नेपाली कांग्रेस निर्वाचन समितिद्वारा पार्टीलाई १ करोड रुपैयाँ हस्तान्तरण
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय निर्वाचन समितिले १५औँ महाधिवेशन सम्पन्न भएपछि आफ्नो खातामा सङ्कलित रकममध्ये १ करोड रुपैयाँ केन्द्रीय कार्यसमितिलाई हस्तान्तरण गरेको छ । पार्टी सञ्चालन तथा नवनिर्वाचित नेतृत्वलाई आर्थिक अभाव नहोस् भन्ने उद्देश्यले सो रकम बराबरको चेक हस्तान्तरण गरिएको निर्वाचन समितिले जनाएको छ । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत निर्वाचन प्रक्रिया सम्पन्न भएपछि केन्द्रीय निर्वाचन समितिको खातामा जम्मा भएको मौज्दात रकमबाट १ करोड रुपैयाँ पार्टी केन्द्रीय कार्यालयलाई हस्तान्तरण गरिएको हो । निर्वाचन समितिले निर्वाचन सम्पन्न गर्ने क्रममा सङ्कलित कुल रकमको हिसाबकिताब टुङ्ग्याउने कार्य जारी रहेको जनाएको छ । निर्वाचन समितिका पदाधिकारीहरूले महाधिवेशनका क्रममा कुनै पनि किसिमको व्यक्तिगत पारिश्रमिक वा भत्ता नलिई स्वयंसेवी रूपमा कार्यसम्पादन गरेको स्पष्ट पारेका छन् । सोही निःस्वार्थ योगदानका कारण बचेको रकम पार्टीको सङ्गठनात्मक सुदृढीकरण तथा नवनिर्वाचित नेतृत्वको कार्यसम्पादनलाई सहज बनाउन हस्तान्तरण गरिएको समितिले स्पष्ट पारेको छ । नवनिर्वाचित नेतृत्वलाई केवल शुभकामना दिएर नपुग्ने भन्दै राजनीतिक तथा सङ्गठनात्मक अभियान सञ्चालन गर्न आर्थिक स्रोत अनिवार्य हुने निर्वाचन समितिको ठहर छ । सोही आवश्यकतालाई ध्यानमा राखी गगनकुमार थापासहितको नयाँ टोलीलाई काम गर्न सहज होस् भन्ने हेतुले १ करोड रुपैयाँको चेक हस्तान्तरण गरिएको समितिले जानकारी दिएको छ ।
राजनीतिलाई सस्तो लोकप्रियतावादबाट लोकतन्त्रको मूल बाटोमा फर्काउनुपर्छ : गगन थापा
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले समकालीन नेपाली राजनीतिलाई सस्तो लोकप्रियतावाद (पपुलिजम) बाट पुनः वास्तविक लोकतन्त्रतर्फ र केवल प्रदर्शनमुखी शैलीबाट नीतिगत सुधारतर्फ डोर्‍याउनुपर्ने आवश्यकता रहेको बताएका छन्। ललितपुरको सानेपास्थित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा शनिबार आयोजित शपथग्रहण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले व्यक्तिगत चमत्कारबाट समाजको दिगो रूपान्तरण सम्भव नहुने दाबी गरे। सभापति थापाले व्यक्तिकेन्द्रित चमत्कारिक दाबीहरूले क्षणिक उत्साह ल्याए पनि समाजमा दिगो र स्थायी परिवर्तन संस्थागत सुदृढीकरणबाट मात्रै सम्भव हुने स्पष्ट पारे। प्रभावकारी संस्था निर्माणका लागि लोकतान्त्रिक संस्कार, संस्कृति र संस्थागत प्रयास अपरिहार्य रहेको भन्दै उनले यस विषयमा गम्भीर राष्ट्रिय बहसको नेतृत्व नेपाली कांग्रेसले गर्ने बताए। मुलुकको वर्तमान आर्थिक अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै थापाले