पूर्वप्रधानमन्त्री खनालमा मुटुको समस्या देखियो, अस्पताल भर्ना
काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री एवम् नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल स्वास्थ्यमा एकाएक समस्या आएपछि अस्पताल भर्ना भएका छन् । मुटुमा असजिलो र स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या देखिएपछि उनलाईआइतबार मण्डिखाटारस्थित ह्याम्स अस्पताल भर्ना गरिएको हो । उनको सचिवालयका अनुसार मुटुमा सामान्य समस्या देखापरेपछि चिकित्सकको सल्लाहबमोजिम थप परीक्षण तथा उपचारका लागि अस्पताल लगिएको हो । हाल उनलाई चिकित्सकहरूको प्रत्यक्ष निगरानीमा राखी आवश्यक स्वास्थ्य परीक्षण तथा उपचार प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ । नेता खनालको अवस्था हाल सामान्य रहेको र आत्तिनुपर्ने स्थिति नरहेको उनको सचिवालयले स्पष्ट पारेको छ। चिकित्सकहरूका अनुसार प्रारम्भिक जाँचका क्रममा उहाँको स्वास्थ्य स्थिति स्थिर रहेको र थप केही परीक्षणका रिपोर्टहरू आउन बाँकी रहेको जनाइएको छ। नेपालको वामपन्थी आन्दोलनका शीर्ष नेता खनाल यसअघि पनि विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट ग्रसित रहँदै आएका छन् ।
क-कसले जिते सरकारको लाख उपहार ?
काठमाडौं । सरकारको ‘करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रम’ अन्तर्गत असोज दोस्रो पाक्षिकका १६ जना दैनिक विजेता र एक जना बम्पर विजेता घोषणा भएका छन् । असोज १६ देखि ३१ गतेसम्मको अवधिका लागि छनोट भएका विजेतामध्ये एक जनाले १० लाख रुपैयाँ र अन्य १६ जनाले जनही एक लाख ३३ हजार ३३४ रुपैयाँको उपहार जितेका छन् । काठमाडौंको विशाल बजारमा आयोजित कार्यक्रममा कलाकार दीपकराज गिरी र दीपाश्री निरौलाले कम्प्युटर प्रणालीमार्फत विजेता कुपन छनोट गरी उपहार विजेताको घोषणा गरेका हुन् । कार्यक्रमअन्तर्गत १० लाख रुपैयाँको पाक्षिक बम्पर उपहारका लागि कुपन नम्बर ८८०८१६३२५१५८४९८८ छनोट भएको छ । उक्त कुपनका धारक बम्पर उपहारका विजेता बनेका छन् । यी हुन् उपहारका लागि छनोट भएका कुपन नम्बर – ०८८७९०१७० – ०९३८९८३१४८६८ – ०८०१६२९७६९३४ – ०८२८०८९७६३७२ – ०८७६५१६९००५३ – ०८९६९१८५५६७० – ०८१६०२३५५६४४ – ०९०५७४८२३८५० – ०७८२२४८५८६८८ – ०८६६२३०९९५१५ – ०९२१५६३४५१४२ – ०८५२९९४४०३१२ – ०८९८६५३१०७२९ – ०८४०८६००४००१ – ०९१०१५६२६२४९ – ०८३६८९६७६१५३ यी कुपनका धारकले जनही एक लाख ३३ हजार ३३४ रुपैयाँको उपहार प्राप्त गर्नेछन् । उपहार प्राप्त गर्न विजेताले सम्बन्धित निकायले तोकेको प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ । आन्तरिक राजस्व विभागले उपभोक्तालाई सामान तथा सेवा खरिद गर्दा अनिवार्य रूपमा बिल लिने बानी विकास गराउने उद्देश्यले करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ । बिल बिजक अर्थात् भ्याट बिल लिने–दिने संस्कृतिलाई प्रोत्साहन गर्नु र आर्थिक कारोबारलाई पारदर्शी बनाउनु कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य हो । कार्यक्रममा एक सय रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका वस्तु तथा सेवा खरिद गर्ने उपभोक्ता सहभागी हुन सक्छन् । खरिदको बिल वा योग्य कारोबारमार्फत उपहार कार्यक्रममा सहभागी हुने उपभोक्ताले भाग्यशाली छनोटमा परे नगद पुरस्कार प्राप्त गर्ने अवसर पाउँछन् । बिल लिने बानीले उपभोक्ताको खरिद कारोबारको प्रमाण सुरक्षित राख्नुका साथै व्यवसायीलाई पनि कारोबारको अभिलेख व्यवस्थित गर्न प्रोत्साहित गर्छ । यसबाट कर प्रणालीलाई पारदर्शी बनाउने र कर छली नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने सरकारको अपेक्षा छ ।
दशैंमा खुल्ने भयो तातोपानी नाका
काठमाडौं । चीनसँगको व्यापारिक आवागमन डेढ महिनादेखि ठप्प रहेको सिन्धुपाल्चोकस्थित तातोपानी नाका तीन दिनका लागि खुल्ने भएको छ । दशैंंका बेला बजारमा वस्तुको आपूर्ति सहज बनाउने उद्देश्यले सरकारले कात्तिक १ देखि ३ गतेसम्म नाका अस्थायी रूपमा सञ्चालन गर्न लागेको हो । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्रालयको निरन्तनरको प्रयासपछि चिनियाँ पक्ष नाका खोल्न सहमत भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । खुला रहने अवधिमा यात्रुवाहक सवारीसाधनलाई नभई मालवाहक कार्गो ट्रकलाई मात्र आवतजावत गर्न दिइनेछ । चाडपर्वका बेला आवश्यक सामग्रीको आपूर्ति व्यवस्थापनमा सहजता ल्याउन नाका सञ्चालन गर्न लागिएको मन्त्रालयको भनाइ छ । नेपाल–चीन व्यापारको महत्त्वपूर्ण मार्ग मानिने तातोपानी नाका लामो समय बन्द रहँदा आयातकर्ताले सामान भित्र्याउन समस्या भोग्दै आएका थिए । यसअघि भदौ १० गते भोटेकोशीमा आएको बाढीले रसुवागढी नाकासँगको सम्पर्क अवरुद्ध बनाएको थियो । त्यसको केही दिनपछि भदौ १४ गतेदेखि चीनले तातोपानी नाका पनि बन्द गरेपछि नेपाल–चीन सीमापार व्यापार थप प्रभावित भएको थियो । प्राकृतिक विपत्ति र नाका बन्द हुँदा चाडपर्वका लागि चीनबाट आयात गरिने सामग्रीको आपूर्तिमा समेत अवरोध