चिनियाँ कम्पनी बिवाइडीले २०२३ मा झण्डै डेढ लाख डलर पर्ने प्रिमियम इलेक्ट्रिक कार लन्च गर्ने
एजेन्सी । चिनियाँ कम्पनी बिवाइडीले सन् २०२२ मा नयाँ प्रिमियम इलेक्ट्रिक कार लन्च गर्ने भएको छ । चिनियाँ विद्युतीय सवारीसाधन कम्पनी बिवाइडीले २०२३ को पहिलो त्रैमासिकमा नयाँ प्रिमियम ब्राण्ड लन्च गर्ने मङ्गलबार बताएको छ। बिवाइडीका अनुसार उसले उत्पादन गर्ने नयाँ गाडीको न्यूनतम मूल्य १ लाख ३८ हजार अमेरिकी डलर भन्दा बढी हुनेछ । चिनियाँ केन्द्र सरकार र स्थानीय सरकारले इलेक्ट्रिक सवारी साधनलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले इन्टेन्सिभ प्रदान गर्ने नीति लिएको छ । बिवाइडीले पनि यस वर्षबाट ग्याँसबाट सञ्चालन हुने सवारी साधनको उत्पादन बन्द गर्ने भएको छ । शुद्ध इलेक्ट्रिक र प्लगइन हाइब्रिड कारहरु उत्पादन गर्ने अटोमेकरमा बिवाइडीले विश्व बजारमा सबैभन्दा धेरै इलेक्ट्रिक सवारी साधन बिक्री गर्ने कम्पनीको रुपमा आँफूलाई स्थापित गरेको छ । चालु वर्षको पहिलो गत वर्षको तुलनामा १० गुणा बढी सवारी साधन बिक्री गर्न सफल भएको कम्पनीले जनाएको छ । रोयटर्सबाट ।
एनसीसीले हरिसिद्धीलाई दिएको कर्जाको चर्चा कुमारी बैंकमा, के हो प्रकरण ?
काठमाडौं । सोमबार कुमारी बैंकको २२औं साधारणसभा सम्पन्न भयो । सो साधारणसभाले गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट प्रस्ताव भएको लाभांश पारित गर्यो भने एनसीसी बैंकसँग गरेको मर्जर सम्झौतालाई अगाडि बढाउन अख्तियारी समेत दियो । साधारणसभाले एनसीसी बैंकसँग मर्जरमा जानका लागि अख्तियारी दिएपनि कार्यक्रममा बोल्ने प्रायः सबै सेयरधनीहरुले हरिसिद्धी इट्टा टायल कारखानाको विषय जोडदारका साथ उठाए । कुमारी बैंक एनसीसी बैंकसँग मर्जर प्रक्रियामा रहेकोले पनि कुमारी बैंकका सेयरधनीले मर्जरमा जानुअघि सबै विषयहरुमा स्पष्ट पार्नु पर्ने धारणा साधारण सभामा राखे । कतिपयले एनसीसी बैंकको खराब कर्जा बढी भएका भन्दै मर्जर गर्नु अगाडि धेरै विषयहरुमा सजगता अपनाएर काम गर्न सञ्चालक समिति र मर्जर समितिलाई सचेत पनि गराए । कुमारी बैंकका सेयरधनी लबराज जोशीले हरिसिद्धी इट्टा टायल कारखनाको विषय उठाउँदै त्यस विषयमा कुमारी बैंक चनाखो बन्नु पर्ने धारणा राखे । ‘एनसीसी बैंकले हरिसिद्धी इट्टा टायल उद्योगमा ठूलो रकम ऋण प्रवाह गरेको छ, जुन ऋण अहिलेसम्म बैंकले उठाउन सकेको छैन, अहिले कुमारी बैंक अधिकांश सूचकमा बलियो बनिसकेको छ, कमजोर र बलियोबीच कसरी तालमेल मिलाउने, यी र यस्तै विभिन्न विषयहरुलाई केलाएर गरेर अगाडि बढ्नु पर्छ,’ उनले साधारणसभामा बोल्दै भने । जोशीले एनसीसी बैंकले हरिसिद्धीलाई ठूलो कर्जा दिएकोले यो विषयलाई एकीकृत कारोबार अघि नै समाधान गर्नु पर्ने धारणा राखे । ‘एनसीसी बैंकको खराब कर्जा बढी छ, बैंकले हरिसिद्धी टायलमा दिएको कर्जा उठाउन सकेको छैन, यसलाई एकीकृत कारोबार अघि नै समाधान गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘पछिल्लो समय संचालक समितिमा सेयरधनी कमजोर बन्दा कर्मचारीको दबावमा मर्जर गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ बैंकको साधारणसभामा बोल्दै अर्का सेयरधनी उद्धब घिमिरेले पनि हरिसिद्धीकै विषय उठान गरे । उनले पनि एनसीसी बैंकसँग मर्जर गरेर बलियो हुने विश्वास सबै सेयरधनीहरुको भएपनि यो बिचमा देखिएका अल्झनहरुलाई समाधान गरेर मात्रै मर्जर सम्पन्न गर्नु पर्ने राय राखे । एनसीसी बैंकसँग मर्जर सम्पन्न भएपछि अर्काे बैंक पनि मर्जर गराएर कुमारीलाई बैंकि क्षेत्रमा अझै शक्तिशाली बनाउनु पर्नेमा उनको जोड छ । साधारणसभामा बोल्दै सेयरधनी शम्भु थपलियाले एनसीसी बैंकका सञ्चालकको नियतमाथि पनि प्रश्न उठाए । ‘कुमारी बैंकले मर्जरका लागि अन्य पाटर्नर नपाएर एनसीसीसँग मर्जर गर्ने सम्झौता गर्यो, उनले लक्ष्मी बहादुर श्रेष्ठ र जित बहादुर श्रेष्ठमाथि प्रश्न उठाउँदै भने, ‘जुन कम्पनीमा लाग्यो तिनै कम्पनीलाई कोल्याप्स गर्ने, तिनैले स्थापना गरेको कम्पनी रोज्नु पर्ने कारण के हो ? यसमा म अध्यक्षज्यूको जवाफ चाहन्छु,’ एनसीसी बैंकको विगतको इतिहास कस्तो छ, हामी सबैलाई थाहा छ ।’ योग्यश्वर अमात्यको जग्गा प्रकरणपछि कुमारी बैंकको नियतमाथि पनि प्रश्न गर्नु पर्ने प्रशस्त ठाउँहरु रहेको बताउँदै उनले यसलाई कालोपर्दाले छोपेर ढाकिनेवाला नभएको धारणा राखे । ‘एनसीसीसँग मर्जरपछि काले/काले मिलेर खाऔं भाले जस्तो हुन्छ, यस विषयमा सजग बन्नु पर्छ,’ उनले भने । यस्तै, सेयरधनी भक्ति प्रसाद उप्रेतिले एनसीसीसँगको मर्जरपछि कुमारी बैंक बलियो हुनु पर्ने धारणा राखे । ‘अहिले कुमारी बैंक बलियो बन्दै गएको छ, एनसीसीसँग मर्जरपछि झन बलियो हुनु पर्छ, मर्जरका लागि मात्रै मर्जर गर्नु हुँदैन, सिनर्जी आउनु पर्छ,’ उनले भने । उनले पनि हरिसिद्धीको विषय टुङ्गो लगाएर मात्रै मर्जर प्रक्रिया अगाडि बढाउनु पर्ने धारणा राखे । उनले मर्जरपछि २० प्रतिशतभन्दा बढी लाभांश प्राप्त गर्ने अपेक्षा सेयरधनीको रहेको विश्वास व्यक्त गरे । लगानीकर्ता गोगन बहादुर पराजुलीले हिमालयन बैंक र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकको मर्जर भाँडिदा सेयरधनीहरुले धेरै पीडा खेपेको उदाहरण दिँदै कुमारी बैंकमा पनि सो घटना दोहोरिन दिन नहुने धारणा राखे । साथै उनले बैंकका सेयरधनीहरुले एनसीसी बैंकसँग मर्जरपश्चात् कर्मचारी ब्यबस्थापनमा पनि जोड दिनु पर्ने उनको भनाइ छ । उनले पनि एनसीसीसँग मर्जर गरेर एकीकृत कारोबार गर्नु अगावै एनसीसी बैंकको हरिसिद्धीसँग भएको लफडाको समाधान गर्नु पर्ने धारणा राखे । के हो हरिसिद्धी प्रकरण ? कुनै बेलाको चर्चित इट्टा टायल कारखाना हो हरिसिद्धि । चीन सरकारको सहयोगमा २०२१ सालमा स्थापना भएको यो कारखाना पछि एनबी समूहले खरिद गर्यो । तत्कालिन नेपाल बंगलादेश बैंकका तत्कालीन सञ्चालक जीतबहादुर श्रेष्ठ र लक्ष्मीबहादुर श्रेष्ठले सो कारखाना खरिद गरेर सञ्चालनमा ल्याए । सरकारले सञ्चालन गरिरहेको समयमाचर्चित यो कारखाना एनबी समूहले खरिद गरेपछि भने बिजनेस चौपट जस्तै बन्यो । कम्पनीको बिजनेस बढाउनका लागि श्रेष्ठ दाजुभाइले कारखानाको नाममा रहेको जग्गा धितो राखेर एनसीसी बैंकबाट ऋण लिए । हरिसिद्धिले २०५५ सालमा २०१ रोपनी जग्गा एनसीसी बैंकमा धितो राखेर १५ करोड ऋण लियो । एनसीसी पनि एनबी समूहको केही अंश सेयर रहेको बैंक हो । पछि ऋण तिर्न नसकेपछि एक दशकपछि अर्थात् २०६६ मा एनसीसी बैंकले हरिसिद्धीको ११९ रोपनी जग्गा लिलाम गर्यो । एनसीसी बैंकसँगै अन्य बैंकमा पनि यस कारखनाको जग्गा धितोमा राखिएको पनि बुझिएको छ । तर, एनसीसी बैंकले आफ्नो सम्पूर्ण कर्जा उठाउन भने अहिलेसम्म सकेको छैन । बैंकस्रोतका अनुसार हरिसिद्धीबाट बैंकले २ अर्ब बढी रकम (सावाँ र ब्याज) असुल्न बाँकी छ । हरिसिद्धी कारखानामा कर्जा दुरुपयोग गरी जग्गा लिलाम गराउन खोजिएको भन्दै साधारण सदस्यहरूबाट पनि विभिन्न उजुरी पर्दै आएका छन् । तर, यस विषयमा अहिलेसम्म कुनै पनि सुनुवाई भने हुन सकेको छैन । ऋणी र ऋणदाता एउटै समूहको भएका कारण पनि एनसीसी बैंकले अहिलेसम्म कुनै एक्सन लिन सकेको छैन । यही विषयलाई प्रष्ट पारेर मात्रै मर्जर प्रक्रिया अगाडि बढाउनु पर्ने माग कुमारी बैंकका सञ्चालक तथा सेयरधनीहरुको हो । यही विषयमा सोमबार कुमारी बैंकको २२औं साधारण सभाको मुख्य मुद्दा बनेको हो । यस विषयमा कुमारी बैंकका मर्जर कमिटीका संयोजक तथा बैंकका सञ्चालक कृष्णप्रसाद ज्ञवालीसँग बुझ्दा उनले यो धेरै ठूलो विषय नभएको धारणा राखे । उनले हरिसिद्धीको जग्गा एनसीसी बैंकले आफ्नो नाममा लिइसकेकोले त्यो धेरै चिन्ताको विषय नभएको बताए । ‘एनसीसी बैंकले हरिसिद्धीको जग्गा आफ्नो नाममा लिइसकेको छ, कर्जा लगानीभन्दा बढी मूल्यको जग्गा आफ्नो नाममा आएपछि समस्या भएन, त्यसले झन एनसीसी बैंकलाई नै फाइदा हुन्छ, यस विषयमा कुमारी बैंक र बैंकका सञ्चालक तथा सेयरधनीले चिन्ता मान्नु पर्ने अवस्था छैन,’ ज्ञवालीले विकासन्युजसँग भने ।
गर्मीले युरोपमा पन्ध्र हजार जनाको मृत्यु
काठमाडौं । विश्वभर तापक्रम बढ्दै जाँदै यस वर्ष युरोपमा प्रचण्ड गर्मीका कारण १५ हजारजनाको मृत्यु भएको युरोपका लागि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्युएचओका क्षेत्रीय निर्देशकले बताएका छन् । क्षेत्रीय निर्देशक हान्स हेनरी क्लुगेले युरोपको पछिल्लो प्राप्त तथ्याङ्क उद्दृत गर्दै गर्मीले स्पेनमा चार हजार,पोर्चुगलमा एक हजार, तीन हजार दुई सय जनाभन्दा बढी संयुक्त अधिराज्यमा, झण्डै चार हजार पाँच सय जनाको जर्मनीमा ज्यान गएको सोमबार बताएका हुन् । युरोपका धेरै देशमा प्रचण्ड गर्मीका कारण अत्यधिक मृत्युका विवरण आएकाले ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या बढ्ने अपेक्षा गरिएको डब्ल्यूएचओ क्षेत्रीय निर्देशकले वक्तव्य निकालेर बताएका छन् । मध्य साउनमा युरोपभर चलेको अतिउष्ण वायुले धेरैजना हताहत भएका फ्रान्सको राष्ट्रिय तथ्याङ्क तथा आर्थिक अध्ययन संस्थानले जनाएको छ । विश्व मौसम विज्ञान सङ्गठनले पनि विश्वको तापक्रम चरमरूपमा बढिरहको तथा मौसम र जलवायुजन्य घटनामा सयौंको ज्यान गएको बताएको छ । बितेका ५० वर्षमा युरोपमा एक लाख ४८ हजार चरमतापका कारण मृत्युवरण गर्न बाध्य भएका सङ्गठनले जनाएको छ । विश्वव्यापी औसत तापक्रममा १।१ डिग्री सेल्सियस वृद्धि भइरहेको छ । रासस
सिद्धार्थ बैंकले सुरु गर्यो भिसा रेमिट्यान्स सेवा, विश्वका १८० देशबाट पैसा पठाउन सकिने
काठमाडौं । सिद्धार्थ बैंकले रेमिट्यान्स सेवालाई सरल, सहज र सुरक्षित बनाउने उद्देश्यले भिसा इन्टरनेसनलसँगको सहकार्यमा भिसा रेमिट्यान्स सेवाको सुरुवात गरेको छ । यस नयाँ सेवा मार्फत विश्वका १८० भन्दा बढी देशबाट स्वदेशी तथा विदेशी ग्राहकहरुले आफ्ना परिवार, आफन्त तथा साथीहरुलाई छिटो तथा सुरक्षित तरिकाले रकम पठाउन सक्नेछन् । स्वदेशी तथा विदेशी ग्राहकहरुले भिसा रेमिट्यान्स सेवामा आवद्ध भएका बैंकहरुको मोबाइल/इन्टरनेट बैंकिङ्ग तथा रेमिट्यान्स कम्पनीहरू मार्फत भिसा कार्डको १६ अंकको नम्बर प्रयोग गरी उक्त रकम पठाउन सक्नेछन् । यसरी भिसा रेमिट्यान्स सेवा मार्फत पठाइएको रकम यस बैंकले जारी गरेको भिसा डेबिट (लिंक गरिएको बैंक खातामा) तथा क्रेडिट कार्डमा सोझै प्राप्त गर्न सकिनेछ । यस सेवाले गर्दा ग्राहकवर्गहरुको रेमिट्यान्स सेवा अझ छिटो, सुरक्षित र सुविधाजनक रहने विश्वास बैंकले लिएको जनाएकाे छ । बैंकले हाल देशभर १९३ वटा शाखा (४ एक्स्टेन्सन काउन्टर सहित), ११८ शाखारहित बैंकिङ्ग सेवा, १७ सयभन्दा बढी पिओएस् मेसिन र २० हजारभन्दा बढी क्युआर मर्चेन्ट मार्फत उच्चस्तरीय एवं प्रविधिमैत्री बैंकिङ्ग सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।
तनहुँको छिम्केश्वरी पर्यटन मार्गमा कालोपत्र गर्न सरकारको ५४ करोड लगानी