न्यून आर्थिक वृद्धिदर र कमजोर स्रोत परिचालनका कारण देश लामो समयदेखि शिथिल अवस्थामा रहेको उल्लेख गरे। सभापति थापाले भने, ‘नेपाली राजनीतिलाई पपुलिजमबाट लोकतन्त्रतर्फ र देखावटी राजनीतिबाट सुधारमुखी राजनीतितर्फ लैजानुपर्नेछ। व्यक्तिको चमत्कारले क्षणिक परिवर्तन ल्याउन सक्छ, तर दिगो र स्थायी परिवर्तन बलिया तथा प्रभावकारी संस्थाहरूबाट मात्रै सम्भव हुन्छ। त्यसका लागि राजनीतिक संस्कार, संस्कृति र संस्थागत प्रयास आवश्यक छन्। यस विषयमा बहसको नेतृत्व नेपाली कांग्रेसले गर्नेछ।' संविधानले थुप्रै मौलिक हक र सामाजिक सुरक्षाको ग्यारेन्टी गरिसक्दा पनि नेपाली समाजमा विद्यमान विभेदका पर्खालहरू किन भत्किन सकेनन् भन्ने विषयमा गहन समीक्षा र विमर्श जरुरी रहेको उनको भनाइ छ। आफ्नो पार्टी कुनै पनि जटिल राष्ट्रिय मुद्दा र बहसबाट नभाग्ने जिकिर गर्दै थापाले कांग्रेस जिम्मेवार विचारको नेतृत्वकर्ता दल बन्ने प्रतिबद्धता जनाए। पार्टी अलमलमा नपरी र व्यर्थको गुनासो नगरी नागरिकका समसामयिक प्रश्नहरूको उत्तर दिने वैचारिक शक्तिका रूपमा स्थापित हुने उनले दाबी गरे।
गगन थापाले लिए नेपाली कांग्रेसको सभापतिको शपथ
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नवनिर्वाचित सभापति गगनकुमार थापाले आज पद तथा गोपनीयताको शपथ ग्रहण गरेका छन् । शपथ ग्रहणसँगै थापाले औपचारिक रूपमा पार्टी नेतृत्वको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् । उनको नेतृत्वमा पार्टीले आगामी दिनमा संगठन सुदृढीकरण, आन्तरिक एकता र राजनीतिक गतिविधिलाई कसरी अघि बढाउँछ भन्ने विषयलाई चासोका साथ हेरिएको छ। सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेसँगै थापासामु पार्टीभित्रको एकता कायम राख्ने, संगठनलाई थप व्यवस्थित बनाउने तथा समसामयिक राजनीतिक मुद्दामा पार्टीको भूमिका प्रभावकारी बनाउने चुनौती रहनेछ।
कर्मचारीतन्त्रको झन्झट नहुने हो भने निर्माण व्यवसायीले समयमै काम सम्पन्न गर्छन् : अध्यक्ष पाण्डे
काठमाडौं । नेपाल निर्माण व्यवसायी महासङ्घ (एफक्यान) का अध्यक्ष निकोलस पाण्डेले झन्झटिलो कर्मचारीतन्त्रीय प्रक्रिया नहुने हो भने निर्माण व्यवसायीहरूले तोकिएकै समयभित्र गुणस्तरीय काम सम्पन्न गर्न सक्ने दाबी गरेका छन् । विपद्पछिको पुनर्निर्माणका क्रममा प्रशासनिक प्रक्रियाको झन्झट नहुँदा एक महिनाभित्रै पुल निर्माण सम्पन्न गरी जनजीवन सहज बनाइएको उदाहरण प्रस्तुत गर्दै उनले काम ढिला हुनुमा निर्माण व्यवसायी मात्र जिम्मेवार नरहेको स्पष्ट पारे । नुवाकोटको ढुङ्गेबजार र प्रमुख व्यापारिक केन्द्र त्रिशूली बजार जोड्ने २६७ मिटर लामो झोलुङ्गे पुलको औपचारिक उद्घाटन गर्दै उनले विकास निर्माणका काममा ५० ठाउँमा हस्ताक्षर गर्नुपर्ने लामो प्रशासनिक प्रक्रिया नै मुख्य बाधक रहेको