पुगेको हो । नेपाली पक्षले गरेको आग्रहलाई चिनियाँ पक्षले स्वीकार गरेपछि सीमित अवधिका लागि नाका खोल्ने सहमति जुटेको हो । तीन दिन सञ्चालन हुँदा व्यवसायीलाई रोकिएको व्यापारिक गतिविधि अघि बढाउन र आवश्यक सामान आयात गर्न केही राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ । तर, छोटो अवधिका लागि नाका खुल्दा बजारमा देखिएको आपूर्ति समस्या कति समाधान हुन्छ भन्ने विषय आयात हुने सामानको परिमाण र ढुवानीको गतिमा निर्भर रहनेछ । दशैंको सामान बाटोमै रोकिँदा असर यस वर्ष बाढी र नाका बन्दका कारण चीनबाट दशैंलाई लक्षित गरी ल्याइएका सामग्री समयमै नेपाल भित्रिन सकेनन् । रसुवागढी क्षेत्रमा आएको बाढीले दशैंंका लागि ल्याइएका तीन सयदेखि चार सय कन्टेनर बगाएको र केही सवारीचालक सम्पर्कविहीन भएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो । नेपालमा दशैंका बेला चीनबाट ठूलो परिमाणमा लत्ताकपडा, जुत्ता, इलेक्ट्रोनिक्स तथा अन्य उपभोग्य वस्तु आयात हुने गर्छन् । रसुवागढी र तातोपानी दुवै नाकाबाट हुने आपूर्ति प्रभावित भएपछि आयातकर्ताले सामान भित्र्याउन कठिनाइ भोग्नुपरेको छ । सामानको ढुवानी अवरुद्ध हुँदा बजारमा केही वस्तुको उपलब्धता घट्नुका साथै मूल्यसमेत बढेको व्यवसायीको भनाइ छ । चाडपर्वमा माग बढ्ने तर आपूर्ति नियमित नहुने अवस्थाले उपभोक्ताको खर्चमा थप दबाब पर्ने जोखिम छ । तातोपानी नाका तीन दिनका लागि खुल्ने निर्णयले तत्कालीन व्यापारिक अवरोध केही कम गर्न सक्ने भए पनि चीनसँगको व्यापार नियमित बनाउन दीर्घकालीन व्यवस्था आवश्यक देखिएको छ । बाढीपहिरोबाट प्रभावित सीमावर्ती पूर्वाधारको पुनःस्थापना र दुवै देशबीचको समन्वय प्रभावकारी नबनाए आयात–निर्यातमा यस्तै समस्या दोहोरिन सक्नेछ ।
भेट्रान बैंकरदेखि उद्योगपतिसम्म जोडिएको बैंक
काठमाडौं । निजी क्षेत्रको अग्रणी वाणिज्य बैंक नबिल बैंकको सञ्चालक समितिमा उद्योग व्यवसाय, अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङ, वित्तीय नियमन, शिक्षा, उद्यमशीलता तथा व्यवस्थापन क्षेत्रको अनुभव भएका व्यक्तिहरू छन् । बैंकको नेतृत्व चौधरी ग्रुपका प्रबन्ध निर्देशक निर्वाणकुमार चौधरीले गरिरहेका छन् । समितिमा भारत र बंगलादेशका अनुभवी बैंकरदेखि नेपाल राष्ट्र बैंककी पूर्वकार्यकारी निर्देशक तथा शिक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार क्षेत्रमा सक्रिय उद्यमीसम्मको प्रतिनिधित्व छ । स्थापनाकालदेखि नै निजी क्षेत्रको बैंकिङ विकासमा भूमिका खेल्दै आएको नबिलले आफ्नो संस्थागत नेतृत्वमा उद्योग, व्यापार र वित्तीय क्षेत्रको अनुभवलाई समेटेको छ । बैंकमा संस्थापक सेयरधनीको ५८.४४ प्रतिशत र सर्वसाधारण सेयरधनीको ४१.५६ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । निर्वाणकुमार चौधरी नबिलका अध्यक्ष निर्वाणकुमार चौधरी उद्योग व्यवसायसँगै सामाजिक क्षेत्रमा पनि सक्रिय छन् । उनी चौधरी ग्रुपका प्रबन्ध निर्देशक तथा चौधरी फाउन्डेसनका अध्यक्ष हुन् । फाउन्डेसनमार्फत उनले शिक्षा, स्वास्थ्य र विपद् राहतसँग सम्बन्धित विभिन्न सामाजिक पहलमा सहयोग गर्दै आएका छन् । चौधरीले डुन स्कुल, ह्यारो स्कुल, म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआईटी) र लन्डन बिजनेस स्कुलबाट शिक्षा हासिल गरेका छन् । व्यवसायसँगै सामाजिक उत्तरदायित्वका क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानका लागि उनले वाईपीओको एसईएन सस्टेनेबिलिटी अवार्ड फर फिलान्थ्रोपी र लायन्स क्लब इन्टरनेसनलको प्रेसिडेन्ट्स अवार्ड फर सोसल कन्ट्रिब्युसनलगायत सम्मान प्राप्त गरेका छन् । उनलाई विश्व आर्थिक मञ्चको यङ ग्लोबल लिडरका रूपमा समेत मनोनयन गरिएको थियो । निजी क्षेत्रका विभिन्न संस्थामा नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेका चौधरी नेपाल उद्योग परिसंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष पनि हुन् । उनले भारत–नेपाल केन्द्रको अध्यक्षका रूपमा काम गरिसकेका छन् । यसबाहेक संयुक्त राष्ट्रसंघको बिजनेस एडभाइजरी काउन्सिल तथा यूएन ग्लोबल कम्प्याक्टको एक्सन प्लेटफर्मअन्तर्गत उच्चस्तरीय स्टियरिङ कमिटीको बोर्डमा समेत उनी मनोनीत भएका थिए । उद्योग व्यवसाय, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र सामाजिक उत्तरदायित्वमा प्राप्त अनुभव उनको व्यावसायिक यात्राका प्रमुख पक्ष हुन् । मलय मुखर्जी बैंकका सञ्चालक मलय मुखर्जी भारतका अनुभवी बैंकर हुन् । ७० वर्षीय मुखर्जीसँग कर्जा विश्लेषण, जोखिम व्यवस्थापन र प्रविधि विकासका क्षेत्रमा लामो अनुभव छ । उनले विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । मुखर्जीले भारतको आईएफसीआईमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए । आईएफसीआई समूहअन्तर्गतका विभिन्न कम्पनीको अध्यक्षको जिम्मेवारीसमेत सम्हालेका उनले सन् २०१२ सेप्टेम्बरदेखि २०१३ डिसेम्बरसम्म सेन्ट्रल बैंक अफ इन्डियाको कार्यकारी निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए । त्यसअघि उनले इन्डियन बैंकको चेन्नईस्थित केन्द्रीय कार्यालयमा जोखिम व्यवस्थापन तथा प्रविधि व्यवस्थापन विभागका महाप्रबन्धकका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनी भारतको व्यवस्थापन शिक्षण संस्था एमडीआई गुडगाउँका अध्यक्षसमेत रहिसकेका छन् । मुखर्जी हाल नबिलसहित भारत र श्रीलंकाका विभिन्न कम्पनीको सञ्चालक समितिमा आबद्ध छन् । उनी भारतको दिलीप बिल्डकन लिमिटेड तथा शिवालिक स्मल फाइनान्स बैंकका स्वतन्त्र सञ्चालक, श्रीलंकाको युनियन बैंक कोलम्बोका गैरकार्यकारी सञ्चालक तथा यूबी फाइनान्स कम्पनी र नेसनल एसेट म्यानेजमेन्ट लिमिटेडका गैरकार्यकारी अध्यक्षका रूपमा समेत कार्यरत छन् । कर्जा, जोखिम र प्रविधिसम्बन्धी अनुभवसँगै विभिन्न वित्तीय संस्थाको नेतृत्व तहमा काम गरेको अनुभव उनको व्यावसायिक परिचयको आधार हो । अनन्त पौड्याल सञ्चालक अनन्त पौड्याल शिक्षा परामर्श तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार क्षेत्रमा सक्रिय उद्यमी हुन् । उनी नेपाल एजुकेसन कन्सल्टेन्सीका अध्यक्ष हुन् । अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, कूटनीति तथा व्यवसाय विकासमा अनुभव र रुचि राख्ने पौड्यालले अस्ट्रेलियाको मोनास विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । उक्त अध्ययनमा उनले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार तथा कूटनीतिमा विशेषज्ञता हासिल गरेका हुन् । उनले काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातक गरेका छन् । पौड्याल अस्ट्रेलियन दूतावासको बिजनेस एडभाइजरी ग्रुपका सदस्य तथा एसोसिएसन अफ नेपालीज अलुम्नाई फ्रम अस्ट्रेलिया (एएनएए) का अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छन् । सन् २०१५ देखि नेपाल एजुकेसन कन्सल्टेन्सीमा आबद्ध उनी आईईआरआईएन, एनएएईआर तथा एईएएसलगायत परामर्शसम्बन्धी संस्थासँग पनि जोडिएका छन् । व्यवसाय विकास र नीतिगत विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोणलाई प्राथमिकता दिँदै आएका पौड्याल सार्वजनिक सेयरधनीको प्रतिनिधित्व गर्दै बैंकको सञ्चालक समितिमा आबद्ध छन् । शिक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र उद्यमशीलताको अनुभव उनको व्यावसायिक यात्राका प्रमुख पक्ष हुन् । प्रविन टिब्रेवाल प्रविन टिब्रेवाल उद्यमी हुन् । उनी डल्फिन एमबी प्रालिका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा कार्यरत छन् । विभिन्न व्यावसायिक क्षेत्रमा काम गरेको अनुभव भएका टिब्रेवालाले पोखरा विश्वविद्यालयबाट लेखा तथा वित्त विषयमा व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । उनले बेलायतको युनिभर्सिटी अफ ब्राडफोर्डबाट लेखा तथा वित्त विषयमा स्नातक गरेका हुन् । लेखा, वित्त र व्यवसाय व्यवस्थापनमा शैक्षिक पृष्ठभूमि भएका टिब्रेवालको अनुभव उद्यमशीलता तथा व्यावसायिक सञ्चालनसँग सम्बन्धित छ । उनी बैंकको सञ्चालक समितिमा आबद्ध छन् । सईद मन्सुर मुस्तफा नबिलका सञ्चालक सईद मन्सुर मुस्तफा बंगलादेशको आईएफआईसी बैंक पीएलसीका प्रबन्ध निर्देशक हुन् । बैंकिङ क्षेत्रमा २८ वर्षको अनुभव भएका मुस्तफाले शाखा व्यवस्थापन, कर्जा जोखिम व्यवस्थापन, वैदेशिक व्यापार तथा ट्रेजरी सञ्चालनमा विशेषज्ञता हासिल गरेका छन् । उनले सन् १९९६ मा एबी बैंकमा प्रशिक्षार्थी अधिकृतका रूपमा बैंकिङ करियर सुरु गरेका थिए । त्यसपछि ट्रस्ट बैंक लिमिटेडमा कर्जा प्रमुखलगायत विभिन्न जिम्मेवारी सम्हालेका उनले सन् २०१५ अप्रिल ६ मा आईएफआईसी बैंकमा वरिष्ठ कार्यकारी उपाध्यक्षका रूपमा काम सुरु गरेका थिए । आईएफआईसी बैंकमा उनले नायब प्रबन्ध निर्देशक तथा अन्तर्राष्ट्रिय विभाग प्रमुख, प्रमुख कर्जा अधिकृत, प्रमुख जोखिम अधिकृत र प्रमुख सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण अनुपालन अधिकृतका रूपमा समेत काम गरेका छन् । उनी आईएफआईसी बैंकको आबद्ध कम्पनी ओमान एक्सचेन्ज एलएलसीका सञ्चालक पनि हुन् । मुस्तफाले ढाका विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा स्नातक तहमा सम्मानसहितको उपाधि तथा स्नातकोत्तर गरेका छन् । उनले सोही विश्वविद्यालयको इन्स्टिच्युट अफ बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसनबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तरसमेत गरेका छन् । शाखा सञ्चालनदेखि जोखिम व्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङसम्मको अनुभव उनको व्यावसायिक यात्राका प्रमुख पक्ष हुन् । सरिता भट्ट अधिकारी नबिलकी सञ्चालक सरिता भट्ट अधिकारी नेपाल राष्ट्र बैंककी अवकाशप्राप्त कार्यकारी निर्देशक हुन् । उनले सन् १९९० देखि २०२० सम्म करिब ३० वर्ष केन्द्रीय बैंकिङ क्षेत्रमा काम गरेकी छन् । बैंक सुपरिवेक्षण, विदेशी विनिमय व्यवस्थापन, वित्तीय व्यवस्थापन तथा कर्जा गुणस्तर मूल्याङ्कनमा उनको विशेषज्ञता छ । अधिकारीले नेपाल राष्ट्र बैंकको विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभागको नेतृत्वसमेत गरेकी थिइन् । केन्द्रीय बैंकमा रहँदा उनले वित्तीय संस्था नियमन तथा सुपरिवेक्षण र विदेशी विनिमय व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विभिन्न जिम्मेवारी सम्हालेकी छन् । यस अनुभवले उनलाई वित्तीय क्षेत्रको नियामकीय व्यवस्था र जोखिम व्यवस्थापनका विभिन्न पक्षमा काम गर्ने अवसर दिएको छ । उनले विभिन्न बीमा कम्पनीमा स्वतन्त्र सञ्चालक तथा म्युचुअल फन्डमा कोष सुपरिवेक्षकका रूपमा पनि काम गरेकी छन् । बैंकिङ क्षेत्रमा स्वतन्त्र प्रशिक्षकका रूपमा योगदान दिँदै आएकी अधिकारीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । वित्तीय नियमन तथा जोखिम व्यवस्थापनसम्बन्धी राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय तालिममा समेत उनको सहभागिता रहेको छ । उनले फ्रान्सको केन्द्रीय बैंकमा वित्तीय संकट व्यवस्थापन, मलेसियास्थित एसईएसीईएन सेन्ट्रलमा पुँजी प्रवाह तथा जर्मनीको केन्द्रीय बैंकमा जोखिम व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम लिएकी छन् । केन्द्रीय बैंकिङ, वित्तीय सुपरिवेक्षण र नियामकीय अभ्यासमा प्राप्त अनुभव उनको व्यावसायिक परिचयका मुख्य आधार हुन् । अनिलकेशरी शाह अनिलकेशरी शाह नेपालको वित्तीय क्षेत्रमा तीन दशकभन्दा बढी नेतृत्व अनुभव भएका अनुभवी बैंकर हुन् । उनले नबिल बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा दुई कार्यकाल जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । साथै, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकमा वरिष्ठ व्यवस्थापकीय जिम्मेवारीमा रहेर काम गरेका शाह तत्कालीन मेगा बैंकका संस्थापक प्रमुख कार्यकारी अधिकृतसमेत थिए । उनले मेगा बैंकमा पनि दुई कार्यकाल नेतृत्व गरेका थिए । शाह नेपाल बैंकर्स एसोसिएसनका पूर्वअध्यक्ष हुन् । बैंकिङ क्षेत्रको विकासमा योगदान पुर्याएका उनले अमेरिकाको हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट ‘लिडरसिप फर द ट्वेन्टी फस्र्ट सेन्चुरी’ विषयमा कार्यकारी शिक्षा पूरा गरेका छन् । उनले भारतको दिल्ली विश्वविद्यालयबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तर र अमेरिकाको जर्ज वासिङ्टन विश्वविद्यालयबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातक गरेका छन् । बैंकिङ क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानका लागि शाहले विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान प्राप्त गरेका छन् । सन् २००८ मा म्यानेजमेन्ट एसोसिएसन अफ नेपालले उनलाई ‘म्यानेजर अफ द इयर’ पुरस्कार प्रदान गरेको थियो । सन् २००५ देखि २००७ सम्म लगातार तीन वर्ष ‘द बोस एक्सिलेन्स अवाड्र्स’ अन्तर्गत ‘टप सीईओ’ पुरस्कार प्राप्त गरेका उनले सन् २००७ मा बैंककमा आयोजित कार्यक्रममा एसिया न्युज नेटवर्कबाट ‘एसियाज आइडल’ सम्मानसमेत पाएका थिए ।
३ हजारको सामान किन्नेलाई १० लाखको उपहार
काठमाडौं । नुवाकोटकी सन्तमाया तामाङले आन्तरिक राजस्व विभागले सञ्चालन गरेको ‘करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रम’ अन्तर्गत १० लाख रुपैयाँको बम्पर पुरस्कार प्राप्त गरेकी छन् । दसैँका लागि ३ हजार रुपैयाँको सामान खरिद गरेर बिल लिएकी तामाङको भाग्य चिठ्ठामार्फत खुलेको हो । नुवाकोटस्थित एसएस फेन्सी हाउसबाट सामान किनेपछि तामाङले प्राप्त गरेको बिलको कुपन नम्बर ०८१६३२५१५८४९ बम्पर पुरस्कारका लागि छनोट भएको हो । काठमाडौंको विशाल बजारमा आयोजित कार्यक्रममा कलाकार दीपकराज गिरी र दीपाश्री निरौलाले कम्प्युटर प्रणालीमार्फत बम्पर र दैनिक उपहारका विजेता घोषणा गरेका थिए । विजेता छनोट भएपछि कलाकारद्वयले तामाङलाई टेलिफोन गरेर १० लाख रुपैयाँको पुरस्कार परेको जानकारी दिएका थिए । अचानक आएको फोनमा आफूले ठूलो रकमको उपहार जितेको खबर सुन्दा सुरुमा तामाङले विश्वास गर्न सकिनन् । कसैले ठट्टा गरेको हुन सक्ने ठानेकी उनलाई यो नेपाल सरकारको आधिकारिक कार्यक्रम भएको जानकारी दिएपछि मात्रै पुरस्कार परेको विश्वास लागेको थियो । आन्तरिक राजस्व विभागका अनुसार बम्पर पुरस्कारसँगै असोज १६ देखि ३१ गतेसम्मका लागि १६ जना दैनिक विजेता पनि छनोट भएका छन् । उक्त अवधिका प्रत्येक दिन एक जनाका दरले विजेताले जनही एक लाख रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछन् । दैनिक पुरस्कारको घोषित रकम जनही एक लाख ३३ हजार ३३४ रुपैयाँ हो । तर, कर कट्टीपछि प्रत्येक विजेताको बैंक खातामा एक लाख रुपैयाँ जम्मा गरिने विभागले जनाएको छ । विभागका महानिर्देशक डा। भीष्मकुमार भूसालले उपभोक्तालाई सामान तथा सेवा खरिद गर्दा अनिवार्य रूपमा बिल लिने बानी विकास गराउने उद्देश्यले कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताए । बिल लिने र कारोबारलाई औपचारिक प्रणालीमा ल्याउने अभ्यासले कर प्रणालीलाई पारदर्शी बनाउन सहयोग पुग्ने विभागको अपेक्षा छ । भूसालका अनुसार असोज १६ देखि ३१ गतेसम्मको अवधिमा २ लाख ७५ हजार ८८४ वटा कारोबारका बिल प्रविष्ट गरी उपहार कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए । यसबाहेक क्यूआर भुक्तानीबाट स्वतः दर्ता भएका ३ करोड ७४ लाख ७८ हजार ३८० कारोबार पनि छनोट प्रक्रियामा समेटिएका थिए । दुवै माध्यमबाट दर्ता भएका कारोबार जोड्दा उपहार छनोटमा सहभागी कुल कारोबारको संख्या ३ करोड ७७ लाख ५५ हजार २६४ पुगेको विभागले जनाएको छ । बम्पर तथा दैनिक उपहारका लागि छनोट भएका सबै विजेताले आगामी कात्तिक १५ गतेभित्र पुरस्कार दाबी गरिसक्नुपर्नेछ । त्यसका लागि आफूले सामान खरिद गर्दा प्राप्त गरेको सक्कल बिलसहित नजिकको आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा उपस्थित हुन विभागले आग्रह गरेको छ । त्यसैगरी कुपन नम्बर ०८८७९०१७०, ०९३८९८३१४८६८, ०८०१६२९७६९३४, ०८२८०८९७६३७२, ०८७६५१६९००५३, ०८९६९१८५५६७०, ०८१६०२३५५६४४, ०९०५७४८२३८५०, ०७८२२४८५८६८८, ०८६६२३०९९५१५, ०९२१५६३४५१४२, ०८५२९९४४०३१२, ०८९८६५३१०७२९, ०८४०८६००४००१, ०९१०१५६२६२४९ र ०८३६८९६७६१५३ लाई १ लाख ३३ हजार ३३४ रुपैयाँको उपहारका लागि घोषणा गरिएको छ।
महाअष्टमीमा दक्षिणकाली मन्दिरमा विशेष पूजाआराधना
काठमाडौं । बडादशैंको आठौँ दिन महाअष्टमीका अवसरमा आज काठमाडौंको प्रसिद्ध दक्षिणकाली मन्दिरमा माता दक्षिणकालीको विशेष पूजाआराधना गरिँदै छ । शक्तिस्वरूपा देवीको दर्शन तथा पूजाअर्चना गर्न बिहानैदेखि भक्तजनहरू मन्दिर पुग्ने गर्छन् । महाअष्टमी हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि विशेष धार्मिक महत्त्व बोकेको पर्व हो । यस दिन देवी दुर्गाको महाकाली स्वरूपको पूजा गर्ने परम्परा छ । भक्तजनले फूल, अक्षता, धूप, दीपलगायत पूजा सामग्री अर्पण गर्दै परिवारको सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्छन् । काठमाडौंको दक्षिणी भेगमा अवस्थित दक्षिणकाली मन्दिर नेपालका प्रसिद्ध शक्तिपीठमध्ये एक हो । यहाँ वर्षभरि नै दर्शनार्थीको आवागमन हुने भए पनि बडादशैं र नवरात्रका अवसरमा मन्दिरमा विशेष चहलपहल हुने गर्छ । महाअष्टमीका अवसरमा दक्षिणकाली मन्दिरमा परम्पराअनुसार विशेष पूजाआराधनासँगै बलिपूजा गर्ने चलन छ । भक्तजनले आफ्नो धार्मिक आस्था र परम्पराअनुसार देवीलाई बलि, फलफूल तथा अन्य भेटी अर्पण गर्छन् । बलि नचढाउने भक्तजनले फलफूल र शाकाहारी भेटी चढाएर पनि पूजाआराधना गर्ने परम्परा छ । धार्मिक मान्यताअनुसार महाअष्टमीमा देवीको आराधना गर्नाले शक्ति, साहस र आत्मबल प्राप्त हुनुका साथै नकारात्मकता हटेर जीवनमा सुख, शान्ति र समृद्धि आउने विश्वास गरिन्छ । यस दिनलाई शक्ति र धर्मको विजयको प्रतीकका रूपमा समेत लिने गरिन्छ । महाअष्टमीका अवसरमा दक्षिणकालीसँगै देशभरका विभिन्न शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरहरूमा पनि विशेष पूजाआराधना भइरहेको छ । भक्तजनहरू श्रद्धा र भक्तिभावका साथ दुर्गा भवानीको पूजा गर्दै दशैं मनाइरहेका छन् ।
दशैंमा घुम्न सकिने १० गन्तव्य
काठमाडौं । शरद ऋतुको आगमनसँगै हिन्दु नेपालीहरूको महान् पर्व दशैँ हाम्रो घरआँगनमा आइपुगेको छ । खेतबारीमा धान झुलेका छन् । मौसम घमाइलो छ । खुलेको आकाश, परिवार तथा आफन्तसँगको भेटघाट, मीठोमसिनो खानेकुरा र नयाँ लुगा लगाउने उत्साहसँगै ज्येष्ठ पुस्ताबाट टीका र आशीर्वाद थाप्न दशैँको दसौँ दिनको प्रतीक्षामा हामी सबै छौं । बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म रङ्गीचङ्गी चङ्गा उडाउनु र लिङ्गे पिङमा मच्चिनु यस पर्वका मुख्य रोमाञ्चक पक्ष हुन् । तर, समयसँगै दशैँको रमाइलो यतिमै सीमित छैन । आजभोलि दशैं मनाउने तौरतरिका फराकिलो बन्दै गएको छ । चङ्गा, पिङ र भेटघाटसँगै नयाँ गन्तव्यसम्म पुग्नु पनि दशैँको रमाइलोमा थपिएको अर्को पाटो हो । वर्षभरि पेसा–व्यवसायमा तल्लीन रहने मानिसहरू थाकेको शरीर र मनलाई ताजगी दिनसमेत दशैँमा नयाँ गन्तव्यको भ्रमण गर्ने गर्छन् । यसरी नयाँ भूगोलमा पुग्दा स्थानीय रहनसहन र संस्कृतिसँग नजिक हुने अवसर मिल्छ । परिवारसँग वर्षभरिको सुख–दुःख साट्दै समय बिताउँदा मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पर्नुका साथै पारिवारिक आत्मीयता बढाउन पनि घुमफिरले सहयोग पु¥याउँछ । यद्यपि, घुम्ने योजना बनाउँदा यस वर्ष सडकको अवस्थाबारे विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ । चाडपर्वका बेला पर्याप्त जानकारी र तयारीबिनै यात्रा गर्दा सडक अवरोध वा पहिरोका कारण बाटोमै अलपत्र पर्ने जोखिम हुन्छ । त्यसैले सडक विभाग, ट्राफिक प्रहरी र जल तथा मौसम विज्ञान विभागबाट नियमित जानकारी लिएर पूर्वतयारीसहित यात्रा तय गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ । यदि तपाईं यी सावधानी अपनाउँदै देशका विभिन्न गन्तव्यमा घुम्ने योजना बनाइरहनुभएको छ भने पूर्वको इलामदेखि पश्चिमको बडीमालिकासम्म नेपालभित्रै कम खर्चमा घुम्न सकिने ठाउँदेखि लामो पदयात्राका गन्तव्यसम्मका अनेक विकल्प छन् । यहाँ दशैँको बिदामा