ बोनस दर तोकेको कम्पनीले जनाएको छ । रिलायबल सुलभ जीवन बीमालेख तथा सुलभ बाल जीवन बीमालेख प्लस योजनामा ५ देखि ९ वर्ष अवधिको २४ रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको २८ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ३२ रुपैयाँ र २० वर्षभन्दा माथिको ४० रुपैयाँ बोनस दिने कम्पनीले बताएको छ । रिलायबल उच्च शिक्षा योजना (बालबच्चाको सावधिक बीमालेख)मा ५ देखि १४ वर्ष अवधिको ६० रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ६२ रुपैयाँ र २० वर्षभन्दा माथि अवधिको ६५ रुपैयाँ, सावधिक तथा आजीवन बीमा योजनामा ५ देखि ९ वर्ष अवधिको ३० रुपैयाँ, १० देखि १४ वर्ष अवधिको ३५ रुपैयाँ, १५ देखि १९ वर्ष अवधिको ४० रुपैयाँ, २० देखि २४ वर्ष अवधिको ४५ रुपैयाँ र २५ वर्षभन्दा माथिको ५० रुपैयाँ बोनस दिने भएको हो । रिलायबल समुन्नती जीवन बीमा योजनाको सबै बीमा अवधिमा प्रतिहजार २० रुपैयाँ, रिलायबल अग्रिम भुक्तानी सावधिक बीमा योजनामा १०, १२ र १४ वर्ष अवधिको ५० रुपैयाँ र १६, १८ र २० वर्ष अवधिको ५५ रुपैयाँ बोनस दर निर्धारण गरेको कम्पनीले जनाएको छ ।