औँल्याए । विगतमा भदौ १९ गते स्थलगत निरीक्षणमा पुग्दा सरकारी संयन्त्रसँग विपद् व्यवस्थापनका लागि आवश्यक उपकरणको अभाव देखिएपछि व्यवसायीहरूले आफ्ना स्रोतसाधन परिचालन गरेको उनले बताए । पाण्डेका अनुसार बेत्रावती क्षेत्र तथा आसपासका खोलामा बेलिब्रिज र अन्य संरचना निर्माण गर्दा नेपाली सेनाको मात्र चर्चा भएको तर निर्माण व्यवसायीले उपलब्ध गराएका यन्त्र, उपकरण र योगदानको कदर हुन नसकेको गुनासो गरे । अध्यक्ष पाण्डेले भने, ‘आफ्नै परिवार र आफन्त गुमाउँदा समेत पीडा बिर्सेर स्थानीय व्यवसायीहरूले उद्धार र निकासका लागि एक्स्काभेटरलगायतका उपकरण उपलब्ध गराएका थिए । सञ्चारमाध्यम तथा राज्य संयन्त्रले निजी क्षेत्रको यो योगदानलाई पनि निष्पक्ष रूपमा सम्प्रेषण गरिदिनुपर्छ । कुनै पनि प्रशासनिक झमेला भएन भने निर्माण व्यवसायीहरूले तोकिएको समयमै काम सम्पन्न गर्न सक्छन् भन्ने उदाहरण यो हो ।’ महासङ्घले राज्यको विपद् कोषमा हालसम्म करिब १० करोड रुपैयाँ दाखिला गरिसकेको स्मरण गराउँदै अध्यक्ष पाण्डेले कुनै प्रशासनिक टेबल र फाइलको झन्झट नभएका कारण स्थानीय पूर्वाधार एक महिनाभित्रै निर्माण गर्न सम्भव भएको बताए । बजारमा सधैँ निर्माण व्यवसायीलाई मात्र दोष थोपर्ने प्रवृत्ति गलत रहेको भन्दै उनले प्रक्रियागत अवरोध हटाउन राज्यसँग माग गरे । नवनिर्मित संरचनाबाट हाल दैनिक ७ हजार ५०० भन्दा बढी सर्वसाधारण, विद्यार्थी र बिरामी लाभान्वित भइरहेकोमा खुसी व्यक्त गर्दै उनले आगामी चाडपर्वमा आवतजावत थप सहज बन्ने विश्वास व्यक्त गरे ।
मलेसियामा जन्मदर घट्दै, मृत्युदर बढ्दै : एक वर्षमै १८ हजार कम जन्म
काठमाडौं । मलेसियामा सन् २०२५ मा जीवित जन्मदरमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ । मलेसियाको तथ्याङ्क विभागले बिहीबार सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२५ मा जीवित जन्मको सङ्ख्या ४.५ प्रतिशतले घटेर ३ लाख ९६ हजार १७५ मा सीमित भएको छ । अघिल्लो वर्ष यो सङ्ख्या ४ लाख १४ हजार ९१८ थियो । विभागले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार एक वर्षको अवधिमा १८ हजार ७४३ जना कम बालबालिकाको जन्म भएको छ । जन्मदरमा आएको यो गिरावट मलेसियाको जनसाङ्ख्यिक संरचनाका लागि चुनौतीका रूपमा हेरिएको छ । विभिन्न जातीय समूहमा जन्मदरको अवस्था फरक–फरक देखिएको छ । तथ्याङ्कअनुसार मलाय समुदायमा प्रति १ हजार जनसङ्ख्यामा १४.९ को उच्चतम कच्चा जन्मदर देखिएको छ भने चिनियाँ समुदायमा यो दर सबैभन्दा कम अर्थात् प्रति १ हजार जनसङ्ख्यामा ५.० मात्र छ । जन्मदरमा गिरावटसँगै देशमा मृत्युदरमा पनि सामान्य वृद्धि देखिएको छ । सन् २०२५ मा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ०.