घुम्न सकिने १० पर्यटकीय गन्तव्यबारे चर्चा गरिएको छ । १. पूर्वका सन्दकपुर र पाथीभरा सन्दकपुर (इलाम) : नेपाल-भारत सीमामा ३ हजार ६३६ मिटरको उचाइमा रहेको सन्दकपुर दुर्लभ रेडपाण्डा (रातो हाब्रे) को बासस्थान हो । यहाँबाट विश्वका पाँच अग्ला हिमालमध्ये सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा र मकालु गरी तीन हिमाल स्पष्ट देख्न सकिन्छ । कन्यामका चियाबगान यस क्षेत्रको अर्को प्रमुख आकर्षण हुन् । पाथीभरा र ओलाङचुङगोला (ताप्लेजुङ) : प्रसिद्ध पाथीभरा देवीको दर्शनसँगै चीनको सीमासँग जोडिएको प्राचीन व्यापारिक नाका ओलाङचुङगोलासम्मको यात्रा गर्न सकिन्छ । धरान–धनकुटा हुँदै पूर्वी पहाडी क्षेत्रको भ्रमण गर्दा किरात–राई समुदायको मौलिक संस्कृति र दशैँ मनाउने परम्पराबारे बुझ्ने अवसर पनि मिल्छ । २. कोशीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष र धरान सप्तकोशी नदीको तटमा फैलिएको कोशीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष चराचुरुङ्गी अवलोकनका लागि प्रख्यात छ । यहाँ ५०० भन्दा बढी प्रजातिका रैथाने तथा प्रवासी चराहरू र दुर्लभ अर्ना (जङ्गली भैँसी) पाइन्छन् । प्रकृतिसँग रमाउन र शान्त वातावरणमा समय बिताउन चाहनेहरूका लागि यो उपयुक्त गन्तव्य हो । यहाँको भ्रमणसँगै धरान, इटहरी र भेडेटारसमेत घुम्न सकिन्छ । धरानस्थित प्रसिद्ध धार्मिक स्थल बुढासुब्बा मन्दिरको दर्शनले यात्रालाई थप अर्थपूर्ण बनाउन सक्छ । ३. जनकपुरधाम धनुषा जिल्लामा अवस्थित जनकपुरधाम प्रसिद्ध धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटकीय गन्तव्य हो । जानकी मन्दिर रहेको यो क्षेत्र प्राचीन मिथिला सभ्यता, कला, साहित्य र संस्कृतिका लागि प्रख्यात छ । विशेषतः मैथिली संस्कृति र कलाकौशलमा जनकपुरधामको विशिष्ट पहिचान छ । धार्मिक पर्यटकका लागि महत्त्वपूर्ण गन्तव्य मानिने जनकपुरधाम दशैँ–तिहारको बिदा सदुपयोग गर्न चाहनेहरूका लागि पनि राम्रो विकल्प हुन सक्छ । यहाँ जानकी मन्दिरका साथै राम मन्दिर, विवाहमण्डप र विभिन्न ऐतिहासिक पोखरीहरूको अवलोकन गर्न सकिन्छ । जनकपुरधाम सडक तथा हवाई दुवै मार्गबाट काठमाडौंसँग जोडिएको छ । ४. चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालको पहिलो राष्ट्रिय निकुञ्ज चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज वन्यजन्तु र प्राकृतिक विविधताका लागि प्रसिद्ध छ । यहाँ एकसिङ्गे गैँडा, पाटेबाघ, घडियाल गोही, जङ्गली हात्ती र विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गी अवलोकन गर्न सकिन्छ । निकुञ्ज आसपास हात्ती सफारी, जिप सफारी, डुङ्गा सयर र निर्देशित जङ्गल पदयात्राजस्ता गतिविधिमा सहभागी हुन सकिन्छ । सौराहा र मेघौलीमा सुविधासम्पन्न रिसोर्टहरू उपलब्ध छन् । त्यहाँको बसाइमा थारू समुदायको मौलिक संस्कृति, परम्परा र सांस्कृतिक नाचको आनन्द लिन पनि सकिन्छ । ५. लुम्बिनी र आसपासका गन्तव्य गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी धार्मिक, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य हो । तराईको समथर भूभागमा अवस्थित लुम्बिनीको भ्रमणसँगै पाल्पाको तानसेन र रानीमहल तथा गुल्मीको रेसुङ्गासम्म पुग्ने योजना पनि बनाउन सकिन्छ । यी सबै क्षेत्रको भ्रमण गर्न भने पर्याप्त समय छुट्याउनुपर्छ । करिब एक हप्ताको यात्रा योजना बनाएर लुम्बिनीको बौद्ध सम्पदा, बुटवल–पाल्पाको पहाडी भूगोल र गुल्मीका प्राकृतिक तथा धार्मिक स्थलहरूको भ्रमण गर्न सकिन्छ । यसरी तराईदेखि पहाडसम्मको विविध भूगोल, संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यको अनुभव लिन सकिन्छ । ६. तिलिचो ताल र मनाङ उपत्यका समुद्र सतहबाट करिब ४ हजार ९१९ मिटरको उचाइमा अवस्थित तिलिचो ताल विश्वका उच्च स्थानमा रहेका तालहरूमध्ये एक हो । शरद ऋतुमा पदयात्राका लागि यो गन्तव्य विशेष लोकप्रिय छ । लमजुङको बेँसीसहरबाट सुरु हुने अन्नपूर्ण पदमार्गको यात्रा चामे र पिसाङ हुँदै मनाङ उपत्यकातर्फ अघि बढ्छ । यस क्रममा अन्नपूर्ण दोस्रो, तेस्रो र चौथो तथा गङ्गापूर्ण हिमालका मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ । खाङसार गाउँबाट अघि बढेपछि पहिरो प्रभावित क्षेत्र पार गर्दै तिलिचो आधार शिविर पुगिन्छ । त्यहाँबाट बिहानै यात्रा सुरु गरेर करिब तीन घण्टाको उकालो चढेपछि तिलिचो ताल पुग्न सकिन्छ । तालको नीलो पानी र वरिपरिका हिमाली दृश्यले यात्रालाई अविस्मरणीय बनाउँछन् । मनाङको प्राचीन ब्रागा गुम्बा र गङ्गापूर्ण ताल पनि यस क्षेत्रका प्रमुख आकर्षण हुन् । पर्याप्त समय हुनेहरूले मनाङको यात्रालाई मुक्तिनाथसम्म विस्तार गर्न सक्छन् । हिन्दु तथा बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको प्रसिद्ध तीर्थस्थल मुक्तिनाथको दर्शनले यात्रालाई थप विशेष बनाउन सक्छ । ७. शे-फोक्सुण्डो ताल (डोल्पा) कर्णाली प्रदेशको हिमाली जिल्ला डोल्पामा अवस्थित शे–फोक्सुण्डो ताल प्रकृतिको अनुपम उपहार हो । समुद्र सतहबाट