तनहुँ । आँबुखैरेनी गाउँपालिका ५ मा पर्ने छिम्केश्वरी पर्यटन मार्ग कालोपत्र गर्नका लागि तीन तहकै सरकारले लगानी गरेका छन् । गण्डकी प्रदेशको ४७ करोड, सङ्घीय सरकारको समपुरक छ करोड रुपैयाँ र आँबुखैरेनी गाउँपालिकाको एक करोड रुपैयाँ गरी ५४ करोड रुपैयाँ लगानी हुने गाउँपालिका अध्यक्ष शुक्र चुमानले जानकारी दिए । समुद्री सतहबाट दुई हजार एक सय ३४ मिटर उचाइमा रहेको धार्मिक पर्यटकीयस्थल छिम्केश्वरी मन्दिर जाने मार्ग कालोपत्र गर्न लागिएको हो । सडक कालोपत्रेको ठेक्का शर्मा काष्ठमण्डप निर्माण सेवा पाएको छ । छिम्केश्वरी मन्दिर धार्मिक आस्थाको केन्द्र रहनुका साथै त्यहाँबाट देखिने प्राकृतिक दृश्य हेर्न पर्यटक आउने गरेका छन् । यहाँबाट हिमशृङ्खला, हरियाली डाँडाकाँडा तथा समथर फाँट सजिलै देख्न सकिन्छ । जिल्लाको आँबु, भाँगे, छिम्केश्वरी, हिलेखर्क, बाहुन भञ्ज्याङ, छिम्केश्वरी सडक पर्यटक मार्गको नामले परिचित हुँदै आएको अध्यक्ष चुमानले बताए । आँबुखैरेनी–३ गाउँपालिका चोकदेखि छिम्केश्वरी डाँडासम्म करिब १६ किलोमिटरमध्ये ५० लाख रुपैयाँको लागतमा तीन किमी सडक स्तरोन्नती गरिएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विष्णुप्रसाद शर्माले जानकारी दिए । दुई वर्षअघि निर्माण सम्पन्न भइसक्नुपर्ने भए पनि कोरोना महामारीका कारण ढिलाइ भएको थियो ।
छ वर्षमा चारपटक मत माग्न आउँदा पनि बनेन जाेरपाटी–सुन्दरीजलकाे सडक
जोरपाटी । छ वर्षको बीचमा चारपटक विभिन्न राजनीतिक दल र स्वतन्त्र उम्मेद्वार चन्द्रबहादुर खड्काका घरमा मत माग्न आइसकेका छन् । गोकर्णेश्वर नगरपालिका–३ मा बस्ने खड्का जस्ता हजाराैँ मानिस दैनिक हिँड्ने जोरपाटी–सुन्दरीजल सात किमी सडक भने ठेक्का भएको नौ वर्ष पूरा हुँदा पनि निर्माण सम्पन्न हुनसकेको छैन । पटक–पटक मत माग्न आउने उम्मेदवारले भने सडक, खानेपानी, ढलको समस्या समाधान गरिदिने वाचा गर्छन् । विजयी भएर जानेले वाचा बिर्संदा दैनिक हजारौँ मानिसले प्रयोग गर्ने सडक हिउँदमा धुलो र वर्षामा हिलोले यात्रा असहज हुनेगर्छ । एक दशकअघिदेखि जोरपाटी–सुन्दरीजल सडकको निर्माण सम्पन्न हुनसकेको छैन । यो सडकमा हिँड्नेलाई लाग्छ यो राजधानी सहर होइन । कुनै दुर्गम जिल्ला हो । काठमाडौं उपत्यका सडक विस्तार आयोजनाले विसं २०७२ मा सडक निर्माणका लागि ठेक्का गरेको थियो । जोरपाटी चोकमा गोकर्णेश्वर नगरपालिकाले सानो बजार चलाएर मासिक भाडा लिने ठाउँको सडकसमेत बन्न सकेको छैन । गत जेठमा कालोपत्र भएको केही सडक एक महिना नबित्दै भत्किएको छ । गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिरअघि रत्न टेलर्स चलाएर बसेका रत्नबहादुर सूचीकार सडक बनाएको केही दिनमै भत्कँदा पनि जनप्रतिनिधिले निर्माण व्यवसायीलाई फेरि बनाउन नलगाएकामा दुःखी छन् । ऐतिहासिक, पुरातात्विक, सांस्कृतिक एवं धार्मिक महत्व बोकेको गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिरअघिको सडक केही दिनमै भत्किँदा यहाँ आउने धार्मिक पर्यटकमा नकारात्मक सन्देश प्रवाह भएको उनले सुनाए । विसं २०७२ को संविधानपछि राज्य पुनःसंरचना भई तीन तहको सरकार बनेको छ । यहाँका नागरिकले भने सरकार भएको अनुभूति गर्न नसकेको खड्काको गुनासो छ । उनले भने,’विगत १५ वर्षदेखि यही निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान गरिरहेको छु, यहाँका जनप्रतिनिधिले जुन जोगी आएपनि कानै चिरेका भन्ने नेपाली उखानलाई चरितार्थ गरेको मेरो अनुभव छ, राजनीतिमा युवा पुस्ताले ठाउँ पाएनन् ।’ काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नं ३ मा पर्ने यहाँका मूल सडकको यो अवस्था छ भने भित्री सडकमा त हिँड्ने नसक्ने अवस्था छ । यही सडकबाट पर्यटकीयस्थल सुन्दरीजल र चिसापानी पुगिन्छ । विसं २०४६ पछि व्यवस्था फेरिए पनि काठ क्षेत्र धेरै पर्ने यहाँको अवस्था फेरिन सकेको छैन । काठमाडौँ उपत्यकामा वाग्मती स्रोतबाट सबैभन्दा बढी पानी निर्यात गर्दै आएको यो क्षेत्रका स्थानीयवासी भने काकाकूल बन्दै आएका छन् । खानेपानीका सम्बन्धमा यो क्षेत्र बत्तीमुनिको अँध्यारो जस्तो भएको छ । सुन्दरीजलमा पानीको दह बनाएर वर्षायाममा दैनिक रु १३ करोड र सुक्खायाममा दैनिक नौ करोड पानी काठमाडौं उपत्यकामा पठाउने यो क्षेत्रका मानिस नै धारामा पानी नआउने गरेको गुनासो गर्छन् । गोकर्णेश्वर नगरपालिका–९ आरुबारीकी रीता तामाङ चुनावमा मत माग्न आउँदा उम्मेदवारले खानेपानीको व्यवस्था गर्ने प्रतिबद्धता जनाउने गरेपनि विजयी भएपछि कार्यान्वयन नभएको बताउनुहुन्छ । सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची खोलाबाट २७.५ किमी सुरुङ मार्ग भएर ल्याउने पानी पनि यही क्षेत्रमा प्रशोधन हुन्छ । मेलम्चीको पानी पनि यो क्षेत्रका अधिकांशको धारामा वितरण नहुँदा यस क्षेत्रका मानिस पानी खोज्दै परम्परागत कुँवा, पोखरी, सार्वजनिक धारा एवं वाग्मतीलगायत नदीमा जान समय खर्च गर्न बाध्य छन् । यस्ता परम्परागत पानीका स्रोतमा पानी लिन आउनेको लाम लाग्ने गरेकाले पानीका लागि घण्टौँ कुर्नुपर्ने बाध्यता राजधानीमै पनि रहेको छ । निकुञ्जभित्रका चिलाउने, ओखरेनी, मूलखर्क बस्तीको समस्या यो क्षेत्रमा शिवपुरी नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्भित्र रहेको बस्तीवासीले दशकौँदेखि विभिन्न समस्या भोग्दै आएका छन् । गोकर्णेश्वर नगरपालिका–१ मा पर्ने चिलाउने, ओखरेनी, मूलखर्क बस्तीका आदिवासी जनजाति तामाङ समुदायले खेतबारीमा लगाएको उब्जनी जङ्गली जनावरका कारण भित्र्याउन पाउँदैनन् । निकुञ्जभित्रको बस्ती भएकाले पूर्वाधार लैजान अझै कठिनाइ भएको छ । यो बस्तीमा मत माग्न जाँदा विभिन्न राजनीतिक दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारले बस्ती सार्ने, बस्ती सार्न नसके पूर्वाधार लैजाने वाचा गर्न थालेको दशकौँ हुँदा पनि पूरा नभएको स्थानीय मङ्गली तामाङको गुनासो छ । यो क्षेत्रमा काठमाडौं महानगरपालिका–६ बौद्ध, गोकर्णेश्वर नगरपालिका र कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१, २ र ३ पर्छन् । आगामी मङ्सिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि यहाँ स्वतन्त्रसहित राजनीतिक दलका उम्मेदवार मत माग्न हिँडिरहेका छन् । प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि विभिन्न राजनीतिक दल र स्वतन्त्र गरी २३ जनाले उम्मेदवारी दिएका छन् । को को छन् राजनीतिक दल र स्वतन्त्रका उम्मेदवार प्रतिनिधिसभाका लागि नेपाली कांग्रेसबाट सन्तोष चालिसे, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) बाट कृष्णबहादुर राई, नेपाल कम्युनिष्ट पाटी (माओवादी केन्द्र) बाट बद्रीप्रसाद बजगाइँ, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट गणेश गिरी, जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) बाट मोहनकुमार विश्वकर्मा, नेपाल मजदूर किसान पार्टीबाट विशोक डङ्गोल, मौलिक जरोकिलो पार्टीबाट समिना न्यौपानेले उम्मेदवारी दर्ता गरी प्रचारप्रसारमा लागेका छन् । यसैगरी मङ्गोल नेशलन अर्गनाइजेशनबाट कृष्णकाजी श्रेष्ठ, जनमत पार्टीबाट गोविन्द नेपाल, राष्ट्रियस्वतन्त्र पार्टीबाट दुर्गाविक्रम थापा क्षत्री, हाम्रो नेपाली पार्टीबाट द्वारिका अधिकारी, सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च (थरुहट) बाट नुर्पु गेल्जेन शेर्पा, आमूलपरिवर्तन मसिहा पार्टी नेपालबाट नेत्रबहादुर तामाङ, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपालबाट मोहनबहादुर बस्नेत र सामाजिक लोकतान्त्रिक पार्टीबाट रक्षकुमार