४ प्रतिशतले बढेर १ लाख ९९ हजार ८०७ पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष सन् २०२४ मा १ लाख ९८ हजार ९९२ जनाको मृत्यु भएको थियो । यस हिसाबले सन् २०२५ मा मृत्यु हुनेको सङ्ख्यामा ८१५ ले वृद्धि भएको छ । मृत्युदरको जातीय विवरण हेर्दा भारतीय समुदायमा प्रति १ हजार जनसङ्ख्यामा ८.२ को उच्चतम कच्चा मृत्युदर देखिएको छ । अर्कोतर्फ, ‘अदर बुमिपुटेरा’ समुदायमा सबैभन्दा कम अर्थात् प्रति १ हजार जनसङ्ख्यामा ५.७ को मृत्युदर रेकर्ड गरिएको छ । विज्ञहरूले जन्मदरमा आएको गिरावट र मृत्युदरमा भएको सामान्य वृद्धिलाई देशको भावी सामाजिक तथा आर्थिक नीति निर्माणका लागि महत्त्वपूर्ण सङ्केतका रूपमा लिएका छन् ।
पाँच दिनमै प्रेस सेक्रेटरीको पद छाड्ने तयारी, ट्रम्पले दिए पुनर्विचार गर्न सुझाव
ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी केटी जाकारियाले पाँच दिनमै राजीनामा दिने संकेत काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनमा नियुक्त भएको पाँच दिनमै ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी केटी जाकारियाले पद छाड्ने संकेत देखिएको छ । सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार जाकारियाले आफ्नो जिम्मेवारी त्याग्ने तयारी गरेकी हुन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले समेत उनलाई ‘पुनर्विचार गर्न’ सुझाव दिएका छन् । गत सोमबार मात्रै क्यारोलिन लेभिटको उत्तराधिकारीका रूपमा ह्वाइट हाउसको प्रेस सेक्रेटरीको जिम्मेवारी सम्हालेकी जाकारियाले मंगलबार आफ्नो पहिलो पत्रकार सम्मेलन गरेकी थिइन् । नियुक्तिलगत्तै उनको योग्यता, विशेष गरी उनले बार परीक्षा उत्तीर्ण गरेकी हुन् वा होइनन् भन्ने विषयमा तीव्र प्रश्नहरू उठेका थिए । राष्ट्रपति ट्रम्पले सञ्चारमाध्यमले जाकारियालाई ‘अन्यायपूर्ण र कठोर’ व्यवहार गरेको दाबी गरेका छन् । एक अनौपचारिक संवादमा ट्रम्पले भने, ‘मैले उनलाई सोधेँ, के यो भूमिका तिम्रा लागि हो ? तिमीले यो सबै सहनु आवश्यक छैन ।’ ट्रम्पका अनुसार जाकारियाले आफूलाई यो काम निकै कठिन भएको महसुस गरेको प्रतिक्रिया दिएकी छन् । जाकारियाको कार्यकालको यो छोटो अवधिले ट्रम्प प्रशासनको प्रारम्भिक दिनमै प्रशासनिक अस्थिरताको सङ्केत गरेको छ । सञ्चारमाध्यमले उनको विगतको करिअर र योग्यतामाथि गरेको निरन्तरको छानबिनले नै उनलाई पदबाट पछि हट्न बाध्य बनाएको विश्लेषण गरिएको छ । यद्यपि, ह्वाइट हाउसका तर्फबाट उनको राजीनामाको औपचारिक मिति वा प्रक्रियाबारे थप विवरण आउन बाँकी छ । केटी जाकारियाले ह्वाइट हाउसको प्रवक्ताका रूपमा आफ्नो छोटो कार्यकालमा सञ्चारमाध्यमको तीव्र दबाब खेप्नुपरेको थियो । खासगरी बार परीक्षासँग जोडिएको विवादले उनको विश्वसनीयतामाथि ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरेको थियो, जसको असर उनको काममा पनि देखिएको थियो ।