करिब ३ हजार ६११ मिटरको उचाइमा रहेको यो ताल नेपालको सबैभन्दा गहिरो ताल हो । यसको गहिराइ करिब १४५ मिटर रहेको बताइन्छ । गाढा नीलो अर्थात् फिरोजा रङमा टल्किने तालको पानी अत्यन्तै कञ्चन देखिन्छ । तालको दक्षिणी किनारमा रहेको प्राचीन रिग्मो गाउँ र ताल नजिकै अवस्थित करिब ९०० वर्ष पुरानो बोन्पो धर्मावलम्बीहरूको थासुङ छोलिङ गुम्बा यहाँका प्रमुख आकर्षण हुन् । तालबाट निस्कने पानीले बनेको करिब १६७ मिटर अग्लो सुलिगाड झरना पनि यस क्षेत्रको अर्को विशेष आकर्षण हो । तालको वरिपरिको हिमाली भूगोल, नीलो पानी र परम्परागत बस्तीले यसलाई प्रकृतिप्रेमी तथा पदयात्रीका लागि आकर्षक गन्तव्य बनाएका छन् । यहाँ पुग्न काठमाडौं वा नेपालगञ्जबाट हवाई मार्ग हुँदै डोल्पाको जुफाल विमानस्थल पुग्न सकिन्छ । जुफालबाट सुलिगाड र छेप्का हुँदै दुईदेखि तीन दिनको पैदल यात्रापछि रिग्मो गाउँ र तालको आसपास पुग्न सकिन्छ । सडकमार्गबाट जानेहरूले जाजरकोट–दुनै सडकखण्डको अवस्थाबारे जानकारी लिनुपर्छ । ८. मुगुको रारा ताल : ‘स्वर्गकी अप्सरा’ समुद्र सतहबाट २ हजार ९९० मिटरको उचाइमा अवस्थित रारा ताल नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल हो । करिब १०.८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस तालको प्राकृतिक सौन्दर्यले जोकोहीलाई मोहित पार्छ । राराको नीलो पानी, वरिपरिका सल्ला, देवदार र धुपीका घना जङ्गल तथा शान्त वातावरण यसका मुख्य आकर्षण हुन् । तालको पानीले दिनभरि सूर्यको प्रकाशसँगै फरक–फरक रङको आभास दिन्छ । यसले रारालाई अझ आकर्षक बनाउँछ । राराबाहेक मुगुमा कोटदरबार, चङ्खेली हिमाल, दुधे दह तथा अन्य प्राकृतिक कुण्डहरू पनि अवलोकन गर्न सकिन्छ । रारा पुग्न काठमाडौं वा अन्य प्रमुख सहरबाट सुर्खेत हुँदै कर्णाली राजमार्गको सडकमार्ग प्रयोग गर्न सकिन्छ । सुर्खेतबाट जुम्ला हुँदै नाग्मा र गमगढीको बाटो भएर रारा क्षेत्र पुग्न सकिन्छ । सडकको अवस्था र यात्राको समय मौसमअनुसार फरक पर्न सक्छ । हवाई मार्गबाट जानेहरूले नेपालगञ्जबाट मुगुको ताल्चा विमानस्थलसम्मको उडान र त्यहाँबाट तालसम्म पुग्ने पैदल मार्गबारे अग्रिम जानकारी लिनुपर्छ । ९. पोखरा उपत्यका खर्च, यातायात, बसाइ र पर्यटकीय सुविधाका दृष्टिले पोखरा विविध प्रकारका पर्यटकका लागि उपयुक्त गन्तव्य हो । यहाँ फेवाताल र बेगनास तालमा डुङ्गा सयर गर्न सकिन्छ । सराङकोटबाट सूर्योदय र अन्नपूर्ण हिमशृङ्खलाको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ भने महेन्द्र गुफा, डेभिस फल्स, विश्व शान्ति स्तूप र पुम्दीकोट महादेवका कारण पोखराको भ्रमण थप रोचक बन्छ । साहसिक गतिविधिमा रुचि राख्नेहरूका लागि प्याराग्लाइडिङ, जिपलाइन, बन्जी जम्पिङ, अल्ट्रालाइट उडान, कायाकिङ र साइक्लिङजस्ता विकल्प पनि उपलब्ध छन् । पोखरा पुगेपछि समय र शारीरिक क्षमताअनुसार म्याग्दीको नर्थ अन्नपूर्ण आधार शिविर वा मौरिस हर्जोग ट्रेलको यात्रा पनि तय गर्न सकिन्छ । सन् १९५० जुन ३ मा फ्रान्सेली पर्वतारोही मौरिस हर्जोगले अन्नपूर्ण प्रथम (८ हजार ९१ मिटर) को सफल आरोहण गरेका थिए । आठ हजार मिटरभन्दा अग्लो हिमालको सफल आरोहण गर्ने पहिलो अभियानका रूपमा यो आरोहण विश्व पर्वतारोहण इतिहासमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । अन्नपूर्ण प्रथमको उत्तरी आधार शिविर म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–४, नारच्याङबाट पुग्न सकिने पदयात्रा गन्तव्य हो । समुद्र सतहबाट करिब ४ हजार १९० मिटरको उचाइमा रहेको यस आधार शिविरबाट अन्नपूर्ण प्रथमको उत्तरी मोहडा र हिमनदी नजिकबाट अवलोकन गर्न सकिन्छ । बाटोमा फुतफुते झरनालगायतका झरना, नीलो दह र पञ्चकुण्ड तालका दृश्यले यात्रालाई थप आकर्षक बनाउँछन् । पोखराबाट बेनी, तातोपानी र नारच्याङ हुँदै हुमखोलासम्म सवारीसाधनमा पुग्न सकिन्छ । त्यसपछि करिब दुई दिनको पैदल यात्रामा आधार शिविर पुग्न सकिन्छ । यद्यपि, यस वर्ष कालीगण्डकी नदीका कारण उक्त क्षेत्रको सडकमा क्षति पुगेको विवरण रहेकाले यात्रा गर्नुअघि सडक र पदमार्गको पछिल्लो अवस्था बुझ्नु आवश्यक छ । यातायात सञ्चालनमा आएको भए पनि स्थानीय प्रशासन वा सम्बन्धित निकायबाट जानकारी लिएर मात्र यात्रा तय गर्नु उपयुक्त हुन्छ । पोखरा आसपासको अर्को लोकप्रिय पदयात्रा गन्तव्य मर्दी हिमाल हो । कास्की जिल्लामा पर्ने यो पदयात्रा सामान्यतया तीनदेखि पाँच दिनमा पूरा गर्न सकिन्छ । अन्नपूर्ण क्षेत्रको लोकप्रिय पदमार्गमध्ये एक मर्दी हिमाल पदयात्रा प्राकृतिक सौन्दर्य र हिमाली दृश्यका लागि प्रसिद्ध छ । काँडे वा हेम्जा हुँदै यस क्षेत्रको पदयात्रामा निस्कन सकिन्छ । फरेस्ट क्याम्प, लो क्याम्प र हाइक्याम्प यस मार्गका प्रमुख बिसौनी हुन् । हाइक्याम्प (करिब ३ हजार ५८० मिटर) र मर्दी हिमाल दृश्यावलोकन स्थलबाट माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण दक्षिण र आसपासका हिमालको मनोरम दृश्य देख्न सकिन्छ । यद्यपि, यो पदमार्गमा पनि उचाइ, मौसम