राईले उम्मेद्वारी दर्ता गरी मत माग्दै जनताको घर आँगन डुल्ने गर्नुभएको छ । यो क्षेत्रमा आठ जनाले स्वतन्त्त उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । छ महिनाअघिसम्म नेपाली कांग्रेसमा क्रियाशील पार्टीको गोकर्णेश्वर नगर समिति सभापति भएर काम गरिसक्नुभएका श्रीकृष्ण ज्योतिले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दर्ता गर्नुभएको छ । यसैगरी कविता विष्ट सुनार, केदारनाथ मिश्र, जगन्नाथ देवकोटा, दीनेश खनाल, नीरञ्जन पुडासैनी, राजेश विष्ट र विन्दु मगरले पनि स्वतन्त्र उम्मेदवारी दर्ता गरी प्रतिनिधिसभा सदस्य पद दाबी गर्नुभएको छ । एमालेका राई यसअघि २०७४ सालको संसदीय निर्वाचनमा निर्वाचित भएका थिए । कांग्रेसका चालिसे भने २०७४ सालको स्थानीय तह निर्वावचनमा गोकर्णेश्वर नगरपालिकाको नगरप्रमुख पदमा निर्वाचित हुनुभएको थियो । यसपटकको निर्वाचनमा यी दुई नेताबीच प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । गत वैशाखमा वडाध्यक्षले पाएको मतका आधारमा यो क्षेत्रमा कांग्रेस अघि छ । अन्य क्षेत्रमा गठबन्धन भए पनि काठमाडौं ३ मा भने सबै दल एक्लाएक्लै प्रतिस्पर्धामा रहेका छन् । यहाँ सत्ता र प्रतिपक्ष दुवैले गठबन्धन गरेका छैनन् । यो क्षेत्रमा ८९ हजार आठ सय ८९ मतदाता रहेको मुख्य निर्वाचन अधिकृत मन्दिरा शाही बताउँछिन् । क्षेत्र अन्तर्गत प्रदेश क्षेत्र १ मा महानगरपालिका–६, गोकर्णेश्वर नगरपालिका–५ र ९ का २३ हजार ७५ मतदाता छन् । यो प्रदेश क्षेत्रमा नौ जना चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१, २ र ३, गोकर्र्णेेश्वर नगरपालिकाका–१, २, ३, ४, ६, ७ र ८ भने प्रदेश क्षेत्र २ मा पर्छ । यो प्रदेशसभा क्षेत्रमा विभिन्न राजनीतिक दल र स्वतन्त्र गरी १२ जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । रासस
आज खग्रास चन्द्रग्रहण : ५ बजेर ११ मिनेट जाँदा ग्रहण लागेर ६ बजेर ३४ मिनेटमा सकिने
काठमाडौं । कार्तिक शुक्ल पूर्णिमामा आज बेलुकी ग्रस्तोदित खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ । आज बेलुकी ०५ : ११ बजे चन्द्रोदय हुँदादेखि नै ग्रहण लागेर नै उदय हुने भएकाले आजको ग्रहणलाई ग्रस्तोदित चन्द्रग्रहण भनिएको हो । ग्रहणले पूरै चन्द्रमा ढाक्ने भएकाले खग्रास भनिएको समितिले प्रकाशन गरेको ‘राष्ट्रिय पञ्चाङ्गम्’ मा उल्लेख छ । बेलुकी ०५ : १३ बजे सूर्यास्त भएपछि ग्रहण स्पष्ट रुपमा देखिने छ । बेलुकी ०५ : २७ बजे ग्रहणको उन्मीलन हुने समितिका कार्यकारी निर्देशक सूर्यप्रसाद ढुङ्गेलले बताउनुभयो । बेलुकी ०६ : ३४ बजे ग्रहण सकिन्छ । नेपालबाट ग्रहण एक घण्टा २३ मिनेट देखिने छ । चन्द्रग्रहणको नौ घण्टाअघिदेखि सुतक लाग्ने धर्मशास्त्रका ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको धर्मशास्त्रविद् प्रा डा रामचन्द्र गौतम बताउँछन् । ग्रहणको सुतक बार्नेले आज बिहान ०८ : ११ बजेदेखि भोजन गरेका छैनन् । शास्त्रीय रुपमा बाल, वृद्ध र बिरामी बाहेकलाई भोजन निषेध गरिएको छ । बेलुकी ०६ : ३४ बजे ग्रहण सकिएपछि मात्र भोजन गर्न हुने पनि उनले बताए । ग्रहणका बेला जप, स्नान, ध्यान, पाठलगायत कर्म गर्दा फलदायी हुने शास्त्रीय बचन छ । भरणी नक्षत्र र मेष राशिलाई कष्ट आजको ग्रस्तोदित खग्रास चन्द्रग्रहण भरणी नक्षत्र र मेष राशिका व्यक्तिलाई अतिकष्टदायक रहेको समितिले जनाएको छ । चन्द्रग्रहण मेष राशिलाई घात, वृष राशिलाई व्यय, मिथुन राशिलाई लाभ, कर्कट राशिलाई सुख, सिंह राशिलाई माननाश, कन्या राशिलाई कष्ट फल दिने योग रहेको समितिले प्रकाशन गरेको ‘राष्ट्रिय पञ्चाङ्गम्’ मा उल्लेख गरिएको छ । यसैगरी तुला