आर्थिक अभावका कारण दशैं कसैका लागि बोझ बन्नु हुँदैन : प्रधानमन्त्री
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन शाहले बडादशैंको अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपालीलाई सुख, शान्ति, आरोग्य र समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । उनले दशैंले नेपाली समाजमा एकता, आत्मीयता र सांस्कृतिक सद्भाव कायम गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताएका छन् । प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत शुभकामना सन्देश दिँदै दशैंलाई धार्मिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको पर्वका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनले यस पर्वले विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली समुदायलाई एकताबद्ध गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । उनले दशैंको अवसरमा रसुवा, नुवाकोट, गोरखालगायतका स्थानमा भएका विनाशकारी घटनाबाट प्रभावित परिवारप्रति समवेदना व्यक्त गरेका छन् । विपद्मा ज्यान गुमाएकाहरूको चिरशान्तिको कामना गर्दै उनले घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन् । प्रधानमन्त्री शाहले सरकारले विस्थापित नागरिकको पुनःस्थापनाका लागि काम गरिरहेको पनि बताएका छन् । उनले दशैंलाई असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा उल्लेख गर्दै सबैलाई सत्यको बाटोमा हिँड्न र आफूभित्रका नकारात्मक प्रवृत्तिमाथि विजय प्राप्त गर्न आह्वान गरेका छन् । काम, क्रोध, लोभ, ईर्ष्या र अहङ्कारमाथि विजय प्राप्त गर्न सके समाजमा सकारात्मक परिवर्तन आउने उनको भनाइ छ । प्रधानमन्त्री शाहले रोजगारी र आर्थिक बाध्यताका कारण विदेशिनुपर्ने नेपालीको अवस्थाप्रति पनि चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । चाडपर्वका बेला परिवारसँग भेटघाट गर्ने चाहना हुँदाहुँदै पनि घर फर्कन नपाई विदेशमै बस्न बाध्य लाखौँ नेपालीको अवस्था बदल्न सामूहिक प्रयास आवश्यक रहेको उनले बताएका छन् । उनले देशको समृद्धि र नागरिकको सुखद जीविकोपार्जनका लागि सरकार प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख गरेका छन्। आर्थिक अभावका कारण दशैंजस्तो महान् पर्व कसैका लागि बोझ बन्न नहुने भन्दै उनले नागरिकको आर्थिक सम्पन्नता र सुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेर सरकारले काम गरिरहेको बताएका छन् । प्रधानमन्त्री शाहले दशैंको मूल सन्देशलाई आत्मसात् गर्दै सत्य र सुशासनको मार्गमा अघि बढ्न सबैलाई आग्रह गरेका छन् । साथै, माता दुर्गाभवानीले सबैको रक्षा गरून् भन्दै उनले सभ्य र भव्य रूपमा दसैँ मनाउन शुभकामना दिएका छन् ।
बिहान उठ्नेबित्तिकै मोबाइल हेर्ने बानीले बढाउन सक्छ तनाव, मुटुमा कस्तो असर पर्छ ?