र आफ्नो शारीरिक क्षमताको मूल्याङ्कन गरेर यात्रा गर्नुपर्छ । १०. लमजुङको घलेगाउँ सहरको भीडभाडभन्दा फरक ग्रामीण परिवेशमा दशैँ मनाउन चाहनेहरूका लागि लमजुङको घलेगाउँ उत्कृष्ट गन्तव्य हुन सक्छ । गुरुङ समुदायको मौलिक संस्कृति, परम्परागत जीवनशैली र स्थानीय आतिथ्यले यहाँको बसाइलाई विशेष बनाउँछ । बारीमा झुलेको कोदो, आँगनभरि फुलेका सयपत्री, गुरुङ समुदायका मौलिक पहिरन, घाटु तथा कौडा नाच र स्थानीय परिकारले ग्रामीण दशैँको फरक अनुभव दिलाउँछन् । गाउँबाट लमजुङ, अन्नपूर्ण र मनास्लु हिमशृङ्खलाका मनोरम दृश्यसमेत अवलोकन गर्न सकिन्छ । घलेगाउँबाट केही पर रहेको भुजुङ गाउँ पनि भ्रमण गर्न लायक छ । ढुङ्गाले छाएका सयौँ घर एकै ठाउँमा रहेका यस गाउँको मौलिक बनावटले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छ । होमस्टेका लागि प्रख्यात भुजुङमा स्थानीय परिकार, कोदोको ढिँडो, लोकल कुखुराको मासु र स्थानीय संस्कृति नजिकबाट अनुभव गर्न सकिन्छ । मौसम र स्थानीय नियमअनुसार भीरमह सिकारजस्ता परम्परागत गतिविधिबारे जानकारी लिने अवसरसमेत मिल्न सक्छ । सुरक्षित यात्राका लागि ध्यान दिनुपर्ने कुरा दशैँको बिदामा नयाँ गन्तव्य घुम्ने योजना बनाउँदा रमाइलोसँगै सुरक्षालाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ । वर्षायामका कारण पहिरो गएको वा सडक क्षतिग्रस्त भएको हुन सक्ने भएकाले यात्रा सुरु गर्नुअघि नेपाल प्रहरी, सडक विभाग वा सम्बन्धित निकायबाट सडकको अवस्था बुझ्नुपर्छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसम पूर्वानुमान हेरेर मात्र यात्राको योजना बनाउनु उपयुक्त हुन्छ । चाडपर्वका बेला पर्यटकीय क्षेत्रमा भीड बढ्न सक्ने भएकाले सवारीसाधन, होटल तथा होमस्टेको अग्रिम बुकिङ गर्नु राम्रो हुन्छ । निजी सवारीसाधनमा यात्रा गर्दा ब्रेक, टायर, बत्ती र वाइपरको अवस्था जाँच गर्नुपर्छ । उच्च हिमाली क्षेत्रमा जाँदा न्यानो कपडा, प्राथमिक उपचार सामग्री र आवश्यक औषधि बोक्नुपर्छ । दुर्गम क्षेत्रमा डिजिटल भुक्तानी सेवा उपलब्ध नहुन सक्ने भएकाले पर्याप्त नगद साथमा राख्नु पनि उपयोगी हुन्छ । यसका साथै, उच्च हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्दा उचाइका कारण हुन सक्ने स्वास्थ्य समस्याबारे जानकारी लिनुपर्छ । पदयात्रामा जाँदा आवश्यक अनुमति, स्थानीय गाइड र सुरक्षित बासको व्यवस्था मिलाउनु बुद्धिमानी हुन्छ । यी सावधानी अपनाउँदै गन्तव्यअनुसार समय र बजेटको उचित व्यवस्थापन गर्न सके दशैँको यात्रा सुरक्षित, सहज र अविस्मरणीय बन्न सक्छ ।
२१ दिनपछि सञ्चालनमा आयो कालीगण्डकी करिडोर प्रसारण लाइन
काठमाडौं । गत असोज ११ गतेको अविरल वर्षासँगै आएको बाढीपहिरो र कालीगण्डकी नदीको कटानका कारण क्षतिग्रस्त कालीगण्डकी करिडोर २२० केभी प्रसारण लाइनअन्तर्गतको म्याग्दीको दाना–राहुघाट खण्ड २१ दिनपछि पुनः सञ्चालनमा आएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले आपत्कालीन पुनःस्थापना प्रणाली (इआरएस ) टावर प्रयोग गरी उक्त खण्डलाई अस्थायी रूपमा सञ्चालनमा ल्याएको हो। शनिबार राति सवा १० बजे प्रसारण लाइनको २२० केभीको एउटा सर्किटलाई चार्ज गरी अस्थायी रुपमा सञ्चालनमा ल्याइएको छ । बाढीले म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–६, पोखरेबगरस्थित प्रसारण लाइनका चारवटा टावरमा क्षति पुर्याएको थियो। तीमध्ये टावर नम्बर २१, २३ र २४ पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका थिए भने टावर नम्बर २२ मा आंशिक क्षति पुगेको थियो । प्रसारण लाइन अवरुद्ध भएपछि दाना सबस्टेसनमार्फत राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिएका निजी क्षेत्रका पाँच जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित कुल १७० मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय प्रणालीमा प्रवाह हुन सकेको थिएन । लाइन सञ्चालनमा आएसँगै उक्त आयोजनाहरुबाट उत्पादित विद्युत राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा पुनः जोडिएको छ । स्थायी टावर निर्माण सम्पन्न भएपछि प्रसारण लाइनको दाना–राहुघाट खण्ड नियमित अवस्थामा सञ्चालनमा आउने छ । कालीगण्डकी र यसका सहायक नदीमा निर्माण हुने जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् एकीकृत गरी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा प्रवाह गर्ने उद्देश्यले कालीगण्डकी करिडोर २२० केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइन निर्माण गरिएको हो । म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिका–३ स्थित दाना सबस्टेसनबाट सुरु भई पर्वत, बागलुङ, स्याङ्जा, पाल्पा र रुपन्देही हुँदै नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) को सुनवल नगरपालिका–१३ स्थित नयाँ बुटवल सबस्टेसनसम्म पुग्ने यस प्रसारण लाइनको कुल लम्बाइ करिब १३० किलोमिटर छ । प्रसारण लाइनले करिब १ हजार २ सय मेगावाट विद्युत् प्रवाह गर्न सक्ने क्षमता राख्छ ।