राशिलाई स्त्रीपीडा, वृश्चिक राशिलाई सुख, धनु राशिलाई चिन्ता, मकर राशिलाई व्यथा, कुम्भ राशिलाई श्रीप्राप्ति र मीन राशिलाई क्षतिको फल मिल्ने पनि उल्लेख गरिएको समितिका कार्यकारी निर्देशक ढुङ्गेलले जानकारी दिए । ग्रहणमा के गर्नु हुन्छ ? के गर्नु हुँदैन ? ग्रहणका समयमा स्नान, दान, श्राद्ध, जप, ध्यान, साधना लगायत कर्म गर्न शुभ मानिन्छ । अन्न खान बाहेक ग्रहण र यसको सूतकका बेला नित्य कर्म गर्नुहुन्छ । ग्रहणका समयमा दीक्षा मन्त्र लिन पनि उत्तम हुने शास्त्रीय मान्यता रहेको धर्मशास्त्रविद् गौतम बताउँछन् । ग्रहणका बेला सकेसम्म तीर्थस्थलमा नसके नजिकैको नदी, ताल, तलाउ, पोखरी यति पनि सम्भव नभए घरमै स्नान गर्नुपर्ने निर्णयसिन्धु, हेमाद्रि, कालमाधव, वीरमित्रोदय लगायत धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको छ । ग्रहणका बेला गर्नु हुने र नहुने कामलाई यी ग्रन्थमा यसरी उल्लेख गरिएको छ । निद्रायां जायते व्याधि मुत्रे दारिद्रमाप्नुयात् । पुरिषे कृमियोनिश्च मैथुने ग्रामसुकरः ।। अभ्यञ्जने भवेत्कुष्ठि भोजने स्यादधोगति । बन्धने च भवेत् सर्पे वधे च नरकं व्रजेत् ।। अर्थात् ग्रहणका समयमा सुते रोग लाग्ने, पिसाब गरे दरिद्र, दिसा गरे कीरा भएर जन्मने, मैथुन गरे गाउँको सुङ्गुर भएर जन्मने, सिङ्गार पटार गरे कुष्ठ रोगी, भोजन गरे अधोगति, बन्धनमा राखे सर्प भएर जन्मने, काटमार गरे नरकमा बास हुने उल्लेखित धार्मिक ग्रन्थमा वर्णन गरिएको छ । सूर्य ग्रहणमा चार प्रहर १२ घण्टा र चन्द्रग्रहणमा तीन प्रहर नौ घण्टा अघिदेखि सुतक लाग्ने धर्मशास्त्रविद् गौतमले सुनाए । सुतक लागेपछि भोजन गर्नु नहुने धार्मिक विश्वास छ । ग्रहणका समयमा नित्य कर्म गर्नु हुन्छ । घरमा तिथि, श्राद्ध परेमा ग्रहणमा गर्न हुने समितिले जनाएको छ । ग्रहण निषेध गरिएकाबाहेक कर्म गर्न हुने जनाइएको छ । कात्तिक महिनाको कृष्ण पक्षको औँसीमा गत ८ गते सूर्यग्रहण लागेको थियो । आज शुक्ल पक्षको पूर्णिमामा चन्द्रग्रहण लाग्दैछ । औँसीमा सूर्य र पूर्णिमामा चन्द्रग्रहण लाग्छ । चन्द्रग्रहण तक्षशिला एकेडेमीमा देखाइने खग्रास चन्द्रग्रहण सामाखुसीस्थित तक्षशिला एष्ट्रोनामी क्लबले देखाउने व्यवस्था मिलाएको छ । सामाखुसीस्थित एकेडेमी भवनको छतबाट निःशुल्क चन्द्रग्रहण देखाउने व्यवस्था गरिएको वरिष्ठ खगोलविद् जयन्त आचार्यले राससलाई जानकारी दिए । यो ग्रहण जापान, कोरिया, चीन, भारत, क्यानडा, अलास्का आदि देशबाट खग्रास चन्द्रग्रहण देखिने छ । नेपाल, भारत, पाकिस्तान, आदि देशबाट भने साँझमा चन्द्रमा उदाउँदा ग्रहण लागिरहेको देखिने छ ।
वैदेशिक रोजगारमा जाने महिलाको सेवा र सुरक्षा आवश्यक
पोखरा । रोजगारको सिलसिलामा वैदेशिक रोजगारमा जाने महिलामा थुप्रै चुनौती देखिएको भन्दै यसलाई न्यूनीकरण गर्न महिलाको सुरक्षित, मर्यादित सेवा सुनिश्चितता गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ । पोखरामा राष्ट्रिय महिला आयोगले आयोजना गरेको वैदेशिक रोजगारमा संलग्न महिलाको सुरक्षित, मर्यादित र सेवाको सुनिश्चित्ताका लागि वैदेशिक रोजगारीको क्षेत्रमा कार्यरत निकायगत र तहगत सरोकारवालासँगको सार्वजनिक सुनुवाइ कार्यक्रमा सहभागीले सो विषयमा जोड दिएका हुन् । वैदेशिक रोजगारका लागि दुबई र कतार गएर फर्किएकी देवी सुनारले वैदेशिक रोजगार अवसरसँगै चुनौती भएकाले यसमा देखिएका समस्याको समाधानमा आयोगले नीतिगत तहबाट पहल गर्नुपर्नेमा जोड दिइन् । आफूले सम्बन्धित देशको भाषा र कामको दक्षता नहुँदा आफूले निकै दुःख भोग्नु परेको अनुभव उनले सुनाए । कुवेतबाट फर्कनुभएकी पार्वती दमैले आफूलाई वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी नीतिनियम कानुन केही थाहा नहुँदा श्रम शोषणमा परेको अनुभव सुनाए । घरेलु कामदारको रुपमा रहँदा आफूले भोग्नु परेको पीडा सुनाउँदै उनले सरकारका कतिपय नीति नियमबारे आफूहरु अञ्जान रहँदा पनि पीडित हुनुपरेको उनको भनाइ थियो । उनले कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण विकल्प खोज्दै खाडीमुलुक जाँदाका पीडा दर्दनाक भएको र परिवारका सदस्यसँग सम्पर्कमा रहनसमेत नपाउँदा आफ्नै चिन्ताले आमा गुमाउनु परेको पीडा पोखे । जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख लीलाधर पौडेलले हरेक क्षेत्रमा समस्या देखिएको जनाउँदै त्यसलाई व्यवस्थित गर्ने नीतिनियम र त्यसको कार्यान्वयनको पक्षमा जोड दिन आवश्यक रहेको औँल्याए । उनले वैदेशिक रोजगारमा जाने महिलाको लागि पहिला त्यस देशको भाषा संस्कार संस्कृतिको बारेमा सामान्य भए पनि जानकारी लिनुपर्ने र कुन कामको लागि जाने त्यो काम दक्ष भएर वैधानिक बाटोबाट जाँदा जोखिम कम हुने भनाइ राखे । शिक्षा संस्कृति विज्ञान प्रविधि तथा सामाजिक विकास मन्त्रालयका सचिव हेमराज सुवेदीले सरकारले निषेध गरेका बाहेकका मुलुकमा जाँदा श्रम स्वीकृति लिएर सीप सिकेर जाँदा समस्या कम हुने बताए । उनले समस्यामाथि छलफल र बहस गरेपछि समाधानको उपाय निस्कने जनाउँदै महिला आयोगको पहिलो पटक वैदेशिक रोजगारमा महिलाको सवाललाई प्राथमिकता दिएर सार्वजनिक सुनुवाइ गरेकोमा प्रशंसा गरे । कार्यक्रमा श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयका श्रम अधिकृत लक्ष्मण बरालले गण्डकी प्रदेशमा महिलाको वैदेशिक रोजगारीसम्बन्धी सवाल र महिलाको सुरक्षित तथा मर्यादित रोजगारीका लागि अवलम्बन गर्नुपर्ने उपायको बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । उनका अनुसार गण्डकी प्रदेशको २०७८ ७९ को तथ्याङ्कमा ९६ हजार नौ सय ९८ जनामध्ये पाँच हजार दुई सय ११ जना महिला वैदेशिक रोजगारमा गएका छन् । त्यसैगरी सामी परियोजना गण्डकीका प्रमुख उमा शर्माले वैदेशिक रोजगारीमा गएका महिलाप्रति सकारात्मक दृष्टिकोणको खाँचो रहेको र सकारात्मक भन्दा नकारात्मक विषयले बढी प्राथमिकता पाउँदा वैदेशिक रोजगारमा गएर आएका महिला समाजमा खुल्न नसकेको बताए। आयोगका उपसचिव सीता अधिकारीले पछिल्लो समयमा वैदेशिक रोजगारमा जाने महिलामाथि विभिन्न खालका हिंसा हुने गरेका घटना सार्वजनिक भएसँगै आयोगले २१ वर्षको इतिहसामा पहिलो पटक वैदेशिक रोजगार र महिलाको सवाललाई चासो दिएर कार्यक्रम गरेको बताए । आयोगका अध्यक्ष कमला पराजुलीले महिला अधिकारको समग्र विकास गरी लैङ्गिक न्याय कायम गर्न बनेको आयोगले पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारमा रहेका महिलामाथि हुने हिंसाका धेरै घटना बाहिर आएको र यसलाई न्यूनीकरण गर्नका लागि आज उठेका सवाल र सुझावले आगामी रणनीतिक योजना बनाउन सहयोग पुग्ने विश्वास गरे । कार्यक्रमा जिल्ला समन्वय समितिका उपप्रमुख सरिता माल, सामाजिक विकास मन्त्रालयका उपसचिव जमुना पौडेल, इलाका प्रशासन कार्यालय लेखनाथका कमलराज भण्डारी, प्रेस काउन्सिलका सदस्य दुर्गा भण्डारी, नेपाल पत्रकार महासङ्घ कास्कीका अध्यक्ष विमला भण्डारी, इन्सेकका कार्यक्रम संयोजक सवनम शर्मा, नेपाल बारको केन्द्रिय महिला समिति सचिव विनिता नेपाली लगायतले वैदेशिक रोजगारमा महिलाको अवस्था र सरोकारवाला निकायले ध्यान दिनुपर्ने कुरामा सुझाव राखेका थिए । वैदेशिक रोजगारबाट आउने रेमिट्यान्समा मात्र नभइ यसले सिर्जना गरेको पारिवारिक बेमेल, मानसिक स्वास्थ्यमा देखिएको समस्या लगायतका विषयमा पनि अध्ययन जरुरी रहेको उनको भनाइ थियो ।