काठमाडौं । बिहान आँखा खुल्नेबित्तिकै मोबाइलमा सामाजिक सञ्जाल, ह्वाट्सएप, इमेल, समाचार तथा अन्य सूचनाहरू हेर्ने बानी धेरैमा छ । कतिपयले ओछ्यानबाट नउठ्दै कार्यालयका सन्देश, कामको दबाब र विश्वभरका समाचार हेर्न थाल्छन् । तर, दिनको सुरुवात गर्ने यो बानीले तनाव र मुटुको स्वास्थ्यमा कस्तो असर पार्न सक्छ भन्नेबारे ध्यान दिन आवश्यक छ । बिहान उठ्नेबित्तिकै मोबाइल चलाउनु आफैँमा मुटुका लागि हानिकारक प्रमाणित भएको छैन । तर, मोबाइलमा आउने तनावपूर्ण सन्देश, नकारात्मक समाचार वा कामको दबाबसँग सम्बन्धित सूचनाले केही व्यक्तिमा चिन्ता र बेचैनी बढाउन सक्छ । लामो समयसम्म तनाव रहिरहने, निद्रा बिग्रने र अस्वस्थ दिनचर्याले भने मुटुको स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्छ । बिहान उठ्नेबित्तिकै मोबाइल हेर्ने बानी किन बढ्दै छ ? कार्यालयका इमेल हेर्न, परिवारका सन्देशको जवाफ दिन, सामाजिक सञ्जालका अपडेट थाहा पाउन र रातभरिका समाचार पढ्न धेरैले बिहानै मोबाइल चलाउँछन् । बिस्तारै यो बानी नियमित बन्दै जाँदा कतिपयले सोचविचार नगरी मोबाइलको स्क्रिन हेर्न थाल्छन् । मोबाइलमा आउने नयाँ सन्देश, लाइक र सूचनाले पनि बारम्बार फोन हेर्ने बानी बढाउन सक्छन् । ओछ्याननजिकै मोबाइल राख्ने गर्दा उठ्नेबित्तिकै फोन चलाउन झन् सजिलो हुन्छ । यद्यपि, मोबाइल हेर्दा हरेक पटक तनाव हुन्छ भन्ने होइन । परिवारका सदस्यको राम्रो सन्देश वा मनपर्ने गीतले खुसी पनि दिन सक्छ । तर, मोबाइल खोल्नेबित्तिकै कामको दबाब, नकारात्मक समाचार, विवाद वा चिन्ता बढाउने सामग्री देखिएमा मानसिक तनाव बढ्न सक्छ । नेसनल सेन्टर फर बायोटेक्नोलोजी इन्फर्मेसन (एनसीबीआई) मा प्रकाशित एक समीक्षाले समस्याजनक स्मार्टफोन प्रयोग र खराब निद्राको गुणस्तर तथा चिन्ताबीच सम्बन्ध रहेको देखाएको छ । तर, यस्तो अध्ययनले बिहान मोबाइल हेर्ने बानीले मात्रै यी समस्या निम्त्याउँछ भन्ने प्रमाणित गर्दैन । तनावपूर्ण सामग्रीले शरीरमा कस्तो असर पार्छ ? बिहान उठ्नेबित्तिकै कार्यालयको तनावपूर्ण इमेल, आर्थिक समस्यासम्बन्धी समाचार वा चिन्ता बढाउने सन्देश देख्दा मस्तिष्कले त्यसलाई चुनौती वा सम्भावित खतराका रूपमा लिन सक्छ । यस्तो अवस्थामा शरीरमा तनावसम्बन्धी प्रतिक्रिया सक्रिय हुन सक्छ । तनाव हुँदा शरीरमा एड्रेनालिनजस्ता हर्मोन निस्कन्छन् । यसले मुटुको धड्कन र श्वासप्रश्वासको गति बढाउन सक्छ भने रक्तचाप पनि केही समयका लागि बढ्न सक्छ । यो शरीरको सामान्य प्रतिक्रिया हो, जसले चुनौतीको सामना गर्न शरीरलाई तयार पार्छ । अमेरिकन हार्ट एसोसिएसनका अनुसार तनावपूर्ण अवस्थामा एड्रेनालिन निस्कँदा मुटुको धड्कन, श्वासप्रश्वास र रक्तचाप अस्थायी रूपमा बढ्न सक्छन् । लामो समयसम्म तनाव कायम रहँदा भने यसले स्वास्थ्यमा जोखिम बढाउन सक्छ । यद्यपि, बिहान मोबाइलमा नकारात्मक समाचार पढेकै कारण सीधै मुटुरोग हुन्छ भन्न मिल्दैन । तर, दिनहुँ तनाव र बेचैनीबाट दिनको सुरुवात भइरहेको छ भने आफ्नो बिहानको दिनचर्यामा परिवर्तन गर्नु उपयोगी हुन सक्छ । तनावले मुटुको धड्कन र रक्तचाप किन बढाउँछ ? चिन्ता वा तनाव हुँदा शरीरको सिम्पेथेटिक नर्भस सिस्टम सक्रिय हुन सक्छ । यसले मुटुलाई छिटो धड्कन संकेत दिन्छ र रक्तनलीमा हुने परिवर्तनका कारण रक्तचापसमेत बढ्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा केही व्यक्तिले मुटुको धड्कन असामान्य रूपमा तेज भएको महसुस गर्ने, हत्केलामा पसिना आउने, बेचैनी हुने वा श्वासप्रश्वास छिटो चल्ने अनुभव गर्न सक्छन् । उदाहरणका लागि, बिहान उठ्नेबित्तिकै कामको समयसीमा, आर्थिक समस्या वा विवादसँग सम्बन्धित सन्देश देख्दा तनाव उत्पन्न हुन सक्छ । यस्तो प्रतिक्रिया सामान्यतया अस्थायी हुन्छ । तनाव कम हुँदै जाँदा मुटुको धड्कन र रक्तचाप पनि सामान्य अवस्थामा फर्किन सक्छन् । मोबाइल चलाउने बानी र निद्राबीच कस्तो सम्बन्ध छ ? राति अबेरसम्म मोबाइल चलाउने र बिहान उठ्नेबित्तिकै स्क्रिन हेर्ने बानीले निद्रा तथा आरामको दिनचर्यालाई प्रभावित गर्न सक्छ । विशेषगरी, राति पर्याप्त निद्रा नपुग्ने र मोबाइलका सूचनाले बारम्बार ध्यान भंग हुने अवस्थामा शरीरले आवश्यक आराम नपाउन सक्छ । तर, बिहान मोबाइल हेर्ने बानी र खराब निद्राबीच प्रत्यक्ष कारण–परिणाम सम्बन्ध स्थापित भइसकेको छैन । त्यसैले बिहान फोन चलाएकै कारण निद्रा बिग्रन्छ वा मुटुरोग हुन्छ भन्न मिल्दैन । मोबाइलमा आउने सामग्रीले चिन्ता बढाउने, सूचनाले ध्यान भंग गर्ने र रातिको निद्रा प्रभावित हुने अवस्था लामो समयसम्म रहिरहेमा भने यी बानीले अप्रत्यक्ष रूपमा मुटुको स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्छन् । बिहानको मोबाइल प्रयोग कसरी व्यवस्थित गर्ने ? बिहान उठ्नेबित्तिकै मोबाइल हेर्नुको सट्टा केही समय आफ्ना लागि छुट्याउनु उपयोगी हुन सक्छ । दिनको सुरुवात शान्त र व्यवस्थित बनाउन निम्न उपाय अपनाउन सकिन्छ: मोबाइल हेर्न केही समय पर्खनुहोस् उठ्नेबित्तिकै फोन चलाउनुको सट्टा व्यक्तिगत दिनचर्याका लागि केही समय छुट्याउनुहोस्। अनावश्यक सूचना बन्द गर्नुहोस् काम वा सामाजिक सञ्जालका सबै सूचना तुरुन्तै हेर्नुपर्ने बाध्यता कम गर्नुहोस्। तनाव बढाउने सामग्रीबाट दूरी राख्नुहोस् बिहानै नकारात्मक समाचार वा चिन्ता बढाउने सामग्रीमा धेरै समय नबिताउनुहोस्। निद्रालाई प्राथमिकता दिनुहोस् राति पर्याप्त निद्रा लिनुहोस् र सुत्नुअघि मोबाइल प्रयोग सीमित गर्ने प्रयास गर्नुहोस्। तनाव व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुहोस् शान्त भएर दिनको योजना बनाउने, हल्का व्यायाम गर्ने वा केही समय आराम गर्ने बानी बसाल्नुहोस्। बिहान मोबाइल चलाउने बानी मात्रै मुटुरोगको कारण हो भन्ने प्रमाण छैन । तर, मोबाइलको प्रयोगले तनाव बढाइरहेको छ वा निद्रा प्रभावित भइरहेको छ भने त्यसलाई व्यवस्थित गर्नु राम्रो हुन्छ । स्वस्थ दिनचर्या, पर्याप्त निद्रा र तनाव व्यवस्थापनले समग्र स्वास्थ्यमा सकारात्मक भूमिका खेल्न सक्छ ।
